Nil├╝fer Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

Nil├╝fer Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░smail YA┼×AYANLAR

Dr. ├ľ─čr. ├ťyesi ─░smail Ya┼čayanlar /
Uluda─č ├ťniversitesi Fen-Edebiyat Fak├╝ltesi Tarih B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnden mezun oldu (2010). Ayn─▒ ├╝niversitenin Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Tarih Anabilim Dal─▒ Yak─▒n├ža─č Tarihi Bilim Dal─▒ÔÇÖnda ÔÇť19. Y├╝zy─▒lda Kirmasti (Mustafakemalpa┼ča) Kazas─▒ÔÇÖn─▒n Sosyo-Ekonomik DurumuÔÇŁ isimli ├žal─▒┼čmas─▒ ile y├╝ksek lisans─▒n─▒ (2012), ÔÇťSinop, Samsun ve TrabzonÔÇÖda Kolera Salg─▒nlar─▒, Karantina Te┼čkilat─▒ ve Kamu Sa─čl─▒─č─▒ Hizmetleri (1876-1914) isimli ├žal─▒┼čmas─▒yla da doktoras─▒n─▒ (2015) tamamlad─▒. Halen D├╝zce ├ťniversitesi Fen-Edebiyat Fak├╝ltesi Tarih B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde g├Ârev yapmakta olup, ├žal─▒┼čmalar─▒ genel olarak yak─▒n├ža─č d├Âneminde Osmanl─▒ sosyo-ekonomik ve kent tarihi konular─▒na odaklanm─▒┼čt─▒r. | E-Posta: ismailyasayanlar@gmail.com
─░smail YA┼×AYANLAR

Tahtal─▒ K├Ây BursaÔÇÖn─▒n Nil├╝fer il├žesine ba─čl─▒ ve g├╝n├╝m├╝zde K├╝├ž├╝k Sanayi b├Âlgesinin g├╝neybat─▒s─▒nda kalan k├Âylerdendir. ┼×ehire olan yak─▒nl─▒─č─▒ sebebiyle bug├╝n mahalle stat├╝s├╝nde bulunan Tahtal─▒ÔÇÖn─▒n tarihi olduk├ža eskiye dayanmaktad─▒r. Osmanl─▒ d├Âneminde Rum ve T├╝rk unsurlar─▒n bir arada ya┼čad─▒─č─▒ k├Âyde, Yunan i┼čgali s├╝recinde k├Ây halk─▒ aras─▒nda ├že┼čitli sorunlar ya┼čanm─▒┼čt─▒r. K├Âyde yapt─▒─č─▒m─▒z s├Âzl├╝ tarih g├Âr├╝┼čmelerine g├Âre i┼čgal s├╝recinde k├Âyde bulunan Rumlar─▒n, Yunan askerlerinden de g├╝├ž alarak T├╝rklere k├Ât├╝ muamelede bulunmaya ba┼člad─▒klar─▒ bilinmektedir. Hatta bu k├Ât├╝ muamele ├Âyle bir noktaya gelmi┼čtir ki ahaliden pek ├žok T├╝rk aile da─ča ka├žmak durumunda kalm─▒┼čt─▒r. ─░┼čte bu noktada yaz─▒m─▒z─▒n esas konusu g├╝ndeme gelmektedir.

T├╝rk ailelerinin pek ├žo─ču k├Ây├╝ terk etse de, bir k─▒sm─▒n─▒n k├Âyde kalmaya devam etti─či s├Âylenmektedir. Tahtal─▒ÔÇÖda bulunan Yunan birliklerinin belirli bir s├╝reli─čine MudanyaÔÇÖya gitti─či bir d├Ânemde KayapaÔÇÖl─▒ T├╝rk e┼čk─▒yalar─▒n Tahtal─▒ÔÇÖya gelerek burada bulunan kiliseyi yak─▒p-y─▒kt─▒─č─▒, hatta baz─▒ Rumlar─▒ ├Âld├╝rd├╝kleri rivayet edilmektedir. Bunun ├╝zerine de Yunan askerleri k├Âyde kalan T├╝rk ah├ól├«den ellerine ge├žirdiklerini ├Âld├╝rm├╝┼člerdir. Bu olayda ├Âld├╝r├╝len ki┼čiler ise bug├╝n ┼×ehitlik olarak isimlendirilen mezarl─▒kta medf├╗ndurlar.

Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či, e┼čine s─▒k├ža rastlanmayan mezar ta┼č─▒ ├Ârneklerini bar─▒nd─▒rmaktad─▒r. ┼×ehitli─či s─▒radan bir k├Ây mezarl─▒─č─▒ndan ay─▒ran ├Âzellik ise ayak ┼č├óhidelerinin ├╝zerinde, ├Âlen ki┼činin hangi silahla ┼čehit edildi─činin i┼členmi┼č olmas─▒d─▒r. ┼×ehitlikte bulunan ayak ┼č├óhidelerine i┼členmi┼č olan silah motifleri k─▒l─▒├ž, kama, a─ča├ž baltas─▒, t├╝fek ve s├╝ng├╝d├╝r.

Ta┼člarda kullan─▒lan motiflerden a─ča├ž baltas─▒ ├Âzellikle farkl─▒ bir yorum ortaya ├ž─▒karabilir. K├Ây├╝n ad─▒yla ili┼čki kuraruldu─čunda gelirin yayg─▒n olarak tahtac─▒l─▒ktan yani ormanc─▒l─▒ktan kazan─▒ld─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lebilir. Ayak ┼č├óhidesine i┼členen tahta baltas─▒ ki┼činin mesle─či ile ilintilendirilebilir. Fakat k├Ây g├╝n├╝m├╝zde s─▒k ormanlar─▒n bulundu─ču bir b├Âlgede bulunmamaktad─▒r. Yap─▒lan s├Âzl├╝ tarih g├Âr├╝┼čmelerinde ise k├Ây├╝n son y├╝z y─▒ll─▒k temel ge├žim kaynaklar─▒ aras─▒nda ormanc─▒l─▒k hi├ž s─▒ralanmam─▒┼čt─▒r. A─ča├ž baltas─▒ ile ilgili farkl─▒ yorumlar mezar ta┼člar─▒ okunduktan sonra son bulmu┼čtur. ├çal─▒ K├ÂyÔÇÖl├╝ Hac─▒ Hasan A─čaÔÇÖn─▒n Yunan askerleri taraf─▒ndan balta ile ┼čehit edildi─či ┼č├óhidesine yaz─▒lm─▒┼čt─▒r.[1] B├Âylece ayak ┼čahidelerinde bulunan balta motifinin k├Ây├╝n ismiyle ili┼čkilendirilmemesi gerekti─či g├Âr├╝lm├╝┼č oluyor.

┼×ehitlikte ba┼č ve ayak ┼č├óhidesi olarak ay─▒rmaks─▒z─▒n toplam 21 ┼č├óhide mevcuttur. Yap─▒lan g├Âr├╝┼čmelerde eskiden daha ├žok ┼č├óhidenin oldu─ču, bir k─▒sm─▒n─▒n ├žal─▒nd─▒─č─▒ ifadeleri yer almaktad─▒r. ┼×ehitlik bug├╝n olduk├ža bak─▒ms─▒z bir durumda bulunmaktad─▒r ve ┼č├óhidelerin pek ├žo─ču da─č─▒n─▒k bir vaziyettedir. Daha ├Ânce bilin├žsiz ┼čekilde baz─▒ ta┼člar─▒n boyanmas─▒, baz─▒ ta┼člar─▒n ise al├ž─▒yla s─▒vanmas─▒ ├žal─▒┼čmam─▒z i├žin b├╝y├╝k bir zorluk olu┼čturmu┼čtur. Yap─▒lan bu uygulamalar sebebiyle bir k─▒s─▒m ta┼č okunamaz durumdad─▒r. Pek ├žok ┼č├óhidenin tarih sat─▒r─▒ topra─ča g├Âm├╝l├╝ oldu─ču i├žin hepsinin tarihini tespit etmek m├╝mk├╝n olmam─▒┼čt─▒r. 3 ba┼č ┼č├óhidesinde R├╗m├« 1338 tarihi bulunuyorken, di─čer bir ba┼č ┼č├óhidesinde ise Mil├ód├« 1928 tarihi bulunmaktad─▒r. Mil├ód├« 1928 tarihli ta┼č ise tarihsel y├Ânden bir kar─▒┼č─▒kl─▒─ča sebep olmaktad─▒r, ├ž├╝nk├╝ 1928 y─▒l─▒nda Yunan i┼čgali s├Âz konusu de─čildir, ├╝stelik bu tarihte M├╝b├ódele Antla┼čmalar─▒ yap─▒ld─▒─č─▒ndan Rum unsurlar da bulunmamaktad─▒r. Di─čer ta┼člardaki R├╗m├« 1338 tarihi Mil├ód├« 1922 tarihine tek├ób├╝l etmektedir. Muhtemelen Mil├ód├« 1928 tarihli ta┼č, daha sonra yapt─▒r─▒lm─▒┼č ve ta┼č─▒n yapt─▒r─▒ld─▒─č─▒ tarih ├╝zerine i┼členmi┼čtir.

┼×ehitlikte bulunan 21 ┼č├óhideden 9ÔÇÖu ba┼č ┼č├óhidesidir ve bunlar─▒n 2ÔÇÖsi kad─▒nlara aittir. Geri kalan 12 ┼č├óhide ise ayak ┼č├óhidesidir. Ba┼č ┼č├óhideleri ba┼čl─▒klar─▒na g├Âre ┼č├Âyle grupland─▒r─▒lmaktad─▒r; 3 sar─▒kl─▒, 4 fesli ve 2 kad─▒n ┼č├óhidesi. Ayak ┼č├óhidelerinden i┼členen motifler ise ┼č├Âyle s─▒n─▒flanmaktad─▒r; 5 hayat a─čac─▒, 2 a─ča├ž baltas─▒, 1 k─▒l─▒├ž, 3 t├╝fek ve 1 kama.

┼×ehitlikte Bulunan ┼×├óhideler

Katalog No: 1

Resim No: 1

Bulundu─ču Yer: Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░nceleme Tarihi: 06.05.2012

Kimli─či: Kadri A─ča Halilesi Emine Hatun

Vefat Tarihi: –

Kitabe: ┬á┬á┬á H├╝veÔÇÖl B├ók├«

Tahtal─▒ Karyesinden bir Rum

Taraf─▒ndan ┼čeh├«d edilmi┼č Kayapa

Karyeli Kadri A─ča

Halîlesi Emine Hatun

(Tarih sat─▒r─▒ topra─ča g├Âm├╝l├╝)

Katalog No: 2

Resim No: 2

Bulundu─ču Yer: Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░nceleme Tarihi: 06.05.2012

Kimli─či: Hac─▒ ├ľmer A─ča

Vefat Tarihi: –

Kitabe: ┬á┬á┬á ├éh MineÔÇÖl Mevt

Tahtalı ahâlî-i Rumları

Ve Yunan askerleri elinde

Bacaklar─▒ndan s├╝ng├╝lenen

Ve kollar─▒ndan vurularak

At─▒lan ├çal─▒ K├Âyl├╝ Hac─▒

├ľmer A─ča ruhuna F├ótih├ó

(Tarih sat─▒r─▒ topra─ča g├Âm├╝l├╝)

Katalog No: 3

Resim No: 3

Bulundu─ču Yer: Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░nceleme Tarihi: 06.05.2012

Kimli─či: Hac─▒ Emin torunu Molla ─░smail A─ča

Vefat Tarihi: –

Kitabe: ┬á┬á┬á ├éh MineÔÇÖl Mevt

Yunanl─▒lar taraf─▒ndan

┼×eh├«d edilen ├çal─▒

Karyesinden Hac─▒

Emin torunu Molla

─░smail A─čan─▒n

Ruhuna Fâtihâ

(Tarih sat─▒r─▒ topra─ča g├Âm├╝l├╝)

Katalog No: 4

Resim No: 4

Bulundu─ču Yer: Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░nceleme Tarihi: 06.05.2012

Kimli─či: Ahmed o─člu Mehmed A─ča

Vefat Tarihi: R.10 Eyl├╝l 1338/M.10 Eyl├╝l 1922

Kitabe: ┬á┬á┬á H├╝veÔÇÖl B├ók├«

(Tahrip olmu┼č) kahve i├žiyor iken

geldi─činde Yunanl─▒lar taraf─▒ndan

t├╝feng ve s├╝ng├╝

ile ┼čeh├«d edilen

(Tahrip olmu┼č) bay─▒rl─▒ Ahmed

o─člu Mehmed A─ča Ruhuna Fatiha

10 Eyl├╝l 1338

Katalog No: 5

Resim No: 5

Bulundu─ču Yer: Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░nceleme Tarihi: 06.05.2012

Kimli─či: Mehmed A─ča ker├«mesi Az├«me Han─▒m

Vefat Tarihi: –

Kitabe: ┬á┬á┬á ├éh MineÔÇÖl Mevt

Nafile kadere ecel (tahrip olmu┼č)

d├╝┼č├╝rd├╝n can─▒ma ├óh-├╝ fig├ón

(Sat─▒r tahrip olmu┼č)

(Tahrip olmu┼č) Tahtal─▒ karyesinden

bir dal ve g├╝lleri derilmi┼č Mehmed A─ča

Kerîmesi Azîme Hanım ruhuna Fâtihâ

(Tarih sat─▒r─▒ topra─ča g├Âm├╝l├╝)

Katalog No: 6

Resim No: 6

Bulundu─ču Yer: Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░nceleme Tarihi: 06.05.2012

Kimli─či: Dur├╗b o─člu Hac─▒ Hasan A─ča

Vefat Tarihi: H.1341/R.1338/M.1922

Kitabe: ┬á┬á┬á H├╝veÔÇÖl B├ók├«

Yunan askerleri taraf─▒ndan Tahtal─▒ÔÇÖda balta ile

┼×eh├«d edilen ├çal─▒

Karyesinden Dur├╗b

O─člu Hac─▒ Hasan A─ča ruhuna

Fâtihâ 1341

1338

Katalog No: 7

Resim No: 7

Bulundu─ču Yer: Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░nceleme Tarihi: 06.05.2012

Kimli─či: Halil o─člu H├╝seyin A─ča

Vefat Tarihi: M.1928[2]

Kitabe: ┬á┬á┬á ├éh MineÔÇÖl Mevt

Beni k─▒l ma─čfiret ey Yezd├ón

b├« hakk-─▒ ar┼č-─▒ aÔÇÖzam nur-─▒ kurÔÇÖan

Gelüb kabrimi ziyâret eyleyen ihvân

Edeler ruhuma Fâtihâ ihsân

Tahtal─▒ karyesinde Rum elinden buldu ├Âl├╝m├╝

Halil o─člu H├╝seyin A─ča ruhuna F├ótih├ó

Sene 1928

Katalog No: 8

Resim No: 8

Bulundu─ču Yer: Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░nceleme Tarihi: 06.05.2012

Kimli─či: Kolluk├žu Mehmed o─člu Mustafa A─ča

Vefat Tarihi: R.8 Eyl├╝l 1338/M.8 Eyl├╝l 1922

Kitabe:┬á┬á┬á┬á ├éh MineÔÇÖl Mevt

Yunanl─▒lar taraf─▒ndan da─ča

Kaldırılub fecî bir halde

┼×eh├«d edilen ├çal─▒ Karyesinden

Kolluk├žu Mehmed o─člu

Mustafa A─ča ruhuna fatiha

8 Eyl├╝l 1338

Katalog No: 9

Resim No: 9

Bulundu─ču Yer: Tahtal─▒ K├Ây├╝ ┼×ehitli─či

─░nceleme Tarihi: 06.05.2012

Kimli─či: Mehmed o─člu ?

Vefat Tarihi: –

Kitabe:┬á┬á┬á┬á Ah MineÔÇÖl Mevt

Ziyâretden murâd bir dûadır

Bug├╝n bana ise yar─▒n sanad─▒r

(Topra─ča g├Âm├╝l├╝) Mehmed o─člu

(┼×ahidenin geri kalan─▒ topra─ča g├Âm├╝l├╝)

S├Âzl├╝ Tarih G├Âr├╝┼čmeleri

1.H├╝seyin Uslu (1933)

┬á┬á┬á┬á┬á K├Ây├╝n├╝zde bulunan ┼čehitlik hakk─▒nda b├╝y├╝klerinizden duyduklar─▒n─▒z─▒ bize anlat─▒r m─▒s─▒n─▒z?

– T├╝rklerle Rumlar bizim k├Ây├╝m├╝zde ortakla┼ča ya┼č─▒yorlarm─▒┼č Yunan i┼čgalinden ├Ânce. ─░┼čgal iki bu├žuk sene s├╝rm├╝┼č, bu s├╝rede Rumlar ┼č─▒marm─▒┼člar, bizim T├╝rklere hakaret etmi┼čler, k├Ât├╝ davranm─▒┼člar. Rumlarla ara bozulunca b├╝t├╝n k├Ây da─ča ka├žm─▒┼č. ┼×ehitlikte yatanlar da─ča ├ž─▒kmayanlar. Bilmem do─čru mu ama onlara f─▒rsat├ž─▒ derlerdi. Burada kalanlar ya─čmac─▒ gibi derlerdi.

– Peki neden ├Âld├╝rm├╝┼čler k├Âyde kalan T├╝rkleri?

– Burada Rum kilisesi vard─▒, T├╝rkle onu yakm─▒┼člar-y─▒km─▒┼člar. O y├╝zden Yunan birlikleri buradaki T├╝rkleri ├Âld├╝rm├╝┼č.

├çok ta┼č var m─▒ ┼čehitlikte?

– Art─▒k ├žok yok. Eskiden daha ├žok vard─▒, yok oldular. ├çal─▒nd─▒ ├žo─ču.

2.Vahit Oktay (1950)

K├Ây├╝n├╝zde bulunan ┼čehitlik hakk─▒nda b├╝y├╝klerinizden duyduklar─▒n─▒z─▒ bize anlat─▒r m─▒s─▒n─▒z?

– Eskiden bizim burada ve ─░nkayaÔÇÖda Yunan karakolu varm─▒┼č. Buradaki asker MudanyaÔÇÖya gitmi┼č. Onlar gidince KayapaÔÇÖn─▒n me┼čhur e┼čk─▒yalar─▒ varm─▒┼č eskiden, onlar gelmi┼č buraya, yak─▒p-y─▒km─▒┼člar. Rumlardan baz─▒ ki┼čileri ├Âld├╝rm├╝┼čler. Yunan askeri bunu duyunca k├Âyde yakalad─▒─č─▒ b├╝t├╝n T├╝rkleri ├Âld├╝rm├╝┼č. Benim dedem de orada yat─▒yor. S├╝ng├╝ ve t├╝fekle ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č. [3]

– Dedenizin ismi neydi?

– Mehmet

Yaln─▒zca Tahtal─▒ K├Ây├╝ÔÇÖnden mi ┼čehit var orada?

– Hay─▒r. ├çal─▒ÔÇÖdan da var, KayapaÔÇÖdan da var.

  • ─░smail Ya┼čayanlar

D─░PNOTLAR

[1] Bkz. 6 numaral─▒ ┼č├óhide.

[2] Tarih ile ilgili problem yaz─▒da ele al─▒nm─▒┼čt─▒r. ├ľl├╝m tarihi R.1338/M.1922 olmal─▒d─▒r. ┼×├óhide muhtemelen sonradan yapt─▒r─▒lm─▒┼č ve ├╝zerine yap─▒ld─▒─č─▒ tarih i┼členmi┼čtir.

[3] Bkz. 4 numaral─▒ ┼č├óhide.

FOTO GALER─░–>

246 total views, 1 views today

─░smail YA┼×AYANLAR

─░smail YA┼×AYANLAR

Dr. ├ľ─čr. ├ťyesi ─░smail Ya┼čayanlar / Uluda─č ├ťniversitesi Fen-Edebiyat Fak├╝ltesi Tarih B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnden mezun oldu (2010). Ayn─▒ ├╝niversitenin Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Tarih Anabilim Dal─▒ Yak─▒n├ža─č Tarihi Bilim Dal─▒ÔÇÖnda ÔÇť19. Y├╝zy─▒lda Kirmasti (Mustafakemalpa┼ča) Kazas─▒ÔÇÖn─▒n Sosyo-Ekonomik DurumuÔÇŁ isimli ├žal─▒┼čmas─▒ ile y├╝ksek lisans─▒n─▒ (2012), ÔÇťSinop, Samsun ve TrabzonÔÇÖda Kolera Salg─▒nlar─▒, Karantina Te┼čkilat─▒ ve Kamu Sa─čl─▒─č─▒ Hizmetleri (1876-1914) isimli ├žal─▒┼čmas─▒yla da doktoras─▒n─▒ (2015) tamamlad─▒. Halen D├╝zce ├ťniversitesi Fen-Edebiyat Fak├╝ltesi Tarih B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde g├Ârev yapmakta olup, ├žal─▒┼čmalar─▒ genel olarak yak─▒n├ža─č d├Âneminde Osmanl─▒ sosyo-ekonomik ve kent tarihi konular─▒na odaklanm─▒┼čt─▒r. | E-Posta: ismailyasayanlar@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒