Quantcast
Mo─čol G├╝re┼č├žilerin Naadam Bayram─▒┬á – Belgesel Tarih

Nurdan Çakır TEZGİN
Nurdan Çakır  TEZGİN
Mo─čol G├╝re┼č├žilerin Naadam Bayram─▒┬á
  • 08 Temmuz 2024 Pazartesi
  • +
  • -
  • Nurdan ├çak─▒r TEZG─░N /

Loading

T├╝rk soylar─▒ gibi Mo─čollarda da g├╝re┼č sporu ├žok ├Ânemliydi.┬á Her ne kadar g├Ârsel bulgular M.├ľ. 2. Y├╝zy─▒la ait olsa da ├žok daha ├Âncesine dayanan yaz─▒l─▒ kaynaklardan edindi─čimiz bilgiler do─črultusunda AsyaÔÇÖda g├╝re┼č sporuna dair s├Âylenecek ├žok ┼čey var.

Mo─čolistanÔÇÖ─▒n “├ť├ž Erkek Oyunu” olarak benimsedi─či at yar─▒┼č─▒, g├╝re┼č ve ok├žuluk kaynakl─▒ Naadam Bayram─▒ (eriin gurvan naadam) gelenekselli─či a├ž─▒s─▒ndan olduk├ža ilgi ├žeken bir bayramd─▒r.┬á Bu ulusal bayrama ├Âzellikle k├Âkl├╝ mistik anlamlar da y├╝klenir. G├╝n├╝m├╝zde turizm a├ž─▒s─▒ndan da ├Âne ├ž─▒kar─▒lan Naadam Bayram─▒ her y─▒l 11 ÔÇô 13 Temmuz g├╝nlerinde giderek d├╝nyaya sesini duyuran bir festival olarak kutlan─▒r. Asl─▒nda b├╝t├╝n yaz mevsimine yay─▒lan spor oyunlar─▒ ba┼čkent Ulan Batur (Ulaanbaatar) olmak ├╝zere b├╝t├╝n Mo─čolistan kentlerinde kutlan─▒yor.

Her devirde gelenekselle┼čmi┼č oyunlar, kutlama ve t├Ârenler vard─▒r, b├╝t├╝n bunlar halklar─▒n kendi kimliklerini dayan─▒kl─▒l─▒k ve kahramanl─▒k ├╝zerine oturtup ge├žmi┼čin derin ba─člar─▒n─▒ sa─člamla┼čt─▒rmak ad─▒na ├Âne ├ž─▒karlar. Mo─čolistan deyince de insan─▒n akl─▒na ├žok b├╝y├╝k devasa ├žad─▒rlar, toz bulutuyla ┼čahlanan bozk─▒r atlar─▒, kad─▒n erkek birlikte at binip ok atan, renkli kost├╝mleriyle g├╝re┼če tutu┼čan erkekler geliyor. Ve elbette et a─č─▒rl─▒kl─▒ beslenen hamur i┼člerine d├╝┼čk├╝n, kuyruk ya─čl─▒ s├╝t ├žay─▒ ve k─▒srak s├╝t├╝ biras─▒ airag i├žen k─▒rm─▒z─▒ yanakl─▒ yumuk g├Âzl├╝ Asyal─▒larÔÇŽ

Mo─čol k├╝lt├╝r├╝n├╝n g├Â├žebe ├žad─▒r ruhu ve bozk─▒r g├╝ne┼činin ─▒┼č─▒─č─▒yla y─▒kanan bu festivalin ├žok eskilere dayanan ├Âyk├╝leri de var ki, i├žlerinden biri ├žok ilgimi ├žekmi┼čti.

Mo─čolistan ─░mparatorlu─čunun son y─▒llar─▒na do─čru y├╝ce ka─čan─▒n ├žok b─▒├žk─▒n sava┼č├ž─▒ bir k─▒z─▒ varm─▒┼č. En b├╝y├╝k marifeti ├žok iyi g├╝re┼čmek olan bu k─▒z─▒n evlenmek i├žin kendisine bir erkek se├žmesi gerekiyormu┼č. Ne var ki damat namzetine tek ┼čart─▒ kendisini g├╝re┼čte yenmesiymi┼č! K─▒z─▒n bu ┼čart─▒ b├╝t├╝n diyarda duyuldu─ču i├žin namzetler birer iki┼čer bu g├╝re┼če talip olmu┼člar. Yaln─▒z k─▒z─▒n bir ┼čart─▒ daha varm─▒┼č, e─čer damat namzeti g├╝re┼čte kaybederse k─▒za bin at verecekmi┼č. Her talip teker teker g├╝re┼čip ┼čans─▒n─▒ denemi┼č ancak her defas─▒nda g├╝re┼či k─▒z kazanm─▒┼č. ├ľyle ki kar┼č─▒la┼čmalar─▒n sonunda k─▒z on binlerce atl─▒k bir s├╝r├╝n├╝n sahibi oldu─ču gibi Mo─čol erkeklerinin ┼čereflerini de darmaduman etmi┼č.

Bu durum kar┼č─▒s─▒nda d├╝┼č├╝n├╝p ta┼č─▒n─▒p bir ├žare arayan erkek meclisleri ┼čuna karar vermi┼čler; ├ťlkede g├╝re┼č kar┼č─▒la┼čmalar─▒nda kanun olarak ├Âyle bir k─▒yafet giyeceklerdir ki, hi├žbir kad─▒n bu k─▒yafeti giyemesin ve erkekleri bir daha alt edip yenemesin. Yani sadece s─▒rt─▒ ve kollar─▒ olan g├Â─čs├╝ a├ž─▒kta b─▒rakan bir ceket! Bu durumda erkeklerin eril ┼čan─▒n─▒ hileyle koruduklar─▒ bu naadam bayram─▒ i├žin biraz da ego ┼či┼čirme bayram─▒ diyebilir miyiz?

Bir ba┼čka ├Âyk├╝ye g├Âre de, erkek karde┼či g├╝re┼čemeyecek kadar hastalanan bir k─▒z, kendini gizleyerek erkek karde┼činin yerine ge├žer ve erkeklerle g├╝re┼čir t├╝m g├╝re┼č├žileri yener. Yenilen erkekler her zamanki gibi egolar─▒na da yenilip kad─▒nlar─▒n g├╝re┼čmesini engellemek amac─▒yla kollar─▒ ve s─▒rt─▒ kapal─▒ olan g├Â─čs├╝ a├ž─▒k ceketler giymeyi g├╝re┼čmenin ├Ân ko┼čulu sayarlar!┬á Kad─▒nlar─▒n asla giyemeyece─čini bile bile b├Âyle bir karar almalar─▒ kad─▒nlar aras─▒nda nas─▒l kabul g├Ârm├╝┼č bu da d├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝ tabi!

Evet, g├╝n├╝m├╝zde de ayn─▒ k─▒yafet ┼čekli halen devam eden erkek g├╝re┼č├žilerin bu tuhaf kost├╝mleri ilgi ├žekmeye devam ediyor. Mo─čolistanÔÇÖ─▒n ├Ânemli sayd─▒─č─▒ ulusal bayram─▒ Naadam Bayram─▒ ya da Festivali son y─▒llarda bat─▒l─▒lar─▒n ilgi g├Âsterdikleri spor oyunlar─▒ olarak g├╝ncelli─čini korumakta, giderek artan bir turizm potansiyeli ta┼č─▒makta.

Beni ┼ča┼č─▒rtan unsur, bu bayram s├╝resince kad─▒nlar─▒n g├╝re┼č├žileri y├╝reklendirmek i├žin tezah├╝rat yapmak amac─▒yla ┼čark─▒lar s├Âyleyip amigoluk yapmalar─▒! D─▒┼članm─▒┼čl─▒klar─▒n─▒ unutan Mo─čol kad─▒nlar─▒ i├žin ├╝z├╝ld├╝m. D├╝nya ├╝zerindeki eril g├╝├žlerin bask─▒n dayatmalar─▒n─▒ bayram olarak kutlama al─▒┼čkanl─▒─č─▒ umar─▒m bir g├╝n sona erer.

  • Nurdan ├çak─▒r Tezgin

Nurdan Çakır TEZGİN

T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk Enstalasyon Evi SiyazÔÇÖ─▒n kurucusudur. ─░ran ve Pakistan ├╝zerinden HindistanÔÇÖa kara yolundan yapt─▒─č─▒ uzun yolculuk an─▒lar─▒n─▒ 2000ÔÇÖli y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda yay─▒mlad─▒. Yazma ser├╝venini Cumhuriyet Ege, S├Âylem, Politika, Zeytin Dergisi, Berfin Bahar ve Olay kitap eklerinin yan─▒ s─▒ra, www.ascifok.com, www.mudanyamudanya.com ve www.focafoca.com ba┼čta olmak ├╝zere pek ├žok yerel gazete ve internet sitelerindeki yaz─▒lar─▒yla per├žinledi. Yerel beslenme ve ekoloji odakl─▒ workshop, TV programlar─▒ ve festivallere kat─▒ld─▒. 2013 y─▒l─▒nda ÔÇťYa┼č├ža Ho┼č├ža A┼č├ž─▒ FokÔÇÖ├ža Fo├ža Mutfa─č─▒ isimli kitab─▒, 2016 da ÔÇťDur biraz oturay─▒mÔÇŁ isimli ├Âyk├╝ kitab─▒ yay─▒mland─▒. Halen, antik mutfaklar, hamamlar ve s├╝rd├╝r├╝lebilir yerel adetleri de i├žine alan ├žal─▒┼čmalar─▒na devam etmektedir. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

BU MAKALELER İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR!

  • YEN─░