Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

  • Mehmet BAYER[1] /

├çanakkale Sava┼člar─▒, en alt r├╝tbeden en ├╝st r├╝tbeye kadar g├Ârev yapan t├╝m Mehmet├žiklerin destans─▒ kahramanl─▒klar─▒n─▒ ya┼čatt─▒ y─▒llarca…

Bunlardan biri de g├╝ney cephesinde, Sedd├╝lbahir b├Âlgesinde ─░ngilizlere kar┼č─▒ ├žarp─▒┼čan 26. Alay 2. Tabur’a ba─čl─▒ 7. B├Âl├╝k Komutan─▒ Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi.

Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi, 25 Nisan 1915 g├╝n├╝ ─░ngiliz kuvvetlerinin ├ž─▒karma yapt─▒─č─▒ ─░kiz Koyu’nda (X Sahili) inisiyatifi sayesinde Mustafa Kemal’in Ar─▒burnu’daki ba┼čar─▒s─▒n─▒n bir benzerine imza att─▒.

├çanakkale Muharebeleri konusunda ├žal─▒┼čmalar yapan emekli Albay ┼×aban Murat Armutak, H─░BYA muhabirine yapt─▒─č─▒ a├ž─▒klamada, Al├ž─▒tepe’nin g├╝neyini korumakla g├Ârevli 26. Alay birliklerinden 3. Tabur’un iki b├Âl├╝─č├╝n├╝n Sedd├╝lbahir K├Ây├╝ÔÇô Karacao─član Tepe hatt─▒nda k─▒y─▒da tertiplendi─čini, iki b├Âl├╝─č├╝n├╝n ise k─▒y─▒dan 1 kilometre geride ihtiyatta tutuldu─čunu, 4. Tabur’un Kum Tepe b├Âlgesinde, 2. Tabur’un b├╝y├╝k k─▒sm─▒n─▒n Kirte K├Ây├╝ g├╝ney do─čusundaki Ba─čl─▒k S─▒rt─▒’nda ihtiyatta olarak savunma tedbirleri ald─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi.

Akdeniz Seferi Kuvvetleri’nin Sedd├╝lbahir b├Âlgesine ├ž─▒k─▒┼č plan─▒na g├Âre S, V, W, X, Y harfleriyle kodlad─▒klar─▒ ├ž─▒karma plajlar─▒na takviyeli 29. Piyade T├╝meni’nin (18.000 asker), Y Plaj─▒’na (Sar─▒ Tepe alt─▒, P─▒nari├ži Koyu) g├╝n do─čmadan bask─▒n ┼čeklinde, di─čer plajlara g├╝n do─čduktan sonra donanma ate┼činin deste─činde ├ž─▒kaca─č─▒na i┼čaret eden Armutak, ┼ču bilgileri verdi:

”K─▒z─▒ltoprak mevkisi civar─▒ndaki ├ž─▒karmalardan, Y sahilinde saat 04.30’da karaya ├ž─▒kanlar 05.15’te 2 tabur kuvvetine eri┼čmi┼č ve hi├žbir direni┼čle kar┼č─▒la┼čmadan b├Âlgeye yerle┼čmi┼čti. W sahiline (Tekke Koyu) ba┼člang─▒├žta 1 tabur ├ž─▒kmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č, ama 12. B├Âl├╝k’├╝n direni┼či ile kar┼č─▒la┼čm─▒┼č ve ├ž─▒karma durdurulmu┼čtu. Gemilerin tekrar bombard─▒man─▒ ile zay─▒flayan b├Âl├╝─č├╝n bu durumundan faydalanarak takviye edilen ─░ngilizler ├ž─▒karmay─▒ tekrarlam─▒┼č, saat 09.00’da k─▒y─▒ya 2 tabur asker ayak basm─▒┼č ve Karacao─član Tepe’ye do─čru t─▒rmanmaya ba┼člam─▒┼člard─▒. Donanman─▒n ate┼č deste─činde saat 06.30’da ─░kiz Koyu’na (X Sahili) ├ž─▒kanlar─▒n mevcudu k─▒sa zamanda bir tabur kuvvetine eri┼čmi┼č, bunlardan 1,5 b├Âl├╝k Karacao─član Tepe’ye ilerleyip, 12. T├╝rk B├Âl├╝─č├╝’n├╝n arkas─▒ndan ku┼čatma hareketine ba┼člam─▒┼čt─▒.”

Armutak, 3. Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ Mahmut Sabri Bey’in ihtiyat olarak tuttu─ču b├Âl├╝kleri k─▒y─▒da vuru┼čanlara takviye olarak g├Ânderince, elinde ihtiyat birli─činin kalmad─▒─č─▒n─▒, alay komutan─▒ndan kendisine kuvvet yeti┼čtirmesi i├žin haberciler g├Ânderdi─čini dile getirdi.

Resmin b├╝t├╝n├╝n├╝ g├Âren bir komutand─▒

Bunun ├╝zerine 26. Alay Komutan─▒ Binba┼č─▒ Kadri Bey’in 2. Tabur Komutan─▒ Binba┼č─▒ ┼×erif’e elindeki son b├Âl├╝─č├╝ derhal Mahmut Sabri Bey’e g├Ândermesini emretti─čini anlatan Armutak, ┼č├Âyle devam etti:

”2. Tabur komutan─▒, 7. B├Âl├╝k Komutan─▒ Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi’ye intikal esnas─▒nda KirteÔÇôSedd├╝lbahir yolunu kullanmamas─▒n─▒, ├Ârt├╝l├╝ b├Âlgeleri tercih etmesini tembih etmi┼čti. Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi, Ba─čl─▒k s─▒rt─▒ndaki ordugah─▒ndan 06.50’de, ├Ânce Kanl─▒dere kenar─▒n─▒ izleyerek, yolu yar─▒lad─▒─č─▒nda Kirte Deresi’nden devamla Feyzullah ├çiftli─či’ne (bug├╝nk├╝ Pink Farm Mezarl─▒─č─▒) do─čru a─ča├žl─▒k alanlardan da faydalanarak ilerlemi┼čti. ├çiftlik b├Âlgesinde geldi─činde rastlad─▒─č─▒ b├Âlgedeki askerlerden ─░kiz Koyu’ndan ├ž─▒kan d├╝┼čman─▒n kuzeye do─čru yay─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenmi┼čti. 7. B├Âl├╝k’├╝n g├Ârevi 3. Tabur’un ihtiyat─▒n─▒ te┼čkil etmekti. Buna g├Âre emir alm─▒┼čt─▒, fakat bu anda yeni bir durumla kar┼č─▒la┼čm─▒┼č bulunuyordu. ├ľn├╝nde serbest say─▒labilecek ┼čekilde k├╝├ž├╝k bir manga taraf─▒ndan oyalanan ├ž─▒karma birli─či bulmu┼čtu. K─▒y─▒y─▒ savunan 3. Tabur’un arkas─▒na sarkabilecek pozisyonda bulunan d├╝┼čman─▒, serbest b─▒rakmas─▒ halinde taburun savunmas─▒ erkenden ├ž├Âkebilirdi. Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi, resmin b├╝t├╝n├╝n├╝ g├Âren bir komutand─▒. Buradaki d├╝┼čman─▒ ba┼č─▒bo┼č b─▒rakt─▒─č─▒ takdirde, 3. Tabur’un ve buna ba─čl─▒ olarak alay─▒n d├╝┼čece─či zor durumu takdir ediyordu. Bu zor ┼čartlarda en do─čru karar─▒ vermek ve bunu emir ┼čeklinde ge├ž kalmadan ba┼čaraca─č─▒na kesin g├╝ven duydu─ču b├Âl├╝─č├╝ne bildirmesi ve sonu├žtan do─čacak sorumlulu─ču ├╝stlenmesi gerekiyordu. Bu sorumluluk, biliyordu ki emrindeki insanlar─▒n ya┼čam─▒ ve ulusun kaderi ile ilgili oldu─ču i├žin ├žok b├╝y├╝k bir a─č─▒rl─▒k ta┼č─▒yordu. Ulus, yurt sevgisi, g├Ârev bilinci ve sorumluluk ├╝stlenebilme g├╝c├╝ne ula┼čm─▒┼č ki┼čili─če sahip Yusuf Kenan Efendi, teredd├╝t etmeden ├Ân├╝ndeki d├╝┼čmana taarruz emri vermi┼čti. T─▒pk─▒ ayn─▒ g├╝n Yarbay Mustafa Kemal’in t├╝menindeki ast komutanlar─▒na verece─či ‘Ben sizlere taarruzu emretmiyorum, ├Âlmeyi emrediyorum. Biz ├Âl├╝nceye kadar ge├žecek zaman i├žinde yerimize ba┼čka kuvvetler ve kumandanlar gelebilir.’ mealinde bir emirdi.”

Emekli Albay Armutak, daha sonraki geli┼čmeleri ┼č├Âyle anlatt─▒:

”7. B├Âl├╝k, K─▒z─▒ltoprak mevkisinde 08.15 sular─▒nda kuzeye do─čru ilerleyen d├╝┼čmana taarruza ba┼člam─▒┼č, bu s─▒rada da ─░kiz Koyu’na ├ž─▒kan ─░ngiliz miktar─▒ 3 tabur kuvvetine ula┼čm─▒┼čt─▒. ─░ngilizler, kendinden 10 kat b├╝y├╝k olan d├╝┼čman─▒na, g├Âz├╝n├╝ budaktan sak─▒nmayan T├╝rk’├╝n k├╝├ž├╝k fakat daima ileri at─▒lma hareketleri nedeniyle ┼ča┼čk─▒na d├Ânm├╝┼č, ne yapaca─č─▒n─▒ bilemez hale gelmi┼čti.

K─▒z─▒ltoprak taraf─▒na bulunan ─░ngiliz b├Âl├╝─č├╝ darmada─č─▒n olmu┼č, geriye ka├žmaya ba┼člam─▒┼č, ├╝st ├╝ste tekrarlad─▒─č─▒ yard─▒m ├ža─čr─▒lar─▒na yeti┼čtirilen kuvvetlerle 7. B├Âl├╝k’├╝n taarruzunu zorlukla durdurulabilmi┼čti.

─░ngiliz taburunun kar┼č─▒ sald─▒r─▒s─▒ ile duraklayan 7. B├Âl├╝k, K─▒z─▒ltoprak mevkisinde savunmaya ge├žmi┼čti. Ak┼čama kadar devam eden muharebeler ve gemilerin korkun├ž top├žu at─▒┼člar─▒ sonucunda mevcudunun yar─▒s─▒ndan fazlas─▒n─▒, b├Âl├╝k komutan─▒ dahil b├╝t├╝n subaylar─▒n─▒ kaybetmi┼čti. Gece ge├ž saatlerde 7. B├Âl├╝k’ten geri kalanlar Kirte b├Âlgesine al─▒nm─▒┼čt─▒.”

26 Nisan g├╝n├╝ T├╝rk birliklerinin Kirte’ye do─čru ├žekilmeleri sonucu ─░ngilizlerin i┼čgaline u─črayan K─▒z─▒ltoprak mevkisinin, seferin sonuna kadar bu stat├╝s├╝n├╝ muhafaza etti─čine i┼čaret eden Armutak, bu b├Âlgede ihtiyatlar─▒n ordugahlar─▒n─▒n tesis edildi─čini kaydetti.

[1] Hibya Haber Ajans─▒, 13-08-2020

 

Toplam Okuma: 1,896 , Bug├╝n: 4 

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • YEN─░
Kalayc─▒l─▒k ├ťzerine

Kalayc─▒l─▒k ├ťzerine

20 ┼×ubat 2021, Kalayc─▒l─▒k ├ťzerine i├žin yorumlar kapal─▒
Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝

Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝

20 ┼×ubat 2021, Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Zamanlar Bir Hasan Turan Vard─▒

Bir Zamanlar Bir Hasan Turan Vard─▒

20 ┼×ubat 2021, Bir Zamanlar Bir Hasan Turan Vard─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çukurova, Tura├ž Senin ├ľzku┼čun

├çukurova, Tura├ž Senin ├ľzku┼čun

20 ┼×ubat 2021, ├çukurova, Tura├ž Senin ├ľzku┼čun i├žin yorumlar kapal─▒
Nyenrode-Utrecht ve Runik Yaz─▒

Nyenrode-Utrecht ve Runik Yaz─▒

20 ┼×ubat 2021, Nyenrode-Utrecht ve Runik Yaz─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Mahkeme h├╝km├╝n├╝ verdi: ÔÇťTamgalar Kamuya AittirÔÇŁ

Mahkeme h├╝km├╝n├╝ verdi: ÔÇťTamgalar Kamuya AittirÔÇŁ

20 ┼×ubat 2021, Mahkeme h├╝km├╝n├╝ verdi: ÔÇťTamgalar Kamuya AittirÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Milis Yarbay Osman A─ča

Milis Yarbay Osman A─ča

20 ┼×ubat 2021, Milis Yarbay Osman A─ča i├žin yorumlar kapal─▒
Kud├╝s, Ey Kud├╝s!

Kud├╝s, Ey Kud├╝s!

20 ┼×ubat 2021, Kud├╝s, Ey Kud├╝s! i├žin yorumlar kapal─▒
Altıparmak-Muradiye-Çekirge Arasında Nostaljik Bir Gezinti

Altıparmak-Muradiye-Çekirge Arasında Nostaljik Bir Gezinti

20 ┼×ubat 2021, Alt─▒parmak-Muradiye-├çekirge Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Türkünün Hikâyesi: Nem Alacak Felek Benim

Bir Türkünün Hikâyesi: Nem Alacak Felek Benim

20 ┼×ubat 2021, Bir T├╝rk├╝n├╝n Hik├óyesi: Nem Alacak Felek Benim i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngiltere-T├╝rkiye Dayan─▒┼čmas─▒n─▒n Hedefleri

─░ngiltere-T├╝rkiye Dayan─▒┼čmas─▒n─▒n Hedefleri

16 ┼×ubat 2021, ─░ngiltere-T├╝rkiye Dayan─▒┼čmas─▒n─▒n Hedefleri i├žin yorumlar kapal─▒
TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in  K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli

TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli

14 ┼×ubat 2021, TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli i├žin yorumlar kapal─▒
Milli M├╝cadele D├Âneminde Bursa Bas─▒n─▒

Milli M├╝cadele D├Âneminde Bursa Bas─▒n─▒

14 ┼×ubat 2021, Milli M├╝cadele D├Âneminde Bursa Bas─▒n─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝

BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝

12 ┼×ubat 2021, BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Sey─üߪąat-n─ümeÔÇÖsinin Orijinal N├╝shas─▒na G├Âre Hac─▒ K─üs─▒m el-Ba─čd├ód├«ÔÇÖnin Bursa Seyahati

Sey─üߪąat-n─ümeÔÇÖsinin Orijinal N├╝shas─▒na G├Âre Hac─▒ K─üs─▒m el-Ba─čd├ód├«ÔÇÖnin Bursa Seyahati

12 ┼×ubat 2021, Sey─üߪąat-n─ümeÔÇÖsinin Orijinal N├╝shas─▒na G├Âre Hac─▒ K─üs─▒m el-Ba─čd├ód├«ÔÇÖnin Bursa Seyahati i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Beg-Saray─▒ÔÇÖn─▒n Yap─▒l─▒┼č T├órihi ve Orhan G├óz├« D├Âneminde ─░n┼č├ó Edilen ─░lk B├Âl├╝mleri

Bursa Beg-Saray─▒ÔÇÖn─▒n Yap─▒l─▒┼č T├órihi ve Orhan G├óz├« D├Âneminde ─░n┼č├ó Edilen ─░lk B├Âl├╝mleri

31 Ocak 2021, Bursa Beg-Saray─▒ÔÇÖn─▒n Yap─▒l─▒┼č T├órihi ve Orhan G├óz├« D├Âneminde ─░n┼č├ó Edilen ─░lk B├Âl├╝mleri i├žin yorumlar kapal─▒
Uzakdo─ču’nun ├ľl├╝ms├╝zl├╝k Meyvesi: ┼×EFTAL─░

Uzakdo─ču’nun ├ľl├╝ms├╝zl├╝k Meyvesi: ┼×EFTAL─░

31 Ocak 2021, Uzakdo─ču’nun ├ľl├╝ms├╝zl├╝k Meyvesi: ┼×EFTAL─░ i├žin yorumlar kapal─▒
I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan Milli M├╝cadeleÔÇÖye Vatan Savunmas─▒nda Yeni┼čehirliler

I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan Milli M├╝cadeleÔÇÖye Vatan Savunmas─▒nda Yeni┼čehirliler

28 Ocak 2021, I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan Milli M├╝cadeleÔÇÖye Vatan Savunmas─▒nda Yeni┼čehirliler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒