Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

  • Mehmet BAYER[1] /

├çanakkale Sava┼člar─▒, en alt r├╝tbeden en ├╝st r├╝tbeye kadar g├Ârev yapan t├╝m Mehmet├žiklerin destans─▒ kahramanl─▒klar─▒n─▒ ya┼čatt─▒ y─▒llarca…

Bunlardan biri de g├╝ney cephesinde, Sedd├╝lbahir b├Âlgesinde ─░ngilizlere kar┼č─▒ ├žarp─▒┼čan 26. Alay 2. Tabur’a ba─čl─▒ 7. B├Âl├╝k Komutan─▒ Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi.

Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi, 25 Nisan 1915 g├╝n├╝ ─░ngiliz kuvvetlerinin ├ž─▒karma yapt─▒─č─▒ ─░kiz Koyu’nda (X Sahili) inisiyatifi sayesinde Mustafa Kemal’in Ar─▒burnu’daki ba┼čar─▒s─▒n─▒n bir benzerine imza att─▒.

├çanakkale Muharebeleri konusunda ├žal─▒┼čmalar yapan emekli Albay ┼×aban Murat Armutak, H─░BYA muhabirine yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klamada, Al├ž─▒tepe’nin g├╝neyini korumakla g├Ârevli 26. Alay birliklerinden 3. Tabur’un iki b├Âl├╝─č├╝n├╝n Sedd├╝lbahir K├Ây├╝ÔÇô Karacao─član Tepe hatt─▒nda k─▒y─▒da tertiplendi─čini, iki b├Âl├╝─č├╝n├╝n ise k─▒y─▒dan 1 kilometre geride ihtiyatta tutuldu─čunu, 4. Tabur’un Kum Tepe b├Âlgesinde, 2. Tabur’un b├╝y├╝k k─▒sm─▒n─▒n Kirte K├Ây├╝ g├╝ney do─čusundaki Ba─čl─▒k S─▒rt─▒’nda ihtiyatta olarak savunma tedbirleri ald─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi.

Akdeniz Seferi Kuvvetleri’nin Sedd├╝lbahir b├Âlgesine ├ž─▒k─▒┼č plan─▒na g├Âre S, V, W, X, Y harfleriyle kodlad─▒klar─▒ ├ž─▒karma plajlar─▒na takviyeli 29. Piyade T├╝meni’nin (18.000 asker), Y Plaj─▒’na (Sar─▒ Tepe alt─▒, P─▒nari├ži Koyu) g├╝n do─čmadan bask─▒n ┼čeklinde, di─čer plajlara g├╝n do─čduktan sonra donanma ate┼činin deste─činde ├ž─▒kaca─č─▒na i┼čaret eden Armutak, ┼ču bilgileri verdi:

”K─▒z─▒ltoprak mevkisi civar─▒ndaki ├ž─▒karmalardan, Y sahilinde saat 04.30’da karaya ├ž─▒kanlar 05.15’te 2 tabur kuvvetine eri┼čmi┼č ve hi├žbir direni┼čle kar┼č─▒la┼čmadan b├Âlgeye yerle┼čmi┼čti. W sahiline (Tekke Koyu) ba┼člang─▒├žta 1 tabur ├ž─▒kmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č, ama 12. B├Âl├╝k’├╝n direni┼či ile kar┼č─▒la┼čm─▒┼č ve ├ž─▒karma durdurulmu┼čtu. Gemilerin tekrar bombard─▒man─▒ ile zay─▒flayan b├Âl├╝─č├╝n bu durumundan faydalanarak takviye edilen ─░ngilizler ├ž─▒karmay─▒ tekrarlam─▒┼č, saat 09.00’da k─▒y─▒ya 2 tabur asker ayak basm─▒┼č ve Karacao─član Tepe’ye do─čru t─▒rmanmaya ba┼člam─▒┼člard─▒. Donanman─▒n ate┼č deste─činde saat 06.30’da ─░kiz Koyu’na (X Sahili) ├ž─▒kanlar─▒n mevcudu k─▒sa zamanda bir tabur kuvvetine eri┼čmi┼č, bunlardan 1,5 b├Âl├╝k Karacao─član Tepe’ye ilerleyip, 12. T├╝rk B├Âl├╝─č├╝’n├╝n arkas─▒ndan ku┼čatma hareketine ba┼člam─▒┼čt─▒.”

Armutak, 3. Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ Mahmut Sabri Bey’in ihtiyat olarak tuttu─ču b├Âl├╝kleri k─▒y─▒da vuru┼čanlara takviye olarak g├Ânderince, elinde ihtiyat birli─činin kalmad─▒─č─▒n─▒, alay komutan─▒ndan kendisine kuvvet yeti┼čtirmesi i├žin haberciler g├Ânderdi─čini dile getirdi.

Resmin b├╝t├╝n├╝n├╝ g├Âren bir komutand─▒

Bunun ├╝zerine 26. Alay Komutan─▒ Binba┼č─▒ Kadri Bey’in 2. Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ ┼×erif’e elindeki son b├Âl├╝─č├╝ derhal Mahmut Sabri Bey’e g├Ândermesini emretti─čini anlatan Armutak, ┼č├Âyle devam etti:

”2. Tabur komutan─▒, 7. B├Âl├╝k Komutan─▒ Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi’ye intikal esnas─▒nda KirteÔÇôSedd├╝lbahir yolunu kullanmamas─▒n─▒, ├Ârt├╝l├╝ b├Âlgeleri tercih etmesini tembih etmi┼čti. Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi, Ba─čl─▒k s─▒rt─▒ndaki ordugah─▒ndan 06.50’de, ├Ânce Kanl─▒dere kenar─▒n─▒ izleyerek, yolu yar─▒lad─▒─č─▒nda Kirte Deresi’nden devamla Feyzullah ├çiftli─či’ne (bug├╝nk├╝ Pink Farm Mezarl─▒─č─▒) do─čru a─ča├žl─▒k alanlardan da faydalanarak ilerlemi┼čti. ├çiftlik b├Âlgesinde geldi─činde rastlad─▒─č─▒ b├Âlgedeki askerlerden ─░kiz Koyu’ndan ├ž─▒kan d├╝┼čman─▒n kuzeye do─čru yay─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenmi┼čti. 7. B├Âl├╝k’├╝n g├Ârevi 3. Tabur’un ihtiyat─▒n─▒ te┼čkil etmekti. Buna g├Âre emir alm─▒┼čt─▒, fakat bu anda yeni bir durumla kar┼č─▒la┼čm─▒┼č bulunuyordu. ├ľn├╝nde serbest say─▒labilecek ┼čekilde k├╝├ž├╝k bir manga taraf─▒ndan oyalanan ├ž─▒karma birli─či bulmu┼čtu. K─▒y─▒y─▒ savunan 3. Tabur’un arkas─▒na sarkabilecek pozisyonda bulunan d├╝┼čman─▒, serbest b─▒rakmas─▒ halinde taburun savunmas─▒ erkenden ├ž├Âkebilirdi. Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi, resmin b├╝t├╝n├╝n├╝ g├Âren bir komutand─▒. Buradaki d├╝┼čman─▒ ba┼č─▒bo┼č b─▒rakt─▒─č─▒ takdirde, 3. Tabur’un ve buna ba─čl─▒ olarak alay─▒n d├╝┼čece─či zor durumu takdir ediyordu. Bu zor ┼čartlarda en do─čru karar─▒ vermek ve bunu emir ┼čeklinde ge├ž kalmadan ba┼čaraca─č─▒na kesin g├╝ven duydu─ču b├Âl├╝─č├╝ne bildirmesi ve sonu├žtan do─čacak sorumlulu─ču ├╝stlenmesi gerekiyordu. Bu sorumluluk, biliyordu ki emrindeki insanlar─▒n ya┼čam─▒ ve ulusun kaderi ile ilgili oldu─ču i├žin ├žok b├╝y├╝k bir a─č─▒rl─▒k ta┼č─▒yordu. Ulus, yurt sevgisi, g├Ârev bilinci ve sorumluluk ├╝stlenebilme g├╝c├╝ne ula┼čm─▒┼č ki┼čili─če sahip Yusuf Kenan Efendi, teredd├╝t etmeden ├Ân├╝ndeki d├╝┼čmana taarruz emri vermi┼čti. T─▒pk─▒ ayn─▒ g├╝n Yarbay Mustafa Kemal’in t├╝menindeki ast komutanlar─▒na verece─či ‘Ben sizlere taarruzu emretmiyorum, ├Âlmeyi emrediyorum. Biz ├Âl├╝nceye kadar ge├žecek zaman i├žinde yerimize ba┼čka kuvvetler ve kumandanlar gelebilir.’ mealinde bir emirdi.”

Emekli Albay Armutak, daha sonraki geli┼čmeleri ┼č├Âyle anlatt─▒:

”7. B├Âl├╝k, K─▒z─▒ltoprak mevkisinde 08.15 sular─▒nda kuzeye do─čru ilerleyen d├╝┼čmana taarruza ba┼člam─▒┼č, bu s─▒rada da ─░kiz Koyu’na ├ž─▒kan ─░ngiliz miktar─▒ 3 tabur kuvvetine ula┼čm─▒┼čt─▒. ─░ngilizler, kendinden 10 kat b├╝y├╝k olan d├╝┼čman─▒na, g├Âz├╝n├╝ budaktan sak─▒nmayan T├╝rk’├╝n k├╝├ž├╝k fakat daima ileri at─▒lma hareketleri nedeniyle ┼ča┼čk─▒na d├Ânm├╝┼č, ne yapaca─č─▒n─▒ bilemez hale gelmi┼čti.

K─▒z─▒ltoprak taraf─▒na bulunan ─░ngiliz b├Âl├╝─č├╝ darmada─č─▒n olmu┼č, geriye ka├žmaya ba┼člam─▒┼č, ├╝st ├╝ste tekrarlad─▒─č─▒ yard─▒m ├ža─čr─▒lar─▒na yeti┼čtirilen kuvvetlerle 7. B├Âl├╝k’├╝n taarruzunu zorlukla durdurulabilmi┼čti.

─░ngiliz taburunun kar┼č─▒ sald─▒r─▒s─▒ ile duraklayan 7. B├Âl├╝k, K─▒z─▒ltoprak mevkisinde savunmaya ge├žmi┼čti. Ak┼čama kadar devam eden muharebeler ve gemilerin korkun├ž top├žu at─▒┼člar─▒ sonucunda mevcudunun yar─▒s─▒ndan fazlas─▒n─▒, b├Âl├╝k komutan─▒ dahil b├╝t├╝n subaylar─▒n─▒ kaybetmi┼čti. Gece ge├ž saatlerde 7. B├Âl├╝k’ten geri kalanlar Kirte b├Âlgesine al─▒nm─▒┼čt─▒.”

26 Nisan g├╝n├╝ T├╝rk birliklerinin Kirte’ye do─čru ├žekilmeleri sonucu ─░ngilizlerin i┼čgaline u─črayan K─▒z─▒ltoprak mevkisinin, seferin sonuna kadar bu stat├╝s├╝n├╝ muhafaza etti─čine i┼čaret eden Armutak, bu b├Âlgede ihtiyatlar─▒n ordugahlar─▒n─▒n tesis edildi─čini kaydetti.

[1] Hibya Haber Ajans─▒, 13-08-2020

 

Toplam Okuma: 2,333 , Bug├╝n: 4 

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • YEN─░
Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi

Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi

30 Nisan 2021, Belgelerle K├╗t├╝’l Am├óre Zaferi i├žin yorumlar kapal─▒
S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒

S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒

30 Nisan 2021, S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n Var Olmayan Toplu Mezarlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi?

Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi?

30 Nisan 2021, Osmanl─▒ ilk D├Ânemlerinde Neden Bat─▒ya Y├Âneldi? i├žin yorumlar kapal─▒
Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD

27 Nisan 2021, Tehcir, Soyk─▒r─▒m ve ABD i├žin yorumlar kapal─▒
“Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa

“Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa

25 Nisan 2021, “Paratoner Kemalettin Sami G├Âk├žen” ve Bursa i├žin yorumlar kapal─▒
Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri

Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri

25 Nisan 2021, Teknoloji ├ça─č─▒nda M├╝zik, M├╝zi─čimiz ve M├╝zik Emek├žileri i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat

Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (4) Sebzeler-Zerzevat i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar

Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (3) Ekmek, Yulaf Lapas─▒, Tah─▒llar i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒

Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (2) G├╝nl├╝k ├ľ─č├╝n Say─▒s─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bizans Mutfa─č─▒ (1)

Bizans Mutfa─č─▒ (1)

25 Nisan 2021, Bizans Mutfa─č─▒ (1) i├žin yorumlar kapal─▒
1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒

1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒

23 Nisan 2021, 1950-1960 Y─▒llar─▒ Aras─▒ – Yerel Bas─▒nda U├žak Kazalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya

23 Nisan 2021, Macar Kaynaklar─▒na G├Âre Turan Co─črafyas─▒nda (Kuzey) Kafkasya i├žin yorumlar kapal─▒
2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒

2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒

23 Nisan 2021, 2.600 Y─▒ll─▒k ─░skit Soylular─▒n─▒n Y├╝z├╝ Canland─▒r─▒ld─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n

Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n

23 Nisan 2021, Kafkas Sava┼člar─▒ ve S├╝rg├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller

Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller

23 Nisan 2021, Kafkasya’da Tehlike Alt─▒ndaki Diller i├žin yorumlar kapal─▒
Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či

Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či

17 Nisan 2021, Ahi Evran ve Ahilik Gelene─či i├žin yorumlar kapal─▒
Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus

Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus

17 Nisan 2021, Ke┼či┼č Da─č─▒ndaki Zeus i├žin yorumlar kapal─▒
Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa

Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa

17 Nisan 2021, Kitap Binay─▒ ├çip Soka─č─▒ ├ľld├╝rd├╝ – Nitelik De─či┼čtiren Bursa i├žin yorumlar kapal─▒
Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒

Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒

17 Nisan 2021, Necip Faz─▒l ve Dersim Yalan─▒ i├žin yorumlar kapal─▒