Quantcast
Ka├ž T├╝rkiye Var? Theophanes Confessor Kroni─činde T├╝rkler – Belgesel Tarih

Ka├ž T├╝rkiye Var? Theophanes Confessor Kroni─činde T├╝rkler

Ka├ž T├╝rkiye Var? Theophanes Confessor Kroni─činde T├╝rkler

Toplam: 207 , Bug├╝n: 4 Okuma

KA├ç T├ťRK─░YE VAR? THEOPHANES CONFESSORÔÇÖUN KRON─░─×─░NDE T├ťRKLER 284-813
Kronik Kitap 2021 May─▒s ─░stanbul

  • Ekrem Hayri PEKER

Ka├ž T├╝rkiye var? T├╝rklerin ya┼čad─▒klar─▒ yere ne denir? Diye sorsam ┼ča┼č─▒raca─č─▒n─▒za eminim. ├ço─čunuz T├╝rkistan ve bir T├╝rkiye var diyeceksiniz.

Kendilerine ÔÇťRomanyuÔÇŁ diye ifade eden Do─ču Roma b├╝y├╝k bir imparatorluktu. TunaÔÇÖdan ─░ranÔÇÖa, KafkasyaÔÇÖdan Kuzey AfrikaÔÇÖya uzan─▒yordu. Bizans ad─▒n─▒ hi├ž kullanmayan bu devlet g├╝n├╝m├╝zde maalesef Bizans diye adland─▒r─▒l─▒yor. T├╝rklerle Do─ču Roma aras─▒ndaki ili┼čkiler Romal─▒ tarih├žiler taraf─▒ndan yaz─▒ya ge├žirilmi┼čtir.

T├╝rkiye kelimesi TheophanesÔÇÖin kroni─činde iki yerde ge├žmektedir. Birincisi 588-589 y─▒llar─▒n─▒n anlat─▒ld─▒─č─▒ k─▒s─▒mda G├Âk T├╝rk topraklar─▒ olarak ge├žerken, ikincisi ise 730-31 y─▒llar─▒n─▒n anlat─▒ld─▒─č─▒ sayfalarda Hazar Ka─čanl─▒─č─▒ topraklar─▒n─▒ ifade etmek i├žin kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. (Bkz, Theophanes, aeg ,s.389-567). Dolay─▒s─▒yla T├╝rkiye kelimesi tarihte ilk defa VI. y├╝zy─▒la ait Bizans kaynaklar─▒nda g├Âr├╝lmektedir.

IX ve X. y├╝zy─▒llarda ise ─░dil NehriÔÇÖnden Orta AvrupaÔÇÖya kadar uzanan saha i├žin kullan─▒lm─▒┼č olup bu kullan─▒m Kafkasya b├Âlgesinde bulunan Hazar Ka─čanl─▒─č─▒n─▒ ifade etmek i├žin ÔÇťDo─ču T├╝rkiyeÔÇÖsiÔÇŁ, Arpad Hanedan─▒ÔÇÖn─▒n kurmu┼č oldu─ču Macar Devleti i├žin de ÔÇťBat─▒ T├╝rkiyeÔÇÖsiÔÇŁ ┼čeklinde kendini g├Âstermi┼čtir. Bkz., G├╝rler, a.g.m., s.60; Yine ÔÇťT├╝rkiye ad─▒ Bizans ─░mparatoru VII. Constantinus Porhyregenitus taraf─▒ndan bizzat kaleme al─▒nm─▒┼č olan De Administrando imperio adl─▒ eserde, Arpad MacaristanÔÇÖ─▒n─▒ ifade etmek i├žin defalarca an─▒lm─▒┼čt─▒r.

*

Son y─▒llarda T├╝rk tarihi ile ilgili birbirinden ilgin├ž kitaplar yay─▒nlan─▒yor. Gen├ž ara┼čt─▒rmac─▒lar eski ├ža─č kaynaklar─▒n─▒ ara┼čt─▒r─▒p T├╝rk├žeye ├ževiriyorlar.

Tarih├ži Hatice Ayd─▒n T├╝rk├žeye ├ževirdi─či ÔÇťTheophanes ConfessorÔÇÖun Kroni─činde T├╝rkler 284-813ÔÇŁ eserinden T├╝rk kavimleri hakk─▒nda ├žok de─čerli bilgiler ├Â─čreniyoruz.

Do─ču Romal─▒ (Bizans) kronik├žileri ve tarih├žileri ├Ânce ─░skit sonra Hun diye adland─▒rd─▒klar─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz. D├Ânemin tarih├žileri atl─▒ kavimleri Hun diye adland─▒r─▒rken, Cermen ve Gotlar i├žin bu tan─▒mlamalar─▒ yapmad─▒lar. Bazen ayn─▒ d├Ânemde Bizansl─▒ tarih├žiler, Bizans hizmetindeki T├╝rkler aras─▒nda ─░skit vr Hun ayr─▒m─▒ yapacak kadar bilgi sahibiydiler.

Hun ─░mparatorlu─ču y─▒k─▒l─▒nca baz─▒ Hun boylar─▒ UrallarÔÇÖa, baz─▒ boylarda Horasan y├Âresine gittiler.┬á Burada Akhun /Eftalit Devletini kurdular. Afganistan ve Kuzey HindistanÔÇÖa h├ókim oldular. ─░pek yolunun orta ve g├╝ney b├Âl├╝m├╝n├╝ ele ge├žirdiler. Ak Hunlar ipek yolu ticareti i├žin ├Ânce Sasanilerle daha sonra da G├Âkt├╝rklerle sava┼čt─▒lar.

UrallarÔÇÖa gidenler orada soyda┼člar─▒ olduklar─▒n─▒ biliyorlard─▒. Onlarla birle┼čtiler. N├╝fuslar─▒ art─▒nca KaradenizÔÇÖin kuzeyine yay─▒ld─▒lar. Gotlar─▒ kovdular ve Hunlar 376 y─▒l─▒nda Tuna Nehrini a┼čt─▒lar.

8 A─čustos 378 Hun destekli Gotlar Roma ordusunu EdirneÔÇÖde bozguna u─čratt─▒lar. ─░mparator Valens sava┼čta ├Âld├╝. Macar topraklar─▒ VI: y├╝zy─▒l ba┼člar─▒nda Hunlar─▒n eline ge├žti. Avarlar─▒n MS 567ÔÇÖde (Baz─▒ Bizans kaynaklar─▒ 561 yaz─▒yor 148/163) Karpat Havzas─▒na girene kadar Hunlar─▒n idaresinde kald─▒.

Do─ču Romal─▒ tarih├žiler Ogur boylar─▒ndan Kutrigurlar Hun diye adland─▒r─▒l─▒yorlar. 2000 ki┼čilik Hun kuvveti (Kutrigurlardan Sinnion adl─▒ bir boy beyi birli─či) BelisariusÔÇÖun emrinde Kuzey AfrikaÔÇÖda Vandallarla sava┼čt─▒.

D├Ânemin tarih├žileri Ogur boylar─▒n─▒n hepsini Hun diye adland─▒rm─▒┼člard─▒r. Do─ču Roma-S├╝ryani-Ermeni-G├╝rc├╝ kaynaklar─▒ atl─▒ kavimleri Hun ad─▒yla anar. Zira KafkasyaÔÇÖn─▒n kuzeyindeki saha Hun topraklar─▒d─▒r.

Kronikte Do─ču RomaÔÇÖda ├žok say─▒da ─░skit ve Hun isimli komutanlardan bahsediliyor.┬á Bulgarlar─▒n be┼če b├Âl├╝nd├╝─č├╝n├╝, ─░mparator Iustinianus (539-540) d├Âneminde Do─ču Roma topraklar─▒na ak─▒n yapan Bulgarlardan esir edilenler Armebia ve LazikaÔÇÖya g├Ânderilerek oradaki Bizans birliklerinde kay─▒t alt─▒na al─▒nd─▒─č─▒n─▒ ├Â─čreniyoruz.

Kitaptaki ilgin├ž bilgilerden var. Avar Ka─čan─▒ Bizans imparatorundan bir fil ister. Fil g├Ânderilir. Daha sonra Avarlar fili iade ederler. Di─čer ilgin├ž bilgi al─▒nlar─▒nda ha├ž i┼čareti olan T├╝rkler olmal─▒. ÔÇťBizans komutan─▒ Narses ─░ranl─▒lar─▒ bozguna u─črat─▒r. Ald─▒─č─▒ esirleri ├Âld├╝rd├╝. ─░├žlerindeki T├╝rkleri imparatora g├Ânderdi. Bu T├╝rklerin al─▒nlar─▒nda siyah d├Âvmeli ha├ž i┼čareti vard─▒. ─░mparator ha├ž i┼čaretini sordu. T├╝rkiyeÔÇÖde (T├╝rkistan)bir salg─▒n hastal─▒─č─▒n ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ ve baz─▒ Hristiyanlar─▒n bunu kendilerine yapmalar─▒n─▒ ├Ânerdiklerini s├ÂylerlerÔÇŁ.

Theophanes, ─░stanbulÔÇÖu ku┼čatan Araplara Bulgarlar─▒n arkadan sald─▒rd─▒─č─▒n─▒ ve binlerce ArapÔÇÖ─▒n hayat─▒n─▒ kaybetti─čini yazar.

754/755 y─▒llar─▒nda ─░mparator ConstantinusÔÇÖun, ÔÇťErzurum ve MalatyaÔÇÖdan getirdi─či S├╝ryani ve Ermenileri TrakyaÔÇÖya naklettirdi─čini, bunlar─▒n Pavlikanl─▒─č─▒ TrakyaÔÇÖya yayd─▒klar─▒n─▒ÔÇŁ yazar.Do─ču Roman─▒n ─░ranÔÇÖda h├╝k├╝m s├╝ren Sasanilerle yapt─▒klar─▒ sava┼čta T├╝rk kavimleri m├╝ttefik olmu┼člard─▒r. Sabirler, G├Âkt├╝rkler ve Hazarlar Do─ču Roman─▒n m├╝ttefiki olarak Sasanilerle sava┼čm─▒┼člard─▒r.

Sabirlerin Borex adl─▒ kad─▒n h├╝k├╝mdar─▒ oldu─čunu ├Â─čreniyoruz. ─░ranÔÇÖla olan sava┼čta BizansÔÇÖla m├╝ttefik olmu┼č.

Slavlar─▒n demiri bilmedi─čini, KaradenizÔÇÖin ad─▒ Euxine (├ľksin)oldu─ču kitapta yer alan bilgilerden.

─░ki Misya oldu─čunu biliyor muydunuz?

Theophanes,ÔÇÖin verdi─či bilgiye g├Âre, Antik ├ça─člarda Mysia ad─▒nda iki b├Âlge bulunmaktad─▒r. ÔÇťBirincisi, a┼ča─č─▒ ve yukar─▒ olmak ├╝zere iki k─▒s─▒mdan olu┼čan, MakedonyaÔÇÖn─▒n yukar─▒s─▒ndan VarnaÔÇÖya kadar uzanan TrakyaÔÇÖn─▒n kuzeyinde ve RomanyaÔÇÖn─▒n g├╝neyinde bulunan Mysia b├Âlgesi.

Di─čer Mysia b├Âlgesi ise Bursa ilinin bat─▒s─▒n─▒; Bal─▒kesir ilinin, Edremit K├Ârfezi k─▒y─▒s─▒ndaki b├Âl├╝m├╝ d─▒┼č─▒nda t├╝m├╝n├╝; ─░zmir ilinin Bergama dolaylar─▒ndaki b├Âl├╝m├╝n├╝, Manisa ilinin Soma ve K─▒rka─ča├ž dolaylar─▒ndaki b├Âl├╝m├╝n├╝; ├çanakkale ilinin de Anadolu yakas─▒ndaki b├Âl├╝m├╝n├╝ kapsamaktayd─▒.

  • Ekrem Hayri Peker

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
  • YEN─░
Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 11 Mart 2023
Gazi’nin Stadyumu

Gazi’nin Stadyumu

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Ben ┼×eyh Bedreddin

Ben ┼×eyh Bedreddin

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Anadolu ve T├╝rkler

Anadolu ve T├╝rkler

Tahsin ┼×─░M┼×EK, 26 ┼×ubat 2023
Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

Haber Merkezi, 25 ┼×ubat 2023
Demokrasiye Ge├ži┼čin ─░lk Se├žimi: 1946

Demokrasiye Ge├ži┼čin ─░lk Se├žimi: 1946

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 22 ┼×ubat 2023
Bursa’da Nostaljik Bir Gezinti

Bursa’da Nostaljik Bir Gezinti

Haber Merkezi, 20 ┼×ubat 2023
Bir D├Ânemin Efsanesi: Alasya Oyuncaklar─▒

Bir D├Ânemin Efsanesi: Alasya Oyuncaklar─▒

Haber Merkezi, 4 ┼×ubat 2023
BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

Haber Merkezi, 23 Ocak 2023