Quantcast
Bir Mektup.. Bir TehditÔÇŽ Bir ─░syanÔÇŽ – Belgesel Tarih

Loading

Bir Mektup.. Bir TehditÔÇŽ Bir ─░syanÔÇŽ

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin sonunu getiren Mondros Ate┼čkes Antla┼čmas─▒n─▒n imzalanmas─▒n─▒n ard─▒ndan yurt d─▒┼č─▒na ka├žan Enver Pa┼ča ve di─čer ─░ttihat ve Terakki Partisi ├Ânderleri, milli m├╝cadeleyi desteklediler mi? ─░ttihat ve TerakkiÔÇÖnin milli m├╝cadeleye kar┼č─▒ tutumu ne oldu? ─░ttihat├ž─▒lardan yurtd─▒┼č─▒na ├ž─▒kmayanlar, milli m├╝cadelede etkin hale geldiler mi, uzaktan m─▒ izlediler?

Yazar Tayfun ├çavu┼čo─člu anlat─▒yor:

Elbette ─░ttihat ve Terakki Partililerin bu milli m├╝cadeleyi, etliye s├╝tl├╝ye kar─▒┼čmadan uzaktan izlemesi s├Âz konusu de─čildi. Ama gerek do─ču illerindeki kongreler d├Âneminde gerek kuvay─▒ milliye i├žerisinde ve gerekse Ankara h├╝k├╝metlerinde a─č─▒rl─▒k anlam─▒nda etkili de olamad─▒lar. Enver Pa┼ča milli m├╝cadeleye kat─▒lmak i├žin AnadoluÔÇÖya gelmek istiyor ama Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖdan bir t├╝rl├╝ bekledi─či yakla┼č─▒m─▒ g├Âremiyordu.

Bir mektup yazd─▒, ÔÇťsizÔÇŁ diye hitap ederek ba┼člad─▒─č─▒ sat─▒rlar─▒n─▒ giderek gerginli─či artan bir tonda ÔÇťsenÔÇŁ hitab─▒yla bitiriyor ve ┼č├Âyle diyordu: ÔÇťMemlekete gelece─čim. ─░┼čte o kadar!ÔÇŁ

MUSTAFA KEMAL TEK TEK PLANLADI

AnadoluÔÇÖdaki milli m├╝cadelenin ├Ânderi, eski bir ─░ttihat├ž─▒ olan ancak uzunca bir s├╝redir ─░ttihat ve Terakki Partililere epey mesafeli davranan Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖyd─▒. Mustafa Kemal ile Enver aras─▒nda zaman zaman ├žok ├╝st d├╝zeyde ki┼čisel ├žeki┼čmeler, k─▒rg─▒nl─▒klar ya┼čansa da ikili aras─▒ndaki ileti┼čim, medeni ├žer├ževede her zaman devam etmi┼čtir.

─░ttihat ve Terakki liderlerinin ciddi hatalar─▒ vard─▒. Ancak Enver Pa┼ča, halk ve siyasiler nezdinde, ─░ttihat├ž─▒ di─čerler isimlerle ayn─▒ kefeye konmuyordu.

─░ngilizlerin ilgili ar┼čivlerine bakt─▒─č─▒m─▒zda, Enver Pa┼ča’n─▒n Anadolu’ya gelip m├╝cadelenin ba┼č─▒na ge├žmesi ihtimalinin b├╝y├╝k bir tehdit olarak g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝ fark ediyoruz..

Ankara y├Ânetimi ise; ─░stanbul h├╝k├╝meti ve Saray taraf─▒ndan ─░ttihat ve Terakki Partisi’nin b├╝t├╝n g├╝nahlar─▒n─▒n Kuvay─▒ MilliyeÔÇÖye y─▒k─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yor, milli m├╝cadeleyi y├╝r├╝ten kadrolar─▒n ittihat ve TerakkiÔÇÖnin devam─▒ olarak g├Âsterilmesinden endi┼če duyuyordu.

Bu nedenle Enver Pa┼ča’ya cidden mesafeli durmak tercih ediliyordu.

Bunun en temel nedeni Enver Pa┼ča’n─▒n, Ankara i├žerisinde bir darbe ile iktidar─▒ ele ge├žirme potansiyeliydi.

Malum, Enver Pa┼ča ├žetecili─či devlet politikas─▒ haline getirmeye ├žok meyilliydi. Enver, 1908ÔÇÖde isyan edip da─ča ├ž─▒kmas─▒ndan, Bab─▒ Ali bask─▒n─▒na, Sultan Abd├╝lhamidÔÇÖin tahttan indirilmesine kadar, hayat─▒n─▒ m├╝thi┼č bir aksiyon filmi gibi ya┼čad─▒. Final de filme yak─▒┼č─▒r ┼čekilde oldu.

Enver Pa┼ča son derece duygusald─▒; ├žo─ču zaman duygular─▒ akl─▒n─▒n ├Ân├╝ne ge├žiyor, bu atak ancak hesaps─▒z; ├╝zerinde d├╝┼č├╝n├╝lmemi┼č tav─▒rlar, ba┼č─▒n─▒ ├žo─ču zaman derde sokuyordu.

EnverÔÇÖin Mill├« M├╝cadele’ye kat─▒lmak istedi─čini 16 Temmuz 1921 y─▒l─▒nda Mustafa Kemal’e yazd─▒─č─▒ mektuptan ├Â─čreniyoruz.

Anadolu B├╝y├╝k Millet Meclisi Reisi Mustafa Kemal Pa┼ča’ya.

Muhterem Pa┼čam,

…Bir sene zarf─▒nda iki defa tutularak be┼č ay hapis olmak ve alt─▒ defa tayyareden d├╝┼čmek suretiyle nihayet Moskova’ya geldim.

…Zannedilenin aksine, bizlere Bol┼čeviklik teklif edilmedi.

ÔÇŽHi├žbir vakit resmen Anadolu ad─▒na hareket etmedim. Bak├╝’ye geldi─čimde, de─čil yaln─▒z T├╝rkiye’de, fakat b├╝t├╝n ─░slam memleketlerinde derhal aksi tesir g├Ârece─činden ve bunun da ─░ngilizler’in i┼čine yarayaca─č─▒ndan emin oldu─čum i├žin T├╝rkiye’de ve ┼×ark’ta kom├╝nizm taraftar─▒ olmad─▒─č─▒m─▒ kongrede a├ž─▒k├ža s├Âyledim.

…Anadolu’nun kazand─▒─č─▒ ba┼čar─▒n─▒n ┼čerefini ├╝zerime almay─▒ hi├žbir zaman d├╝┼č├╝nmedim. Anadolu h├╝k├╝meti nam─▒na resmen bir i┼če giri┼čmedi─čim halde, Moskova’ya geldi─čimiz zaman Anadolu heyeti ├╝yelerinin her ├Ân├╝ne gelen Rus’a ‘Enver Pa┼ča’n─▒n ve arkada┼člar─▒n─▒n bizimle m├╝nasebeti yoktur’ demelerinin sebebini de anlayamad─▒m.

Hatta arkada┼člar─▒n filmi ├žekilirken Ruslar benim de bulunmam─▒ ─▒srar ettikleri halde, b├╝t├╝n ┼čerefin bunu resmen yapanlara ait oldu─čunu ileri s├╝rerek kabul etmedim.

Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n ├╝slubu, bu noktadan sonra ise gel-gitli bir hale d├Ân├╝┼č├╝yor. Siz diye hitap ederken, sen diye yazmaya, dili giderek tehdit havas─▒na d├Ânmeye ba┼čl─▒yor.

Beni e─čer zat─▒ alinize rakip telakki ediyorsan─▒z, yan─▒l─▒yorsunuz, bu akl─▒mdan ge├žmemi┼čtir. Bizce memleketin kurtulu┼ču esast─▒r.

De─čil bunu sizin gibi uzun seneler beraber ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z bir arkada┼č, belki Ferit Pa┼ča gibi ihtiyar bir herif yapabilseydi ona bile h├╝rmet eder ve muvaffakiyetine yard─▒m ederdim.

Yaln─▒z bir ricam var. Tekebb├╝re (kibir) kap─▒lmay─▒n─▒z!.. Sizi cidden seven bir arkada┼č gibi rica ediyorum. Senin muvaffakiyetin AnadoluÔÇÖnun muvaffakiyeti demektir. Fakat e─čer siz ┼čimdiden ┼čiddetli davran─▒rsan─▒z, korkar─▒m hay─▒rl─▒ neticeler vermez. Millet Sultan Hamit zaman─▒ndaki millet de─čildir. Art─▒k tahakk├╝me dayanamaz.

Bak! Seni b├╝t├╝n arkada┼člar─▒m nam─▒na temin ederim ki, bizim hi├žbir mevkide ve memuriyette g├Âz├╝m├╝z yoktur. Bana gelince, ben bir ideal takip edece─čim, o da ─░slamÔÇÖ─▒ ezen Avrupal─▒lar ile pen├žele┼čmek i├žin b├╝t├╝n M├╝sl├╝man ve T├╝rkleri harekete ge├žirmektir.

Ba┼čta T├╝rkiye olmak ├╝zere kurtarmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z ─░slam alemi i├žin faydam─▒z ve belki de tehlike oldu─čunu hissetti─čimiz anda memlekete gelece─čizÔÇŽ ─░┼čte bu kadar.

Enver Pa┼ča, E┼či Naciye Sultan’a daha ├Ânce yazd─▒─č─▒ bir mektupta da Ankara’ya her an ge├žebilece─čini bildiriyordu:

Ruhum! Anadolu’dan gelen haberler iyi de─čil.

Zannedersem Rumlar bizim orduyu geri ├žekilmeye mecbur etmi┼č. Meclis, Ankara’dan Sivas’a gidiyor. Ordu da Kastamonu-Ankara s─▒n─▒r─▒na ├žekiliyormu┼č. E─čer muharebe neticesi ile ├žekilmi┼čse memlekete yeni bir ruh vermek i├žin belki de Anadolu’ya yak─▒nda ge├žmek laz─▒m gelecek.

─░ngiliz ─░stihbarat─▒ da bu ikili aras─▒ndaki m├╝cadeleyi yak─▒ndan takip ediyordu. Neredeyse ba┼č─▒ndan beri Mustafa KemalÔÇÖe kar┼č─▒ bir darbe beklentisi i├žerisinde olan istihbarat birimleri, Londra’ya konuyla alakal─▒ ┼ču raporu sunacakt─▒:

T├╝rk ulusu Enver’den ├žok Kemal yanl─▒s─▒d─▒r.

Bol┼čeviklerin, Mustafa Kemal’in yerine ┼čimdilik hi├žbir g├╝c├╝ olmayan Enver’i de─čil, Fevzi Pa┼ča’y─▒ getirmeye ├žal─▒┼čmalar─▒ daha olanakl─▒d─▒r. Ruslar─▒n bir h├╝k├╝met darbesine kalk─▒┼čmalar─▒ muhtemeldir, ama bunda ba┼čar─▒ sa─člamalar─▒ olanak d─▒┼č─▒d─▒r.

Ancak Enver Pa┼ča; Ankara’da, i┼čleri iyi idare eden bir irade varken, gidip bir darbe yoluyla g├╝├žleri eline almaya kalk─▒┼čacak kadar habis karakterli biri de─čildi.

Kendisine AnadoluÔÇÖdan g├╝├žl├╝ bir davet gelmesini bekledi; gelmeyince ba┼čka yollara tevess├╝l etmedi. Kaderini Orta AsyaÔÇÖda arad─▒.

Link: https://youtu.be/9vYjRyjpswE

Bir Mektup.. Bir TehditÔÇŽ Bir ─░syanÔÇŽ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Malta S├╝rg├╝nleri B├Âyle Kurtar─▒ld─▒ ÔÇô B├╝y├╝k Rest

Malta S├╝rg├╝nleri B├Âyle Kurtar─▒ld─▒ ÔÇô B├╝y├╝k Rest

17 Nisan 2024, Malta S├╝rg├╝nleri B├Âyle Kurtar─▒ld─▒ ÔÇô B├╝y├╝k Rest i├žin yorumlar kapal─▒
Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖdan ─░ngiliz albaya tokat gibi yan─▒t

Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖdan ─░ngiliz albaya tokat gibi yan─▒t

15 Nisan 2024, Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖdan ─░ngiliz albaya tokat gibi yan─▒t i├žin yorumlar kapal─▒
Rus├ža Kaynaklara G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

Rus├ža Kaynaklara G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

11 Nisan 2024, Rus├ža Kaynaklara G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya i├žin yorumlar kapal─▒
Tarihi G├Âztepe-Konak Tramvay Hatt─▒

Tarihi G├Âztepe-Konak Tramvay Hatt─▒

11 Nisan 2024, Tarihi G├Âztepe-Konak Tramvay Hatt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Lenin anlat─▒yor: ÔÇťMustafa Kemal sosyalist de─čil amaÔÇŽÔÇŁ

Lenin anlat─▒yor: ÔÇťMustafa Kemal sosyalist de─čil amaÔÇŽÔÇŁ

5 Nisan 2024, Lenin anlat─▒yor: ÔÇťMustafa Kemal sosyalist de─čil amaÔÇŽÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsuslum Molla Kerim’e – A─č─▒t S├Âyler A─č─▒t Yakar

Tarsuslum Molla Kerim’e – A─č─▒t S├Âyler A─č─▒t Yakar

2 Nisan 2024, Tarsuslum Molla Kerim’e – A─č─▒t S├Âyler A─č─▒t Yakar i├žin yorumlar kapal─▒
G├╝ney Kafkasya’da Rusya-─░ran N├╝fuz M├╝cadelesi (1779-1813)

G├╝ney Kafkasya’da Rusya-─░ran N├╝fuz M├╝cadelesi (1779-1813)

2 Nisan 2024, G├╝ney Kafkasya’da Rusya-─░ran N├╝fuz M├╝cadelesi (1779-1813) i├žin yorumlar kapal─▒
Tarihi G├Âztepe-Konak Tramvay Hatt─▒

Tarihi G├Âztepe-Konak Tramvay Hatt─▒

H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu, 11 Nisan 2024