Do├ž. Dr. Ersoy SOYDAN
Do├ž. Dr. Ersoy  SOYDAN
TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli
  • 14 ┼×ubat 2021 Pazar
  • +
  • -
  • Do├ž. Dr. Ersoy SOYDAN /

├ľZET (*)

─░leti┼čim teknolojisindeki b├╝y├╝k geli┼čmelere ra─čmen milyarlarca insan─▒n izledi─či, haber ald─▒─č─▒, dizi ve programlarla bo┼č zamanlar─▒n─▒ ge├žirdi─či ve bilgilendi─či televizyon g├╝n├╝m├╝z├╝n en ├Ânemli kitle ileti┼čim ara├žlar─▒ndan biri olma ├Âzelli─čini s├╝rd├╝rmektedir. ─░zleyicilerinin d├╝┼č├╝ncelerini etkileyen ve belirli konularda tav─▒r almalar─▒n─▒ sa─člayan, ki┼čiler, mek├ónlarla ilgili imaj olu┼čturma g├╝c├╝ne sahip, temel ara├žlardan biri olan televizyon, farkl─▒ y├Ârelerin tarih ve k├╝lt├╝rlerini di─čer insanlara aktarmada ├Ânemli rol oynamaktad─▒r.

G├╝n├╝m├╝zde turizm sekt├Âr├╝, D├╝nyan─▒n ve T├╝rkiyeÔÇÖnin en h─▒zl─▒ geli┼čen ve b├╝y├╝yen sekt├Ârlerin ba┼č─▒nda yer almaktad─▒r. T├╝rkiyeÔÇÖde turizm y├Ân├╝nden daha ├žok g├╝ne┼č-deniz-kum turizmi tercih edilmektedir. Ancak turizmden istenilen d├╝zeyde gelir elde edilmesi, turizmin t├╝m y─▒la yay─▒lmas─▒ alternatif turizm ├že┼čitlerine ba─čl─▒d─▒r. Bunlar─▒n ba┼č─▒nda da k├╝lt├╝r turizmi gelmektedir. K├╝lt├╝r turizmi, do─čal ve tarihsel k├╝lt├╝r varl─▒klar─▒n─▒, k├╝lt├╝rel etkinlikleri ve g├╝ncel sanat eserlerini, k├╝lt├╝r sanayilerinin sonu├žlar─▒n─▒, baz─▒ sosyo-ekonomik olgular─▒ turistik bir ├╝r├╝n bi├žiminde gezginlerin hizmetine sunan bir turizm anlay─▒┼č─▒n─▒ i├žermektedir. Son y─▒llarda D├╝nyan─▒n bir├žok yerinde oldu─ču gibi, T├╝rkiyeÔÇÖnin pek ├žok k├Ây ve kasabas─▒ ki┼čilerin de─či┼čen gezi e─čilimleri ve farkl─▒ yerleri ziyaret etme isteklerini tetikleyen gezi programlar─▒, dizi ya da filmler sayesinde ├╝nlenerek turizmle tan─▒┼čm─▒┼čt─▒r.

Nil├╝fer il├žesinin s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde yer alan Misi, G├Âlyaz─▒, Tahtal─▒ ve ├ťr├╝nl├╝ gibi ├Âzg├╝n mimari dokusunu b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de koruyan yerle┼čimleri do─čal bir film platosu niteli─čindedir. Son y─▒llarda ├žekilen film ve diziler ├Âzellikle G├Âlyaz─▒’n─▒n tan─▒t─▒lmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼č ve bir turizm hareketlili─či ya┼čanmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r.

Bu ├žal─▒┼čmada televizyondaki dizi ve filmlerin T├╝rkiye ve D├╝nyaÔÇÖda k├╝lt├╝r turizme katk─▒s─▒ incelenerek, Nil├╝fer’deki k├╝lt├╝r turizmi potansiyelinin ortaya konulmas─▒ ama├žlanmaktad─▒r. Y├Ântem olarak literat├╝r taramas─▒ kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. Dizi ve film yap─▒mc─▒lar─▒n─▒n Nil├╝fer’de daha fazla ├žal─▒┼čmas─▒ te┼čvik edildi─činde Nil├╝fer’in daha ├žok tan─▒t─▒m─▒n─▒n yap─▒laca─č─▒, bununla birlikte turizm gelirlerinin de artaca─č─▒ sonucuna var─▒lm─▒┼čt─▒r.

Anahtar Kelimeler: Televizyon, Diziler, K├╝lt├╝r Turizmi, Nil├╝fer, Bursa.

The Contribution of the TV Serials to Cultural Tourism and The Cultural Tourism Potential of the District of Nil├╝fer

ABSTRACT

Despite the major advances in communication technology TV, which is followed by billions of people to hear about the news, to have their leisure time by watching serials and some programs and to be informed, still continues to be one of the most important mass media today. Affecting the thinking of audiences, enabling them to take a stand on certain issues and having the power of creating images about the places and people, television, which is one of the main tools, plays an important role in conveying the history and culture of different regions to the other people.

Today, the tourism sector is one of the most leading sectors of the world and Turkey. In Turkey, sea-sand-sun tourism is much more preferred. However, achieving the desired level of income from tourism and enabling the tourism continue all year round depend on alternative forms of tourism. Among the alternative forms of tourism cultural tourism comes first. Cultural tourism is a tourism concept that includes putting natural and cultural properties, cultural activities, contemporary art works and some socio-economic facts into the service of travelers in the form of a touristic product. In recent years, as in many parts of the world, many villages and towns of Turkey have met with tourism by means of travel programs, TV serials or films that challenge people to see different places.

Located within the borders of Nil├╝fer district, Misi, G├Âlyaz─▒ Tahtal─▒ and ├ťr├╝nl├╝ which largely preserves the original architectural structure, have the characteristic of being a natural film plateau. The films and serials in recent years have made especially G├Âlyaz─▒ to be widely known and have provided a tourism mobility.

In this study, presenting the tourism potential of Nilufer by examining the contribution of TV serials and films in Turkey and the world is aimed. The method of this study is literature review. It is concluded that when the TV serial and filmmakers are encouraged, the district of Nilufer will be publicized more and will have more tourism revenues.

Keywords: Television, TV Serials, Cultural Tourism, Nil├╝fer, Bursa.

G├Âlyaz─▒

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á G─░R─░┼×

├ťlkemizin turist profilini ve pazar─▒n─▒ ├že┼čitlendirmede ve tan─▒t─▒m─▒nda k├╝lt├╝r turizmi b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. K├╝lt├╝r turizmi kapsam─▒nda de─čerlendirilebilecek olan film ve dizi turizmi, hem uluslararas─▒ seyahatin artmas─▒n─▒n etkisiyle k├╝resel ├Âl├žekte geli┼čen bir turizm t├╝r├╝, hem de uluslararas─▒ tan─▒t─▒m ve markala┼čma i├žin gerekli olan unsurlardan biri durumuna gelmi┼čtir. ├ťstelik di─čer turizm t├╝rleri mevsimsel oldu─ču halde, film ve dizi turizmi y─▒l─▒n t├╝m aylar─▒na yay─▒lmakta ve s├╝reklilik ta┼č─▒maktad─▒r.

Televizyon dizileri ve filmler, insanlar─▒n alg─▒s─▒n─▒ de─či┼čtirip, d├╝┼č├╝ncelerini etkileme de ├žok ├Ânemli bir rol oynamaktad─▒r. ─░zleyicilerin b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝n├╝n ekran ba┼č─▒nda oldu─ču prime-time saatlerinde yay─▒nlanan televizyon dizilerinin turizm a├ž─▒s─▒ndan ├žok olumlu bir i┼člevi oldu─ču bilinmektedir. Zira turistler ekranda izledikleri film ve televizyon kahramanlar─▒n─▒n pe┼čine d├╝┼čerek onlar─▒n izini s├╝rmekte, ├žekimlerin yap─▒ld─▒─č─▒ mekanlar─▒ g├Ârmek istemektedirler.

Film turizmi olarak da adland─▒r─▒lan televizyon dizileri ve filmler sayesinde artan turizm hareketlilikleri g├╝n ge├žtik├že daha fazla ilgi uyand─▒ran bir olgu durumuna gelmektedir. Bununla beraber gerek turist say─▒s─▒, gerekse de turizm gelirleri a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k katk─▒lar sa─člad─▒─č─▒ bilinmesine ra─čmen, bu konuya ├╝lkemizde yeterince ilgi g├Âsterilmemektedir. T├╝rkiye’de yay─▒nlanan dizilerin g├Âsteriminden sonra ├žekimlerin yap─▒ld─▒─č─▒ yerlerin ziyaret├ži say─▒s─▒n─▒n art─▒p-artmad─▒─č─▒na dair say─▒sal veri bir yoktur. Buna ra─čmen diziler televizyonda yay─▒nland─▒ktan sonra ├žekimlerin yap─▒ld─▒─č─▒ b├Âlgelere ilginin artt─▒─č─▒ ├ž─▒plak g├Âzle de g├Âzlemlenebilmektedir.

Bursa’n─▒n yeni geli┼čen ve cazibe merkezi olan Nil├╝fer il├žesinin Misi, G├Âlyaz─▒, Tahtal─▒ ve ├ťr├╝nl├╝ gibi tarihi yerle┼čimleri b├╝y├╝k bir k├╝lt├╝r turizmi potansiyeli ta┼č─▒maktad─▒r. Adeta do─čal bir film platosu niteli─činde olan bu yerle┼čimler film turizmi a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža elveri┼čli yerlerdir. Son y─▒llarda dizi ve film yap─▒mc─▒lar─▒n─▒n ke┼čfetmeye ba┼člad─▒─č─▒ G├Âlyaz─▒ bir turizm hareketlili─čiyle de tan─▒┼čmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Bu ├žal─▒┼čmada D├╝nyada ve T├╝rkiye’de film turizmi alan─▒nda daha ├Ânce ya┼čanm─▒┼č deneyimler incelenerek ve Nil├╝fer’in bu alandaki potansiyelinin ortaya konulmas─▒ hedeflenmektedir.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á 1-K├ťLT├ťR TUR─░ZM─░ VE TELEV─░ZYON

Turizm sekt├Âr├╝nde 20. y├╝zy─▒l─▒n son y─▒llar─▒nda yeni pazar aray─▒┼člar─▒na giri┼čilmi┼č, bunun sonucunda da yeni turizm t├╝rleri ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Bunlar─▒n aras─▒nda k├╝lt├╝r turizmi, en h─▒zl─▒ geli┼čen turizm t├╝rlerinden biri olmu┼čtur. Ayr─▒ca k├╝lt├╝r turizmi yaln─▒zca tarihsel olan─▒ de─čil, g├╝ncel olgular─▒ da kapsamaktad─▒r. Somut ve somut olmayan do─čal ve k├╝lt├╝rel miras, arkeolojik, tarihsel k├╝lt├╝r varl─▒klar─▒, m├╝zeler, ├Âren yerleri, an─▒tsal yap─▒lar, dinsel yap─▒lar, k─▒rsal ve kentsel sivil mimari ├Ârnekleri, saraylar, kaleler, bah├želer, temal─▒ parklar, mezarlar, t├╝rbeler ve her t├╝rl├╝ g├╝ncel sanat eseri ve etkinli─či, zanaatlar, etnografya, botanik, flora ve fauna, folklor, geleneksel ve g├╝ncel ya┼čam bi├žimleri, mutfak, i├žki, baz─▒ sosyo-ekonomik olgular, her t├╝rl├╝ k├╝lt├╝r ├╝r├╝n├╝ bu tan─▒m─▒n i├žinde yer almaktad─▒r.┬á (Pekin, 2011:151-152)

Son y─▒llarda turistlerin de─či┼čen gezi e─čilimleri ve farkl─▒ yerleri ziyaret etme istekleri alternatif turizm t├╝rlerine talebi artt─▒rmaktad─▒r. Birbirinin tamamlay─▒c─▒s─▒ olan farkl─▒ turizm t├╝rleri g├╝ne┼č-deniz-kum (GDK) turizmine kar┼č─▒ bir├žok a├ž─▒dan avantajl─▒d─▒r. GDK ├Âncelikli kitle turizmi ├ževreye ciddi ├Âl├ž├╝de zarar vermektedir. Iss─▒z koylar betonla┼čmakta, denizler kirlenmekte, ormanlar yap─▒la┼čmaya a├ž─▒lmaktad─▒r. K├╝lt├╝r turizmi ├ževre ve k├╝lt├╝r ile en uyumlu, olumsuz etkileri en az olan turizm t├╝r├╝d├╝r. (K├Âfteo─člu, 1999)

T├╝rkiye turizm sekt├Âr├╝nde D├╝nya’n─▒n ilk on ├╝lkesi aras─▒na girmi┼čtir. Ancak GDK a─č─▒rl─▒kl─▒ kitle turizminin yap─▒ld─▒─č─▒ ├╝lkemizde turist profilini ve pazar─▒n─▒ ├že┼čitlendirmek ve ucuz tatil cenneti imaj─▒ndan kurtulmak gerekmektedir. Bu nedenle k├╝lt├╝r turizmi b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒maktad─▒r. T├╝rkiye k├╝lt├╝r turizmi a├ž─▒s─▒ndan, belki de hi├žbir ├╝lkede olmad─▒─č─▒ kadar zengin bir potansiyele sahiptir. K├╝lt├╝r turizminin y─▒l─▒n her ay─▒nda yap─▒labilmesi, belirli bir mevsime ba─čl─▒ kalan turizm t├╝rlerini destekledi─či gibi, onlar─▒n sezonunu da uzatabilmektedir. K├╝lt├╝r turizmi kapsam─▒nda de─čerlendirilebilecek olan film turizmi hem e─člence sekt├Âr├╝n├╝n b├╝y├╝mesi hem de uluslararas─▒ seyahatin artmas─▒n─▒n etkisiyle k├╝resel ├Âl├žekte geli┼čen bir turizm t├╝r├╝ durumuna gelmi┼čtir. Film turizmi, televizyon, video, DVD, VCD veya sinema ekran─▒nda destinasyon g├Âsterimi sonucu ilgili destinasyon veya ├žekim yerini turistlerin ziyaret etmesi sonucunu do─čurmaktad─▒r. ├ťstelik bu ├žekimin g├╝c├╝ uzun y─▒llar boyunca s├╝rmektedir. (Hudson ve Ritchie, 2006:256-258)

G├Âlyaz─▒

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á 2-TELEV─░ZYONUN TUR─░ZMDEK─░ ROL├ť

20.y├╝zy─▒l─▒n ikinci yar─▒s─▒ndan itibaren g├╝ndelik hayat─▒n i├žine giren televizyon, farkl─▒ g├Ârsel medya alternatifleri i├žerisinde, insanlar─▒n ilgisini ├žekme a├ž─▒s─▒ndan de─čerlendirildi─činde en pop├╝ler ve etkili kitle ileti┼čim ara├žlardan birisidir. Ancak baz─▒ olumsuz etkileri nedeniyle 1950ÔÇÖli y─▒llar─▒n ilk yar─▒s─▒ndan ba┼člayarak ele┼čtirilen hatta giderek su├žlanan bir kitle ileti┼čim arac─▒ da olmu┼čtur. (T├╝rko─člu, 2012:21) Buna ra─čmen insanlar─▒n ├žo─ču, i┼č ve okul d─▒┼č─▒nda kalan bo┼č zaman─▒n─▒ televizyon seyrederek de─čerlendirmektedir. ─░nsanlara sundu─ču ge├žici rahatlama ve e─člendirme i┼člevinin yan─▒nda televizyon, bir bilgi kayna─č─▒ durumuna da gelmi┼čtir. Televizyonda yay─▒nlanan diziler ve programlar sayesinde ba┼čka diyarlar─▒ gitmeden de gezmek, bir yere gitmeden de o y├Ârenin ├Âzelliklerini ve k├╝lt├╝r├╝n├╝ tan─▒mak olanakl─▒ duruma gelmi┼čtir. Bu sayede farkl─▒ co─črafyalara, insanlara ve k├╝lt├╝rlere kar┼č─▒ duyulan ilgi ve merak artmaktad─▒r. (Nirun, 2011:7)

D├╝nyada ve T├╝rkiyeÔÇÖde en h─▒zl─▒ geli┼čen sekt├Ârlerin ba┼č─▒nda gelen ve bir├žok sekt├Âr├╝ de hareketlendirdi─či bilinen turizm bu nedenle sosyo-ekonomik a├ž─▒dan b├╝y├╝k bir ├Âneme sahiptir. Turizmde istenilen hedefe ula┼č─▒labilmesi, turizmin t├╝m y─▒la yay─▒lmas─▒ ve az geli┼čmi┼č b├Âlgelerin kalk─▒nmas─▒ alternatif turizm t├╝rlerine ├Âzellikle de k├╝lt├╝r turizmine ba─čl─▒d─▒r. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar televizyonunun turizmin geli┼čimi a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k bir ├Ânem ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒ ortaya koymaktad─▒r. Televizyon kanallar─▒ndaki gezi programlar─▒ ve diziler sayesinde izleyiciler bilmedikleri ve g├Âr├╝lmeye de─čer yerleri ├Â─črenmekte; farkl─▒ k├╝lt├╝rleri, gelenekleri ve g├Âreneklerini tan─▒maktad─▒r. Televizyon sayesinde programlara yada dizilere konu olan y├Ârelerin tan─▒t─▒m─▒ yap─▒lmakta, bu durum ise o y├Ârelerin ├╝nlenmesini ve turistik a├ž─▒dan ├Ânem kazanmas─▒n─▒ sa─člamaktad─▒r.

Televizyon kanallar─▒nda yay─▒nlanan gezi programlar─▒n─▒n ve dizilerin turizme b├╝y├╝k katk─▒s─▒ oldu─ču kabul edilmektedir. Film ve diziler D├╝nyan─▒n ├že┼čitli yerlerini tan─▒ma ve seyahat etme arzusu uyand─▒rmada milyonlarca insan─▒n ├╝zerinde etkili olan b├╝y├╝k bir ara├žt─▒r. ├ľzellikle bilin├žli t├╝keticilerin tatil planlar─▒n─▒ yaparken televizyondan etkilendiklerini ve art─▒k g├╝ne┼č-deniz-kum ├╝├žl├╝s├╝n├╝n d─▒┼č─▒nda “ke┼čfedecek” yerler arad─▒klar─▒ da bilinmektedir. Turizm hareketlerinin temeli insanlar─▒n yeni ┼čeyler ke┼čfetme merak─▒na dayal─▒d─▒r. (Pekin, 2011: 100-101)

─░nsanlar, geleneksel reklam faaliyetleri ile kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda ba─č─▒ms─▒z ve tarafs─▒z oldu─čuna inand─▒klar─▒ bilgileri daha ├žok ├Ânemsemektedir. Televizyon dizileri ve filmler, turistlerin tarihe, k├╝lt├╝re, insanlara, ├╝lkelere bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒n─▒ de─či┼čtirebilmektedir. (Frost, 2006: 78) Televizyon dizileri ve filmler, bireylerin d├╝nyas─▒na h─▒zla n├╝fuz edebilen ve insanlar─▒n alg─▒lamalar─▒n─▒ de─či┼čtirebilen kitle ileti┼čim ara├žlar─▒ olarak kabul edilirler. Bu a├ž─▒dan de─čerlendirildi─činde, televizyon dizileri ve filmler, insanlar─▒n d├╝┼č├╝ncelerini etkileyen ve belirli konularda tav─▒r almalar─▒n─▒ sa─člayan, ki┼čiler, mek├ónlarla ilgili imaj olu┼čturma g├╝c├╝ne sahip olan temel bir ara├ž durumundad─▒rlar. ─░nsanlar─▒n televizyon dizilerini ya da filmleri izledikten sonra, b├Âlgeyi, ├╝lkeyi, kenti ziyaret etmeleri diziler ve filmler taraf─▒ndan te┼čvik edilmi┼č turizm hareketlili─či olarak adland─▒r─▒lmaktad─▒r. (┼×ahbaz ve K─▒l─▒├žlar, 2009: 32-34)

Hatta bu turizm hareketlili─či medyadaki tan─▒t─▒m kampanyalar─▒ sayesinde daha dizi ├žekim a┼čamas─▒ndayken bile ba┼člayabilmektedir.┬á Her hafta tekrar edilen (hatta baz─▒ kanallarda haftada birka├ž kez tekrar edilen) televizyon dizileri ├žekimlerin yap─▒ld─▒─č─▒ yerlere d├Ân├╝k fark─▒ndal─▒─č─▒ ve ilgiyi s├╝rekli g├╝ndemde tutmaktad─▒r. Di─čer programlara g├Âre daha pop├╝ler olan televizyon dizileri arkada┼č, aile ve kom┼čular aras─▒nda, izlenme oran─▒yla da paralel olarak g├╝ndemi olu┼čturmakta, sohbetlerin ba┼čl─▒ca konusu olmakta ve hik├óyeleri ve oyuncular─▒ ile birlikte insanlarda ba─č─▒ml─▒l─▒─ča yol a├žmaktad─▒r. Bununla birlikte dizi ve filmlerin ├žekildi─či b├Âlge, kent ve mekanlara y├Ânelik ├Âzel seyahat talebi de do─čmaktad─▒r. Bir yandan turizm ┼čirketleri o noktalara y├Ânelik turlar d├╝zenlerken, baz─▒ ziyaret├žiler ise kendi olanaklar─▒yla dizilerin ├žekildi─či mekanlar─▒ ve y├Âreleri gezmektedir. (Y─▒lmaz ve Yolal, 2008:176)

Dizi ve filmlerin turizm sekt├Âr├╝ arac─▒l─▒─č─▒ ile do─črudan ve dolayl─▒ olarak b├Âlgeye yapaca─č─▒ ba┼čka katk─▒larda bulunmaktad─▒r. Film veya dizi setlerindeki ├žal─▒┼čanlar─▒n ve film veya diziden etkilenerek y├Âreyi ziyaret eden turistlerin y├Âredeki harcamalar─▒n─▒n b├Âlgede yaratt─▒─č─▒ ekonomik hareketlilik, b├Âlgenin alt yap─▒ ve ├╝st yap─▒ imk├ónlar─▒n─▒n iyile┼čmesi, y├Âre insan─▒ i├žin yeni i┼č olanaklar─▒ yaratmas─▒ vb. bir├žok katk─▒ sa─člamaktad─▒r. T├╝m bu katk─▒lar─▒n yan─▒ s─▒ra dizi ya da filmlerin bir destinasyonda turizmi yoktan var edebilme veya az bilinen bir destinasyona dikkat ├žekme g├╝c├╝ne de sahip oldu─čunu belirtmek gerekir. (OÔÇÖConnor vd., 2008:425)

G├Âlyaz─▒

Dizi ve filmlerin ├žekildi─či mekanlar, film st├╝dyolar─▒ ve filmlerde kullan─▒lan oteller, ev ve di─čer mekanlar da turistik a├ž─▒dan ├žekim merkezi olabilmektedir. (Hudson ve Ritchie 2006: 394) Venedik, Paris, Londra gibi bir├žok kentte filmlerin ├žekildi─či mekanlar─▒ g├Ârmeyi talep eden turistlere y├Ânelik ├Âzel film turlar─▒ d├╝zenlenmektedir. ├ľrne─čin Venedik’te d├╝zenlenen ve iki saat s├╝ren “Casanova, Othello, Turist ve Indiana Jones Son Macera” gibi ├╝nl├╝ filmlerin ├žekildi─či yerlerin gezildi─či film lokasyonlar─▒ turunun ├╝creti 182 Eurodur. Buradan da anla┼č─▒laca─č─▒ gibi film turlar─▒ndan ├žok ciddi gelir elde etmek olanakl─▒d─▒r.(http://www.venetoinside.com/en/tours-in-veneto/tour-details/cinetour-in-venicetour-venice-film-locations/)

D├╝nyaca ├╝nl├╝ gezi sitelerinde de filmlerin ├žekildikleri noktalara y├Ânelik gezi ├Ânerileri yer almaktad─▒r. Bunlardan biri olan “Rough Guides” adl─▒ sitede filmlerin ├žekildi─či yerleri g├Ârmeyi planlayan gezginlere aralar─▒nda Tomb RaiderÔÇÖin ├žekildi─či Kambo├žya, ─░ndiana Jones filminin ├žekildi─či ├ťrd├╝n’├╝n Petra antik kenti, Star Wars filminin baz─▒ sahnelerinin ├žekildi─či TunusÔÇÖun Matamata kenti ba┼čta olmak ├╝zere D├╝nya ├╝zerinden 40 nokta ├Ânerilmektedir. (http://www.roughguides.com/gallery/40-film-locations-around-the-world /#/23)

├ľte yandan televizyon dizileri ve filmler k├╝lt├╝r ihrac─▒ da sa─člamaktad─▒r. ├çekimlerin yap─▒ld─▒─č─▒ b├Âlgenin m├╝zi─čini, mutfa─č─▒n─▒, modas─▒n─▒ ve g├╝ndelik ya┼čam─▒n─▒ D├╝nyan─▒n d├Ârt bir yan─▒na ula┼čt─▒rmaktad─▒r. Amerikan r├╝yas─▒ olarak bilinen k├╝lt├╝r, Hollywood sinemas─▒ ve dizileriyle D├╝nya geneline yay─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu nedenle T├╝rk dizilerinin D├╝nyan─▒n d├Ârt bir yan─▒na sat─▒l─▒p, o ├╝lkelerin televizyonlar─▒ndan g├Âsterilmesi bir yandan gelir getirirken, bir yandan da k├╝resel ├Âl├žekte T├╝rk k├╝lt├╝r├╝n├╝n tan─▒nmas─▒n─▒ sa─člamaktad─▒r.

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á 3- D├ťNYADA VE T├ťRK─░YE’DE F─░LM TUR─░ZM─░

D├╝nyan─▒n bir├žok ├╝lkesi dizi ve filmlerin yaratt─▒─č─▒ turizm hareketlili─činden yararlanmaktad─▒r. Bir zamanlar T├╝rkiye’de de ├žok ├╝nl├╝ olan “Dallas” dizisinin ├žekildi─či Southfork ├çiftli─čini y─▒lda 500 bin ki┼či ziyaret etmektedir. ├çiftlik g├╝n├╝m├╝zde de ayn─▒ ilgiyi g├Ârmekte ve ├žiftli─če ├Âzel turlar d├╝zenlenmektedir. Ayn─▒ ┼čekilde “Miami Vice” dizisinin Miami’ye gelen turistleri ├╝├ž y─▒lda %150 oran─▒nda artt─▒rd─▒─č─▒ bilinmektedir. ├ľte yandan 1995 y─▒l─▒nda ─░sko├žya’da ├žekilen “Cesur Y├╝rek” filmi ├╝lkeye gelen turist say─▒s─▒nda %300ÔÇÖl├╝k bir art─▒┼ča neden olmu┼čtur. ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒nda M├╝ttefik Kuvvetlerince yap─▒lan Normandiya ├ç─▒kartmas─▒n─▒n anlat─▒ld─▒─č─▒ “Er Ryan’─▒ Kurtarmak” filminden sonra Fransa’n─▒n Normandiya k─▒y─▒lar─▒n─▒ ziyaret eden Amerikal─▒ turist say─▒s─▒nda %40 oran─▒nda art─▒┼č oldu─ču bilinmektedir. (Hudson ve Ritchie, 2006:389) ÔÇťY├╝z├╝klerin EfendisiÔÇŁ serisi, Yeni Zelanda turizmine b├╝y├╝k katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r. Yeni Zelanda filmden ├Ânce d├╝nyan─▒n uzak bir b├Âlgesinde ├žo─ču kimsenin yerini bile bilmedi─či bir ├╝lkeyken film sonras─▒nda filmin ├žekildi─či y├Ârelerde turizm patlamas─▒ ya┼čanm─▒┼čt─▒r. ┬áYap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, Y├╝z├╝klerin Efendisi filminin Yeni ZelandaÔÇÖda yaratt─▒─č─▒ ekonomik de─čer 2 Milyar dolard─▒r ve bu olgu filmin ba┼čkahramanlar─▒ndan biri olan ÔÇťFrodoÔÇŁdan esinlenerek ÔÇťFrodo EkonomisiÔÇŁ olarak adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. (Kim vd., 2007: 1340-1353) 2004 y─▒l─▒nda Yeni ZelandaÔÇÖn─▒n turizm slogan─▒n─▒n ÔÇťLand of the Rings (Y├╝z├╝klerin ├ťlkesi)ÔÇŁ olmas─▒ film ile ├╝lke tan─▒t─▒m─▒n─▒n nas─▒l i├ž i├že ge├žti─činin kan─▒t─▒d─▒r. Filmin etkisini kullanarak yap─▒lan tan─▒t─▒m sayesinde Yeni Zelanda’n─▒n turizm gelirleri iki bu├žuk kat─▒na ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Filmin ilk serisinin g├Âsterime girdi─či 1999ÔÇÖda Yeni ZelandaÔÇÖya gelen turist say─▒s─▒ 1.517.324 ki┼čiyken 2005 y─▒l─▒nda bu say─▒ 2.367.391 ki┼čiye ula┼čm─▒┼čt─▒r. (Yanmaz, 2011: 116)

Antik d├Ânemin ├╝nl├╝ yazarlar─▒ndan HomerosÔÇÖun Troya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒ anlatt─▒─č─▒ ─░lyada destan─▒ndan uyarlanan “Troya” filmi Malta, Meksika ve ─░ngiltereÔÇÖde kurulan film platolar─▒nda 2004 y─▒l─▒nda ├žekilmi┼čtir. Yaln─▒zca MaltaÔÇÖda kurulan film platosu i├žin 20 milyon dolar harcanm─▒┼č ve set ekibi i├žin d├Ârt y├╝z otel odas─▒ tutulmu┼čtur. Bu rakamlardan da anla┼č─▒laca─č─▒ gibi, filmlerin ├žekimlerinde bile b├╝y├╝k bir turizm hareketlili─či ya┼čanmaktad─▒r. Troya Sava┼č─▒ asl─▒nda T├╝rkiye topraklar─▒nda ge├žti─či halde filmin hi├žbir a┼čamas─▒ T├╝rkiye’de ├žekilmemi┼čtir. Yaln─▒zca filmde kullan─▒lan efsanevi at sonradan ├çanakkale’ye getirilerek Kordon’a konulmu┼čtur. Bu eksikli─če ra─čmen Troya ile ilgili k─▒sa tan─▒t─▒m filmlerinin, filmin g├Âsterildi─či ├že┼čitli ├╝lkelerdeki be┼č bin salonda filmin g├Âsteriminden ├Ânce g├Âsterime girmesi de T├╝rkiye’nin tan─▒t─▒m─▒na b├╝y├╝k fayda sa─člam─▒┼čt─▒r. Bunun sonucunda ├çanakkale’deki Troya Antik Kentine gelen ziyaret├ži say─▒s─▒n─▒n dikkat ├žekici d├╝zeyde artm─▒┼č, 2004 y─▒l─▒nda 297.033 olan yerli ve yabanc─▒ ziyaret├ži say─▒s─▒, 2005 y─▒l─▒nda 532,041 ki┼čiye ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Bu bir y─▒l i├žinde y├╝zde %79 art─▒┼ča denk gelmektedir ve bu art─▒┼čta filmin etkisinin oldu─ču san─▒lmaktad─▒r. (Yanmaz, 2011: 132-133)

Steven SpielbergÔÇÖin y├Ânetti─či “├ť├ž├╝nc├╝ T├╝rle Yak─▒n Temaslar” filmi, filmlerin uzun s├╝reli bir tan─▒t─▒m ger├žekle┼čtirdi─činin kan─▒t─▒ olarak kabul edilmektedir. Yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre 1989 y─▒l─▒nda yani film g├Âsterime girdikten on bir y─▒l sonra bile b├Âlgeye giden turistler ├╝zerinde yap─▒lan ara┼čt─▒rmada, turistlerin be┼čte birinin ┼×eytan Kulesi hakk─▒ndaki bilgilere bu filmden ula┼čt─▒─č─▒ bilinmektedir. (Y├╝cel, 1998: 39-41)

Hawaii, televizyon sayesinde turizmin olumlu etkilerinin g├Âr├╝ld├╝─č├╝ bir ba┼čka yerdir. 1968 y─▒l─▒nda yay─▒nlanan ÔÇťHawaii 5ÔÇô0ÔÇŁ Hawaii imaj─▒n─▒ olu┼čturan ilk televizyon dizisidir. Bu dizinin ilk g├Âsteriminden bu yana 35 y─▒ldan fazla bir zaman ge├žmi┼č olmas─▒na ra─čmen, turistler h├ól├ó Hawaii Turizm ├ľrg├╝t├╝ne g├Ânderdikleri elektronik postalarla dizide g├Ârd├╝kleri mek├ónlarla ilgili bilgi almak istemektedirler. Son y─▒llar─▒n ├žok seyredilen TV dizilerinden birisi olan ÔÇťLostÔÇŁun ├žekimleri, Hawaii adalar─▒ndan OahuÔÇÖda ger├žekle┼čtirilmektedir ve yetkililere g├Âre, 2004 y─▒l─▒ yap─▒m geliri 161 milyon Dolar olmu┼čtur. (┼×ahbaz ve K─▒l─▒├žlar, 2009:38)

Yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre son 32 y─▒lda 450’den fazla TV dizisi ve filme ev sahipli─či yapan ABD’nin Georgia eyaletinin 3 Milyar dolardan fazla bir gelir elde etti─či bilinmektedir.┬á D├╝nya film end├╝strisinde kalbi olan Hollywood’unda┬á yer ald─▒─č─▒ ABDÔÇÖde eyalet y├Ânetimleri film end├╝strisiyle s├╝rekli i┼čbirli─či i├žinde olmu┼čtur. ABD’deki eyaletlerin haz─▒rlad─▒klar─▒ film rehberlerinde, film ekibinin konaklama, ula┼č─▒m ve yeme-i├žme olanaklar─▒, film end├╝strisinin o y├Ârede neler yapabilece─či, sa─članan olanaklar─▒n ve te┼čviklerin neler oldu─ču, y├Ârenin do─čal ve tarihsel g├╝zellikleri ve cazibe unsurlar─▒ do─čal film platolar─▒ yer almaktad─▒r. ABDÔÇÖdeki yap─▒mc─▒lar─▒ kendi ├╝lkelerine ├žekmek isteyen di─čer ├╝lkeler de bu film rehberlerine ilan vermektedirler. (Y├╝cel, 1998:32)

Misi

Dizi ya da filmler sayesinde turizmle tan─▒┼čan y├Ârelerin bu hareketlili─čin s├╝reklili─čini sa─člayabilmeleri ├Ânemli bir konudur. Bu ama├žla ─░ngiltere’de 1996 y─▒l─▒nda beri film haritalar─▒ yay─▒nlanmaktad─▒r. ─░ngiltereÔÇÖde ve ─░ngiltere d─▒┼č─▒nda da─č─▒t─▒m─▒ ger├žekle┼čtirilen haritalarda 200 film ve televizyon dizisinin ├žekildi─či lokasyon yer almaktad─▒r. (Hudson ve Ritchie, 2006:259) Bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre de ─░ngiltereÔÇÖyi her y─▒l ziyaret eden 28 milyon insan─▒n yakla┼č─▒k be┼čte biri ekranlarda ├╝lkeyi g├Ârd├╝kten sonra ziyaret etmeye karar vermektedir ve yapt─▒klar─▒ turizm harcamalar─▒n─▒n 2,8 Milyar Dolar─▒ filmler ile ilgilidir. (┼×ahbaz ve K─▒l─▒├žlar, 2009:32)

D├╝nyada dizilerle tan─▒narak ve turist ak─▒n─▒na u─čramaya ba┼člam─▒┼č pek ├žok yer bulunmaktad─▒r. Bu yerlerden biri de Brezilya’n─▒n do─čal g├╝zellikleriyle ├╝nl├╝ Paraguay s─▒n─▒r─▒ndaki Bonito kasabas─▒d─▒r. 1980’lerde kimselerin bilmedi─či 2000-3000 n├╝fuslu bu kasaba burada ├žekilen pembe bir dizi nedeniyle turist ak─▒n─▒na u─čram─▒┼č ve k─▒sa s├╝rede n├╝fusu 20.000’e ├ž─▒km─▒┼č. Ancak bu h─▒zl─▒ b├╝y├╝meye ra─čmen Bonito’nun do─čas─▒n─▒n bozulmas─▒na izin vermemi┼čler. Kasabada ayn─▒ zamanda ekoturizm konusunda ├žok hassas davran─▒lmaktad─▒r ve t├╝m turlarda en az iki y─▒l ekoturizm e─čitimi alm─▒┼č rehberlerin bulunmas─▒ zorunludur. (Okumu┼č, 2013:33)

FasÔÇÖ─▒n da film turizmine uzun y─▒llard─▒r ├Ânem verdi─či ve yap─▒mc─▒lar─▒ ├╝lkesinde film ve dizi ├žekmeleri i├žin te┼čvik etti─či bilinmektedir. ├ľrne─čin Sahra ├ç├Âl├╝nde yer alan Ait Benhaddou tarihi yerle┼čiminde Arabistanl─▒ Lawrence filminde ba┼člayarak yakla┼č─▒k elli y─▒ld─▒r┬á onlarca film ve dizi ├žekilmi┼čtir. Game of Thrones dizisinin baz─▒ b├Âl├╝mleri de burada ├žekilmektedir. (https://en.wikipedia.org/wiki/A%C3%AFt_ Benhaddou)

T├╝rkiyeÔÇÖde bir dizinin yay─▒na ba┼člad─▒ktan sonras─▒nda dizide yer alan yerlerdeki ziyaret├ži say─▒s─▒n─▒n art─▒┼č─▒na ili┼čkin bir ├žal─▒┼čma yada say─▒sal veri bulunmamaktad─▒r. “Babaoca─č─▒” dizisi nedeniyle, pop├╝ler bir ├žekim merkezi haline gelen Mu─člaÔÇÖn─▒n Boz├╝y├╝k kasabas─▒nda yap─▒lan bir alan ├žal─▒┼čmas─▒nda dizi ├žekimlerinin Boz├╝y├╝kÔÇÖe ekonomik anlamda katk─▒ sa─člad─▒─č─▒ ve dizi nedeniyle kasabay─▒ ziyaret edenlerin say─▒s─▒n─▒n artt─▒─č─▒ sonucuna var─▒lm─▒┼čt─▒r. (Salt─▒k vd., 2010: 43-46)

Son y─▒llarda gezi programlar─▒nda s─▒k├ža tan─▒t─▒lan Safranbolu, ┼×irince, Tarakl─▒, G├Âyn├╝k, Mudurnu ve Beypazar─▒ gibi tarihi ve k├╝lt├╝rel dokuya sahip yerler turizmde b├╝y├╝k yol alm─▒┼člard─▒r. T├╝rk televizyonlar─▒nda yay─▒nlanan “K─▒nal─▒ Kar” (Bursa-Cumal─▒z─▒k), “Melekler Adas─▒” (Bursa-Tirilye), “Asmal─▒ Konak” (Nev┼čehir-├ťrg├╝p-Mustafapa┼ča), “Firar, S─▒la ve Bir Bulut Olsam” (Mardin-Midyat) ve “Babaoca─č─▒” (Mu─čla-Boz├╝y├╝k) gibi dizilerde ├žekildikleri y├Ârelerin tan─▒t─▒m─▒na b├╝y├╝k katk─▒ sa─člam─▒┼č ve dizilerin ├žekildi─či k├Ây ve kasabalara y├Ânelik ciddi bir ziyaret├ži ak─▒n─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒r. Dizilerin yaratt─▒─č─▒ turizm hareketlili─či sayesinde bu noktalara y├Ânelik turlar d├╝zenlenmeye ba┼članm─▒┼č, yeni turistik i┼čletmeler a├ž─▒lm─▒┼č┬á ve bunun sonucunda yeni i┼č sahalar─▒ a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu yerle┼čimlerde ya┼čayanlar art─▒k turizmden ├Ânemli gelirler elde etmektedirler. T├╝rk dizilerinin ba┼čta Ortado─ču ve Balkanlarda da ilgiyle izlendi─čini d├╝┼č├╝necek olursak, bu dizilerin yaln─▒zca i├ž turizme de─čil, d─▒┼č turizme katk─▒ sa─člad─▒─č─▒ anla┼č─▒lacakt─▒r. ├ťstelik T├╝rk dizilerinin T├╝rkiye’de g├Âsterimi bittikten y─▒llar sonra bile ba┼čka ├╝lkelerde ilgiyle izlendi─či bilinmektedir. ├ľrne─čin “S─▒la” dizisinin T├╝rkiye finali on y─▒l ├Ânce yap─▒lm─▒┼čt─▒r, buna ra─čmen 2015 y─▒l─▒nda ┼×ili’de en ├žok izlenen dizi durumundad─▒r. “Fatmag├╝l’├╝n Su├žu Ne” dizisinin otuzdan ve “Muhte┼čem Y├╝zy─▒l” dizisinin yetmi┼čten fazla ├╝lkeye sat─▒ld─▒─č─▒ ve g├Âsterildi─či her ├╝lkede ba┼čar─▒l─▒ oldu─ču bilinmektedir. (http://www.televizyondizisi.com/dunyada-en-cok-izlenen-10-turk-dizisi/ 263074/35/)

├ľzellikle Asmal─▒ Konak dizisi ├žekimlerin yap─▒ld─▒─č─▒ Kapadokya B├ÂlgesiÔÇÖne ola─čan├╝st├╝ bir turizm hareketi yaratm─▒┼čt─▒r. Bu dizi ├žekilirken y├Ârede yeni turistik i┼čletmeler a├ž─▒lm─▒┼č, ├Âzel turlar d├╝zenlenmi┼č ve hatta otellerde yer bulmak bile g├╝├žle┼čmi┼čtir. Ayn─▒ turizm hareketlili─čini yak─▒n zamana kadar kendi halinde yerle┼čimler olan Bursa’n─▒n Cumal─▒k─▒z─▒k k├Ây├╝ ve Mudanya’n─▒n Tirilye kasabas─▒ da ya┼čamaktad─▒r. K─▒nal─▒ Kar dizisinin ├žekimlerinden sonra Cumal─▒k─▒z─▒k k├Ây├╝ b├╝y├╝k bir ziyaret├ži patlamas─▒ ya┼čam─▒┼č, ondan fazla dizi ve film burada ├žekilmi┼č, buna kar┼č─▒l─▒k yeni tesisler a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. Daha ├Ânce turistik turlar─▒n g├╝zergah─▒nda yer almayan Tirilye’ye “Melekler Adas─▒” dizisinden sonra T├╝rkiye’nin ├že┼čitli yerlerinden turlar d├╝zenlenmeye ba┼članm─▒┼č ve yeni i┼čletmeler a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r.┬á (Soydan, 2011:55-170) Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunun kurucusu Osman GaziÔÇÖnin annesi Halime Hatun ve Babas─▒ Ertu─črul GaziÔÇÖyi anlatan ve TRT’de┬áyay─▒nlanan ÔÇťDirili┼č Ertu─črulÔÇŁ dizisi sonras─▒, Bilecik’in S├Â─č├╝t il├žesinde bulunan Ertu─črul Gazi ve Halime HatunÔÇÖun t├╝rbesi, T├╝rkiyeÔÇÖnin ├že┼čitli illerinden gelen ziyaret├žilerin ak─▒n─▒na u─čram─▒┼čt─▒r. T├╝rbe yak─▒n─▒nda bulunan esnaf, ziyaret├ži yo─čunlu─čundan memnun olduklar─▒n─▒ dile getirerek, dizinin i┼člerine katk─▒ sa─člad─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtir. (http://www.milliyet.com.tr/dizi-sonrasi-ertugrul-gazi-nin-turbesine-bilecik-yerelhaber-588959/)

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á 4-N─░L├ťFER ─░L├çES─░N─░N K├ťLT├ťR TUR─░ZM─░ POTANS─░YEL─░

Sosyal medyada ┼č├Âyle bir payla┼č─▒m yap─▒lmaktad─▒r: ÔÇťBu k├Ây Yunanistan’da ya da Arjantin’de olsa herkes bilirdi, ama buras─▒ Bursa G├Âlyaz─▒ k├Ây├╝ÔÇŁ. G├Âlyaz─▒ÔÇÖn─▒n ku┼čbak─▒┼č─▒ ├žekilmi┼č foto─čraf─▒yla payla┼č─▒lan bu mesaj asl─▒nda herkesin bildi─či bir ger├že─či ortaya koymaktad─▒r. ├ťstelik yaln─▒zca G├Âlyaz─▒ÔÇÖn─▒n de─čil Nil├╝fer’in bir ├žok mahallesinin adeta do─čal bir film platosu gibi oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝zde Nil├╝fer’in turizm a├ž─▒s─▒ndan┬á b├╝y├╝k bir potansiyele sahip oldu─čunu da rahatl─▒kla s├Âyleyebiliriz.

1987 y─▒l─▒nda kurulan Nil├╝fer il├žesi g├╝n├╝m├╝zde BursaÔÇÖn─▒n ├ža─čda┼č y├╝z├╝ ve cazibe merkezidir. Nil├╝fer il├žesi ad─▒n─▒ i├žinden ge├žen Nil├╝fer ├çay─▒’ndan, Nil├╝fer ├çay─▒ da ad─▒n─▒ Orhan GaziÔÇÖnin e┼či Nil├╝fer HatunÔÇÖdan alm─▒┼čt─▒r. Bursa’n─▒n en ├Ânemli akarsuyu olan 103 km uzunlu─čundaki Nil├╝fer ├žay─▒n─▒n antik kaynaklarda ad─▒ ÔÇťOdrysesÔÇŁ ├žay─▒ olarak ge├žmektedir. Bursa ├ževresindeki ilk yerle┼čimlere ev sahipli─či yapan Nil├╝fer il├žesi, gerek tarih ├Âncesine, gerekse de Osmanl─▒ ve Bizans d├Ânemlerine izlerle doludur. Nil├╝ferÔÇÖde; Alaaddinbey MahallesiÔÇÖndeki Tepecik H├Ây├╝─č├╝, G├Âlyaz─▒, Tahtal─▒ K├Ây├╝, Ak├žalar’daki Aktoprakl─▒k H├Ây├╝─č├╝ ve G├Âlyaz─▒ adalar b├Âlgesi, arkeolojik S─░T ilan edilerek korumaya ┬áal─▒nm─▒┼č b├Âlgelerdir.┬á┬áBu b├Âlgelerde tarihi kilise, manast─▒r, cami, hamam, ├že┼čme, kale kal─▒nt─▒larla gibi yap─▒lar ile tescilli an─▒t a─ča├žlarla ve tarih ├Âncesine ait kal─▒nt─▒lar yer almaktad─▒r. (G├╝ven, 2005: 62-76)

Nil├╝fer’de dizi ve sinema yap─▒mc─▒lar─▒n─▒n dikkatini ├žekebilecek ba┼čl─▒ca d├Ârt yerle┼čimden s├Âz etmek olanakl─▒d─▒r. Bunlar─▒n ba┼č─▒nda Uluabat (Apolyont) G├Âl├╝ ve G├Âlyaz─▒ kasabas─▒ gelmektedir. ├ľzg├╝n mimari dokusunu b├╝y├╝k oranda koruyan Tahtal─▒ k├Ây├╝, Bizans d├Âneminde tekfurluk (y├Ânetim) merkezi olan ve bir zamanlar Gemlik ve Mudanya’n─▒n ba─čl─▒ oldu─ču ├ťr├╝nl├╝ (Kite) k├Ây├╝ ve Anadolu’nun kadim halklar─▒ndan Misyal─▒larca kuruldu─ču kabul edilen ┼čarab─▒yla ├╝nl├╝ Misi (G├╝m├╝┼čtepe) k├Ây├╝ de adeta do─čal bir film platosu gibidir. Bu d├Ârt yerle┼čimde dizi ve sinema sekt├Âr├╝ a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k bir potansiyel ta┼č─▒maktad─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖnin onuncu b├╝y├╝k g├Âl├╝ olan ve Nil├╝fer il├že s─▒n─▒rlar─▒nda bulunan Uluabat (Apolyont) G├Âl├╝, Bursa’n─▒n en ├Ânemli do─čal g├╝zelliklerinden biridir. G├Âlde dokuz ada bulunmaktad─▒r. Bu adalardan biri de g├Âle ad─▒n─▒ da veren Apollon Tap─▒na─č─▒ÔÇÖn─▒n kal─▒nt─▒lar─▒n─▒n yer ald─▒─č─▒ K─▒z Adas─▒d─▒r. Nailbey (Manast─▒r) Adas─▒nda yer alan Hagios Konstantinos Manast─▒r─▒ ise Bursa civar─▒ndaki ayakta kalan nadir Bizans manast─▒rlar─▒ndan biridir.

Eski bir Rum yerle┼čimi olan G├Âlyaz─▒ Uluabat G├Âl├╝’n├╝n do─ču ucundaki bir yar─▒madan─▒n ├╝zerinde yer almaktad─▒r. G├Âlyaz─▒’n─▒n ├╝zerinde geli┼čti─či Apollonia ad Rhyndacum antik kentinin surlar─▒ yar─▒maday─▒ ├žepe├ževre ku┼čatmaktad─▒r. G├Âlyaz─▒ÔÇÖda antik tiyatro kal─▒nt─▒lar─▒ ve g├╝n├╝m├╝zde k├╝lt├╝revi olarak kullan─▒lan eski bir Rum kilisesi de bulunmaktad─▒r. (Soydan, 2011: 52)

Gerek Uluabat G├Âl├╝ gerekse de G├Âlyaz─▒ sahip oldu─ču do─čal ve k├╝lt├╝rel zenginlikler nedeniyle dizi ve film yap─▒mc─▒lar─▒n─▒n arad─▒─č─▒ yerlerinden ba┼č─▒nda gelmektedir. G├Âlyaz─▒ son birka├ž y─▒lda dizi ve film yap─▒mc─▒lar─▒ taraf─▒ndan ke┼čfedilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒r. 2014 y─▒l─▒nda Dervi┼č ZaimÔÇÖin yaz─▒p, y├Ânetmenli─čini ├╝stlendi─či ÔÇťBal─▒kÔÇŁ filminin ├žekimleri G├Âlyaz─▒ÔÇÖda yap─▒lm─▒┼čt─▒r. G├Âlyaz─▒’n─▒n tan─▒t─▒m─▒na b├╝y├╝k ├Ânem veren hatta bu nedenle 2009 y─▒l─▒nda G├Âlyaz─▒ ├çal─▒┼čtay─▒’da d├╝zenleyen Nil├╝fer Belediyesi Bal─▒k filmine ana sponsor olmu┼čtur. ┬á2015 y─▒l─▒nda da Fox TV’de yay─▒mlanan Sen Benimsin dizisinin baz─▒ sahneleriyle ve Kanal D’de yay─▒mlanan G├╝ne┼či Beklerken dizisinin bir b├Âl├╝m├╝ G├Âlyaz─▒’da ├žekilmi┼čtir.

Bursal─▒ gazeteci Adnan Ba┼čtop├žu G├Âlyaz─▒’da ├žekilen “Bal─▒k” filmiyle ilgili kaleme ald─▒─č─▒ k├Â┼če yaz─▒s─▒nda ┼čunlar─▒ s├Âylemi┼čtir: “(..) Tirilye`de 15`e yak─▒n film ve dizi ├žekilmi┼č son y─▒llarda.┬áÔÇśK─▒nal─▒ KarÔÇÖ┬ádizisinin reva├žta oldu─ču g├╝nlerde minib├╝slerin ├Ân├╝nde ÔÇśCumal─▒k─▒z─▒kÔÇÖ┬átabelas─▒ yerine ÔÇśK─▒nal─▒ KarÔÇÖ yaz─▒yordu(…) Ama bu yaz─▒y─▒ yazmama sebep, G├Âlyaz─▒!┬áBa┼čka bir ├╝lkede olsa, s─▒rf enteresan panoramik g├Âr├╝nt├╝s├╝ sebebiyle bile pazarlanmas─▒ olas─▒ G├Âlyaz─▒, maalesef ┼čimdilik sadece bilenlerin- duyanlar─▒n ┼č├Âyle bir u─črad─▒─č─▒ bir yer sadece. Ge├žen g├╝n bir k├╝lt├╝r-sanat program─▒nda ├Âd├╝ll├╝ filmlerden tan─▒d─▒─č─▒m─▒z K─▒br─▒sl─▒ y├Ânetmen┬áDervi┼č Zaim`i dinliyordum. Son filmi┬á‘Bal─▒kÔÇÖ─▒ G├Âlyaz─▒`da ├žekti─čini anlat─▒nca, ilgim bir kat artt─▒. Me─čer filmi i├žin Karadeniz k─▒y─▒lar─▒nda bir mek├ón belirlemi┼č Zaim. Bir tesad├╝f eseri, Eskikaraa─ča├ž K├Ây├╝ne┬áleylek ┼čenli─čine geldi─činde, ├Âylesine u─čram─▒┼č G├Âlyaz─▒`ya ve… Hayran kalm─▒┼č. Gitmi┼č, s─▒rf filmi G├Âlyaz─▒`da ├žekmek i├žin senaryoyu de─či┼čtirmi┼č. Kendisi de s├Âyledi. Filmin ba┼črol├╝nde g├Âl var!┬ádiye. Bildi─čim kadar─▒yla G├Âlyaz─▒`da daha ├Ânce de filmler diziler ├žekildi.┬á`G├╝ne┼či Beklerken`┬áisimli dizinin ├Ânemli b├Âl├╝mlerinde mek├ón G├Âlyaz─▒`yd─▒. Uzun laf─▒n k─▒sas─▒,┬á‘Bal─▒k’┬áiyi gi┼če yapar, ya da festivallerden ├Âd├╝llerle d├Ânerse, G├Âlyaz─▒ b├╝y├╝k bir bal─▒k tutmu┼č olabilir. Bazen bir film bir beldenin kaderini ├žok acayip ┼čekilde de─či┼čtirebilir… (Ba┼čtop├žu, 2014)

“Bal─▒k” adl─▒ filmin G├Âlyaz─▒’n─▒n kaderini de─či┼čtirmeye ba┼člad─▒─č─▒n─▒ Alt─▒n Koza Festivalinde ald─▒─č─▒ ├Âd├╝lden ve internette yapt─▒─č─▒m─▒z k─▒sa bir ara┼čt─▒rmadan sonra anlamak olanakl─▒d─▒r. ├ľrne─čin internetteki bir gezi sitesinde yazar s├Âze ┼č├Âyle ba┼člamaktad─▒r: “Bu k├Âye dikkatimi ├žeken ┼čey ba┼čta Dervi┼č ZaimÔÇÖin son filmi Bal─▒k oldu. Film, Uluabat G├Âl├╝ k─▒y─▒s─▒ndaki bu g├╝zel yar─▒madada ├žekildi. Daha sonra sosyal medyada da s─▒k s─▒k foto─čraflar─▒n─▒ g├Ârmeye ba┼člay─▒nca uygun bir zamanda gitmeye karar verdim.” (Polat, 2015)

Film ve dizilerin ├žekildi─či b├Âlgelerde kendili─činden bir turizm hareketlili─či olu┼čmaktad─▒r. Bu durum ┼čimdi G├Âlyaz─▒’da da ya┼čanmaktad─▒r. B├╝t├╝n sorun bu hareketlili─či devam ettirip, artt─▒rmaktan ge├žmektedir. D├╝nyan─▒n bir├žok ├╝lkesindeki yetkililer yerli ve yabanc─▒ yap─▒mc─▒lar─▒n b├Âlgelerinde turizm potansiyeli olan yerlerde film ve dizi ├žekmeleri i├žin giri┼čimlerde bulunmaktad─▒rlar. Bir b├Âlgenin ulusal ve uluslararas─▒ yap─▒mc─▒lar─▒n ve ziyaret├žilerin ilgisini ├žekmesi yaln─▒zca o b├Âlgenin do─čal, k├╝lt├╝rel bir cazibeye sahip olmas─▒na ba─čl─▒ de─čildir. Bu ├Âzelliklerin yan─▒ s─▒ra film ekiplerini ve ziyaret├žileri a─č─▒rlayabilecek belli bir alt yap─▒ ve ├╝st yap─▒ olanaklar─▒n─▒ da sahip olmas─▒ ve d├╝zenli olarak tan─▒t─▒m─▒n─▒n yap─▒lmas─▒ gerekmektedir. Ayr─▒ca yap─▒mc─▒lar─▒ b├Âlgeye ├žekmek i├žin devletin te┼čviklerde bulunmas─▒ da gerekmektedir. ┼×imdi ba┼čta Nil├╝ferÔÇÖin yerel y├Âneticileri olmak ├╝zere yetkililerin Nil├╝ferÔÇÖin bu potansiyelini tan─▒tmalar─▒, yerli ve yabanc─▒ yap─▒mc─▒lar─▒ Nil├╝fer’de ├žal─▒┼čmalar─▒ i├žin te┼čvik etmeleri gerekmektedir. Nil├╝fer Belediyesinin Bursa Valili─čiyle birlikte “Bal─▒k” filmine ana sponsor olmas─▒ bu anlamda iyi bir ba┼člang─▒├ž olarak kabul edilmelidir.

            SONUÇ

Televizyonun ├Ânc├╝l├╝k etti─či turizm hareketlilikleri g├╝n ge├žtik├že artmaktad─▒r. Televizyon dizileri ya da programlar b├╝y├╝k bir izleyici kitlesine ula┼čarak, turizm merkezlerinin cazibesini artt─▒rmaktad─▒r. Alternatif turizm t├╝rlerinin geli┼čmesinde bir ├žok kanalda yay─▒nlanan gezi programlar─▒n─▒n ve dizilerin katk─▒s─▒ oldu─ču kabul edilmektedir. Yerel y├Âneticiler ve turizmciler y├Ârelerini tan─▒tabilmek i├žin televizyonu kullanmaktad─▒r. Y├Ârenin turizmden ald─▒─č─▒ pay televizyonda yer almas─▒yla do─čru orant─▒l─▒ olarak artmaktad─▒r. ├ľte yandan bir ├╝lkenin turizm end├╝strisinin can damar─▒ olan i├ž turizm farkl─▒ b├Âlgelerden, farkl─▒ gelenek ve g├Âreneklere sahip, farkl─▒ kesimlerden insanlar─▒n birbirlerini anlamas─▒na, ho┼čg├Âr├╝n├╝n geli┼čmesine destek olmakta, yurtta┼člar─▒n ├╝lkelerinin do─čal, tarihsel ve k├╝lt├╝rel de─čerlerini tan─▒malar─▒na, alg─▒lamalar─▒na olanak sa─člamaktad─▒r.

Bursa’n─▒n yeni geli┼čen ve cazibe merkezi olan Nil├╝fer il├žesinin Misi, G├Âlyaz─▒, Tahtal─▒ ve ├ťr├╝nl├╝ gibi tarihi yerle┼čimleri b├╝y├╝k bir k├╝lt├╝r turizmi potansiyeli ta┼č─▒maktad─▒r. Verdi─čimiz ├Ârneklerden de g├Âr├╝lece─či gibi bir y├Ârede veya y├Âreyle ilgili ├žekilmi┼č dizi ve filmlerin o y├Ârenin tan─▒t─▒m─▒nda b├╝y├╝k etkisinin oldu─ču kabul edilmektedir. Bursa’n─▒n Tirilye kasabas─▒ ve Cumal─▒z─▒k k├Ây├╝nde ├žekilen dizi ve filmler her iki yerle┼čiminde tan─▒nmas─▒n─▒ ve binlerce turistin ziyaret etmesini┬á sa─člam─▒┼čt─▒r. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalara g├Âre ├╝lkemizin en ├Ânemli sorunlar─▒ aras─▒nda e─čitim ve i┼čsizlik ba┼čta gelmektedir. Turizm bu sorunlar─▒n ├ž├Âz├╝m├╝nde bir ├ž─▒k─▒┼č noktas─▒ ve ortak payda olarak g├Âr├╝lmektedir. Turizm sekt├Âr├╝ di─čer sekt├Ârlere g├Âre ekonomiye daha fazla katma de─čer sa─člamakta ve s├╝rd├╝r├╝lebilir kalk─▒nma yakla┼č─▒m─▒n─▒ desteklemektedir. Dizi ve film yap─▒mc─▒lar─▒n─▒n Nil├╝fer’de daha fazla ├žal─▒┼čmas─▒ te┼čvik edildi─činde hem Nil├╝fer’in k├╝lt├╝r turizmi potansiyelinin de─čerlendirilece─či, hem de daha ├žok tan─▒t─▒m─▒n─▒n yap─▒laca─č─▒ kesindir. Bunun sonucu olarak turizm gelirlerinin de artmas─▒ ve yeni istihdam yaratmas─▒ beklenmektedir. Ge├žti─čimiz y─▒l ├žekilen “Bal─▒k” adl─▒ uzun metrajl─▒ film ve iki yerli dizi ┼čimdiden G├Âlyaz─▒’n─▒n tan─▒t─▒lmas─▒n─▒ sa─člam─▒┼č ve bir turizm hareketlili─či ya┼čanmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. ┼×imdi bu hareketlili─či artt─▒r─▒p, s├╝rd├╝rebilmek i├žin nas─▒l bir turizm altyap─▒s─▒ kurulmas─▒ gerekti─čini tart─▒┼čmak ve planlama yapmak gerekmektedir. Brezilya’n─▒n Bonito kasabas─▒ ├Ârne─činde oldu─ču gibi G├Âlyaz─▒’n─▒n da do─čas─▒n─▒n korunmas─▒ ve turizm nedeniyle tahribata u─čramas─▒n─▒n ├Ânlenmesi ├Âncelikli hedeflerden biri olmal─▒d─▒r.

Ku┼čkusuz ├žekilecek dizi ya da filmler Nil├╝fer’in ulusal ve uluslararas─▒ tan─▒t─▒m─▒na ve turizm potansiyeline de olumlu y├Ânde katk─▒ sunacakt─▒r. Bursa’da faaliyet g├Âsteren turizm sekt├Âr├╝ de dizi ve filmlerin sa─člad─▒─č─▒ bu tan─▒t─▒m─▒ yat─▒r─▒ma d├Ân├╝┼čt├╝rebilir. Yeni i┼čletmeler kurulabilir, dizi ve filmlerin ge├žti─či mekanlara y├Ânelik ├Âzel turlar d├╝zenleyebilir. B├╝t├╝n bunlar yeni istihdam alanlar─▒ sa─člayacak ve s├╝rd├╝rebilir bir kalk─▒nma modeli de sunacakt─▒r.

(*) Bu makale daha ├Ânce “Televizyondaki Dizilerin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer ─░l├žesinin K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli, OdrysesÔÇÖten Nil├╝ferÔÇÖe Uluslararas─▒ Nil├╝fer Sempozyumu, Bursa Nil├╝fer Belediyesi, Ankara, 2016, 699-713.” adl─▒ bildiri kitab─▒nda yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

 

            KAYNAKÇA

  • BA┼×TOP├çU, Adnan “G├Âlyaz─▒n─▒n Yaz─▒s─▒n─▒ De─či┼čterecek Bal─▒k”, http://www.olay.com.tr/yazarlar/adnan-bastopcu/golyazi-nin-yazisini-degistirecek-balik/59/ eri┼čim tarihi: 20.09.2015
  • FROST, Warwick (2009). From Backlot to Runaway Production: Exploring Location and
  • Authenticity in Film-Induced Tourism, Tourism Rewiew International, Vol:13, 2: 85-92.
  • G├ťVEN, H├╝lya (Haz.) (2005). Bursa’n─▒n Nil├╝feri, Bursa, Nil├╝fer Belediyesi.
  • HUDSON, Simon -J.R. Brent Ritchie, (2006). Film tourism and destination marketing: the case of Captain CorelliÔÇÖs Mandolin. Journal of Vacational Marketing 12(3):256-268.
  • HUDSON, Simon -J.R. Brent Ritchie, (2006). Promoting Destinations via Film Tourism: An Empirical Identification of Supporting Marketing Initiatives, Journal of Travel Research, 44:387ÔÇô396.
  • K─░M S.S., Agrusa, J., Lee, H. ve Chon, K. (2007). Effects Of Korean Television
  • Dramas On The Flow Of Japanese TouristsÔÇŁ, Tourism Management, 28: 1340-1353.
  • K├ľFTEO─×LU, Fehmi (ed.) (1999) Do─ča Turizmi ve ├çevre, ─░stanbul, T├╝rsab Yay─▒nlar─▒.
  • N─░RUN, Ata (2011). Gizemli 78 Kap─▒, ─░stanbul Destek Yay─▒nlar─▒.
  • OÔÇÖCONNOR, Noelle, Sheila Flanagan, David Gilbert (2008). The Integration of Film-induced
  • Tourism and Destination Branding in Yorkshire, UK, International Journal of Tourism Research, 10: 423ÔÇô437.
  • OKUMU┼×, Okan (2013) Latin Amerika, ─░stanbul, Kolektif Kitap.
  • PEK─░N, Faruk (2011). ├ç├Âz├╝m: K├╝lt├╝r Turizmi, ─░stanbul, ─░leti┼čimYay─▒nlar─▒.
  • POLAT, P─▒nar Erteber ÔÇťSazl─▒klardan havalanan G├Âlyaz─▒ÔÇŁ http://gezimafyasi.com/sazliklardan-havalanan-golyazi eri┼čim tarihi: 23.09.2015
  • SALTIK, I┼č─▒l Ar─▒kan, Ye┼čim Co┼čar, Metin Kozak (2010). Televizyon Dizilerinin Destinasyon Pazarlamas─▒ A├ž─▒s─▒ndan Olas─▒ Sonu├žlar─▒, Anatolia: Turizm Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi, Cilt 21, Bahar 1:41-50,
  • SOYDAN, Ersoy (2011). Nereye Gidelim, ─░stanbul, Heyamola Yay─▒nlar─▒.
  • ┼×AHBAZ, Pars -Arzu K─▒l─▒├žlar, (2009). Filmlerin ve Televizyon Dizilerinin Destinasyon ─░majina Etkileri, ─░┼čletme Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi 1/1:31-52.
  • T├ťRKO─×LU, Nur├žay (2012). Seyircilik C├╝mb├╝┼čler, ─░stanbul: Par┼č├Âmen Yay─▒nlar─▒.
  • YANMAZ, P─▒nar (2011). Turizm Tan─▒t─▒m─▒nda Sineman─▒n Rol├╝, G├╝m├╝┼čhane ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Dergisi, 2:112-139.
  • YILMAZ, Hakan-Medet Yolal, (2008). Film Turizmi: Destinasyonlar─▒n Pazarlanmas─▒nda Filmlerin Rol├╝, Anadolu ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:8, 1:175ÔÇô192.
  • Y├ťCEL, Cengiz (1998). Beyaz Perde Turizmcilerin Deste─čini Bekliyor, T├╝rsab Dergisi, 170:28-34.
  • https://en.wikipedia.org/wiki/A%C3%AFt_ Benhaddou eri┼čim tarihi: 23.09.2015
  • http://www.roughguides.com/gallery/40-film-locations-around-the-world/#/23 eri┼čim tarihi: 23.09.2015
  • http://www.venetoinside.com/en/tours-in-veneto/tour-details/cinetour-in-venicetour-venice-film-locations/ eri┼čim tarihi: 23.09.2015
  • http://www.televizyondizisi.com/dunyada-en-cok-izlenen-10-turk-dizisi/263074/35/ eri┼čim tarihi: 23.10.2015
  • http://www.milliyet.com.tr/dizi-sonrasi-ertugrul-gazi-nin-turbesine-bilecik-yerelhaber-588959/ eri┼čim tarihi: 23.10.2015

Toplam Okuma: 570 , Bug├╝n: 3 

Do├ž. Dr. Ersoy SOYDAN

Do├ž. Dr. Ersoy SOYDAN

1971 Bursa-Gemlik do─čumlu, Bursa Erkek Lisesi mezunu. Lisans e─čitimini ─░stanbul ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Gazetecilik ve Halkla ─░li┼čkiler B├Âl├╝m├╝nde tamamlad─▒. Marmara ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Radyo-TV-Sinema anabilim dal─▒nda y├╝ksek lisans yapt─▒. ─░stanbul ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Radyo-TV-Sinema anabilim dal─▒nda 2010 y─▒l─▒nda tamamlad─▒─č─▒ doktoradan sonra, 2019 y─▒l─▒nda ÔÇťGazetecilik ve Medya ├çal─▒┼čmalar─▒ÔÇŁ ana bilim dal─▒nda do├žent oldu. 2011 y─▒l─▒ndan beri ├Â─čretim ├╝yesi olarak g├Ârev yap─▒yor. ─░lk g├Ârev yeri Batman ├ťniversitesi'nde G├╝neydo─ču Anadolu'nun sinema-televizyon alan─▒nda e─čitim veren ilk b├Âl├╝m├╝n├╝ kurdu. ─░ki y─▒l kald─▒─č─▒ BatmanÔÇÖda neolitik d├Âneme ait kaya resimleri ke┼čfetti. 2013 y─▒l─▒nda ge├žti─či Kastamonu ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Radyo-TV-Sinema B├Âl├╝m├╝n├╝n kurucu b├Âl├╝m ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ yapt─▒. Halen ├Â─čretim ├╝yesi. Kastamonu'da ilk kez film festivalleri d├╝zenledi. Gezici Film Festivalinin Kastamonu aya─č─▒n─▒ yedi y─▒ld─▒r kurdu─ču ├Â─črenci toplulu─čuyla birlikte ger├žekle┼čtiriyor. Antalya Alt─▒n Portakal Film Festivalinde 2019 y─▒l─▒nda ilk kez d├╝zenlenen Sinema OkuluÔÇÖnun direkt├Âr├╝. Yay─▒mlanm─▒┼č 3 kitab─▒, 7 kitap b├Âl├╝m├╝, 8 makalesi, 17 bildirisi bulunmaktad─▒r. Kendisini ÔÇťBursaspor kongre ├╝yesi ve Bursa a┼č─▒─č─▒ÔÇŁ olarak tan─▒ml─▒yor. E-posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi

Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi

30 Nisan 2021, Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi i├žin yorumlar kapal─▒
S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒

S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒

30 Nisan 2021, S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi?

Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi?

30 Nisan 2021, Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi? i├žin yorumlar kapal─▒
Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

27 Nisan 2021, Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD i├žin yorumlar kapal─▒
“Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa

“Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa

25 Nisan 2021, “Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa i├žin yorumlar kapal─▒
Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri

Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri

25 Nisan 2021, Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat

Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar

Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒

Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (1)

Bizans Mutfa─č─▒ (1)

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (1) i├žin yorumlar kapal─▒
1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒

1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒

23 Nisan 2021, 1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

23 Nisan 2021, Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya i├žin yorumlar kapal─▒
2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒

2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒

23 Nisan 2021, 2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n

Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n

23 Nisan 2021, Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller

Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller

23 Nisan 2021, Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller i├žin yorumlar kapal─▒
Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či

Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či

17 Nisan 2021, Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či i├žin yorumlar kapal─▒
Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus

Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus

17 Nisan 2021, Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus i├žin yorumlar kapal─▒
Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa

Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa

17 Nisan 2021, Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa i├žin yorumlar kapal─▒
Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒

Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒

17 Nisan 2021, Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒ i├žin yorumlar kapal─▒