Nöbetçi Eczaneler
Yeşilçam’ın eksik halkası ‘Bursa’nın Sinemaları’ kitabıyla tamamlandı: Aysel’in yemenisinden Uludağ melodramlarına
- Ekrem Hayri Peker’in ‘Bursa’nın Sinemaları’ kitabı, sinema tarihimizde ve Yeşilçam çalışmalarında bugüne kadar eksik kalan bir hafıza boşluğunu dolduruyor. Nâzım Hikmet’in kaleme aldığı ‘Aysel Bataklı Damın Kızı’ndan Uludağ’ın unutulmaz siyah-beyaz melodramlarına, Cahide Sonku’nun meşhur yemenisine kadar kentin sinemasal geçmişi bu çalışmayla gün yüzüne çıkıyor. Eski kapalı ve yazlık sinemaların dökümünü gazete haberleri ve sözel tarihle harmanlayan eser, emsalsiz bir nostalji şöleni vadediyor.
Taner AY / Karar gazetesi
Bizde sinemalar ve sinemaların toplumsal yaşamı dönüştürücü etkilerine ilişkin maalesef pek çalışma yok. Muzaffer Gökman’ın, Burçak Evren’in, Oğuz Makal’ın, Yaşar Ürük’ün ve Gökhan Akçura’nın kitaplarını bir tarafa bırakırsak, eski sinemaların çoğu hâlâ bilinmiyor, biliniyorsa da bir yığın yanlışla dilden dile veya kalemden kaleme aktarılıyor. Örneğin, Yeşilçam’ın kombin sisteminin taşıyıcı kolonları olmasına rağmen Adana ve Samsun sinemaları için kimse yazmadı, bu yüzden çoğu da hâfızalardan kayboldu, ismi geçenlerdeyse sıhhatli kayıtlar bulunamıyor.
Yıllardır Bursa’nın kültür tarihi üstüne çalışan Ekrem Hayri Peker’in Alarga Yayınevi’nden yeni çıkan ‘Bursa’nın Sinemaları’ kitabı da olmasaydı, Bursa’nın eski sinemaları bir iki kuşak sonra büsbütün unutulacaktı. Bu gerçek bir yana, Ekrem Hayri Peker’in çok değerli araştırmasını kitaplaştıran Alarga Yayınevi’nin Konya’da olması beni hem şaşırttı hem de hayli üzdü. Arkadaş, ‘Bursa’nın Sinemaları’nı basacak bir Bursa yayınevi veya belediyesi niçin çıkmamıştır, hayret ediyorum. Sinemaya merâklıysanız, belki Muallimler Birliği Sineması’nı, Milli Sinema’yı, Zevk Sineması’nı ve Tayyare Sineması’nı duymuş olabilirsiniz, ama Bursa’nın eski kapalı sinemalarının tam listesini öğrenmek istiyorsanız, Ekrem Hayri Peker’in kitabının 108’inci sayfasından 186’ncı sayfasına kadar uzun bir bölüm bulacaksınız. Bir de yazlık sinemalar var değil mi, onlar için de 74’üncü sayfadan 108’inci sayfaya kadar bakın. Bu dökümlerin gazete haberleriyle ve sözel tarih çalışmasıyla desteklenmesi ise emsâlsiz bir okuma şöleni sunuyor.
ÇEKİLEN FİLMLERİN LİSTESİNİ BULACAKSINIZ
Bursa denilince hepimizin aklına Yeşilçam melodramlarından Uludağ geliyor, hakikaten de ‘Küçük Hanımın Şoförü’, ‘Karlı Dağdaki Ateş’, ‘Satın Alınan Koca’ ve ‘Acı Hayat’ filmlerindeki Uludağ unutulacak gibi değildir. Kitabın 69’uncu ve 70’inci sayfalarında Uludağ’da çekilen filmlerin bir dökümü var, 63’üncü sayfadan 68’inci sayfaya kadar da Bursa’da çekilen filmlerin listesini bulacaksınız. Bursa’nın ilçeleri de şehir merkezi gibi sinemamıza plato olmuştur. Atıf Yılmaz’ın ‘Gelinin Muradı’ ve Orhan Aksoy’un ‘Vurun Kahpeye’si Mustafakemalpaşa’da, Ezel Akay’ın ‘Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü’sü ve Zeki Ökten’in ‘Davacı’sı Orhaneli’de, Şakir Sırmalı’nın ‘Domaniç Yolcusu’ ve Atıf Yılmaz’ın ‘Murad’ın Türküsü’ İnegöl’de çekildi.
Ekrem Hayri Peker’in kitabından Güner Özoğuz isimli doğma büyüme Bursalı bir şâir olan Güner Özoğuz’u da keşfettim, bütün yaşamını Umurbey Mahallesi’nde geçirmiş, ‘Üniversiteye Giden Bıyıksız Kedi’, ‘Hamur Yemiyen Hamurabi’, ‘Makara İpliği’, ‘İplik Zamparası’ ve ‘Para Saymasını Bilmeyen Napolyon’ isimli şiir kitapları varmış, hiç bilmiyordum, bir ara Bursa’dan edebiyatçı dostum Nevzat Çalıkuşu’na bana Güner Özoğuz’un kitaplarından birkaçını bulmasını rica edeceğim. Muhakkak Güner Özoğuz’dan bir ‘edebiyatımızın unutulanı’ çıkacaktır. Ayrıca, onun Ekrem Hayri Peker’in kitabına giren sinemalı şiirlerini çok sevdiğimi belirteyim.
Bu kitap üstüne Bursalı yazar dostlarımdan, Nevzat Çalıkuşu’ndan, Adnan İslamoğulları’ndan ve M. Sedat Sert’ten yazılar bekliyorum, çünkü ‘Bursa’nın Sinemaları’ kitabı mutlaka desteklenmelidir.
