Quantcast
T├╝rkiye’deki Amerikan Misyoner Okullar─▒, Abd├╝lhamit, Ermeniler ve Nancy Pelosi – Belgesel Tarih

T├╝rkiye’deki Amerikan Misyoner Okullar─▒, Abd├╝lhamit, Ermeniler ve Nancy Pelosi

T├╝rkiye’deki Amerikan Misyoner Okullar─▒, Abd├╝lhamit, Ermeniler ve Nancy Pelosi

Loading

  • Alper TANSEL

Nancy Pelosi Kimdir? ├ľnce PelosiÔÇÖyi tan─▒yal─▒m.
Nancy Pelosi, 26 Mart 1940 tarihinde d├╝nyaya geldi. 2007 y─▒l─▒na kadar Temsilciler Meclisi’nde az─▒nl─▒kta bulunan, Demokratlar─▒n liderli─čini y├╝r├╝tmekte olan Pelosi, 2006 y─▒l─▒ Kas─▒m ay─▒nda yap─▒lan ara se├žimlerde, Demokratik Parti’nin Temsilciler Meclisi’nde ├žo─čunlu─ču ele ge├žirmesi sonucu, Meclis oturumuyla yap─▒lan oylamay─▒ kazanarak, ABD tarihinde bu g├Âreve se├žilen ilk kad─▒n olmu┼čtur.
4 Ocak 2007 – 5 Ocak 2011 tarihleri aras─▒nda Meclis Ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevini y├╝r├╝tm├╝┼č olan Pelosi, ABD tarihinde devlet kademelerinde en ├╝st d├╝zeye ula┼čm─▒┼č kad─▒nd─▒r. ┼×imdiye kadar Meclis ba┼čkan─▒ g├Ârevine se├žilen ilk Kaliforniyal─▒ ve ilk ─░talyan k├Âkenli Amerikal─▒ olma ayr─▒cal─▒klar─▒n─▒ da elinde tutmaktad─▒r.
ÔÇťABD Temsilciler Meclisi Ba┼čkan─▒ Nancy Pelosi, bug├╝n Ermenistan’daki s├Âzde soyk─▒r─▒m an─▒t─▒ ├Ân├╝nde g├Âz ya┼č─▒ d├Âkt├╝. ├ço─ču insan bunu Oscarl─▒k performans olarak g├Âr├╝yor, ama Pelosi rol yapm─▒yordu. Ger├žekten ├žok ├╝zg├╝nd├╝. ├ç├╝nk├╝ bunun ├žok esasl─▒ bir gerek├žesi vard─▒:
Gelin anlatal─▒m!
├ľncelikle ┼čunu s├Âylemek gerekiyor. Pelosi, s─▒radan bir vitrin siyaset├žisi de─čil. ABD politikas─▒ i├žin olduk├ža ├Ânemli biri. Trump’─▒n ba┼čkanl─▒k d├Âneminde ona meydan okuyabilen nadir ki┼čilerdendi. Sadece Tayvan ziyareti bile onun ├Ânemini ortaya koyuyor.
Birileri “ABD neree, Ermenistan neree diyebilir… ABD’li siyaset├ži, neden duygusal ba─č kurup ├╝z├╝nt├╝ hissetsin, ├╝lkesinin ├ž─▒karlar─▒ gere─či yalandan a─člay─▒p kamuoyu ├Ân├╝nde alg─▒ yarat─▒yordur” diyebilir. Normal ┼čartlarda ben de ├Âyle d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m. Ama arka planda ├žok ba┼čka tarihsel ger├žekler var.
ABD siyaseti ile Ermeniler aras─▒ndaki ba─č ├ž─▒karlar─▒n ├žok ├Âtesinde duygusald─▒r. ├ç├╝nk├╝ arada sars─▒lmaz bir “inan├ž” ba─č─▒ vard─▒r.
Bu ba─č─▒ bilmek i├žin 1800’lere gitmek gerekiyorÔÇŽ Boston’a…
Son verece─čimiz bilgiyi, ┼čimdi verelim. ├ço─čumuz Amerikan-T├╝rk ili┼čkilerinin 1945’ten sonra ba┼člad─▒─č─▒n─▒ bilir. B├╝y├╝k bir yan─▒lg─▒d─▒r.
S─▒k─▒ durun: 1914 y─▒l─▒nda, Osmanl─▒ topraklar─▒ i├žerisinde, tam 426 Amerikan M─░SYONER okulunda 25 bin ├ľ─×RENC─░ e─čitim g├Âr├╝yorduÔÇŽ
Osmanl─▒’da y├╝zlerce Amerikan misyoner okulu…
Binlerce ├Â─črenci…
E─čitim veren y├╝zlerce Amerikan misyoneri…
Pahal─▒ binalar, l├╝ks e─čitim materyalleri…
Bunun nas─▒l oldu─čunu bilmezsek, Osmanl─▒’n─▒n nas─▒l ├ž├Âkt├╝─č├╝n├╝ tam olarak anlayamay─▒zÔÇŽ
Ve Ermeni tehcirini de…
Hikaye 1820 y─▒l─▒nda ba┼čl─▒yor. Boston merkezli American Board of Commissioners for Foreign Missions te┼čkilat─▒, Pliny Fisk ve Levi Parsons isimli iki misyonerle, Osmanl─▒ topraklar─▒nda faaliyete giri┼čiyor.
Bu ├žal─▒┼čmalarda, M─▒s─▒r, L├╝bnan ve pek ├žok Ortado─ču b├Âlgesi inceleniyorÔÇŽ
─░lerleyen y─▒llarda, BOARD te┼čkilat─▒, Osmanl─▒’n─▒n pek ├žok b├Âlgesinin ─░ngiliz ve Frans─▒z misyoner okullar─▒ taraf─▒ndan sar─▒ld─▒─č─▒n─▒ fark ediyor. Haliyle el de─čmemi┼č yeni bir b├Âlge ve yeni bir toplum bulmak i├žin aray─▒┼ča giriyorlar. Ve buluyorlar;
Gregoryen Ermeni toplumu!
Ermenilere y├Ânelik ilk ciddi te┼čkilatlanma William Goodell taraf─▒ndan, 1831’de ba┼čl─▒yor. ─░ncil, Ermenice ÔÇśye ├ževriliyor.
Buraya dikkat etmek laz─▒m. BOARD te┼čkilat─▒ kendi dini inanc─▒n─▒, kendi dilinde sunmuyor. Toplumun dilinde sunuyor ki ba┼čar─▒l─▒ olsun. (Birileri anl─▒yor mudur.!)
BOARD te┼čkilat─▒, daha sonra buldu─ču hemen her Ermeni, yerle┼čim yerinde te┼čkilatlan─▒yorÔÇŽ Hatta h─▒zlar─▒n─▒ alamay─▒p Nesturiler, S├╝ryaniler, Yezidiler, Keldaniler ve Yakubiler ÔÇśin de bulundu─ču b├Âlgelere yay─▒l─▒p, misyoner te┼čkilatlar─▒n─▒ “okullar” arac─▒l─▒─č─▒yla kuruyorlarÔÇŽ
Kurulan okullar, son derece g├╝zel binalardan, l├╝ks e─čitim materyallerinden olu┼čuyor. Osmanl─▒ h├╝k├╝metini ├╝rk├╝tmemek i├žin, sadece Ermeni ve baz─▒ etnik kimliklere y├Ânelik faaliyet g├╝d├╝l├╝yor.
Okullardaki e─čitimciler, elbette Hristiyan misyonerlerden olu┼čuyor.
Att─▒klar─▒ her ad─▒m─▒ kay─▒t alt─▒na ald─▒klar─▒ i├žin, detaylara hakimiz:
─░lk etapta Bat─▒ TrakyaÔÇÖda 6, K─▒br─▒sÔÇÖta 3, Museviler i├žin 4, Bat─▒ AnadoluÔÇÖda 227, Orta AnadoluÔÇÖda 98, Do─ču AnadoluÔÇÖda 102, SuriyeÔÇÖde 59 ve BalkanlarÔÇÖda 41 misyoner g├Ârevlendiriliyor.
Amerikal─▒lar─▒n Osmanl─▒ topraklar─▒nda bu kadar rahat ve ba┼č─▒na buyruk hareket edilebilmesinin nedeni ise, ├žok hazin: KAP─░T├ťLASYONLAR!
Osmanl─▒ y├Ânetimi, 1830’larda ABD’ye pek ├žok kapit├╝lasyon verdi─či i├žin, BOARD’un faaliyetleri son derece serbest ve denetimsiz kal─▒yorÔÇŽ
BOARD te┼čkilat─▒, diledi─či misyoneri Osmanl─▒ topraklar─▒na sokuyor, ├Ârg├╝t├╝n m├╝lk edinmesine ve toprak almas─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒km─▒yor. Hatta T├╝rkler, yabanc─▒ yay─▒nlar─▒ okuyamazken, Amerikal─▒lar 60 y─▒lda onlarca kitap, makale vs. bas─▒p Ermenilere da─č─▒tabiliyor.
Ne hazin de─čil mi!
Bu s├╝re├žte, Protestan BOARD te┼čkilat─▒, Osmanl─▒ b├╝nyesindeki Ermenileri, h─▒zla dev┼čirmeye ba┼čl─▒yor. ─░yi e─čitimli ve ABD destekli Ermeniler, k─▒sa s├╝re i├žerisinde T├╝rklerden ├žok daha nitelikli, e─čitimli ve zengin hale geliyor. Toplumdaki s─▒n─▒f fark─▒ belirginle┼čiyorÔÇŽ
Osmanl─▒’n─▒n gidi┼čata uyanmas─▒, 1878’deki Rus sava┼č─▒’yla ger├žekle┼čiyor. Yani yakla┼č─▒k 58 y─▒l sonra. Peki bu nas─▒l oluyor?
Rus sava┼č─▒yla birlikte, Osmanl─▒ neredeyse ├ž├Âkme noktas─▒na gelince, BOARD taraf─▒ndan te┼čkilatland─▒r─▒lan Ermeniler ├žok ciddi bir ayr─▒l─▒k├ž─▒ hareket ba┼člat─▒yor.
Hatta, Ermenilerin rol├╝ d─▒┼č g├╝├žleri o kadar i┼čtahland─▒r─▒yor ki ─░ngiliz ve Ruslar da bir yandan Ermenileri dev┼čirebilmek i├žin ABD ile rekabete giriyor…
Mesela Ruslar, bar─▒┼č antla┼čmas─▒nda Do─ču’daki vilayetlerde ya┼čayan Ermenilerin y├Ânetimi i├žin ├Âzel madde koyduruyor.
BOARD te┼čkilat o kadar kusursuz bir sistem kurmu┼č ki, ┼ča┼čmamak elde de─čilÔÇŽ Mesela misyoner okulu a├žmak istedikleri her b├Âlgeye, ├Ânce konsolosluk kurmak istiyorlar. Padi┼čah kabul etmezse, g├╝├ž g├Âsterisi yaparak zorla, kopara kopara konsolosluk tavizini al─▒yorlarÔÇŽ
├ľzellikle ABD i├ž sava┼č─▒ sona erdikten sonra ─░zmir, ├çanakkale, Sak─▒z, Yafa, Kandiye, ┼×am, Port Said, Lazkiye, ─░stank├Ây, Kud├╝s ve daha pek ├žok yerde, Amerikan konsolosluklar─▒ a├ž─▒l─▒yor.
Konsoloslar sahip olduklar─▒ g├╝c├╝, b├Âlgede misyoner okulu kurulmas─▒ i├žin kullan─▒yorÔÇŽ
Hatta i┼č ├Âyle bir noktaya var─▒yor ki, nerede konsolosluk a├ž─▒laca─č─▒n─▒ BOARD te┼čkilat─▒ ABD h├╝k├╝metine s├Âyl├╝yor, h├╝k├╝met de Osmanl─▒’ya dayatarak a├žt─▒r─▒yorÔÇŽ
En ├žarp─▒c─▒ hadise 1895’te Bitlis’te ya┼čanm─▒┼čÔÇŽ!!!
BOARD te┼čkilat─▒, ├Ânce Bitlis, sonra Sivas’ta konsolosluk talep ediyor. Osmanl─▒ bu talebi reddedince, ABD y├Ânetimi 1830 tarihli kapit├╝lasyonlar─▒ g├Âstererek, talebinde ─▒srar ediyor. (Bu arada kapit├╝lasyonlara g├Âre b├Âyle bir haklar─▒ vard─▒)
Tam 9 y─▒l boyunca bu konuda diretmi┼člerÔÇŽ
D├╝┼č├╝nebiliyor musunuz, tam 9 y─▒l boyunca ─▒srarla talep etmi┼čler ve neticesinde “C. E. Clark” isimli ┼čah─▒s b├Âlgeye atanm─▒┼č. Bu arada Clark BOARD b├╝nyesindeki bir misyonerdi. Okuldan ayr─▒l─▒p g├Âreve ba┼člad─▒…
Harput Amerikan Koleji’ne ayr─▒ca de─činmek laz─▒m.
Harput Amerikan Koleji 1859’da kuruluyor ve ├žok ba┼čar─▒l─▒ faaliyet g├╝d├╝yor. Kolejin diploma t├Ârenleri bile konsoloslukta yap─▒l─▒yorÔÇŽ
1901 y─▒l─▒na gelindi─činde, haz─▒rlanan bir raporda, b├Âlgedeki Ermeni n├╝fusun %30’unun ABD’ye g├Â├ž etmek istedi─či yaz─▒l─▒…
Robert Kolej de BOARD te┼čkilat─▒ taraf─▒ndan kurulmu┼čtu. Kurucusu Cyrus Hamlin’di ama arazi ve in┼čaat i┼člerini finanse etti─či i├žin Christoper Rhinelander Robert’in ismi verildiÔÇŽ
Arazi, Abd├╝laziz’in ├Âzel izniyle, 60 bin dolara sat─▒n al─▒nd─▒. Temel atma t├Âreni dualarla yap─▒ld─▒ÔÇŽ
Abd├╝laziz, asl─▒nda ilk ba┼čta bu fikre s─▒cak bakm─▒yordu, ama ABD filosunun komutan─▒ Farragut ─░stanbul’a gelip devreye girince izin verildiÔÇŽ
ABD’nin b├Âyle “diplomatik olmayan” askeri bask─▒yla kopard─▒─č─▒ ├žok taviz vard─▒r. Biraz sonra onlar─▒ da ele alaca─č─▒m. ┼×a┼č─▒racaks─▒n─▒zÔÇŽ
BOARD’un kurdu─ču bir ba┼čka ├Ânemli okul da, 1871’de faaliyete ba┼člayan ─░stanbul Amerikan K─▒z Koleji’dir. Bu okulun ├Âzelli─či, M├╝sl├╝manlar─▒n da e─čitim g├Ârebilmesidir.
Bu okulda, saray ├ževrelerinden pek ├žok ismin k─▒z─▒ da okuyordu.
Yine de bana g├Âre BOARD’un Osmanl─▒ s─▒n─▒rlar─▒ndaki en g├Âzde okulu Merzifon Amerikan Koleji’dir. ├ço─čumuz Merzifon’un yerini bile bilmeyiz belki ama BOARD ta 1863’te b├Âlgede tam te┼čekk├╝ll├╝ okul kurmu┼čturÔÇŽ
Ermeni n├╝fusun ├Ârg├╝tlenmesi ve protestanla┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒n merkez ├╝ss├╝yd├╝ÔÇŽ
BOARD’un 1887’deki bir raporuna g├Âre, b├Âlgedeki T├╝rk okullar─▒ son derece yetersizÔÇŽ Buna kar┼č─▒n BOARD okullar─▒ hem nitelikli, hem de d├╝┼č├╝k ├╝cretliÔÇŽ
Bu okullar, ileride Merzifon Pontus Te┼čkilat─▒’n─▒ kuracakÔÇŽ
BOARD te┼čkilat─▒, 1820’den itibaren ├Âzellikle Anadolu’da, adeta ├Âr├╝mcek gibi, a─č ├Ârd├╝ÔÇŽ
1840’larda 12 okul,
1870’lerde 220 okul,
1900’lerde 417 okul,
1914’te ise 426 okul ve 25 bin ├Â─črenci…
BOARD kay─▒tlar─▒na g├Âre, 1879’da te┼čkilat─▒n ekonomik hacmi 100 milyon dolar civar─▒ndayd─▒. 1914 y─▒l─▒na dek okullar─▒n ABD’den ald─▒─č─▒ yard─▒m 40 milyon dolard─▒ÔÇŽ
Ermeni ├Ârg├╝tlerin kurulmas─▒, onca isyan, ter├Âr, ayr─▒l─▒k├ž─▒ faaliyetler…
Bunlar kendi kendine olmad─▒.
Mesela 1924 y─▒l─▒nda yay─▒mlanan bir BOARD raporu, ┼č├Âyle s├Âyl├╝yor:
ÔÇťHristiyan ├Â─čretmenlerÔÇŽ Hristiyan d├╝┼č├╝nce ve ya┼čam temelinde yatan prensipleri, ├Â─črencilere aktaracakt─▒r. B├Âylece misyonerlik, T├╝rk ├Â─črencilerinin hayat─▒na Hristiyan karakterini sokma f─▒rsat─▒na kavu┼čacakt─▒r…ÔÇŁ
Robert KolejÔÇÖde okuyan ve ileride CHP Genel Sekreterli─či g├Ârevine gelecek olan Kas─▒m G├╝lek, o d├Ânemde ya┼čad─▒klar─▒n─▒ ┼č├Âyle ifade etmi┼č:
ÔÇťRobert Kolej o zamanlar misyoner mektebiydi. Her g├╝n ─░ncil okuturlard─▒. Kiliseye g├Ât├╝r├╝rlerdi. Biz dindar insan─▒z. Ben isyan ediyordum…ÔÇŁ
Y─▒llarca s├╝ren misyonerlik faaliyetlerinden sonra, Ermeni n├╝fus T├╝rk n├╝fusa bariz bir nitelik ├╝st├╝nl├╝─č├╝ yakalad─▒. ├ťstelik zihinsel ve d├╝┼č├╝nsel olarak da Osmanl─▒ ba─člar─▒ndan koptuÔÇŽ
Bunu da ben s├Âylemiyorum. Prof. Earle s├Âyl├╝yor; ÔÇťAmerikan okullar─▒nda Ermeniler, dillerini ve tarihsel geleneklerini ├╝st├╝n tutmay─▒ ├Â─črendiler. Bat─▒n─▒n siyasal, toplumsal ve ekonomik ilerleme ideallerini tan─▒d─▒lar. Etkin bir ho┼čnutsuzluk duymay─▒ ve k├Âyl├╝ kom┼čular─▒na kesin ├╝st├╝n duygusu beslemeyi elde ettiler.ÔÇŁ
Mesela 1895-1896 y─▒llar─▒nda ya┼čanan Ermeni olaylar─▒, b├╝y├╝k oranda BOARD okullar─▒nda ye┼čermi┼čti. Board misyoneri Henry O. Dwight’─▒n Boston’a g├Ânderdi─či raporda ABD ordusundan yard─▒m bile istedi.
ABD h├╝k├╝meti, 1900 y─▒l─▒nda Kentucky isimli sava┼č gemisini ─░zmirÔÇÖe g├Ânderdi. Sultan 2. Abd├╝lhamit, geli┼čme ├╝zerine gemi yetkililerini ─░stanbulÔÇÖa g├Âr├╝┼čmeye davet etti ve k─▒sa s├╝re sonra misyonerlerin u─črad─▒─č─▒ zararlar kar┼č─▒land─▒ÔÇŽ
─░┼čler b├Âyle y├╝r├╝yordu.
Mesela 1904 y─▒l─▒nda, baz─▒ Ermeni su├žlular BOARD okullar─▒ndan birine s─▒─č─▒nd─▒. Osmanl─▒ buraya m├╝dahale etmek isteyince, ─░stanbulÔÇÖdaki Amerikan el├žisi John. G. A. Leishman, Avrupa’da bulunan ABD donanmas─▒ndan yard─▒m istedi. Donanma g├Âvde g├Âsterisi yap─▒nca Osmanl─▒ geri ad─▒m att─▒ÔÇŽ
En ac─▒s─▒ ise, 1909’daki Adana ─░syan─▒ s─▒ras─▒nda ya┼čand─▒ÔÇŽ
Ermenilerin ba┼člatt─▒─č─▒ isyana, Osmanl─▒ taraf─▒ndan m├╝dahale edilince, ABD herhangi diplomatik a├ž─▒klama yapmadan, donanmay─▒ Mersin liman─▒na g├Ânderip, devleti alenen tehdit ettiÔÇŽ
BOARD te┼čkilat─▒, as─▒l hamlesini 1. D├╝nya Sava┼č─▒ ba┼člay─▒nca yapt─▒. Osmanl─▒ sava┼ča kat─▒l─▒p ordusunu Kafkasya’ya g├Ânderince, Anadolu’daki Ermenilerin bir b├Âl├╝m├╝ ayaklan─▒p, savunmas─▒z T├╝rk k├Âylerine, sistemli bir katliama giri┼čtiÔÇŽ
Burada Merzifon ve Antep okullar─▒n─▒n rol├╝ b├╝y├╝kt├╝r…
Bunu da biz s├Âylemiyoruz. Atat├╝rk s├Âyl├╝yor. Nutuk’un 557. sayfas─▒nda Merzifon Amerikan Koleji’nin Pontus devleti kurmak i├žin nas─▒l ├žabalad─▒─č─▒n─▒ anlatm─▒┼č.
Bu katliamlar sonras─▒nda devlet tehcir karar─▒ alarak tehlikeyi savu┼čturmaya ├žal─▒┼čt─▒.
Peki t├╝m bunlar olurken, Osmanl─▒ hi├žbir ┼čey yapmad─▒ m─▒?
Baz─▒ ┼čeyler yapt─▒. Ama ├žok c─▒l─▒z ve etkisiz hamlelerdi. Okullar─▒n ruhsatland─▒r─▒lmas─▒, misyonerlerden belge talep edilmesi ve T├╝rk okullar─▒n─▒n g├╝├žlendirilmesi gibi ┼čeylerÔÇŽ Ama k─▒ymetsiz, de─čeri olmayan i┼člerÔÇŽ
Osmanl─▒’n─▒n hamleleri 1869’da ba┼čl─▒yor ama etki etmiyor. Mesela Abd├╝lhamit’e sunulan bir raporda, 392 okuldan yaln─▒zca 51’inin ruhsatl─▒ oldu─ču bilgisi mevcutÔÇŽ
Devlet, ├Âyle zay─▒flam─▒┼č ve ipleri kapt─▒rm─▒┼č ki, y├╝r├╝rl├╝─če koydu─ču d├╝zenlemeyi uygulamaktan aciz duruma d├╝┼čm├╝┼čt├╝…
Bunlar─▒ da biz s├Âylemiyoruz. 1891 ve 1894 tarihli Z├╝ht├╝ Pa┼ča raporlar─▒, 1892 tarihli Mihran Boyac─▒yan raporu ve 1898 tarihli ┼×akir Pa┼ča raporu, durumun vahametini, a├ž─▒k a├ž─▒k yazm─▒┼čÔÇŽ
├ľzetle, b├Âlgelerin elden gitti─čini yaz─▒p, T├╝rk okulu a├ž─▒lmas─▒n─▒ talep etmi┼člerÔÇŽ
├ľzellikle Beyrut, tamamen Osmanl─▒’ya yabanc─▒la┼čm─▒┼č. Memurlar d─▒┼č─▒nda T├╝rk├že bilen yokmu┼č… Beyrut’un ─░stanbul’dan ├žok Paris’e benzedi─či ifade edilmi┼čÔÇŽ
Hani birileri diyor ki; ─░ttihat├ž─▒lar geldi, Osmanl─▒ ├ž├Âkt├╝ diyeÔÇŽ
Palavra! Palavra! Palavra!
Osmanl─▒’n─▒n ├ž├Âk├╝┼č├╝n├╝n tarihi, burada anlat─▒lanlard─▒rÔÇŽ
Art─▒k yava┼č yava┼č sadede gelelimÔÇŽ
BOARD, 1. D├╝nya Sava┼č─▒’yla birlikte, Anadolu’da ABD g├╝d├╝ml├╝ bir B├╝y├╝k Ermenistan hayaline ├žok yak─▒nd─▒. Hele 1918’de, Osmanl─▒ tamamen ├ž├Âk├╝p i┼čgale u─črad─▒klar─▒nda, her ┼čey neredeyse haz─▒r gibiydiÔÇŽ
Ama 1919’da bamba┼čka ┼čeyler olduÔÇŽ
Mustafa Kemal direni┼či, tam da BOARD’un hayallerinin ├╝st├╝nde ba┼člatt─▒. Sivas Kongresi topland─▒─č─▒nda, hayallerin sallant─▒da oldu─ču anla┼č─▒ld─▒ÔÇŽ
ABD y├Ânetimi, b├Âlgeye General Harbord y├Ânetiminde bir komisyon g├Ândererek, Ermeni devletinin fizibilitesini ├Âl├žmek istediÔÇŽ
Harbord, Ermeni lobisi taraf─▒ndan g├╝d├╝me al─▒nm─▒┼č biri de─čildiÔÇŽ ─░stanbul’a geldi─činde, kendisine T├╝rk terc├╝manlar da alarak, meseleyi dosdo─čru anlamak i├žin ├žabalad─▒. Hatta, Sivas’ta bulunan Mustafa Kemal’in yan─▒na u─čray─▒p onunla da g├Âr├╝┼čt├╝ÔÇŽ
O g├Âr├╝┼čme de ├žok ilgin├žtirÔÇŽ
Harbord an─▒lar─▒nda, Mustafa Kemal’in ├žok sinirli oldu─čunu ve ├Âfkeden titredi─čini yazm─▒┼č. Fakat daha sonra s─▒tma n├Âbeti ge├žirdi─či i├žin halinin k├Ât├╝ oldu─čunu anlam─▒┼čÔÇŽ
G├Âr├╝┼čmenin neticesinde de, Mustafa Kemal’e “Sizin yerinizde olsam ben de ayn─▒n─▒ yapard─▒m” diyerek ayr─▒lm─▒┼čÔÇŽ
Harbord raporu, Anadolu’daki direni┼čin g├╝├žl├╝ oldu─čunu ve B├╝y├╝k Ermenistan hayalinin ├ž├Âkt├╝─č├╝n├╝, b├╝y├╝k oranda kabullenmi┼čÔÇŽ
Yani, Mustafa Kemal devreye girerek, BOARD’un 100 y─▒ll─▒k hayalini ├ž├Âp haline getirmi┼č. Pelosi’nin g├Âz ya┼člar─▒n─▒n nedeni…
Nitekim Harbord’un tahminleri do─čru ├ž─▒kt─▒. Kuvayi Milliye ├Ânce Do─ču’daki Ermeni i┼čgalini, akabinde, G├╝neydeki Frans─▒z ve Bat─▒’daki ─░ngiliz/Yunan i┼čgalini p├╝sk├╝rtt├╝ ve Anadolu’nun yeniden T├╝rkle┼čmesini sa─člad─▒ÔÇŽ
BOARD’un 100 y─▒lda ekti─či tohumlar─▒, 3 y─▒lda s├Âk├╝p att─▒kÔÇŽ
Mustafa Kemal, daha sonra Lozan’da son 300 y─▒ll─▒k T├╝rk tarihinin, bana g├Âre en g├Ârkemli ba┼čar─▒s─▒n─▒ elde ederek, kapit├╝lasyonlar─▒n tamam─▒n─▒ kay─▒ts─▒z ┼čarts─▒z kald─▒rd─▒ÔÇŽ
B├Âylece BOARD’un kal─▒nt─▒lar─▒, T├╝rk devletinin hakimiyeti alt─▒na al─▒nd─▒ÔÇŽ
Sava┼čtan sonra Anadolu’daki Rum ve Ermeni n├╝fusun azalmas─▒ nedeniyle, BOARD politika de─či┼čtirerek, T├╝rk n├╝fusun hedefleyip yeni bir giri┼čim ba┼člatt─▒ÔÇŽ
Fakat Atat├╝rk, 1924’te E─čitimde Birlik ─░nk─▒lab─▒ (Tehvid-i Tedrisat) yaparak t├╝m e─čitim kurumlar─▒n─▒ hakimiyet alt─▒na ald─▒ÔÇŽ
Art─▒k Osmanl─▒’n─▒n kapit├╝lasyon d├╝zeni bitmi┼čtiÔÇŽ T├╝m okullar, Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒’na ba─čl─▒yd─▒ÔÇŽ Okullar, ├Â─čretmenler, m├╝fredat hatta okullardaki resimler ve b├╝stler bile devletin mutlak denetimi alt─▒ndayd─▒ÔÇŽ
Cumhuriyet, BOARD’un kal─▒nt─▒lar─▒na g├Âz a├žt─▒rmad─▒ÔÇŽ
Kemalist h├╝k├╝met, 1924, 1925 ve 1926 y─▒llar─▒nda ├ž─▒kard─▒─č─▒ genelgelerle, yabanc─▒ okullar─▒n ilkokul d├╝zeyinde e─čitim vermesini yasaklad─▒. Okullardaki Hristiyan Aziz tablolar─▒ ve b├╝stleri kald─▒r─▒ld─▒ÔÇŽ Hepsine T├╝rk bayra─č─▒ ve Atat├╝rk tablosu as─▒ld─▒.
Mesela 1929 y─▒l─▒nda, Bursa’daki K─▒z Koleji’nin misyonerlik faaliyetine gizlice devam etti─či tespit edilince, okul an─▒nda kapat─▒ld─▒ ve okuldaki misyoner ├Â─čretmen tutukland─▒ÔÇŽ
ABD el├žisi J. Grew devreye girip yeni tavizler istese de, boyunun ├Âl├ž├╝s├╝n├╝ almas─▒ k─▒sa s├╝rd├╝…
Grew o kadar aciz duruma d├╝┼čm├╝┼čt├╝ ki, an─▒lar─▒nda o d├Ânemi ┼č├Âyle yazm─▒┼č:
ÔÇťKapit├╝lasyon g├╝nleri ├žoktan geride kalm─▒┼čt─▒ÔÇŽÔÇŁ
Sonu├ž olarak, Kemalist h├╝k├╝met, okullar─▒n tamam─▒n─▒ kontrol alt─▒na ald─▒. Zorunlu dersler getirdiÔÇŽ Kitaptaki konular─▒ bile dizayn ettiÔÇŽ
1930’lar─▒n sonuna gelindi─činde, T├╝rkiye genelinde sadece birka├ž okullar─▒ kalm─▒┼čt─▒ ve orada da faaliyet s├╝rd├╝remiyorlard─▒ÔÇŽ BOARD r├╝yas─▒ bitmi┼čtiÔÇŽ
Amerikan misyoner te┼čkilat─▒n─▒n Cumhuriyetle birlikte hezimete u─čramas─▒yla, Ermeni lobisi faaliyetini b├╝y├╝k oranda ABD’de s├╝rd├╝rd├╝ ve s├Âzde soyk─▒r─▒m g├╝ndemi ├╝zerinden kaybedilen topraklar─▒ geri alman─▒n hayaliyle ya┼čad─▒ÔÇŽVe halende, her t├╝rl├╝ sinsi politikalarla bu hayallerini s├╝rd├╝r├╝yorlarÔÇŽ!!!
Gelelim Pelosi’ye…
Pelosi, 1958’de, dini bir k─▒z okulu olan, Notre Dome Enstit├╝s├╝’nde okuyup, akabinde yine Notre Dame de Namur Rahibeleri taraf─▒ndan kurulan Trinity Kolej orijinli Trinity Washington ├ťniversitesi’nde e─čitim g├Ârd├╝ÔÇŽ.
─░lerleyen y─▒llarda, Ermeni Ulusal Komitesi’yle (ANC) ciddi ba─člar kurdu. Mesela 1997 y─▒l─▒nda ANC ├╝yesi Taline Sanasarian, Nancy Pelosi’yi “Amerikan Kongresi’de Ermeni meselelerine uzun s├╝redir destek veren” ki┼či olarak tan─▒t─▒p, bir de plaket verdiÔÇŽ
Pelosi 1997’deki toplant─▒da, konu┼čma yap─▒p s├Âzlerini “ABD Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒’n─▒ resmi olarak tan─▒madan rahat edemeyiz” diyerek bitirdiÔÇŽ
Pelosi, ilerleyen y─▒llarda, Ermeni lobisinin de deste─čiyle, Temsilciler Meclisi ba┼čkanl─▒─č─▒na getirildi…
Mesela, 2007 y─▒l─▒nda Ermeni lobisi taraf─▒ndan haz─▒rlanan bir raporda, Pelosi’nin ├žabalar─▒ndan ├Âzel olarak bahsedilmi┼č. “Pelosi’nin t├╝m ├žabalar─▒na ra─čmen” denmi┼čÔÇŽ
Dedi─čimiz gibi, Pelosi, Ermeni Lobisi i├žin s─▒radan bir isim de─čil. G├Ân├╝lden destek veren, ate┼čli bir savunucudur.
Yine lobi deste─čiyle haz─▒rlanan, 2015 tarihli ba┼čka bir raporda Pelosi, Ermeni lobisinin meclisteki en g├╝├žl├╝ destek├žisi olarak tan─▒mlanm─▒┼čÔÇŽ
Nitekim Pelosi, amac─▒na 2021 y─▒l─▒nda ula┼čt─▒ ve Biden’─▒n, s├Âzde soyk─▒r─▒m─▒ tan─▒mas─▒n─▒ sa─člad─▒.
Sonu├ž olarak, Pelosi pragramist bir siyaset├ži de─čil. Ermenistan’da g├Âzya┼č─▒ d├Âkerken ciddiydi. Onu a─člatan ┼čey, y├╝z y─▒l ├Ânce s├Ânen y├╝z y─▒ll─▒k B├╝y├╝k Ermenistan hayaliydiÔÇŽ
Kuva-yi Milliye sand─▒─č─▒m─▒zdan ├žok b├╝y├╝k i┼čler yapm─▒┼čt─▒r hem de ├žok b├╝y├╝k. Bunu bilmemiz gerekiyor.
“Milyonlarca T├╝rkÔÇÖ├╝ binlerce ErmeniÔÇÖnin hakimiyetine terk etmeye kalk─▒┼čan Wilson projesi sadece g├╝l├╝n├žt├╝r.”
Ve beyin yakan son:
Amerikan misyoner te┼čkilat─▒, benzer bir ├Ârg├╝t├╝, Uzak Asya’da kurdu. Y─▒llar sonra bu ├Ârg├╝t├╝n bire bir kopyas─▒, M├╝sl├╝man/Anti-Kemalist bi├žimle T├╝rkiye’deki bir tarikata yuvaland─▒r─▒ld─▒. Ba─člant─▒y─▒, ├Ârg├╝t├╝n T├╝rkiye ┼×ubesi sa─člad─▒ÔÇŽ
Son s├Âz: “Sahip ├ž─▒k─▒lmayan vatan─▒n batmas─▒ hakt─▒r, sen sahip ├ž─▒karsan o vatan batmayacakt─▒r.”

  • Alper TANSEL (Adana 5 Ocak Gazetesi)


“Pelosi’nin Ser├╝veni” ba┼čl─▒kl─▒ yaz─▒ dizisi: 3-4-5-6-7 Ekim 2022
https://www.5ocakgazetesi.com/makale/15458982/alper-tansel/pelosinin-seruveni
https://www.5ocakgazetesi.com/makale/15459986/alper-tansel/pelosinin-seruveni-2
https://www.5ocakgazetesi.com/makale/15464466/alper-tansel/pelosinin-seruveni-3
https://www.5ocakgazetesi.com/makale/15469742/alper-tansel/pelosinin-seruveni-4
https://www.5ocakgazetesi.com/makale/15447707/alper-tansel/pelosinin-seruveni-5

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

BU MAKALELER İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR!

  • YEN─░
Sorularla Kafkasya ÔÇô B├Âl├╝m 2

Sorularla Kafkasya ÔÇô B├Âl├╝m 2

Mesut YILMAZ, 23 Haziran 2024
Zeytin (1)

Zeytin (1)

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 12 Haziran 2024
Mustafa KemalÔÇÖe Arkadan At─▒lan Ok

Mustafa KemalÔÇÖe Arkadan At─▒lan Ok

Haber Merkezi, 23 May─▒s 2024
R├╝tbesiz Ba┼čkomutan!

R├╝tbesiz Ba┼čkomutan!

Haber Merkezi, 18 May─▒s 2024
Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti (Kurulu┼ču 11 May─▒s 1918)

Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti (Kurulu┼ču 11 May─▒s 1918)

Ekrem Hayri PEKER, 15 May─▒s 2024
Gel Profes├Âr

Gel Profes├Âr

Ekrem Hayri PEKER, 9 May─▒s 2024