Quantcast
─░brahim Edhem Pa┼ča – Belgesel Tarih

─░brahim Edhem Pa┼ča

─░brahim Edhem Pa┼ča

Toplam: 1,567 , Bug├╝n: 1 Okuma

  • ─░lber ORTAYLI / H├╝rriyet

─░brahim Edhem Pa┼ča, AvrupaÔÇÖya ilk giden, g├Ânderilen gen├žlerden de─čil, ├žocuklardand─▒r. Ciddi bir bi├žimde FransaÔÇÖn─▒n y├╝ksek okullar─▒nda ve ├╝niversitede bir meslek edinmi┼čtir; maden m├╝hendisli─či ve jeoloji. Do─ču ve Bat─▒ bilgilerini b├╝nyesinde birle┼čtiren, Do─ču-Bat─▒ dillerini iyi bilen ilgin├ž ki┼čilikli bir sadrazamd─▒r.

T├╝rk┬áTarih KurumuÔÇÖnun son zamanlarda yay─▒n tarama politikas─▒n─▒ geli┼čtirdi─či bir ger├žektir. Son sene ├ž─▒kan eserler i├žinde dahi iki kitap var ki T├╝rkiyeÔÇÖdeki tarih├ži ├ževrelerin veya tarihi ticaret haline getirenlerin hi├žbirinin yay─▒nlamay─▒ d├╝┼č├╝nemeyece─či tezlerdir.

Bunlardan birincisi Dr. Salih ErolÔÇÖun ÔÇť─░brahim Edhem Pa┼ča (19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan)ÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ biyografi ├žal─▒┼čmas─▒d─▒r. ─░brahim Edhem Pa┼ča Tanzimat devrinin b├╝t├╝n├╝ boyunca uzun bir ya┼čama sahiptir. Bu b├╝t├╝nden kast─▒m sadece Sultan Abd├╝lmecid, Sultan Abd├╝laziz, Sultan Murad devirleri de─čil, Sultan II. Abd├╝lhamidÔÇÖin de bir devrini ele almas─▒d─▒r. ─░lgin├ž tesad├╝f, AvrupaÔÇÖya ilk giden, g├Ânderilen gen├žlerden de─čil, ├žocuklardand─▒r. Hepsinin ├žok muvaffak oldu─ču s├Âylenemez ama Edhem Pa┼ča zek├ós─▒ ve ├žal─▒┼čkanl─▒─č─▒yla sivrilmi┼č. Ciddi bir bi├žimde FransaÔÇÖn─▒n y├╝ksek okullar─▒nda (buras─▒ ├Ânemli) ve ├╝niversitede bir meslek edinmi┼čtir; maden m├╝hendisli─či ve jeoloji. D├Ând├╝─č├╝ an bu gen├ž adam─▒ Tanzimat Ferman─▒ÔÇÖn─▒n ilan─▒ bekliyor. Derhal hami olan H├╝srev Pa┼ča taraf─▒ndan devletin ├Ânemli hizmetlerine sokuluyor. Fazlas─▒yla hak etti─či malum.


DO─×U-BATI D─░LLER─░NE H├éK─░M

H├╝srev Pa┼čaÔÇÖy─▒ anlamak i├žin Halil ─░nalc─▒k HocaÔÇÖn─▒n ansiklopedi maddesini okumak zorunday─▒z. Sak─▒z ─░syan─▒ÔÇÖn─▒n ki Yunan ayaklanmas─▒nda Yanya ve di─čer b├Âlgelerdeki M├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ y├╝r├╝t├╝len katliam─▒n ├žok ┼čiddetli bir r├Âvan┼č─▒d─▒r; ├Âks├╝z-yetim kalan bir├žok ├žocuk gibi EdhemÔÇÖin de H├╝srev Pa┼ča taraf─▒ndan evlat edinildi─či anla┼č─▒l─▒yor. Hayat─▒n─▒n ilk d├Âneminde karanl─▒k bir ba┼člang─▒├ž, ortas─▒nda ve sonunda g├Ârd├╝─č├╝ yard─▒m ve edindi─či bilgiler sayesinde Do─ču ve Bat─▒ bilgilerini b├╝nyesinde birle┼čtiren, Do─ču-Bat─▒ dillerini iyi bilen ilgin├ž ki┼čilikli bir sadrazam.

Yazar─▒n b├╝y├╝k bir titizlikle ─░brahim Edhem Pa┼čaÔÇÖn─▒n aile kaynaklar─▒ndan, yak─▒nlardan ba┼člayarak biyografiye ve ar┼čivlerimize kadar indi─či, dikkatli mukayeseler yapt─▒─č─▒ g├Âze ├žarpmaktad─▒r. Edhem Pa┼čaÔÇÖn─▒n biyografisi etraf─▒ndaki cemiyet ve kendisinin asil tutumu a├ž─▒k├ža ortadad─▒r. Sak─▒zl─▒ Rum ├žocu─ču, Osmanl─▒ reform ├ža─č─▒n─▒n b├╝y├╝k adamlar─▒ndan biri oldu ve bir ├Ânemli m├╝zeci (Osman Hamdi Bey) ve onun karde┼či bilgin, ara┼čt─▒rmalar─▒yla Arkeoloji M├╝zesi ve Topkap─▒ÔÇÖn─▒n ger├žek kurucusu Halil Edhem Bey de onun ├žocuklar─▒ olarak yeti┼čti.

OKUNMASI GEREKEN BİR ESER

Bu ├žal─▒┼čma i├žin s├Âylenecek tek s├Âz var; ─░bn├╝lemin Mahmud Kemal ─░nal gibi eskilerin tabiriyle m├╝tefekkir ve m├╝tebahhir, yani derya kadar bilgili ve o bilgileri edinebilecek konumdaki ├Ânemli tarih├žimizden sonra T├╝rk biyografi gelene─činde yer almaya lay─▒k bir eser. Eski tarih├žiler liselerde ├Â─čretmendi. ─░n┼čallah Salih Erol da bu doktora teziyle ba┼člad─▒─č─▒ yolda tarih├žiler d├╝nyam─▒zda eserler vermeye devam eder.

Kaynak:┬á H├╝rriyet – 3 Ekim 2021 – ─░lber Ortayl─▒

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • YEN─░
PrekazÔÇôBalkanlardan G├Â├ž Hik├óyesi

PrekazÔÇôBalkanlardan G├Â├ž Hik├óyesi

Haber Merkezi, 16 Eyl├╝l 2022
K├╝├ž├╝k Asya’da Sel├žuklular

K├╝├ž├╝k Asya’da Sel├žuklular

Ekrem Hayri PEKER, 16 Eyl├╝l 2022
Bursa’ya Kimler Geldi, Kimler Ge├žti

Bursa’ya Kimler Geldi, Kimler Ge├žti

Ekrem Hayri PEKER, 11 Eyl├╝l 2022
ÔÇť─░htiyar Sava┼č├ž─▒ÔÇŁ ve S├╝rg├╝n

ÔÇť─░htiyar Sava┼č├ž─▒ÔÇŁ ve S├╝rg├╝n

Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN, 6 Eyl├╝l 2022
Y├ór Bana Bir E─člence!

Y├ór Bana Bir E─člence!

Fikret ALKAN, 4 Eyl├╝l 2022
B├╝y├╝k TaarruzÔÇÖun 100. Y─▒l─▒

B├╝y├╝k TaarruzÔÇÖun 100. Y─▒l─▒

Nevin BALTA, 26 A─čustos 2022
D.Ahsen Batur’a Veda

D.Ahsen Batur’a Veda

Ekrem Hayri PEKER, 7 A─čustos 2022
Muradiye’de Cinayeti G├Ârd├╝m

Muradiye’de Cinayeti G├Ârd├╝m

Ekrem Hayri PEKER, 20 Temmuz 2022
T├╝rkler

T├╝rkler

Hasip ├ľZT├ťRK, 11 Temmuz 2022
─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

Mesut YILMAZ, 28 Haziran 2022
Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Dr. Halil ATILGAN, 29 May─▒s 2022
3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022