Quantcast
PatolojiÔÇÖnin kurucusu Prof Virchow ve Truva HazineleriÔÇÖnin Ka├ž─▒r─▒l─▒┼č─▒ – Belgesel Tarih

Prof. Dr. Nadir Paksoy
Prof. Dr. Nadir  Paksoy
PatolojiÔÇÖnin kurucusu Prof Virchow ve Truva HazineleriÔÇÖnin Ka├ž─▒r─▒l─▒┼č─▒
  • 23 Ocak 2023 Pazartesi
  • +
  • -
  • Prof. Dr. Nadir Paksoy /

Toplam: 103 , Bug├╝n: 4 Okuma

├ľns├Âz
19.yy sonlar─▒na kadar hastal─▒klar─▒ nedeni, Antik YunanÔÇÖdan (Hipokrat) ve RomaÔÇÖdan kalma ÔÇťd├Ârt s─▒v─▒ÔÇŁ teorisiyle a├ž─▒klan─▒rd─▒. ÔÇŁ H├╝moral teoriÔÇŁ denilen bu d├╝┼č├╝nceye g├Âre hastal─▒klar b├╝nyedeki ÔÇťkan, balgam, kara safra ve sar─▒ safradanÔÇŁ ibaret d├Ârt s─▒v─▒n─▒n kirlenmesi┬ş ile olurdu. Mikrop kavram─▒ bilinmezdi. Halbuki 19. yy ortalar─▒nda insan anatomisi, organlar─▒n hastal─▒klarda ne gibi de─či┼čikli─če u─črad─▒─č─▒ Bat─▒ÔÇÖda yap─▒lan ├žok say─▒da kadavra ve otopsi ├žal─▒┼čmas─▒yla ortaya konmu┼č olmas─▒na ra─čmen hastal─▒klar─▒n nedeni HipokratÔÇÖ─▒n ÔÇťH├╝moral hastal─▒kÔÇŁ teorisiyle a├ž─▒klanmaktayd─▒. 19. yy sonlar─▒nda Alman hekim ve patolog Prof. Rudolf Virchow hastal─▒klar─▒n nedeni olarak ÔÇťorganlar─▒n h├╝crelerden olu┼čtu─čunu ve hastal─▒klar─▒n h├╝cresel d├╝zeyde ba┼člad─▒─č─▒n─▒ÔÇŁ ileri s├╝rd├╝. H├╝moral teorinin yerini VirchowÔÇÖun ileri s├╝rd├╝─č├╝ ÔÇťh├╝cresel teori (sel├╝ler teori)ÔÇŁ ald─▒. Virchow bug├╝nk├╝ hastal─▒k anlay─▒┼č─▒n─▒n kurucusu ve hastal─▒klar─▒n neden ve ni├žin olu┼čtu─čunu ara┼čt─▒ran ve mikroskop alt─▒nda hastal─▒klar─▒n tan─▒s─▒n─▒ ama├žlayan t─▒p dal─▒ ÔÇťpatolojiÔÇŁnin kurucusu say─▒l─▒r. G├╝n├╝m├╝zde, ├Âzellikle kanserin tan─▒s─▒nda ├Ânemli yeri olan biyopsi olgusunun kurucu kabul edilen profes├Âr Rudolf Virchow (1821-1902) Alman hekimdir. BerlinÔÇÖde Charite Hastanesinde ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Hastane bug├╝n Berlin T─▒p fak├╝ltesi Hastanesi olarak hizmet vermektedir ve VirchowÔÇÖun ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ bina ÔÇťT─▒p tarihi m├╝zesiÔÇŁ olarak d├╝zenlenmi┼čtir. Virchow sadede t─▒p ve patoloji alan─▒nda de─čil, arkeoloji, antropoloji, sosyal t─▒p ve politika ile ilgilenmi┼čtir.

├ľte yandan Alman Heinrich Schliemann (1822 -1890) i┼č adam─▒ ve amat├Âr bir arkeologdu. Homer ve eski Akdeniz uygarl─▒klar─▒n─▒n hikayelerine tak─▒nt─▒l─▒yd─▒. Hayat─▒n─▒, Homeros’un destans─▒ ├Âyk├╝lerindeki ┼čehirlerin ger├žek fiziksel kal─▒nt─▒lar─▒n─▒ bulmaya ve Truva’y─▒ kazmaya adad─▒. Buldu─ču hazineleri T├╝rkiye d─▒┼č─▒na ka├ž─▒rd─▒. Virchow ve Schliemann’─▒n yollar─▒, tarih ├Âncesine olan ortak ilgileri nedeniyle kesi┼čti. ─░kili aras─▒nda uzun soluklu bir dostluk ba┼člad─▒. Arkada┼čl─▒─č─▒n odak noktas─▒ arkeoloji ve Truva idi.

Bu makale, Virchow ile Schliemann aras─▒ndaki dostlu─ču; Virchow ÔÇś─▒n Truva ili┼čkisini ve SchliemannÔÇÖ─▒n AnadoluÔÇÖdan ka├ž─▒rd─▒─č─▒ Truva hazinesinin (Truva Priam Hazinesi olarak da an─▒l─▒r) AlmanyaÔÇÖda sergilenmesinde VirchowÔÇÖun rol├╝n├╝ anlat─▒yor.

Virchow biyopsi ile kansere tan─▒ konulaca─č─▒n─▒ a├ž─▒kl─▒yor. Y─▒l 1880ÔÇÖler civar─▒ (Virchow, 1.D├╝nya Sava┼č─▒ndaki Kayzer WilhelmÔÇÖin babas─▒ III. FrederickÔÇÖin g─▒rtlak kanserinin tan─▒s─▒ i├žin al─▒nan biyopsiye yetersiz tan─▒ verir/1887. Biyopsi y├╝zeyden al─▒nm─▒┼čt─▒r)

Giri┼č

Antik Yunan edebiyat─▒nda Truva, canavarlar─▒n d├╝nyay─▒ dola┼čt─▒─č─▒ ve tanr─▒lar─▒n do─črudan insanlarla etkile┼čime girdi─či efsanevi bir d├Ânem olan Kahramanl─▒k ├ça─č─▒ÔÇÖn─▒n (Heroic Age) g├╝├žl├╝ bir krall─▒─č─▒ olarak tasvir edilir.

TruvaÔÇÖn─▒n bulundu─ču b├Âlgeye antik ├ža─čda Troad denirdi. Kentin, Truva Sava┼č─▒’nda Yunanl─▒lar─▒n elinde tamamen yok olmas─▒ndan sonra Troad ├Ânemini yitirdi. Truva antik kenti g├╝n├╝m├╝zde modern T├╝rkiye’nin kuzeybat─▒s─▒nda ├çanakkale ilindeki Biga Yar─▒madas─▒ yer al─▒r. Kuzeybat─▒da ├çanakkale Bo─čaz─▒, bat─▒da Ege Denizi ile s─▒n─▒rlan─▒r. Antik kent ÔÇśHisarl─▒kÔÇÖ ad─▒ verilen k├Ây yak─▒n─▒nda yer al─▒r .

TruvaÔÇÖn─▒n yerini g├Âsteren ─░ngilizce halka a├ž─▒k bir kaynaktan al─▒nan harita

TruvaÔÇÖn─▒n ÔÇśy─▒k─▒m hikayesiÔÇÖ, Yunan mitolojisi ve edebiyat─▒n─▒n temel ta┼člar─▒ndan biridir. Bu hikaye HomerosÔÇÖun epik eseri ─░lyadaÔÇÖda ayr─▒nt─▒l─▒ bi├žimde anlat─▒l─▒r. Truva ├Âyk├╝s├╝, ├žok say─▒da ba┼čka ┼čiir ve oyuna da konu olmu┼čtur.

19. y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒na kadar, bilim adamlar─▒, Truva Sava┼č─▒’n─▒ tamamen efsane olarak g├Âr├╝yorlard─▒. Ancak, 1871’den ba┼člayarak, Heinrich Schliemann ve Frank Calvert, klasik ├ža─č kentinin yerini kazd─▒lar. Bu katmanlar─▒n bir ├žo─čunun Truva antik kenti kal─▒nt─▒lar─▒n─▒n edebi tasvirlere benzedi─či g├Âr├╝ld├╝. Dolays─▒yla, baz─▒ bilimcilerin efsane olarak ileri s├╝rd├╝kleri tarihi olaylarda bir ger├žeklik pay─▒ oldu─ču ortaya ├ž─▒kt─▒. Mit ve ger├žeklik aras─▒ndaki kesin ili┼čki belirsizli─čini koruyor olsa da, daha sonra ba┼čkalar─▒ taraf─▒ndan ger├žekle┼čtirilen kaz─▒lar, Truva antik kentinin g├╝n├╝m├╝z anlay─▒┼č─▒na katk─▒da bulundu.[1]

Heinrich Schliemann TruvaÔÇÖy─▒ kaz─▒yor

Heinrich Schliemann (6 Ocak 1822-26 Aral─▒k 1890) Alman t├╝ccar- i┼č adam─▒ ayn─▒ zamanda amat├Âr bir arkeologdu. Homer ve eski Akdeniz uygarl─▒klar─▒n─▒n hikayelerine tak─▒nt─▒ derecesinde merakl─▒yd─▒. ─░lk e┼či RusÔÇÖtu. Bo┼čand─▒ktan k─▒sa s├╝re sonra Sophia isimli 17 ya┼č─▒nda Yunanl─▒ bir ├Â─črenciyle evlendi. SophiaÔÇÖdan iki ├žocu─ču oldu. ─░lk do─čan ├žocu─ču k─▒zd─▒, ona Andromache (Truva prensi HectorÔÇÖun kar─▒s─▒n─▒n ad─▒) ikinci ├žocu─ču erkekti, ona da Agamemnon [TruvaÔÇÖya sald─▒ran AkalarÔÇÖ─▒n (Yunanl─▒lar─▒n) komutan─▒] isimlerini verecek kadar antik Yunan hayran─▒yd─▒. Kendini Homeros’un destans─▒ masallar─▒ndaki ┼čehirlerin ger├žek fiziksel kal─▒nt─▒lar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒karmaya adad─▒.[2]

1868’de Schliemann, Yunan d├╝nyas─▒ndaki yerleri ziyaret etti, Hisarl─▒k’─▒n Truva’n─▒n yeri oldu─čunu iddia etti─či ÔÇťIthaka, der Peloponnesus und TrojaÔÇŁ adl─▒ eserini yay─▒nlad─▒. Ayn─▒ eseri tez olarak AlmanyaÔÇÖdaki Rostock ├ťniversitesi’ne sundu. 1869’da Rostock ├ťniversitesi’nden ÔÇťfahri arkeoloji doktoras─▒ÔÇŁ ald─▒.[3]

T├╝rkiye’de kaz─▒ yapmaya ba┼člad─▒─č─▒ s─▒rada, Truva Ovas─▒’n─▒n g├╝ney ucundaki bir tepe olan P─▒narba┼č─▒’nda yayg─▒n olarak Truva oldu─čuna inan─▒lan yer vard─▒. Bu alan daha ├Ânce ─░ngiliz amat├Âr arkeolog ve yerel uzman Frank Calvert taraf─▒ndan kaz─▒lm─▒┼čt─▒. Calvert ayn─▒ zamanda ABD fahri konsolosu idi. Schliemann, P─▒narba┼č─▒’nda inceleme yapt─▒ ancak bulgular─▒ndan dolay─▒ hayal k─▒r─▒kl─▒─č─▒na u─črad─▒.

Calvert TrovaÔÇÖ─▒n Hisarl─▒k k├Ây├╝nde olabilece─či konusunda SchliemannÔÇÖ─▒ ikna etti, Calvert’in ailesine ait araziyi kazmas─▒n─▒ ├Ânerdi (NP: K├Ây├╝n ad─▒ Hisarl─▒k olarak an─▒ld─▒─č─▒na g├Âre o b├Âlgede antik bir kent kal─▒nt─▒s─▒ oldu─ču zaten bilinmekteydi).[4]

Schliemann, Hisarl─▒k’─▒n Truva olabilece─či konusunda ba┼čta ┼č├╝pheciydi, ancak ilk kaz─▒ alan─▒nda ├Ân ├žal─▒┼čmada ba┼čar─▒s─▒z olmu┼čtu. Bu nedenle CalvertÔÇÖin ├Ânerisini kabul etti.[5] Schliemann’─▒n dinamit kullanarak yapt─▒─č─▒ kaz─▒lar, Truva oldu─čuna inan─▒lan katmanlara ve di─čer bir ├žok ├Ânemli tarihi esere zarar verdi─či i├žin sonraki y─▒llarda profesyonel arkeologlarca ele┼čtirilecekti.[6]

Schliemann Truva kaz─▒ ├Âncesi ke┼čif yap─▒yor (halka a├ž─▒k kaynak).

Hazinenin ke┼čfi

1870 y─▒l─▒nda Schliemann, Hisarl─▒k’ta kazmaya ba┼člad─▒ ve 1873’te dokuz g├Âm├╝l├╝ ┼čehir ke┼čfetti. 15 Haziran 1873’te dokuma alt─▒ndan diademler (kad─▒nlar taraf─▒ndan yar─▒m ta├ž ┼čeklinde ba┼č─▒n ├Ân k─▒sm─▒na tak─▒lan bir ziynet e┼čyas─▒), y├╝z├╝kler, bilezikler, k├╝peler ve kolyeler, d├╝─čmeler, kemerler ve bro┼člar gibi binlerce eseri i├žeren alt─▒n ziynet e┼čyalar─▒n─▒n bulundu─ču hazineyi ke┼čfetti. Ke┼čfetti─či hazinenin, arad─▒─č─▒ ÔÇť TruvaÔÇÖn─▒n Priam HazineleriÔÇŁ oldu─čunu kan─▒s─▒na vard─▒.[7]

Schliemann ve Truva hazineleriyle poz vermi┼č kar─▒s─▒ Sophia (halka a├ž─▒k kaynak)

Hazinelerin tarihi

Daha sonra y─▒llarda, profesyonel arkeoloji uzmanlarca SchliemannÔÇÖ─▒n bulduklar─▒n─▒n Truva Sava┼č─▒ndaki PriamÔÇÖa ait olmayaca─č─▒ ileri s├╝rd├╝ler. Hazinelerin ─░.├ľ. 2600-2400 y─▒llar─▒na uzanan bronz ├ža─č─▒na ait olabilece─čini belirtildi. Bu durumda, hazineler 4500 y─▒ll─▒kt─▒. Tarihi kaynaklara g├Âre ─░liadaÔÇÖda s├Âz├╝ ge├žen Truva sava┼č─▒ ─░.├ľ. 1300-1200ÔÇÖda olmu┼čtu. ─░liada yazar─▒ Homer ─░.├ľ. 800 y─▒llar─▒nda ya┼čam─▒┼čt─▒. Bu durumda Truva sava┼č─▒na tan─▒kl─▒k etmesi m├╝mk├╝n de─čildi. Eserinde anlatt─▒─č─▒ sava┼č s├Âzel menkibelere dayanmaktayd─▒. Sonu├žta SchilemannÔÇÖ─▒n buldu─ču hazine ger├žekti ama sava┼čtaki Truva kral─▒ PriamÔÇÖa ait olmas─▒ ku┼čkuluydu.├ç├╝nk├╝ y─▒llar uyu┼čmuyordu. Ancak hazine g├╝n├╝m├╝zde de ÔÇśPriam HazinesiÔÇÖ ismiyle an─▒lmaktad─▒r.

Daha sonra arkelolog Carl Blegen’in ke┼čfetti─čine g├Âre, hazinenin bulundu─ču yer Truva[8] ┼čehri idi. Truva tarih i├žinde ├žok katmanl─▒ bir yerdi. ScliemannÔÇÖ─▒n inand─▒─č─▒ Priam y├╝zlerce y─▒l sonraya ait Troya VI veya VII’nin kral─▒ idi. Yani bulunan hazinelerin ona ait olmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildi.[9]

Schliemann Hazineyi T├╝rkiyeÔÇÖden Ka├ž─▒r─▒yor

Schiemann, AugsburgÔÇÖda yay─▒nlanan ÔÇśAllgemenie Zeitung ÔÇÖ isimli gazetede Truva hazinlerini buldu─čunu ve T├╝rkiye d─▒┼č─▒na ├ž─▒kard─▒─č─▒ anlatt─▒─č─▒ bir makale yazd─▒. Makale arkeoloji d├╝nyas─▒nda heyecan, T├╝rk devletinde infial uyand─▒rd─▒.[10]

T├╝rk Devleti 29 Haziran 1871 y─▒l─▒nda SchliemannÔÇÖa verilen ilk kaz─▒ iznini, ├žal─▒┼čmalar─▒n bilime olan katk─▒s─▒, ├ž─▒kacak eserlerin korunmas─▒ ve sergilenmesi ┼čart─▒yla vermi┼čti.[11]

Schliemann, kendisine verilen izne ayk─▒r─▒ olarak Priam HazineleriÔÇÖni 1873 HaziranÔÇÖ─▒nda AtinaÔÇÖya ka├ž─▒r─▒r. 1874 y─▒l─▒ Nisan ay─▒nda ise Osmanl─▒ Devleti hazineleri geri alabilmek i├žin d├╝nya tarihinin ilk uluslararas─▒ eski eser davas─▒n─▒ AtinaÔÇÖda ba┼člat─▒r.[12]

D├Ânemin Osmanl─▒ toplumunun ya┼čad─▒─č─▒ ekonomik, siyasi ve toplumsal zorluklar─▒ da lehine kullanan SchliemannÔÇÖ─▒n, asl─▒nda kaz─▒lar─▒n ba┼č─▒ndan itibaren eserleri ka├ž─▒rma niyetinde oldu─ču g├╝nl├╝klerinde a├ž─▒k├ža g├Âr├╝l├╝r.

Yakla┼č─▒k bir y─▒l devam eden hukuk m├╝cadelesi sonucu Yunanistan Kraliyet Mahkemesinin su├žlu buldu─ču Schliemann eserleri saklayarak iade etmekten ka├ž─▒n─▒r. Bu geli┼čme ├╝zerine mahkeme s├╝recini y├╝r├╝ten Osmanl─▒ yetkilileri 1875 tarihinde SchliemannÔÇÖa bundan b├Âyle TroyaÔÇÖda ara┼čt─▒rma ve hafriyat izni verilmemesi ┼čart─▒yla davan─▒n tazminat kar┼č─▒l─▒─č─▒ sulh ile sonu├žlanmas─▒n─▒ kabul etmek durumunda kal─▒r. Ayr─▒ca Schliemann, ─░stanbulÔÇÖdaki ─░mparatorluk Arkeoloji M├╝zesiÔÇÖne Priam Hazinesi d─▒┼č─▒nda kalan ├žanak ├ž├Âmlek t├╝r├╝ baz─▒ eserleri iade etti ve tazminat ├Âdedi.

 

Schliemann yeniden kaz─▒ izni al─▒yor

TroyaÔÇÖda ara┼čt─▒rma ve kaz─▒ izni verilmemesi y├Ân├╝nde al─▒nan bu karara ra─čmen Schliemann, ilki 1876 y─▒l─▒nda olmak ├╝zere 1878, 1882 ve 1889-90 y─▒llar─▒nda d├Ârt kez daha kaz─▒ izni almay─▒ ba┼čar─▒r. D├Ânemin Osmanl─▒ toplumunun ya┼čad─▒─č─▒ ekonomik, siyasi ve toplumsal zorluklar─▒ da lehine kullanan SchliemannÔÇÖa kaz─▒ izinlerinin siyasi bask─▒lar ya da y├Ânlendirmeler neticesinde bu iznin verildi─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.[13] Schliemann, bu kaz─▒lar s─▒ras─▒nda ├žok s─▒k─▒ denetim alt─▒nda tutulur, ├žal─▒┼čma ┼čartlar─▒ m├╝mk├╝n oldu─čunca zorla┼čt─▒r─▒l─▒r, hatta kaz─▒ izni bitti─či d├Ânemlerde b├Âlgeyi gezmesine dahi m├╝saade edilmez.

SchilemannÔÇÖ─▒n tekrar ald─▒─č─▒ izin sonras─▒ Truva kaz─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ndan bir fotograf, tahmini 1890 (Kaynak: ÔÇŁand Nearly DestroyedÔÇöTroy – Smithsonian MagazineÔÇŁ, halka a├ž─▒k kaynak).

SchliemannÔÇÖ─▒n Virchow ile Tan─▒┼čmas─▒

Rudolf VirchowÔÇÖun antropolojiye de merak─▒ vard─▒.[14] Alman Antropoloji Derne─či’nin kurucu orta─č─▒yd─▒. Bunun yan─▒ s─▒ra 1869ÔÇÖda Berlin Antropoloji, Etnoloji ve Prehistorya Derne─či’ni kurdu. Derne─čin ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ ├Âl├╝m├╝ne kadar s├╝rd├╝rd├╝. (1821 Prusya Swidwin/Bug├╝n PolonyaÔÇÖda -1902 Berlin) Bu s├╝re boyunca, Zeitschrift f├╝r Ethnologie’nin ┬á(Journal of Ethnology) edit├Ârl├╝─č├╝n├╝ yapt─▒. Virchow arkeoloji ve prehistoryaÔÇÖya olan merak─▒ nedeniyle yay─▒n ve konferanslar vesilesiyle antropoloji ve etnoloji ├ževrelerinde bilinir oldu.[15]

Ortak arkeolojik ├ž─▒karlar─▒ ve ilm├« ileti┼čim sayesinde kurduklar─▒ birbirlerinden g─▒yaben haberdar oldular ve zaman zaman yaz─▒┼čt─▒lar.[16]

Virchow ile SchliemannÔÇÖ─▒n yaz─▒┼čmalar─▒n─▒ i├žeren kitap kapa─č─▒

Hazinenin BerlinÔÇÖe ta┼č─▒nmas─▒

Schliemann Virchow’a ya┼čad─▒─č─▒ baz─▒ zorluklar─▒ yazar ve yard─▒m ister. Trojan hazinesinin bir y─▒l boyunca sakland─▒─č─▒ Londra South Kesington m├╝zesinden (G├╝n├╝m├╝zde Victoria Albert M├╝zesi) ├ž─▒kar─▒lmas─▒ istenmektedir. Schliemann, T├╝rk h├╝k├╝metinin onlar─▒ geri alabilece─či korku ve endi┼česi i├žindeydi. Virchow’un ile Schliemann ilk bulu┼čmalar─▒ AtinaÔÇÖda oldu. Schliemann, Virchow’a Truva hazinesi i├žin g├╝venli bir yer bulmas─▒ konusunda yard─▒m edip etmeyece─čini sordu. Y├╝zy├╝ze tan─▒┼čmalar─▒ 1879 da ger├žekle┼čir.[17]

Virchow Schliemann g├Âr├╝┼čmek i├žin Atina daki evine gider; g├Âr├╝┼čme sonras─▒ SchliemannÔÇÖ─▒n endi┼čelerine hak verir (ev g├╝n├╝m├╝zde AtinaÔÇÖda Numismatik M├╝zesi olarak kullan─▒lmaktad─▒r). Virchow AlmanyaÔÇÖda politik anlamda da g├╝├žl├╝ ve muhalifleri taraf─▒ndan bile sayg─▒ duyulan bir isimdi. Berlin City Konseyi (Belediye Meclisi) ├╝yesiydi. Durumu Berlin Belediye Ba┼čkan─▒, ┼×ansolye (Ba┼čbakan) Bismark, sonradan genel kurmay ba┼čkan─▒ olacak mare┼čal Molte ve Kayzer WilhelmÔÇÖe aktard─▒.

VirchowÔÇÖun giri┼čimleriyle Berlin Kent Konseyi topland─▒. Belediye Ba┼čkan─▒ Forckenbeck ve meclis ├╝yelerinin haz─▒r bulundu─ču toplant─▒da Schliemann ve kar─▒s─▒ Sophia onuruna resepsiyon verildi. Bu resepsiyon sonras─▒, Kent Konseyi SchliemannÔÇÖ─▒ BerlinÔÇÖin fahri vatanda┼čl─▒─č─▒na kabul etti. Chancellor (Prime Minister) Bismark ve Mare┼čal von Moltke onay verdi. Virchow burada yapt─▒─č─▒ konu┼čmada, aslen Alman olan Schliemann’─▒n ├╝lkesinden 40 y─▒l uzakta kalm─▒┼č olmas─▒na ra─čmen anavatan─▒na olan sevgi ve ilgisini kaybetmedi─čini belirtti. (Schliemann ÔÇś─▒n BerlinÔÇÖe yak─▒n mesafedeki Ankershagen kentinde bulunan aile evi bug├╝n Heinrich Schlieman Museum’a d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r) ┬áBerlinÔÇÖin fahri vatanda┼č─▒ olarak kabul edilmesinden duydu─ču memnuniyeti ifade etti. Virchow, Truva hazinelerinin BerlinÔÇÖde sergilenmesinin kent ve ├╝lke ad─▒na mutluluk verici bir olay olaca─č─▒n─▒ vurgulad─▒. Giri┼čimi destekleyen Kayzer WilhelmÔÇÖin de onay vermesiyle ÔÇťPriam HazinesiÔÇŁ LondraÔÇÖdan BerlinÔÇÖe ta┼č─▒nd─▒.

Truva hazinesi ve di─čer buluntular BerlinÔÇÖe ta┼č─▒nmadan ├Ânce Londra South Kesington m├╝zesinde (G├╝n├╝m├╝zde Victoria Albert M├╝zesi) sergilendi─či resim (Kaynak: LA Times Williams, Carol J. ÔÇť’Gold of Troy’ at Heart of Controversy. 16.4.1996 https://www.latimes.com┬áÔÇ║ la-…)

Troy hazineleri BerlinÔÇÖde s─▒ras─▒yla ┼ču mekanlarda sergilenir.

  • 1881-86 ÔÇśda ÔÇťKunstgewerbemuseum (Dekoratif Sanatlar M├╝zesi, Bug├╝n Martin-Gropis Binas─▒)
  • 1886-1920 aras─▒nda V├Âlkerkundesmuseum (Etno─črafya M├╝zesi, Martin Gropius Yap─▒s─▒n─▒n yan─▒nda)
  • 1920-1945 aras─▒nda yeniden Kunstgewerbemuseum (Dekoratif Sanatlar M├╝zesi)ÔÇÖne ta┼č─▒nd─▒.[18] (Bu bilgiler bug├╝n Truva M├╝zesiÔÇÖnin yer ald─▒─č─▒ Berlin Neues M├╝zesi Arkeoloji B├Âl├╝m├╝ kurat├Âr├╝ Dr Bernhard Heeb taraf─▒ndan sa─čland─▒).
Truva Hazinelerinin BerlinÔÇÖde sergilendi─či ÔÇťEtnografya M├╝zesi. Bu bina ┼čimdi yok ancak arkas─▒nda Truva hazinelerinin bir d├Ânem sergilendi─či Martin Bau M├╝zesi halen ÔÇť├ža─čda┼č sanatlar/dekorative sanatlar m├╝zesi olarak i┼člev g├Âr├╝yor.
Bir zamanlar Truva Hazinelerine ev sahipli─či yapan ÔÇťGropius Martin BauÔÇŁ ├ça─čda┼č/Dekoratif Sanatlar M├╝zesi, Kreuzberg, Berlin (a├ž─▒k eri┼čim)

Virchow TruvaÔÇÖya geliyor

Virchow 1879 y─▒l─▒nda TruvaÔÇÖya gelerek SchliemannÔÇÖa e┼člik etti. SchliemannÔÇÖ─▒n ÔÇśIlios-The City and Country of the TrojansÔÇÖ ba┼čl─▒kl─▒ kitab─▒na, Virchow ├Âns├Âz ve yan─▒ s─▒ra appendix b├Âl├╝m├╝ne ÔÇśTroy and HissarlikÔÇÖ ile ÔÇśMedical Practice in the Troad in 1879ÔÇÖ ba┼čl─▒kl─▒ iki makale yazd─▒. T─▒p tarihi a├ž─▒s─▒ndan daha ├Ânemli olan ve ÔÇśMedical Practice in the Troad in 1879 ÔÇÖ isimli makalede Virchow kaz─▒ yerinde bir hekim olarak g├Âzlem ve incelemelerini anlatm─▒┼čt─▒r [Metnin giri┼č k─▒sm─▒nda, TruvaÔÇÖy─▒ ziyaretinin BerlinÔÇÖdeki yo─čun i┼č y├╝k├╝ne bir ara olaca─č─▒n─▒ yazar. Di─čer i┼čleri nedeniyle ikinci planda kalan hekimli─čine tekrar d├Ânme f─▒rsat─▒ olaca─č─▒ndan s├Âz eder]

├ľnceleri kaz─▒ yerinde ├žal─▒┼čan ve say─▒s─▒ 120-150 aras─▒nda de─či┼čen i┼č├žilerden sa─čl─▒k sorunu ya┼čayanlar─▒ muayene ve tedavi eden Virchow, ├╝n├╝ yay─▒l─▒nca kom┼ču kasabalar─▒n sakinlerini de kabul etmi┼čtir. Virchow o d├Ânemde b├Âlgede ÔÇô┼čarlatanlar d├óhil- hi├ž hekim olmad─▒─č─▒n─▒, sadece baz─▒ Rum rahiplerin flebotomi (kan ak─▒tma) uygulad─▒─č─▒n─▒ bildirmi┼čtir. Yak─▒nlarda bir eczane de olmad─▒─č─▒na dikkat ├žeken Virchow, b├Âlge sakinlerinin papatya ve ard─▒├ž gibi y├Âresel bitkileri ila├ž olarak kullanmad─▒─č─▒n─▒ hayretle ifade etmi┼čtir. Virchow hastalar─▒ tedavi etmek i├žin daha ├Ânce SchliemannÔÇÖ─▒n getirmi┼č oldu─ču ila├žlarla AlmanyaÔÇÖdaki bir arkada┼č─▒n─▒n kendisine sa─člad─▒─č─▒ bir ecza ├žantas─▒ndaki ila├žlar─▒ kullanm─▒┼čt─▒r. Kendisi de g├╝ne┼č yan─▒─č─▒ ve at s├╝rme nedenli cilt rahats─▒zl─▒klar─▒ i├žin, yan─▒nda getirdi─či vazeline ihtiya├ž duymu┼čtur.[19]

Hekimlik uygulamas─▒ ba┼člang─▒├žta gelen hastalara bakmak ┼čeklindeyken, daha sonra hastalar─▒ evlerinde de ziyaret etmi┼čtir. B├Âlgede oturan veya ├žal─▒┼čan T├╝rk, Rum, Bulgar, Ermeni ve Acemler gibi ├že┼čitli etnik gruplar nedeniyle ├ževiri sorunu ya┼čam─▒┼č; ├žok dilli bir co─črafyada ├ževiriler nedeniyle, hasta bakman─▒n zor ve zaman alan bir i┼č oldu─čuna de─činmi┼čtir. Virchow y├Âre halk─▒n─▒n genel g├Âr├╝n├╝┼č├╝n├╝ yorumlam─▒┼č ve s─▒tma b├Âlgesinde ya┼čamalar─▒na ra─čmen ┼čehirlilere g├Âre daha sa─čl─▒kl─▒ g├Âr├╝nd├╝klerini yazm─▒┼čt─▒r. B├Âlgede s─▒tma hastal─▒─č─▒n─▒n s─▒k g├Âr├╝lmesinin nedenleri olarak geni┼č batakl─▒klar, sazl─▒klar, su birikintileri, hava s─▒cakl─▒─č─▒n─▒n h─▒zl─▒ y├╝kseli┼či ve pis kokulu sisi oldu─čunu ileri s├╝rer. Tersiyan aral─▒kl─▒ ate┼č ve dalak b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝n y├Âre halk─▒nda yayg─▒n oldu─čunu bildirmi┼čtir. B├Âlgede s─▒tman─▒n etkisinin daha b├╝y├╝k olmamas─▒n─▒ halk─▒n daha ├žok a├ž─▒k havada ya┼čamas─▒na ba─člam─▒┼čt─▒r (Yazar─▒n notu: 1894‘te Manson, s─▒tman─▒n sivrisineklerle bula┼čt─▒─č─▒n─▒ buldu ama ÔÇśmalariaÔÇÖ ad─▒ kullan─▒lmaya devam etti. Dr Ross 1890ÔÇÖl─▒ y─▒llar─▒n ortalar─▒nda s─▒tman─▒n sivrisinekler taraf─▒ndan ta┼č─▒nd─▒─č─▒n─▒ buldu. Ronald Ross 1902ÔÇÖde Nobel T─▒p ├ľd├╝l├╝n├╝ ald─▒).

Virchow Truva b├Âlgesinde ge├žirdi─či s├╝re boyunca (Nisan ay─▒n─▒n t├╝m├╝) g├╝nd├╝zlerin ├žo─čunlukla s─▒cak ama geceleri ─▒s─▒n─▒n 10 ß┤╝ CÔÇÖye kadar d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ ve havan─▒n r├╝zg├órl─▒ oldu─čunu yazm─▒┼čt─▒r. Halk aras─▒ndaki nezle ve zat├╝rre vakalar─▒ i├žin bu durumu su├žlam─▒┼čt─▒r. Baz─▒ verem vakalar─▒n─▒n da ayn─▒ nedene ba─članabilece─či yorumunda bulunmu┼čtur. ├çi├žek, k─▒z─▒l, k─▒zam─▒k, frengi, uyuz gibi bula┼č─▒c─▒ hastal─▒klar─▒n ise nadir oldu─čunu bildirmi┼čtir. Bunu b├Âlgenin d─▒┼č d├╝nyayla etkile┼čiminin az olmas─▒na ba─člam─▒┼čt─▒r. ├ľte yandan, tedavi yetersizli─či nedeniyle kronik kulak ve g├Âz hastal─▒klar─▒n─▒n yayg─▒n oldu─čunu yazm─▒┼čt─▒r. Virchow folklorik t─▒pla ilgili ortay─▒ bir olay─▒ da nakletmi┼čtir. Jeolojik inceleme amac─▒yla bir ├žukur a├ž─▒lmas─▒n─▒ ister ve ├ž─▒kan topraktan ara ara ├Ârnekler al─▒r. Virchow TruvaÔÇÖdan ayr─▒ld─▒ktan sonra, Schliemann VirchowÔÇÖa yazd─▒─č─▒ mektupta, halk─▒n─▒n su ├ž─▒kan ├žukura do─ča├╝st├╝ bir g├╝├ž atfetti─čini ve zaman zaman su almak i├žin u─črad─▒klar─▒ ├žukurun etraf─▒n─▒ ta┼čla ├ževirerek buraya ÔÇśHekim P─▒nar─▒ÔÇÖ dediklerini yazm─▒┼čt─▒r. Virchow, makalesinin sonunda TruvaÔÇÖya yapt─▒─č─▒ ziyaretten ve hastalar─▒n olumlu tav─▒rlar─▒ndan hekim olarak memnun kald─▒─č─▒n─▒ belirtmi┼čtir.[20]

Virchow TruvaÔÇÖya iki kez gelir. Hasta muayene eder yukar─▒daki g├Âzlemler o s├╝reye aittir. ─░kinci kez 1890 Truva Hisarl─▒k Kongresine kat─▒lmak i├žin olur. Bu foto─čraf kongrede ├žekilmi┼čtir: Solda ikinci f├Âtr ┼čapkal─▒ uzun sakall─▒ ki┼či Virchow, soldan 5 ki┼či (fesli ki┼činin ├Ân├╝ndeki SchliemannÔÇÖd─▒r. Resimda yerde oturan ortadaki fesli zat Osmanl─▒ kaz─▒ komiseri Osman Hamdi BeyÔÇÖdir.

Sonras─▒nda;

VirchowÔÇÖun b├Âlgeye olan ilgisi ve Schliemann ile i┼čbirli─či sonraki y─▒llarda da s├╝rm├╝┼č ve Troya ├╝zerine muhtelif makaleler yazm─▒┼čt─▒r. Virchow ile arkada┼čl─▒─č─▒n─▒n SchliemannÔÇÖa ihtiya├ž duydu─ču bilimsel duru┼ču kazand─▒rd─▒─č─▒ yorumu yap─▒lmaktad─▒r. Rudolf Virchow ScliemannÔÇÖ─▒n 1890ÔÇÖda toplad─▒─č─▒ Hisarl─▒k Konferans─▒ÔÇÖna kat─▒lmak i├žin bir kez daha b├Âlgeye gelmi┼čtir. Hayat─▒n─▒n son y─▒l─▒nda, Anadolu ara┼čt─▒rmalar─▒ yapan bir derne─čin onursal ba┼čkanl─▒─č─▒n─▒ kabul etmi┼čtir.[21]

SchliemannÔÇÖ─▒n vefat─▒

SchliemannÔÇÖda kronik otitis media durumu vard─▒. Almanya HalleÔÇÖda Dr Herman Scwartz kendisini ameliyat etmi┼čti. Ancak ┼čikayetleri tam ge├žmedi. Kronik otitis media, kolesteatomÔÇÖa d├Ân├╝m├╝┼čt├╝ (Kolestetom ├žo─čunlukla m├╝zmin orta kulak iltihaplar─▒na ba─čl─▒ geli┼čen bir hastal─▒k durumu).

1 A─čustos 1890’da Schliemann isteksizce Atina’ya d├Ând├╝ ve Kas─▒m ay─▒nda 13 Kas─▒m’da HalleÔÇÖde kendisini ameliyat eden Dr Herman ScwartzÔÇÖa tekrar g├Âr├╝nd├╝. ─░├ž kula─č─▒ a─čr─▒l─▒ bir ┼čekilde iltihaplanm─▒┼čt─▒. Doktorlar─▒n─▒n tavsiyelerine kulak asmadan hastaneden ayr─▒ld─▒ ancak kula─č─▒ daha da k├Ât├╝le┼čti. Schliemann, Napoli’deydi. Durumunun k├Ât├╝l├╝─č├╝ne ra─čmen Pompeii harabelerine yolculuk yapt─▒. 1890 Noel G├╝n├╝’nde komaya girdi; ertesi g├╝n bir Napoli otel odas─▒nda ├Âld├╝; ├Âl├╝m nedeni iltihaplanan kolesteatomÔÇÖun yol a├žt─▒─č─▒ beyin apsesine ba─čland─▒.

Cesedi daha sonra arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan Atina’daki Birinci Mezarl─▒─ča nakledildi. Ernst Ziller taraf─▒ndan uzun bir kaidenin ├╝zerine bir amfiprostil tap─▒nak ┼čeklinde tasarlanan, antik Yunan tarz─▒nda dikilmi┼č bir tap─▒nak ┼čeklinde bir mozoleye defnedildi.

SchliemannÔÇÖ─▒n Yunan tap─▒na─č─▒ ┼čeklinde yap─▒lan mezar─▒. Atina’daki ÔÇśBirinci Mezarl─▒kÔÇÖ ad─▒ verilen mezarl─▒ktad─▒r. AtinaÔÇÖdaki evi ÔÇť numismatik m├╝zesi (eski para m├╝zesi) olarak kullan─▒lmaktad─▒r.

Mart 1891ÔÇÖde Virchow ve ortak arkada┼č─▒ arkeolog/tarih├ži Ernst Curtuis ├Ânderli─činde Schliemann i├žin Berlin Belediye Binas─▒nda anma toplant─▒s─▒ d├╝zenlendi.

Virchow Berlin Belediye saray─▒ÔÇÖnda Schliemann vefat─▒ anma toplant─▒s─▒ d├╝zenler. Resim o toplant─▒n─▒n davetiyesidir.

Virchow, SchiemannÔÇÖdan 12 y─▒l daha fazla ya┼čad─▒. 81 ya┼č─▒nda ├Âld├╝ (1902ÔÇÖde, BerlinÔÇÖe yak─▒n zamanda getirilen elektrikli tramvaydan hareket halinde inmeye ├žal─▒┼č─▒rken d├╝┼čt├╝ ve femur k─▒r─▒─č─▒ olu┼čtu. K─▒r─▒k tam iyile┼čmedi, Virchow uzun s├╝re yatakta kald─▒. Buna ba─čl─▒ komplikasyonlardan vefat etti). Vefat─▒yla Almanya ve bilim d├╝nyas─▒ ├Ânde gelen bir patolo─ču, antropolog- eski ├ža─č tarih├žisini, sanitarian ve liberal politikac─▒y─▒ yitirmi┼č oldu.

Hazine BerlinÔÇÖde kayboldu, MoskovaÔÇÖda ortaya ├ž─▒kt─▒

─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒ sonlar─▒na do─čru Almanlar hazineyi Berlin Hayvanat Bah├žesiÔÇÖne ta┼č─▒d─▒. ÔÇśBerlin Tarih ├ľncesi ve Erken Tarih M├╝zesiÔÇÖ m├╝d├╝r├╝ Dr. Wilhelm Unverzagt, Hayvanat Bah├žesiÔÇÖndeki u├žaksavar kulesinin 11 numaral─▒ odas─▒nda, m├╝zenin baz─▒ de─čerli eserlerini saklad─▒. Bunlar aras─▒nda Priam HazinesiÔÇÖni i├žeren sand─▒k da vard─▒. Kulenin 1 May─▒s 1945’te Sovyet Ordusu g├╝├žleri taraf─▒ndan ele ge├žirilmesinden sonra Ruslar hazineyi buldu. Dr Unverzagt, hazineyi teslim ederken ÔÇśSmershÔÇÖ ad─▒ verilen Sovyet K─▒z─▒l Ordu ├ľzel Kuvvetleri komutan─▒ndan hazinenin korunmas─▒n─▒ istedi. Akinsha ve Kozlov’a g├Âre[22], Unverzagt “sanat eserlerinin h─▒rs─▒zlar─▒n ve ya─čmac─▒lar─▒n eline ge├žmektense, ilerde geri verebilece─čini gerek├žesiyle d├╝┼čmanÔÇÖ─▒n askeri yetkilisine teslim etmenin daha iyi olaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝.ÔÇŁ (Sava┼čtan sonra hazineyi Sovyetlere teslim eden arkeolog Dr Unverzag Bat─▒ BerlinÔÇÖde kalmad─▒. Do─ču BerlinÔÇÖde ─░lk├ža─č Tarihi Enstit├╝s├╝ÔÇÖnu kurdu ve 1971ÔÇÖde ├Âlene kadar Do─ču AlmanyaÔÇÖda ya┼čad─▒). Hazineden bir daha haber al─▒namad─▒. Sava┼č sonras─▒ hazinenin kayboldu─ču san─▒ld─▒. 1994ÔÇÖte Moskova Pu┼čkin M├╝zesi M├╝d├╝r├╝ hazinenin kendilerinde oldu─čunu s├Âyledi.[23]

Almanlar hazineyi geri istedi. Ruslar ÔÇśsava┼č tazminat─▒ÔÇÖ say─▒lmas─▒ gerek├žesiyle bu iste─či geri ├ževirdi. Priam Hazinesi g├╝n├╝m├╝zde Moskova Pushkin M├╝zesiÔÇÖnde sergilenmektedir .

(1. kat floor, 3noÔÇÖlu oda) [24] . Pu┼čkin M├╝zesiÔÇÖnde sergilenen eserlerin T├╝rkiyeÔÇÖye getirilebilmesi i├žin hen├╝z bir sonu├ž al─▒nmad─▒ysa da diplomatik ├žal─▒┼čmalar y├╝r├╝t├╝lmektedir.

Sons├Âz

Schliemann Truva hazinelerini g├╝n y├╝z├╝ne ├ž─▒kartan amat├Âr bir arkeolog ; Virchow, hazineleri BerlinÔÇÖe kazand─▒ran de─čerli ve ├žok y├Ânl├╝ bir bilim insan─▒ olarak tan─▒n─▒r. Ancak, Schliemann uluslararas─▒ arkeoloji d├╝nyas─▒n─▒n kolektif haf─▒zas─▒nda, hazineleri bulundu─ču topraklardan ├╝lke d─▒┼č─▒na habersiz ve izinsiz ka├ž─▒ran ki┼či olarak hat─▒rlanmaktad─▒r.

Dipnotlar

[1] History of Research – Troy Excavations. https://www.troyexcavations.com┬áÔÇ║ /2022.

[2] Schliemann Legend. 2022.https://www.schliemannlegend2022.gr/

[3] Allen HS . Finding the Walls of Troy : F Heinrich Schliemann at Hisarlık . University of California Press, Berkeley & LosAngeles, 1999

[4] Eastron DF. ScliemannÔÇÖs Excavations at Troia 1870-1879.Verlag Philipp von Zabern, Mainz am Rhein, 2002

[5] J.Hammer . In search of Troy. Smithsonian Museum Magazine. March 2022. https://www.smithsonianmag.com/history/in-search-of troy180979553/

[6] Nearly DestroyedÔÇöTroy – Smithsonian Magazine. https://www.smithsonianmag.com/smart-news/the-many-myths-of-the-man-who-discoveredand-nearly-destroyedtroy-180980102/. Dietmar S. Refuse Archeology: VirchowÔÇöSchliemannÔÇöFreud.┬áPerspectives on Science. 2001; 9 (3):210ÔÇô232 https://doi.org/10.1162/106361401317447291

[7] Hill K . When did Heinrich Schliemann discover Ancient Troy and how was Troy discovered? https://zippyfacts.com/when-did-heinrich-schliemann-discover-ancient-troy-and-how-was-troy-discovered/ March 15, 2022

[8] Schliemann Legend. 2022.https://www.schliemannlegend2022.gr/

[9] Troy: myth and reality – Current Archaeology. January 13, 2020
https://archaeology.co.uk┬áÔÇ║ review.
Traill D.┬áSchliemann of Troy: Treasure and Deceit, St. Martin’s Press, New York, 1997
Williams JC. Gold of Troy at heart of controversy. Los Angeles Times, April 16, 1996
https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-04-16-ca-59079-story.html
Smith P (ed). Heinrich Schliemann: Troy and Its Remains: A Narrative of Researches and Discoveries Made on the Site of Ilium, and in the Trojan Plain. Arno Press, New York, 1976

[10] D├Ânmez A. Truva hazinelerinin pe┼činde bir hukuk m├╝cadelesi: Osmanl─▒ Devleti ve Schliemann davas─▒ (A legal struggle in pursuit of the Treasures of Troy: The Ottoman Empire and Schliemann Trial).OTAM (Ankara ├ťniversitesi Osmanl─▒ Tarihi Ara┼čt─▒rma ve Uygulama Merkezi Dergisi) 29/Bahar 2011 (Journal of Ankara University Ottoman History Research and Application Center. Issue 29, Spring 2011 (In Turkish with an abstract in English) (a├ž─▒k eri┼čim) http://hdl.handle.net/20.500.12575/64456 https://doi.org/10.1501/OTAM_0000000573
S├Ânmez A. A legal struggle in pursuit of the treasures of Troy:The Ottoman Empire and Scliemann Trial, Longman, New York, 2000

[11] Uslu G. Homer, Troy and the Turks . Heritage and Identity in the Late Ottoman Empire, 1870-1915, Amsterdam University Press; Amsterdam, 2017 doi 10.5117/9789462982697 https://library.oapen.org/bitstream/id/6d3b25f3-f7d7-4979-8fc2-e778779bf0a6/1004098.pdf

[12] D├Ânmez A. Truva hazinelerinin pe┼činde bir hukuk m├╝cadelesi: Osmanl─▒ Devleti ve Schliemann davas─▒ (A legal struggle in pursuit of the Treasures of Troy: The Ottoman Empire and Schliemann Trial). OTAM (Ankara ├ťniversitesi Osmanl─▒ Tarihi Ara┼čt─▒rma ve Uygulama Merkezi Dergisi) 29/Bahar 2011 (Journal of Ankara University Ottoman History Research and Application Center. Issue 29, Spring 2011 (In Turkish with an abstract in English) (a├ž─▒k eri┼čim) http://hdl.handle.net/20.500.12575/64456 https://doi.org/10.1501/OTAM_0000000573

[13] D├Ânmez A. Truva hazinelerinin pe┼činde bir hukuk m├╝cadelesi: Osmanl─▒ Devleti ve Schliemann davas─▒ (A legal struggle in pursuit of the Treasures of Troy: The Ottoman Empire and Schliemann Trial). OTAM (Ankara ├ťniversitesi Osmanl─▒ Tarihi Ara┼čt─▒rma ve Uygulama Merkezi Dergisi) 29/Bahar 2011 (Journal of Ankara University Ottoman History Research and Application Center. Issue 29, Spring 2011 (In Turkish with an abstract in English) (a├ž─▒k eri┼čim) http://hdl.handle.net/20.500.12575/64456 https://doi.org/10.1501/OTAM_0000000573 S├Ânmez A. A legal struggle in pursuit of the treasures of Troy:The Ottoman Empire and Scliemann Trial, Longman, New York, 2000 https://www.academia.edu/29995965
Uslu G. Homer, Troy and the Turks . Heritage and Identity in the Late Ottoman Empire, 1870-1915, Amsterdam University Press; Amsterdam, 2017 doi 10.5117/9789462982697 https://library.oapen.org/bitstream/id/6d3b25f3-f7d7-4979-8fc2-e778779bf0a6/1004098.pdf

[14] Boak ER A. Rudolf Virchow–Anthropologist and Archeologist, The Scientific Monthly 1921; 13: 40-45. https://www.jstor.org/stable/6581 New York.

[15] Scarani R. Rudolf Virchow (1821ÔÇô1902), Virchows Arch. 2003;442 (2): 95ÔÇô98. doi 10.1007/s00428-002-0742-6
Rudolf Virchow – Work in anthropology ÔÇô Britannica. https://www.britannica.com ÔÇ║/2022. Accessed 23 September 2022

[16] Andree C. ├ťber Griechenland und Troja, alte und junge Gelehrte, Ehefrauen und Kinder. Briefe von Rudolf Virchow und Heinrich Schliemann aus den Jahren 1877ÔÇô1885, B├Âhlau, K├Âln, 1991
Herrmann J, Maass E (eds).Die Korrespondenz Zwischen Heinrich Scliemann Und Rudolf Virchow 1876-1890. Wiley-VCH Verlag, New Jersey (in German), 1990

[17] James T. Rudolf Virchow and Heinrich Schliemann. An essay on the friendship of two great men, S Afr Med J. 1979;56 (3): 111-114.

[18] Kunstgewerbemuseum Berlin. https://www.berlin.de/museum/3108866-2926344-kunstgewerbemuseum.html. Accessed 28 September 2022

[19] Ep├Âzt├╝rk K, G├Ârkey ┼×. Ya┼čad─▒─č─▒ ├ža─čda efsane olmu┼č bir t─▒p insan─▒n─▒n i┼čyeri hekimi olarak ├žal─▒┼čmas─▒: Rudolf Virchow ve Troya (A living legend of medicine working as on-site physician: Rudolf Virchow in Troy), Lokman Hekim Dergisi, 2018; 8 (3) :167-171. DOI: 10.31020/mutftd.428712 (in Turkish with an abstract in English) https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/509035
Rather JL. A Commentary on the medical writings of Rudolph Virchow. Based on SchwalbeÔÇÖs Virchow- Bibliographie, Norman Publishing, San Francisco, 1990
Schliemann H. Ilios, the City and Country of the Trojans: The Results of Researches and Discoveries on The Site of Troy and Throughout The Troad in The Years 1871-72-73-78-79, Including an Autobiography of The Author, Creative Media Partners, London, 2015 https://www.amazon.com/Ilios-City-Country-Trojans-1871-72-73-78-79/dp/0282356517 Accessed on 25 September 2022

[20] Ep├Âzt├╝rk K, G├Ârkey ┼×. Ya┼čad─▒─č─▒ ├ža─čda efsane olmu┼č bir t─▒p insan─▒n─▒n i┼čyeri hekimi olarak ├žal─▒┼čmas─▒: Rudolf Virchow ve Troya (A living legend of medicine working as on-site physician: Rudolf Virchow in Troy), Lokman Hekim Dergisi, 2018; 8 (3) :167-171. DOI: 10.31020/mutftd.428712 (in Turkish with an abstract in English) https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/509035
Rather JL. A Commentary on the medical writings of Rudolph Virchow. Based on SchwalbeÔÇÖs Virchow- Bibliographie, Norman Publishing, San Francisco, 1990
Schliemann H. Ilios, the City and Country of the Trojans: The Results of Researches and Discoveries on The Site of Troy and Throughout The Troad in The Years 1871-72-73-78-79, Including an Autobiography of The Author, Creative Media Partners, London, 2015 https://www.amazon.com/Ilios-City-Country-Trojans-1871-72-73-78-79/dp/0282356517 Accessed on 25 September 2022

[21] Ep├Âzt├╝rk K, G├Ârkey ┼×. Ya┼čad─▒─č─▒ ├ža─čda efsane olmu┼č bir t─▒p insan─▒n─▒n i┼čyeri hekimi olarak ├žal─▒┼čmas─▒: Rudolf Virchow ve Troya (A living legend of medicine working as on-site physician: Rudolf Virchow in Troy), Lokman Hekim Dergisi, 2018; 8 (3) :167-171. DOI: 10.31020/mutftd.428712 (in Turkish with an abstract in English) https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/509035

[22] Akinsha K, Kozlov G. Beautiful Loot, Random House, New York, 1995

[23] Priam’s Treasure https://www.theartnewspaper.com/2018/05/06/lost-art-homers-troy-and-priams-treasure. Accessed on 29 September 2023

[24] Ancient Troy and Schliemann’s excavations https://pushkinmuseum.art/museum/buildings/main/floor1/3_troy/index.php?lang=en. Accessed 30 September 2022

Prof. Dr. Nadir Paksoy

1952 ├çatalca-─░stanbul do─čumlu. ─░stanbul ├ťniversitesi Cerrahpa┼ča T─▒p Fak├╝ltesiÔÇÖnden mezun oldu (1976). ─░├ť ─░stanbul T─▒p Fak├╝ltesi'nde (├çapa) Patoloji uzmanl─▒─č─▒, Norve├ž Oslo ├ťniversitesi Kanser Hastanesi'nde (Radium) Sitopatoloji dal─▒nda yandal uzmanl─▒─č─▒ yapt─▒. BM Kalk─▒nma program─▒ ve de─či┼čik kurumlar kanal─▒yla Pasifik OkyanusuÔÇÖnda Vanuatu, Samoa adalar─▒, Sidney, Hindistan, Norve├ž, Zimbabwe ve MakedonyaÔÇÖda mesleki ama├žlarla bulundu. Akdeniz ve Kocaeli ├ťniversitelerinde ├Â─čretim ├╝yeli─či yapt─▒. Halen ─░zmitÔÇÖte ÔÇťsitopatoloji ve i─čne biyopsisiÔÇŁ konusunda ├Âzel hekimlik yapmaktad─▒r. Gezi-izlenim ÔÇôan─▒ t├╝r├╝nde bas─▒lm─▒┼č 6 kitab─▒ (Ba─člam Yay─▒nlar─▒) vard─▒r. Kitaplar─▒n─▒n adlar─▒: "Bir Demet Pasifik" (1989 Milliyet Edebiyat 2.'lik ├Âd├╝l├╝), "S─▒rt ├çantamda ├ço─črafyalar", "G├Âz├╝mden Afrika", "Kuzey Sardunyalar─▒", "Gezgin Hekimin D├╝nyas─▒" (Metin ve Foto Alb├╝m), "Ya┼č 21:Hayber"... T─▒p tarihi ile ilgilenmektedir. ─░leti┼čim: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

Haber Merkezi, 23 Ocak 2023
Osmanl─▒n─▒n kitapla imtihan─▒

Osmanl─▒n─▒n kitapla imtihan─▒

Haber Merkezi, 14 Ocak 2023
─░neg├Âl Hastane Park─▒

─░neg├Âl Hastane Park─▒

Selma PE┼×TEL─░, 14 Ocak 2023
Esat Uluumay: Uluslararas─▒ Bir Koleksiyoner

Esat Uluumay: Uluslararas─▒ Bir Koleksiyoner

Ekrem Hayri PEKER, 11 Ocak 2023
Bulgar gazetecinin g├Âz├╝yle Mustafa Kemal ve Enver Pa┼ča

Bulgar gazetecinin g├Âz├╝yle Mustafa Kemal ve Enver Pa┼ča

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU, 21 Aral─▒k 2022
Ar─▒burnu Muharebeleri! G├Âze G├Âz, Di┼če Di┼č

Ar─▒burnu Muharebeleri! G├Âze G├Âz, Di┼če Di┼č

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU, 3 Aral─▒k 2022
Enginar

Enginar

├ľzden Bekir KARAKA┼×, 3 Aral─▒k 2022
Yaraya Anason Basmak!

Yaraya Anason Basmak!

├ľzden Bekir KARAKA┼×, 3 Aral─▒k 2022
Caddede Bulu┼čal─▒m

Caddede Bulu┼čal─▒m

Deniz DALKILINÇ, 24 Kasım 2022
Conservation of dome mosaics of Hagia Sophia in Istanbul

Conservation of dome mosaics of Hagia Sophia in Istanbul

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 24 Kas─▒m 2022
Musluk Y├Âr├╝k Hayrat─▒

Musluk Y├Âr├╝k Hayrat─▒

Hasip ├ľZT├ťRK, 23 Kas─▒m 2022
Sorularla Kafkasya ÔÇô B├Âl├╝m 1

Sorularla Kafkasya ÔÇô B├Âl├╝m 1

Mesut YILMAZ, 23 Kas─▒m 2022
T├╝rk├╝lerin Atas─▒ Muzaffer Sar─▒s├Âzen

T├╝rk├╝lerin Atas─▒ Muzaffer Sar─▒s├Âzen

Dr. Halil ATILGAN, 16 Kas─▒m 2022