┼×aban YALAZI
┼×aban  YALAZI
saban.yalazi@hotmail.com
Karacabey Çiftlikleri
  • 21 A─čustos 2018 Sal─▒
  • +
  • -

Karacabey ├žiftliklerini inceleyebilmek i├žin ├Ânce tarihsel s├╝reci k─▒saca g├Âzden ge├žirmek gerekir. Bilindi─či ├╝zere, Orhan Gazi 1326ÔÇÖda BursaÔÇÖy─▒ ald─▒ktan sonra 1336ÔÇÖda Karesi (Bal─▒kesir) seferine ├ž─▒kt─▒. Bu sefer s─▒ras─▒nda ge├žilen y├Ârelerdeki Lopadion/Uluabat Kalesi Tekfuru ve Mihali├ž VilayetiÔÇÖnin hakimi Kayzer evlatlar─▒ndan Mihalici/Mihalce ile karde┼či Kirmast─▒ Vilayetinin hakimesi Kirmastorya (veya Kiri Mastorya, Gir Mastorya, Kali Mastorya, Kalo Mastorya) Orhan GaziÔÇÖye itaatlerini bildirdiler. Padi┼čah da buna kar┼č─▒l─▒k kendilerine iltifat etti. Ve vilayetlerini kendilerine b─▒rakt─▒. Di─čer taraftan, Osmanl─▒ topraklar─▒na kat─▒lan b├Âlgeye T├╝rk aileler getirilerek yerle┼čtirilmeye ba┼čland─▒. Daha sonra bu topraklar─▒n idaresi Osman GaziÔÇÖnin silah arkada┼člar─▒ndan Emir Karaca AliÔÇÖnin s├╝lalesine b─▒rak─▒ld─▒.

Osmanl─▒ Devletinde, ├žo─čunlu─ču te┼čkil eden miri (devlete ait) arazinin tasarrufu, yani kullan─▒lmas─▒, i┼čletilmesi ba┼č─▒nda SultanÔÇÖ─▒n bulundu─ču y├╝ksek otorite sahibi bir kurula b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu arazinin tasarruf ┼čekli de, padi┼čahlar─▒n vezirlere ve benzeri devlet adamlar─▒na ÔÇťhasÔÇŁ ┼čeklinde tahsis edilmesi olarak ifade edilebilir. Bu hasÔÇÖlar─▒n i├žinde en ├Ânemli yeri padi┼čah hasÔÇÖlar─▒ demek olan ÔÇťHavass-─▒ H├╝mayunÔÇŁ i┼čgal etmektedir. Mihali├ž de bir padi┼čah hass─▒d─▒r. Fatih Sultan Mehmet zaman─▒nda ├ž─▒kar─▒lan ÔÇťMihali├ž KanunnamesiÔÇŁ ve ÔÇť─░kizce KanunnamesiÔÇŁ Padi┼čah haslar─▒n─▒n idaresinde uygulanacak kurallar─▒ belirler. Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ilk kurulu┼č y─▒llar─▒ndan itibaren baz─▒ y├╝ksek r├╝tbeli devlet memurlar─▒, vezirler yapt─▒rd─▒klar─▒ hay─▒r kurumlar─▒n─▒n i┼člerli─čini sa─člayabilmek i├žin ├žat─▒l─▒ mallar─▒n yan─▒ s─▒ra kendilerine has tarz─▒nda tahsis edilen arazi, ├žiftlik, k├Ây gibi yerleri bu hay─▒r kurumlar─▒na vakfetmekte idiler. Vak─▒f mallar─▒ vakfeden ki┼činin belirledi─či ┼čarta g├Âre kullan─▒l─▒rd─▒. Daha sonraki y─▒llarda, miri(devlete ait) topraklar─▒n bir t├╝r dokunulmaz m├╝lk edinilmesinin arac─▒ durumuna getirilmesinin etkisiyle hazinenin temel gelir kayna─č─▒n─▒n azalmas─▒na yol a├žmas─▒ do─čald─▒r. Bu nedenle, Fatih Sultan Mehmet atalar─▒ taraf─▒ndan ba─č─▒┼č─▒ yap─▒lan ├žat─▒l─▒ mallar d─▒┼č─▒nda kalan k├Ây, arazi ve akar cinsinden olan vak─▒flara ait topraklar─▒ 885/1480 tarihinde yay─▒nlad─▒─č─▒ Ferman ile ÔÇťf├╝tuhat(fetihler) i├žin askere ihtiya├ž oldu─čundan ge├žersiz sayarakÔÇŁ t─▒mara ├ževirmi┼čtir. FatihÔÇÖin bu tutumunun y├╝ksek r├╝tbeli devlet erkan─▒nda yaratt─▒─č─▒ ho┼čnutsuzluk ve yak─▒nmalar nedeniyle II. Bayezit bu yerleri vak─▒f kurumlar─▒na yeniden geri verdirtmi┼čtir.

B├╝t├╝n bunlar─▒ neden anlatt─▒k? ├ç├╝nk├╝, KaracabeyÔÇÖdeki ├žiftlikleri incelerken vak─▒f mallar─▒ ile s─▒k├ža kar┼č─▒la┼čaca─č─▒z. Bu k─▒sa a├ž─▒klamadan sonra Mihali├ž/KaracabeyÔÇÖdeki vak─▒f arazilerine bir g├Âz atal─▒m.

Ba┼čbakanl─▒k Ar┼čivindeki ÔÇť─░l Yaz─▒c─▒ DefteriÔÇŁnin 30. Yapra─č─▒nda UluabatÔÇÖa ba─čl─▒ Dama─č─▒l ve Da─čkoca k├Âylerinin Murat H├╝davendigar taraf─▒ndan Beylerbeyi KaracabeyÔÇÖe verildi─či yaz─▒l─▒d─▒r. Daha sonra bu k├Âyler k─▒zlar─▒ Hundi Hatun ve SeniyeÔÇÖnin tasarrufuna ge├žmi┼čtir. Hundi Hatun da hissesini BursaÔÇÖdaki mektebine vakfetmi┼čtir. Ayn─▒ ┼čekilde, UluabatÔÇÖa ba─čl─▒ bir k├Ây olan Aklek├ži, II.Murat taraf─▒ndan Emir SultanÔÇÖ─▒n k─▒z─▒ M├╝lk HatunÔÇÖa verilmi┼č daha sonra da Mehmet Pa┼ča k├Âlelerinden Hac─▒ Hamza buray─▒ sat─▒n alarak ManyasÔÇÖtaki mescide vakfetmi┼čtir. ├ľnceleri I. MuratÔÇÖ─▒n korusu olan ├çaml─▒ca K├Ây├╝ daha sonra H├╝seyin Pa┼čaÔÇÖya ge├žmi┼č, o da buras─▒n─▒ K├╝tahyaÔÇÖdaki camisine vakfetmi┼čtir. Beylik K├Ây├╝ H├╝davendigar Vakf─▒ k├Âylerindendir. ├çavu┼č K├Ây ─░sabey ─░maretiÔÇÖnin vak─▒flar─▒ndand─▒r. 1521 tarihli tahrirat defterinde ad─▒ Hotani olarak ge├žen Hotanl─▒ K├Ây├╝ BursaÔÇÖdaki ┼×ehzadeler T├╝rbesi vak─▒f k├Ây├╝d├╝r. Karak├Ây/Akhisar ve ─░smetpa┼ča/Kelesen k├Âylerinin gelirleri Umur BeyÔÇÖin Ak├žardak MahallesiÔÇÖndeki mescidine vakfedilmi┼čtir. Tophisar Bursa Muradiye T├╝rbelerinin vak─▒f k├Ây├╝d├╝r. Canbaz K├Ây├╝, Ekmek├ži(Ekmek├ži Meras─▒), ├çeriba┼č─▒ ├çiftli─či ve Melde ├çiftli─či Abd├╝lhamitÔÇÖin m├╝lkleridir.

HasÔÇÖlarda ├žift├žilik ve hayvanc─▒l─▒k yap─▒l─▒r. Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnde harp sahalar─▒ndan elde edilen esirler (├žift├žilikten anlayan reaya), tam k├Âle stat├╝s├╝nde kullan─▒lmak yerine ÔÇťortak├ž─▒ kullarÔÇŁ ad─▒yla ÔÇťHavass-─▒ H├╝mayunÔÇŁ arazilerini i┼čletmekle g├Ârevlendirilmi┼čti. Bunlara tohumu devlet verir. Elde edilen ├╝r├╝n tohum ├ž─▒kar─▒ld─▒ktan sonra hazine ile yar─▒ yar─▒ya b├Âl├╝┼č├╝l├╝r. B├Âylelikle esir k├Âleler, hem azad edilinceye kadar resmen bir ├že┼čit h├╝rriyetlerine kavu┼čmu┼č olacak, hem de has gelirlerinin yar─▒s─▒ hazineye ait olacakt─▒r.

Sava┼člardan elde edilen esirlerin devlete ait be┼čte biri hassa ├žiftliklerde istihdam edildi─či gibi, hazineye ait koyun ve s─▒─č─▒rlar─▒n yeti┼čtirildi─či b├Âlgelerde de istihdam edilmi┼člerdir. Bu t├╝r k├Âleler ve cariyeler de bu y├Ântemle yar─▒ h├╝r stat├╝lerine kavu┼čmu┼člard─▒. ─░leride bunlardan koyun ve s─▒─č─▒rlara bakanlar─▒ ÔÇťkoyun kafirleri, s─▒─č─▒rc─▒ kullarÔÇŁ, beyt├╝lmalÔÇÖa ait ba─člarda ├žal─▒┼čanlar─▒ ÔÇťba─čban kafirleriÔÇŁ olarak g├Ârece─čiz.

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun kurulu┼č y─▒llar─▒nda, Sultanlar─▒n 75 ba┼č s─▒─č─▒r─▒na bakan 13 hane kul soylunun ya┼čad─▒─č─▒ g├Âsterilen Karamihal K├Ây├╝, Osman GaziÔÇÖnin silah arkada┼č─▒ Yarhisar Tekfuru Gazi K├Âse MihalÔÇÖin m├╝lk├╝d├╝r. K├Âse Mihal bu ├žiftli─či k─▒z─▒ Nil├╝fer Hatun ile Orhan GaziÔÇÖnin d├╝─č├╝n├╝nde k─▒z─▒n─▒n ├žeyizi olarak Orhan GaziÔÇÖye vermi┼čtir. Orta ├çiftlik denilen bu topraklara I. H├╝davendigar zaman─▒nda eski bir Rum k├Ây├╝ olan Gerdeme, Sultan Mahmut zaman─▒nda da BursaÔÇÖdaki ┼×ehzadeler T├╝rbesiÔÇÖnin vak─▒f k├Âyleri olan Kayzer(Kayseri) ve XVI. y├╝zy─▒lda 18 hanenin ya┼čad─▒─č─▒ bildirilen Kabaa─ča├ž K├Âyleri dahil edilmi┼čtir. Sultan Aziz devrinde ├ç├Ârekli ve Harema─č─▒l─▒, Sultan II. Abd├╝lhamit devrinde de G├Ân├╝, ├çeriba┼č─▒ ve sava┼č esiri koyun kafirlerinin oturdu─ču Melde ├çiftliklerinin m├╝bayaa edilmesiyle(sat─▒n al─▒nmas─▒yla) olu┼čturulan ÔÇť├çiftlikat-─▒ H├╝mayunÔÇŁ(Padi┼čah veya Saray ├çiftlikleri), Hazine-i HassaÔÇÖya kar elde ettirmek, binek at─▒ yeti┼čtirmek, ├žuha yap─▒m─▒na elveri┼čli yapa─č─▒ ├╝retmek, saray─▒n et, s├╝t, krema, ya─č gibi ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamak amac─▒yla ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒yordu. 1881 y─▒l─▒ndan itibaren ├╝lkenin di─čer yerlerinde bulunan ├žiftlikleri de i├žine alan ├çiftlikat-─▒ H├╝mayun, 1924 y─▒l─▒nda saltanat─▒n kald─▒r─▒lmas─▒yla hazineye devredilerek Ziraat Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ba─članm─▒┼č ve 29 May─▒s 1926 tarihli ve 867 say─▒l─▒ yasa ile ÔÇťKaracabey Haras─▒ÔÇŁ olarak kurulmu┼čtur. 1929 y─▒l─▒nda da, Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n varislerinin sahibi oldu─ču 9000 d├Ân├╝ml├╝k Poyrazbah├že ├çiftli─či, 60.000 TL kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ÔÇťtop├žeker beygirlere k├╝lt├╝rel ├žay─▒r yeti┼čtirmekÔÇŁ gerek├žesiyle istimlak edilerek bu g├╝nk├╝ 98.730 hektarl─▒k b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne ula┼čm─▒┼čt─▒r. Karacabey Haras─▒ 8 Haziran 1984ÔÇÖte ├ž─▒kar─▒lan Kanun H├╝km├╝nde Kararname ile Tar─▒m ─░┼čletmeleri Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖne (T─░GEM) ba─članm─▒┼čt─▒r.

Buraya kadar b├Âlgemizdeki en b├╝y├╝k ├žiftli─čin olu┼čumunu k─▒saca a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čt─▒k. ┼×imdi de ├Âzel m├╝lkiyete ge├žmi┼č ├žiftlikleri incelemeye ge├žmeden ├Ânce KaracabeyÔÇÖdeki k├Âle k├Âylerini bir g├Âzden ge├žirelim.

1521 tarihli tahrirat defterinde ad─▒ ge├žen Ak├žasusurluk(Ak├žas─▒─č─▒rl─▒k) K├Ây├╝, 75 ba┼č be─člik(devlete, saraya ait)s─▒─č─▒rlara bakmakla y├╝k├╝ml├╝ ÔÇťs─▒─č─▒rc─▒ kullarÔÇŁ imi┼č. Eski ad─▒ ÔÇťSuvlaÔÇŁ olan Arap ├çiftli─čiÔÇÖnde sultanlar─▒n su s─▒─č─▒rlar─▒na(mandalar─▒na),Bak─▒rk├Ây/Makrik├ÂyÔÇÖde beylik s─▒─č─▒rlar─▒na bak─▒l─▒rm─▒┼č. Bir Padi┼čah Hass─▒ olan ─░kizceÔÇÖde, Sultan S├╝leyman tahrirlerine g├Âre, 21 kul (k├Âle) soylu hane 2.643 koyuna bak─▒yordu. Eski ad─▒ ÔÇťBulgarlar K├Ây├╝ÔÇŁ olan Hamidiye K├Ây├╝ÔÇÖnde 25 hane kul soylu vard─▒. Karakoca/Karakuva├ž K├Ây├╝ÔÇÖnde 1521 tarihli tahrirat defteri kay─▒tlar─▒na g├Âre, Padi┼čah HasÔÇÖlar─▒nda ├žal─▒┼čt─▒r─▒lmakta olan 14 hane kul soylu(koyun kafiri) 1.432 koyuna bakmakla g├Ârevliydi. Suba┼č─▒/Suba┼č─▒a─č─▒l─▒ k├Âyl├╝leri 7 s├╝r├╝ ve 2.370 koyundan olu┼čan be─člik koyunlara bakmakla g├Ârevli imi┼č. Keza, yine 1521 tarihli Sultan S├╝leyman tahrirlerinde ad─▒ ÔÇťKemeryonÔÇŁ olarak ge├žen Kemerbent/Ta┼čp─▒narÔÇÖda ya┼čamakta olan 19 hane sava┼č esiri kul soylu(koyun kafiri) 1.448 koyuna bakmaktayd─▒.

Karacabey arazisinin tarihsel s├╝re├ž i├žerisinde y├Ânetimi ve Karacabey Haras─▒ÔÇÖn─▒n (┼čimdiki ad─▒yla T─░GEM) olu┼čumu hakk─▒nda bu k─▒sa giri┼čten sonra yaz─▒m─▒z─▒n esas konusu olan ├Âzel ├žiftliklere ge├želim. Binlerce d├Ân├╝m topra─č─▒ i┼čleyerek b├Âlgeye bir o kadar istihdam sa─člayan ki┼čileri aileleri tan─▒yal─▒m. Sadece istihdam sa─člamakla kalmay─▒p, yer yer 100 metreye ula┼čan al├╝vyon dolgudan olu┼čan bu verimli topraklar─▒ i┼čleyerek ├╝lke ekonomisine katk─▒da bulunan bu toprak a┼č─▒klar─▒ aileler kimler?

Ge├žmi┼če gitti─čimizde g├Ârece─čiz ki, ova taban─▒ yer yer batakl─▒klarla, sazl─▒klarla kapl─▒ bir ta┼čk─▒n alan─▒d─▒r. Hatta batakl─▒klar o kadar ├žoktur ki, ovan─▒n bir ├žok yerinde be─člik(sultana, devlete ait) sus─▒─č─▒rlar─▒na(mandalar─▒na) bakmakla g├Ârevli k├Âyler vard─▒r. Nitekim, 1908 y─▒ll─▒─č─▒nda Mihali├žÔÇÖe ba─čl─▒ ÔÇťSus─▒─č─▒rl─▒─č─▒ Cennetli─čiÔÇŁ ad─▒ verilen bir yerle┼čim yerinden s├Âz edilmektedir. Ovay─▒ ge├žen akarsular setlerle kontrol alt─▒na al─▒nmad─▒─č─▒ i├žin hayvanc─▒l─▒k ve merac─▒l─▒─č─▒n daha yayg─▒n olmas─▒ do─čald─▒r. Ancak, 93 Harbi g├Â├žmenlerine yerle┼čim alan─▒ kazand─▒rma ihtiyac─▒ batakl─▒klar─▒n kurutulmas─▒n─▒ ve yerle┼čim yeri kazanma gereklili─čini do─čuracakt─▒r. Batakl─▒klar─▒n kurutulma ├žal─▒┼čmalar─▒ yayg─▒nla┼čt─▒ktan ve hele Marshall yard─▒m─▒ ile tar─▒mda kullan─▒lan makinelerin gelmesiyle ovada tar─▒m hayvanc─▒l─▒─č─▒n ├Ân├╝ne ge├žecektir. ─░┼čte hayvanc─▒l─▒k ve merac─▒l─▒─č─▒n yayg─▒n oldu─ču o y─▒llarda ge├žimini canl─▒ hayvan ticareti ile sa─člayan ve bu ticaretten b├╝y├╝k paralar sa─člayarak geni┼č topraklar sahibi olan Arnavut aileleri g├Âr├╝yoruz. Bu ailelerden en b├╝y├╝─č├╝ Arnavut Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n ailesidir. Ailenin di─čer fertlerini de s─▒ras─▒yla inceleyece─čiz. Ancak, Galip Pa┼ča ad─▒ ├╝zerinde en ├žok spek├╝lasyon yap─▒lan, ├žok tart─▒┼č─▒lan ki┼či oldu─ču i├žin s─▒kl─▒kla bu ismi telaffuz edece─čiz. Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n soyu K├Âr S├╝leyman A─čaÔÇÖya dayan─▒r. S├╝leyman A─ča EnderunÔÇÖa al─▒nm─▒┼č ve yeni├žeri a─čal─▒─č─▒na kadar y├╝kselmi┼čtir. Zaman i├žinde yozla┼čm─▒┼č ve devlete zararl─▒ bir kurum haline gelmi┼č olan Yeni├žeri ve Kap─▒kulu Ocaklar─▒ÔÇÖn─▒n II. Mahmut taraf─▒ndan k─▒┼člalar─▒ topa tutulmak suretiyle ortadan kald─▒r─▒lmas─▒ olay─▒nda (VakÔÇÖa-i Hayriye, 15 Haziran 1826) g├Âz├╝nden yara alan, bu nedenle ÔÇťK├ÂrÔÇŁ lakab─▒yla an─▒lan S├╝leyman A─ča Manast─▒rÔÇÖa ka├žm─▒┼č. O─člu Abd├╝lcelil A─ča da 2 karde┼či ile Mihali├ž Ovas─▒ÔÇÖna Manast─▒rÔÇÖdan, MakedonyaÔÇÖdan canl─▒ hayvan s├╝r├╝leri getirir, satar ve kazand─▒klar─▒ paralar ile Camand─▒ra ve Poyrazbah├že ├çiftliklerini sat─▒n al─▒rlar. Abd├╝lcelil A─čaÔÇÖn─▒n 3 o─člu olur. Molla Osman, ├ľmer A─ča ve Hasan A─ča. Bunlardan Molla OsmanÔÇÖ─▒n 3 o─člu, 3 k─▒z─▒ olur. Galip, Mustafa, Kerim, G├╝ls├╝m, Hasibe ve Habibe. (Habibe Eski┼čehirÔÇÖdeki Gam-Gam Un Fabrikalar─▒ sahiplerinin annesidir.) ├ľmer A─čaÔÇÖn─▒n da ┼×├╝kriye ad─▒nda bir k─▒z─▒ olur. (┼×├╝kriye daha sonra Adem Balto ile evlenecektir.) Biz ┼čimdi Abd├╝lcelil A─čaÔÇÖn─▒n ├žocuklar─▒ Molla Osman, ├ľmer A─ča ve Hasan A─čaÔÇÖya d├Ânelim. Molla Osman A─ča ve ├ľmer A─ča babalar─▒nda ├Ânce vefat ederler. Hasan A─ča, Abd├╝lcelil A─čaÔÇÖdan gelen hisseleriyle birlikte karde┼člerinin ├žocuklar─▒ndan k─▒zlar─▒n hisselerini de kendi ├╝st├╝ne alarak ├žiftliklerin 2/3 hissesinin sahibi olmu┼č. Galip Pa┼ča ve karde┼člerine de 1/3 hisse kalm─▒┼č. B├╝y├╝k toprak sahibi olan Hasan A─ča ErdekÔÇÖin zeytin m├╝ltezimli─čini alm─▒┼č. Bilindi─či gibi, iltizam, ÔÇťdevlet gelirlerinin belli bir bedel kar┼č─▒l─▒─č─▒nda, a├ž─▒k artt─▒rmada en y├╝ksek bedeli teklif eden ki┼či taraf─▒ndan tahsil edilmesiÔÇŁ demektir. Bu i┼či ├╝stlenenlere ÔÇťm├╝ltezimÔÇŁ denir. Hasan A─čaÔÇÖn─▒n m├╝ltezimlikte i┼či ters gider. Devlete taahh├╝t etti─či bedeli ├Âdeyemez, iflas eder. Galip Pa┼ča ve karde┼čleri de bor├žlar─▒ ├Âdeyerek topraklar─▒ geri al─▒rlar. Hasan A─ča da, arazilerini elinden ald─▒lar diye Galip Pa┼ča ve karde┼člerine d├╝┼čman olur. Ad─▒ da ÔÇťDeli Hasan BeyÔÇŁe ├ž─▒kar ve yoksulluk i├žinde ├Âl├╝r.

Galip Pa┼ča Camand─▒ra ├çiftli─čiÔÇÖne 1903 y─▒l─▒nda, bu g├╝n bile hala ihti┼čam─▒n─▒ koruyan ├žiftlik binas─▒n─▒ yapt─▒r─▒r. Binan─▒n plan─▒n─▒ Dolmabah├že Saray─▒ÔÇÖn─▒n mimar─▒ ├žizer, in┼čaat─▒ da Macar ustalar yapar. Galip A─ča, 20 May─▒s 1324/1908ÔÇÖde ├╝├ž├╝nc├╝ r├╝tbeden b├╝y├╝k Osmanl─▒ ni┼čan─▒ ile ÔÇťPa┼čaÔÇŁ ├╝nvan─▒n─▒ al─▒r. KaracabeyÔÇÖdeki i┼člerini, sahibi oldu─ču il├ženin en b├╝y├╝k han─▒ndaki b├╝rosundan takip eder. Bu han, Yunanl─▒lar─▒n KaracabeyÔÇÖi yakt─▒klar─▒nda meydandaki belediye d├╝kkanlar─▒n─▒n yerinde idi. 1909 y─▒l─▒na gelindi─činde ├çerkesler ve Arnavutlar aras─▒ndaki gerginlik had safhaya gelmi┼čtir. 1909 y─▒l─▒nda Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n bir adam─▒n─▒n Tophisar K├Ây├╝ÔÇÖnden ├çerkes Ahmet BeyÔÇÖi ├Âld├╝rmesi ile ba┼člayan olaylar tam 10 y─▒l s├╝recektir. ├çat─▒┼čmalar olur. Ovadaki Camand─▒ra ve di─čer Arnavut ├žiftlikleri ├çerkesler taraf─▒ndan ya─čmalan─▒r. 1919 Kas─▒mÔÇÖ─▒nda da Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n han─▒ndan ba┼člay─▒p sokaklarda devam eden, ├çerkeslerle askeri birliklerin ├žat─▒┼čmas─▒ vuku bulur.

Soyad─▒ Kanunu ├ž─▒kt─▒─č─▒nda Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n ailesi ÔÇť├ťst├╝nÔÇŁ, karde┼či Kerim Bey ÔÇťErkalÔÇŁ, di─čer karde┼či Mustafa da ÔÇť├ťst├╝nkalÔÇŁ soyadlar─▒n─▒ al─▒rlar. Ailenin bu soyad─▒ da─č─▒l─▒m─▒n─▒ bilhassa belirtmemin sebebi, bu kadar geni┼č topraklar─▒n miras├ž─▒lar, evlilikler yoluyla b├Âl├╝nmesinin daha iyi takip edilebilmesi i├žindir.

Galip Pa┼ča 3 evlilik yapt─▒. ─░lki G├╝l Han─▒m, YugoslavyaÔÇÖda kald─▒, T├╝rkiyeÔÇÖye hi├ž gelmedi. Rabiye Han─▒m ile ikinci evlili─činden Harun, Saniye(Kurti┼č), Ziya ve Yunus ad─▒nda 4 evlad─▒ oldu. Harun BeyÔÇÖin Selma(Ayy─▒ld─▒z) ve Muzaffer(K├╝lik) ad─▒nda 2 k─▒z─▒ oldu. Saniye(Kurti┼č)ÔÇÖnin de Muammer(T├╝mer), Vedia(H─▒ncal) ve Hayr├╝nnisa(Ak├žay) adlar─▒nda 3 k─▒z─▒ oldu.

Galip Pa┼ča 42 ya┼č─▒nda iken Band─▒rmal─▒ ├žok zengin bir ailenin 17 ya┼č─▒ndaki k─▒z─▒ PakizeÔÇÖye a┼č─▒k oldu. K─▒z─▒ ailesi ├Ânce vermedi. Uzun u─čra┼člardan sonra aile ikna edildi. Evlendiler ama, dillere destan g├╝zelli─či olan bu k─▒z 23ÔÇÖ├╝nde verem hastal─▒─č─▒ndan vefat etti. Galip Pa┼ča ├žok k─▒skan├ž oldu─ču i├žin e┼čini hastal─▒─č─▒ s├╝resince doktora bile g├Âstermemi┼čti. Pa┼čaÔÇÖn─▒n seyahatte oldu─ču bir g├╝n, daha sonra Bursa Milletvekili olacak olan Saadettin KaracabeyÔÇÖin doktor olan babas─▒ Pakize han─▒m─▒ gizlice muayene etti─činde hastal─▒─č─▒n ad─▒ konmu┼č. Galip Pa┼ča da 1924ÔÇÖte vefat etti─činde ─░stanbulÔÇÖda Ey├╝p Sultan Mezarl─▒─č─▒na defnedildi. ├çiftin bu evlilikten Hilmi ve Rahmi ad─▒nda iki o─člu oldu. Bizim d├Ânemimizin gen├žleri olarak Hilmi ve Rahmi Beyleri tan─▒ma zevkine eri┼čtik. ─░ki karde┼č de birbirinden zarif, kibar ve beyefendi insanlar idiler. Hilmi ├ťst├╝nÔÇÖ├╝n bir o─člu oldu. Ad─▒n─▒ Galip koydu. ─░lkokulu KaracabeyÔÇÖde okuyan Galip, Galatasaray LisesiÔÇÖnden mezun olduktan sonra ParisÔÇÖte gazetecilik e─čitimi ald─▒. Terc├╝man, Vatan ve Son Havadis gazetelerinin d─▒┼č haberler b├Âl├╝m├╝nde ├žal─▒┼čt─▒. Rahmi ├ťst├╝n de St. Benoit ve Galatasaray Liselerinde okudu. ─░stanbul ─░ktisadi ve Ticari ─░limler AkademisiÔÇÖni bitirdikten sonra bir s├╝re Ticaret Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖnda ├žal─▒┼čt─▒. 1943ÔÇÖte Bakanl─▒ktan ayr─▒larak ├žiftlikleri y├Ânetmeye ba┼člad─▒. Rahmi BeyÔÇÖin Hilmiye Han─▒m ile evlili─činden Pakize(Erdin) ve Seher(Pehlivan) adlar─▒nda iki k─▒z─▒ oldu. ├çiftli─či, babalar─▒ndan miras zarafetleriyle, ┼čimdi bu iki ÔÇťhan─▒ma─čaÔÇŁ karde┼č y├Ânetmekte.

Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n karde┼čleri Kerim Bey ve Mustafa BeyÔÇÖden yukar─▒da s├Âz etmi┼čtik. Kerim ErkalÔÇÖ─▒n k─▒z─▒ Hadiye, Mehmet S─▒rr─▒ Ta┼čtan ile evlenir. Bu evlilikten Tar─▒k S─▒rr─▒ ve Nuray ad─▒nda iki o─člu ile Eynel ad─▒nda bir k─▒z─▒ olur. ├çiftli─či, ├žok yak─▒n bir ge├žmi┼čte vefat edinceye kadar Tar─▒k S─▒rr─▒ Bey y├Ânetiyordu. Bu ├žal─▒┼čmay─▒ haz─▒rlarken gerek han─▒ma─čalar Pakize ve Seher han─▒mlar, gerekse (Allah nur i├žinde yat─▒rs─▒n) Tar─▒k Bey o kadar i├žten yard─▒m ettiler ki burada isimlerine anarken kendilerine bir kez daha ┼č├╝kranlar─▒m─▒ sunuyorum.

Gelelim di─čer karde┼č Mustafa ├ťst├╝nkalÔÇÖ─▒n ailesine. Mustafa BeyÔÇÖin Vehbi ve R├╝veyde ad─▒nda iki ├žocu─ču oldu. Vehbi ├ťst├╝nkalÔÇÖ─▒n da babas─▒ gibi bir o─člu bir k─▒z─▒ oldu. Ersin ve Aysen. Mustafa ├ťst├╝nkalÔÇÖ─▒n k─▒z─▒ R├╝veyde, o da bir Arnavut olan Rasim ├ça─čan ile evlendi. Rasim ├ça─čan, a┼ča─č─▒da Necip A─čaÔÇÖn─▒n ailesini incelerken g├Ârece─čimiz Dervi┼č A─čaÔÇÖn─▒n damad─▒ Hac─▒ HasanÔÇÖ─▒n karde┼či Hac─▒ ─░slam ├ça─čanÔÇÖ─▒n o─čludur. Rasim ├ça─čanÔÇÖ─▒n Molla OsmanÔÇÖ─▒n o─člu MustafaÔÇÖn─▒n k─▒z─▒ R├╝veyde ile evlili─činden Ayfer, Mebruke, Ali ─░hsan ve Orhan ad─▒nda 4 ├žocu─ču oldu. Tipik bir beyefendi ├Ârne─či olan Ali ─░hsan BeyÔÇÖi ge├žti─čimiz y─▒l kaybettik. ├çiftli─či ┼ču anda Orhan ├ça─čan Bey y├Ânetmekte.

Galip Pa┼čaÔÇÖn─▒n dedesi Abd├╝lcelil A─čaÔÇÖn─▒n 2 karde┼či oldu─čundan s├Âz etmi┼čtik. Bu Arnavut karde┼čler Marmara ├çiftli─čiÔÇÖni ve XVI. Y├╝zy─▒l tahrirat defterlerinde ellici k├Âyler aras─▒nda g├Âsterilen Fevzipa┼ča ile Sultaniye aras─▒nda bulunan Hac─▒k├ÂyÔÇÖdeki ├žiftlikleri sat─▒n ald─▒lar. Karde┼člerden Arif A─čaÔÇÖn─▒n 3 o─člu oldu. ┼×emsi, Zeynul ve Hatip. ┼×emsiÔÇÖnin o─člu ┼×uayip Tepe ┼ču anda Tepecik ├žiftli─čiÔÇÖni y├Ânetmekte. Zeynul A─čaÔÇÖn─▒n Sultaniye K├Ây├╝ hudutlar─▒ i├žinde ve Karadere boyunda, Hasip A─čaÔÇÖn─▒n da Sultaniye ile Tophisar aras─▒nda ve Karadere boyunda ├žiftlikleri var. Abd├╝lcelil A─čaÔÇÖn─▒n di─čer karde┼činin o─člu ─░skender Bey de Marmara ├çiftli─činin sahibi.

Tekrar Abd├╝lcelil A─čaÔÇÖya d├Ânelim. A─čaÔÇÖn─▒n Molla Osman, ├ľmer A─ča ve Hasan A─ča(nam-─▒ di─čer Deli Hasan Bey) ad─▒nda 3 o─člu oldu─čundan, ├ľmer A─čaÔÇÖn─▒n k─▒z─▒n─▒n Adem Balto ile evlendi─činden s├Âz etmi┼čtik. Adem Balto da Arnavuttur. Babas─▒ Emrullah Balto Kalkandelenlidir (┼čimdiki ad─▒ Tetova). Adem BaltoÔÇÖnun Cemil, Abdurrahman, Abdurrahim ad─▒nda 3 o─člu ile ├ťlfet(G├Â├žmen), Hayriye ve Nedime ad─▒nda 3 k─▒z─▒ oldu. Bunlardan Abdurrahman BaltoÔÇÖnun ─░smozade H├╝seyinÔÇÖin k─▒z─▒ ile evlili─činden olan Erc├╝ment Balto, Sorbon ├ťniversitesinde Uluslararas─▒ ─░li┼čkiler okudu.

Bir de Tophisar K├Ây├╝ hudutlar─▒ i├žinde, ├ževrede Esma Han─▒m─▒n ├çiftli─či diye an─▒lan bir ├žiftlik var. Esma Han─▒m Do─časar/TophisarÔÇÖl─▒ Osman A─čaÔÇÖn─▒n k─▒z─▒d─▒r. Nuri Tursal da o y─▒llarda Karacabey Haras─▒ÔÇÖnda m├╝d├╝rl├╝k yapmaktad─▒r. Tan─▒┼č─▒rlar, evlenirler. Nuri Tursal yang─▒ndan ├Ânceki y─▒llarda KaracabeyÔÇÖde Belediye Ba┼čkanl─▒─č─▒ da yapacakt─▒r. Bu evlilikten Fahri, Osman, As─▒m ve Vehbiye(Kayal) olur.

┼×imdi s─▒ra Arnavut Necip A─čaÔÇÖda. Herhalde bir insana a─čal─▒k s├Âzc├╝─č├╝ bu kadar yak─▒┼č─▒r. Necip A─ča karde┼či ┼×emsettin A─ča ile Manast─▒rÔÇÖda ├ťniversite e─čitimi alm─▒┼č. T├╝rkiyeÔÇÖye gelince de Hac─▒ HasanÔÇÖ─▒n k─▒z─▒ Rabiye(├ça─čan) ile evlenmi┼č. Hac─▒ Hasan ise Dervi┼č A─čaÔÇÖn─▒n damad─▒. O halde s─▒ras─▒ gelmi┼čken biraz da Dervi┼č A─čaÔÇÖdan bahsedelim. Dervi┼č A─ča, Selanik-Manast─▒r aras─▒nda i├žinden 7 tren istasyonu ge├žen ├žiftliklerin sahibidir. Atat├╝rkÔÇÖ├╝n hayat hikayesini bilenler hat─▒rlayacaklard─▒r; Mustafa Kemal ├žocuklu─čunda (ad─▒ daha Mustafa iken) day─▒s─▒n─▒n ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ ├žiftlikte karga kovalamaktad─▒r. ─░┼čte o ├žiftlik buras─▒d─▒r. Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ├žocuklu─čunun en g├╝zel g├╝nlerinin ge├žti─či ├žiftlikteki oyun arkada┼č─▒ da Dervi┼č A─čaÔÇÖn─▒n kay─▒nbiraderinin o─člu Tahsin(Uzel)ÔÇÖdir. (Tahsin Uzel daha sonra milletvekili olacakt─▒r.) Hac─▒ Hasan da Dervi┼č A─čaÔÇÖn─▒n k─▒z─▒ Emine ile 2. evlili─čini yapar. Hac─▒ HasanÔÇÖ─▒n ilk evlili─činden H├╝seyin ve Yahya ad─▒nda iki o─člu vard─▒r. Dervi┼č A─čaÔÇÖn─▒n da EmineÔÇÖden ba┼čka iki k─▒z─▒ (┼×ahseleme ve Tevhide) daha var. Hac─▒ Hasan ilk e┼činden olan o─člu H├╝seyinÔÇÖe bald─▒z─▒ ┼×ahselemeÔÇÖyi, YahyaÔÇÖya da k├╝├ž├╝k bald─▒z─▒ TevhideÔÇÖyi al─▒r. O─čullar─▒ ile ayn─▒ zamanda bacanak olur. Dervi┼č A─ča ├Âyle bir d├╝─č├╝n yapar ki, ┼×ahselemeÔÇÖnin d├╝─č├╝nde giydi─či 5 kg. alt─▒nla i┼čli gelinli─či halen Selanik M├╝zesiÔÇÖnde te┼čhir edilmektedir. M├╝badele y─▒llar─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖye gelen Hac─▒ Hasan ─░stanbul RamiÔÇÖde Karak├Â┼čkÔÇÖ├╝ ve Karacabey Ovas─▒ÔÇÖnda Hotanl─▒-Sultaniye aras─▒ndaki ├žiftli─či sat─▒n alarak Band─▒rmaÔÇÖya yerle┼čir. Sat─▒n ald─▒─č─▒ yerler aras─▒nda Ay─▒g├╝bre sadece atlar─▒n bak─▒ld─▒─č─▒ yerdir. Hac─▒ Hasan ├ça─čanÔÇÖ─▒n EmineÔÇÖden 4 ├žocu─ču olur. Recep, Rabiye, S├╝leyman ve M├╝nire. Yukar─▒da da belirtti─čimiz gibi Arnavut Necip(┼×en) A─ča, Rabiye ├ça─čan ile evlenir. Bu evlilikten Hacer(Da─čcan), Havva(Gen├žay), Mustafa, Fatma(T├╝zel) ve Muzaffer(Onur) olur. Necip A─čaÔÇÖn─▒n ilk evlili─činden olan o─člu Tahsin Oru├žÔÇÖu Karacabeyliler Ay─▒g├╝breli Tahsin olarak tan─▒r. Biz onun futbolculuk y─▒llar─▒n─▒n sonuna yeti┼čtik. Bu vesileyle, Hacer Da─čcanÔÇÖ─▒n k─▒z─▒ Nilg├╝n ErtanÔÇÖa aile ile ilgili verdi─či de─čerli bilgiler i├žin burada te┼čekk├╝r ediyoruz.

Do─čanc─▒l─▒ Adil Bey, Nefsen Dikat adl─▒ ilk benzin istasyonunu kuran, Firestone lastiklerinin ve Studbeker (halk dilinde ├ťst├╝bekar) marka arabalar─▒n T├╝rkiye M├╝messilli─čini yapan bir i┼č adam─▒ olarak 1935ÔÇÖte Do─čanc─▒ ├çiftli─čini sat─▒n al─▒r. Adil BeyÔÇÖin soyu, Orman Kad─▒k├ÂyÔÇÖden b├╝y├╝k su bask─▒n─▒nda KaracabeyÔÇÖe ge├žerken sele kap─▒larak bo─čulan Voyvoda Emir AliÔÇÖye dayan─▒r. Emir AliÔÇÖnin o─člu MehmetÔÇÖin Nizam-─▒ Cedid birliklerinden sonra kurulan Nizamiye OrdusuÔÇÖndaki askerlik hayat─▒ ailenin ÔÇťNizamzadeÔÇŁ ├╝nvan─▒ ile an─▒lmas─▒n─▒ getirir. Mehmet(Nizam)ÔÇÖ─▒n ├ťmm├╝han ile evlili─činden Nizamzade H├╝seyin ve Fatma olur. Ba┼čbakanl─▒k Osmanl─▒ Ar┼čivlerinde bulunan 1331 tarihli bir belgede ÔÇťMihali├ž ├çiftlikat-─▒ H├╝mayun(Saray ├çiftlikleri-Daha sonra Karacabey Haras─▒) hakk─▒nda mezkur kasaba ahalisinin umumi vekili olarak dava vekili Nizamzade H├╝seyin H├╝sn├╝ EfendiÔÇÖnin ┼čukkas─▒(dilek├žesi)ÔÇŁ var. Nizamzade H├╝seyinÔÇÖin Osman A─čaÔÇÖn─▒n k─▒z─▒ ├ťmm├╝┼č ile evlili─činden de Adil(Sezer) do─čar. Adil SezerÔÇÖin k─▒z─▒ MuallaÔÇÖn─▒n L├╝tf├╝ Ka─č─▒t├ž─▒ba┼č─▒ ile evlili─činden Nizam ve Esra olur. Do─čanc─▒ ├çiftli─čiÔÇÖni ┼čimdi bu iki karde┼č y├Ânetmekte. Esra, Ye┼čim TekstilÔÇÖin Genel M├╝d├╝r├╝ ┼×enol ┼×ankaya ile evli. Di─čer ├žiftliklerden ├žok farkl─▒ bir ┼čekilde y├Ânetilen 2000 d├Ân├╝m araziye sahip Do─čanc─▒ ├çiftli─či, y├╝ksek kalitede ve katma de─čerli s├╝t ├╝r├╝nlerinin butik ├╝retimini yaparak, ├╝rettikleri mamulleri kendi ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan ┼čark├╝terilerde sat─▒yor.

Gelelim Gebekilise ├çiftli─čiÔÇÖne. Yunan i┼čgali y─▒llar─▒nda ├žiftli─čin sahibi Arnavut Emin A─čaÔÇÖd─▒r. Emin A─ča ayn─▒ zamanda Bak─▒rk├Ây ile Uluabat aras─▒nda bulunan Mihal ├çiftli─čiÔÇÖnin de sahibidir. Bu ├žiftli─čin ad─▒ san─▒yorum o─člu YunusÔÇÖa izafeten daha sonralar─▒ Yunus ├çiftli─či olarak an─▒lmaya ba┼čland─▒. Emin A─čaÔÇÖn─▒n Kamil ad─▒nda bir o─člu daha vard─▒r. BursaÔÇÖdaki M├╝dafaa-i Hukuk CemiyetiÔÇÖnin kurucular─▒ aras─▒nda yer alan Emin A─ča 11 Eyl├╝l 1922 Pazartesi g├╝n├╝ il├žeyi yakmakta ve ya─čmalamakta olan Yunan askerleri taraf─▒ndan Gebeklise ├çiftli─čiÔÇÖne g├Ât├╝r├╝ld├╝ ve kasas─▒ a├žt─▒r─▒larak paralar─▒na el konuldu. Sonra da ├ženesine bir kur┼čun s─▒k─▒larak ├Âld├╝r├╝ld├╝kten sonra ├žiftli─či ile birlikte yak─▒ld─▒.

Gebekilise ├çiftli─činin yan─▒nda Karadere yata─č─▒ndan Hacetp─▒narÔÇÖa kadar olan topraklar KaracabeyÔÇÖin yerlilerinden (manavlardan) Arif A─čaÔÇÖn─▒nd─▒r. Arif A─čaÔÇÖn─▒n Fati┼č ve ┼×erif ad─▒nda iki k─▒z─▒ vard─▒r. Fati┼č Arnavut Hasip A─ča ile evlendi. Bu evlilikten Burhanettin (Irlat), Mustafa (Soyad─▒ ├Ânce Irlat, sonra Alt─▒ntop), Arif A─ča ve Nebahat (O─čuz) ad─▒nda ├žocuklar─▒ oldu. Di─čer karde┼č ┼×erif han─▒m─▒n ─░brahim(Alt─▒ntop) ad─▒nda bir o─člu ile, Adalet(K├Âpr├╝l├╝), Zehra(├ľnal) ve Esna(├ľztan) ad─▒nda 3 k─▒z─▒ oldu.

Ovan─▒n di─čer taraf─▒na, Bak─▒rk├Ây ve civar─▒na ge├želim. Burada Nuri Bey ile karde┼či Osman BeyÔÇÖi g├Âr├╝yoruz. ┼×imdiye kadar inceledi─čimiz ailelerden farkl─▒ olarak bu aile manavlardan. Yani KaracabeyÔÇÖin yerlilerinden. Nuri ve Osman Beyler, 1521 tarihli Sultan S├╝leyman tahrirlerinde 11 hane kul soylunun 56 ba┼č s─▒─č─▒ra bakmakla g├Ârevli oldu─ču g├Âsterilen toplam 7.000 d├Ân├╝ml├╝k Vasil ├çiftli─čiÔÇÖni sat─▒n ald─▒lar. Ayr─▒ca, Bo─čaz ├çiftli─čiÔÇÖnin de sahibi olan karde┼člerin varisleri Orhan Karaca, Mihriban Bademlio─člu ve Selahattin Karacagil hisselerini ArtvinÔÇÖden gelen 80 haneye 1973ÔÇÖte satt─▒lar. Buraya Bo─čazk├Ây kuruldu. DalyanÔÇÖlar─▒n da intifa hakk─▒n─▒ (kullanma hakk─▒n─▒) ellerinde bulunduran aile bu hakk─▒ 1975ÔÇÖte eski Sa─čl─▒k Bakan─▒ Avukat Cengiz G├Âk├žekÔÇÖe satt─▒. Bilindi─či gibi Dalyanlar, yumurtalar─▒n─▒ Meksika K├ÂrfeziÔÇÖne b─▒rakan y─▒lan bal─▒klar─▒n─▒n yavrular─▒n─▒n gelerek ya┼čad─▒─č─▒ yerdir. Nuri BeyÔÇÖin Kurtulu┼č Sava┼č─▒ m├╝cadelesindeki maddi yard─▒mlar─▒ Atat├╝rk ile yak─▒n dostluk kurmas─▒n─▒n nedenleri olmu┼čtur. ─░stiklal Madalyas─▒ sahibi Nuri BeyÔÇÖin Atat├╝rk ile yak─▒n dostlu─ču vefat edinceye kadar devam etmi┼čtir. Soyad─▒ Kanunu ├ž─▒kt─▒─č─▒nda Nuri Bey ÔÇťKaracaÔÇŁ, karde┼či Osman ise ÔÇťKaracagilÔÇŁ soyad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r. Nuri BeyÔÇÖin k─▒z─▒ MihribanÔÇÖ─▒n H├╝sn├╝ Bademlio─člu ile evlili─činden Sait, Tahir ve Nur oldu. Nuri BeyÔÇÖin o─člu OrhanÔÇÖ─▒n 2 o─člu (Nuri ve Ali) ile 2 k─▒z─▒ (G├╝ls├╝m ve Elmas) oldu. ├çiftli─či Nuri Karaca y├Ânetmekte. Osman KaracagilÔÇÖin tek o─člu oldu. Ad─▒n─▒ Selahattin koydu. Selahattin Karacagil Abd├╝lhamit devrinin Sadrazamlar─▒ndan Cemal Pa┼čaÔÇÖn─▒n karde┼či ve yaveri ┼×akir Pa┼čaÔÇÖn─▒n torunu F├╝reya ile evlendi. Ay┼če KulinÔÇÖin ÔÇťF├╝reyaÔÇŁ adl─▒ eseri, f─▒rt─▒nal─▒ ge├žen bu evlili─či anlat─▒r. Cevat ┼×akir Kabaa─ča├žl─▒ (Halikarnas Bal─▒k├ž─▒s─▒) F├╝reyaÔÇÖn─▒n day─▒s─▒d─▒r. Seramik sanat├ž─▒s─▒ olan F├╝reya Selahattin KaracagilÔÇÖden bo┼čand─▒ktan sonra ─░stiklal Mahkemesi Ba┼čkanlar─▒ndan K─▒l─▒├ž Ali ile ikinci evlili─čini yapt─▒. Selahattin Bey de devrin Bo─čazi├ži g├╝zeli se├žilen Selma Han─▒m ile evlendi. XI. D├Ânem Bursa Milletvekilli─či yapt─▒.

KocadereÔÇÖnin Marmara DeniziÔÇÖne d├Âk├╝ld├╝─č├╝ havzada, BakacaklarÔÇÖ─▒n ├žiftli─či var. Kepek├ži ├çiftli─či dedi─čimiz bu ├žiftlikte ┼ču anda k├╝├ž├╝k-b├╝y├╝kba┼č hayvanc─▒l─▒k ve ├žift├žilik yap─▒lmakta. Eski y─▒llarda sadece manda yeti┼čtirildi─čini s├Âylemek fazla abart─▒ say─▒lmaz. Bu ├žiftli─če eskiler Mag├Ârge├ž(Manda) ├çiftli─či derlerdi. 5.000 d├Ân├╝ml├╝k bu ├žiftli─čin sahipleri Y├Âr├╝klerden bir T├╝rkmen beyi olan K├Âr Veli ile Emine Han─▒m─▒n k─▒z─▒ TevhideÔÇÖnin Abdullah Bakacak ile evlenmesinden Ertu─črul ve Sabahat(Ahsen) olur. Sabahat AhsenÔÇÖin o─člu Vefa Ahsen ┼ču anda Kocaeli ├ťniversitesi Dekan─▒ ve T├ťB─░TAKÔÇÖta Y├╝ksek Kimya M├╝hendisli─či g├Ârevini y├╝r├╝tmekte.

Son olarak da Arap├žiftli─čiÔÇÖne ge├želim. Ovada yer alan ├žiftliklerde a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak Arnavut aileleri g├Ârm├╝┼čt├╝k. Hayvanc─▒l─▒─č─▒ ├žok iyi yapan Arnavutlar yeti┼čtirdikleri s├╝r├╝leri su yolu ile ─░stanbulÔÇÖa g├Ât├╝r├╝p satarak canl─▒ hayvan ticaretinden iyi paralar kazand─▒lar. Kazand─▒klar─▒ paralarla da otlakiye olarak kulland─▒klar─▒, icarla tuttuklar─▒ arazileri sat─▒n alarak b├╝y├╝k topraklar─▒n sahibi oldular. Bo─čazÔÇÖda yer alan ├žiftliklerde ise bu kez Arnavut k├Âkenli aileler yerine T├╝rkmenleri g├Âr├╝yoruz. Ball─▒kaya K├Ây├╝ T├╝rkmen, eski ad─▒ ÔÇťSuvlaÔÇŁ olan Arap├žiftli─či/Ekinli K├Ây├╝ ├çerkes k├Ây├╝d├╝r. Bu k├Âylerin arazilerinde de vak─▒f yerleri kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor. Vak─▒f arazilerinin bir k─▒sm─▒nda yararlanma hakk─▒, bir k─▒sm─▒nda da m├╝lkiyet hakk─▒ ┼čerhi vard─▒r. Arap├žiftli─či arazisi III. MustafaÔÇÖn─▒n k─▒z─▒ Beyhan Sultan Vakf─▒ÔÇÖn─▒nd─▒r. Vak─▒f mallar─▒n─▒ m├╝tevelliler y├Ânetirdi. Arap├žiftli─či arazilerinin m├╝tevellisi de bir Arap idi. Olas─▒d─▒r ki bu nedenle o ├žiftli─če Arap├žiftli─či deniyordu. Mora Yeni┼čehir/LarissaÔÇÖn─▒n Ke┼čilli K├Ây├╝ÔÇÖnden olan Nail A─ča kay─▒nvalidesinin ├žiftli─čini satarak T├╝rkiyeÔÇÖye getirmek ├╝zere hayvan sat─▒n al─▒yor. SelanikÔÇÖte iken sat─▒n ald─▒─č─▒ b├╝t├╝n hayvanlar ├ži├žek hastal─▒─č─▒ndan telef oluyor. KaracabeyÔÇÖde t├╝ccarl─▒k yapmakta olan ve kendisi de Mora Yeni┼čehirÔÇÖli olan ─░smozade Mehmet EfendiÔÇÖnin kefaletiyle Karacabeyli bir ErmeniÔÇÖden faizle para alan Nail A─ča tekrar geri d├Ânerek canl─▒ hayvan al─▒yor. KaracabeyÔÇÖe gelen Nail A─ča kiralad─▒─č─▒ otlakiyelerde yeti┼čtirdi─či s├╝r├╝leri su yolu ile ─░stanbulÔÇÖa g├Ât├╝r├╝p sat─▒yor. Hayvanc─▒l─▒ktan iyi para kazanan Nail A─čaÔÇÖn─▒n k─▒z─▒ ile evlenen ─░smail (B├╝y├╝k┼čekerci) Efendi Yunanl─▒lar─▒n ka├žarken KaracabeyÔÇÖi yakt─▒klar─▒ g├╝nlerde Kulakp─▒narÔÇÖa s─▒─č─▒n─▒r. Bir ticaret adam─▒ olan ─░smail Efendi ├Ânce Kulakp─▒narl─▒lar─▒n daha sonra da 1929 buhran─▒ y─▒llar─▒n─▒n etkisi ile sat─▒n ald─▒klar─▒ vak─▒f arazilerinin bor├žlar─▒n─▒ ├Âdeyemeyen Arap├žiftli─či k├Âyl├╝lerinin topraklar─▒n─▒ sat─▒n al─▒r. Bir Romanya g├Â├žmeni olan ─░smail A─ča verem hastal─▒─č─▒ndan vefat edince ├žiftli─či o─člu Hilmi B├╝y├╝k┼čekerci y├Ânetmeye ba┼člad─▒. Ancak, di─čer ├žiftliklerde oldu─ču gibi bu ├žiftlik te varisler aras─▒nda, varislerin varisleri aras─▒nda b├Âl├╝nmenin do─čal sonucu olarak b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ kaybetmekten kurtulamad─▒.

Kaynaklar:

Do├ž.Dr. Ahmet Akg├╝nd├╝z, Osmanl─▒ Kanunnameleri, Fey Vakf─▒, 1990
Raif Kaplano─člu, Bursa Yer Adlar─▒ Ansiklopedisi, ─░stanbul, 1996

2,416 Toplam, 1 okuma bug├╝n

┼×aban YALAZI

┼×aban YALAZI

KaracabeyÔÇÖde do─čdu. Bursa E─čitim Enstit├╝s├╝ mezunudur. A.├ť. E─čitim Fak├╝ltesinde E─čitim ─░daresi ve Planlamas─▒ dal─▒nda Lisans ├ťst├╝ ├žal─▒┼čmas─▒, A.├ť. Siyasal Bilgiler Fak├╝ltesi ─░┼čletme ─░ktisad─▒ Enstit├╝s├╝ÔÇÖnde Marketing dal─▒nda Y├╝ksek Lisans yapt─▒. Bir sure ├Â─čretmenli─čin ard─▒ndan D─▒┼či┼čleri Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖna ge├žen Yalaz─▒, Mainz Ba┼čkonsoloslu─čuÔÇÖnda 33 y─▒l g├Ârev yapt─▒ktan sonra emekliye ayr─▒ld─▒. ÔÇťKaracabeyÔÇŁ, ÔÇťN├╝fus ve Temettuat Defterlerine G├Âre KaracabeyÔÇÖin Ekonomik ve Toplumsal Yap─▒s─▒ÔÇŁ kitaplar─▒n─▒ yazan Yalaz─▒, ÔÇťBa┼čbakanl─▒k Osmanl─▒ Ar┼čivlerinde Mihali├ž ─░le ─░lgili BelgelerÔÇŁi 6 cilt halinde derledi. Son olarak ÔÇťH├╝davendigar Vilayeti Salnamelerinde Mihali├žÔÇŁ kitab─▒n─▒ yay─▒nlayan Yalaz─▒ÔÇÖn─▒n Bursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi ba┼čta olmak ├╝zere ├žok say─▒da dergi ve gazetede KaracabeyÔÇÖi konu alan yaz─▒lar─▒ yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r. Halen Bursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ Dergisi yay─▒n kurulu ├╝yesidir. Evli ve 3 ├žocukludur. E-Posta: saban.yalazi@hotmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
┼×aban YALAZI
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar