─░brahim Edhem Pa┼ča

─░brahim Edhem Pa┼ča

  • ─░lber ORTAYLI / H├╝rriyet

─░brahim Edhem Pa┼ča, AvrupaÔÇÖya ilk giden, g├Ânderilen gen├žlerden de─čil, ├žocuklardand─▒r. Ciddi bir bi├žimde FransaÔÇÖn─▒n y├╝ksek okullar─▒nda ve ├╝niversitede bir meslek edinmi┼čtir; maden m├╝hendisli─či ve jeoloji. Do─ču ve Bat─▒ bilgilerini b├╝nyesinde birle┼čtiren, Do─ču-Bat─▒ dillerini iyi bilen ilgin├ž ki┼čilikli bir sadrazamd─▒r.

T├╝rk┬áTarih KurumuÔÇÖnun son zamanlarda yay─▒n tarama politikas─▒n─▒ geli┼čtirdi─či bir ger├žektir. Son sene ├ž─▒kan eserler i├žinde dahi iki kitap var ki T├╝rkiyeÔÇÖdeki tarih├ži ├ževrelerin veya tarihi ticaret haline getirenlerin hi├žbirinin yay─▒nlamay─▒ d├╝┼č├╝nemeyece─či tezlerdir.

Bunlardan birincisi Dr. Salih ErolÔÇÖun ÔÇť─░brahim Edhem Pa┼ča (19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan)ÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ biyografi ├žal─▒┼čmas─▒d─▒r. ─░brahim Edhem Pa┼ča Tanzimat devrinin b├╝t├╝n├╝ boyunca uzun bir ya┼čama sahiptir. Bu b├╝t├╝nden kast─▒m sadece Sultan Abd├╝lmecid, Sultan Abd├╝laziz, Sultan Murad devirleri de─čil, Sultan II. Abd├╝lhamidÔÇÖin de bir devrini ele almas─▒d─▒r. ─░lgin├ž tesad├╝f, AvrupaÔÇÖya ilk giden, g├Ânderilen gen├žlerden de─čil, ├žocuklardand─▒r. Hepsinin ├žok muvaffak oldu─ču s├Âylenemez ama Edhem Pa┼ča zek├ós─▒ ve ├žal─▒┼čkanl─▒─č─▒yla sivrilmi┼č. Ciddi bir bi├žimde FransaÔÇÖn─▒n y├╝ksek okullar─▒nda (buras─▒ ├Ânemli) ve ├╝niversitede bir meslek edinmi┼čtir; maden m├╝hendisli─či ve jeoloji. D├Ând├╝─č├╝ an bu gen├ž adam─▒ Tanzimat Ferman─▒ÔÇÖn─▒n ilan─▒ bekliyor. Derhal hami olan H├╝srev Pa┼ča taraf─▒ndan devletin ├Ânemli hizmetlerine sokuluyor. Fazlas─▒yla hak etti─či malum.


DO─×U-BATI D─░LLER─░NE H├éK─░M

H├╝srev Pa┼čaÔÇÖy─▒ anlamak i├žin Halil ─░nalc─▒k HocaÔÇÖn─▒n ansiklopedi maddesini okumak zorunday─▒z. Sak─▒z ─░syan─▒ÔÇÖn─▒n ki Yunan ayaklanmas─▒nda Yanya ve di─čer b├Âlgelerdeki M├╝sl├╝manlara kar┼č─▒ y├╝r├╝t├╝len katliam─▒n ├žok ┼čiddetli bir r├Âvan┼č─▒d─▒r; ├Âks├╝z-yetim kalan bir├žok ├žocuk gibi EdhemÔÇÖin de H├╝srev Pa┼ča taraf─▒ndan evlat edinildi─či anla┼č─▒l─▒yor. Hayat─▒n─▒n ilk d├Âneminde karanl─▒k bir ba┼člang─▒├ž, ortas─▒nda ve sonunda g├Ârd├╝─č├╝ yard─▒m ve edindi─či bilgiler sayesinde Do─ču ve Bat─▒ bilgilerini b├╝nyesinde birle┼čtiren, Do─ču-Bat─▒ dillerini iyi bilen ilgin├ž ki┼čilikli bir sadrazam.

Yazar─▒n b├╝y├╝k bir titizlikle ─░brahim Edhem Pa┼čaÔÇÖn─▒n aile kaynaklar─▒ndan, yak─▒nlardan ba┼člayarak biyografiye ve ar┼čivlerimize kadar indi─či, dikkatli mukayeseler yapt─▒─č─▒ g├Âze ├žarpmaktad─▒r. Edhem Pa┼čaÔÇÖn─▒n biyografisi etraf─▒ndaki cemiyet ve kendisinin asil tutumu a├ž─▒k├ža ortadad─▒r. Sak─▒zl─▒ Rum ├žocu─ču, Osmanl─▒ reform ├ža─č─▒n─▒n b├╝y├╝k adamlar─▒ndan biri oldu ve bir ├Ânemli m├╝zeci (Osman Hamdi Bey) ve onun karde┼či bilgin, ara┼čt─▒rmalar─▒yla Arkeoloji M├╝zesi ve Topkap─▒ÔÇÖn─▒n ger├žek kurucusu Halil Edhem Bey de onun ├žocuklar─▒ olarak yeti┼čti.

OKUNMASI GEREKEN BİR ESER

Bu ├žal─▒┼čma i├žin s├Âylenecek tek s├Âz var; ─░bn├╝lemin Mahmud Kemal ─░nal gibi eskilerin tabiriyle m├╝tefekkir ve m├╝tebahhir, yani derya kadar bilgili ve o bilgileri edinebilecek konumdaki ├Ânemli tarih├žimizden sonra T├╝rk biyografi gelene─činde yer almaya lay─▒k bir eser. Eski tarih├žiler liselerde ├Â─čretmendi. ─░n┼čallah Salih Erol da bu doktora teziyle ba┼člad─▒─č─▒ yolda tarih├žiler d├╝nyam─▒zda eserler vermeye devam eder.

Kaynak:┬á H├╝rriyet – 3 Ekim 2021 – ─░lber Ortayl─▒

Toplam Okuma: 282 , Bug├╝n: 6 

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • YEN─░
Bursal─▒ Karamanl─▒lar

Bursal─▒ Karamanl─▒lar

10 Ekim 2021, Bursal─▒ Karamanl─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

5 Ekim 2021, ─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes i├žin yorumlar kapal─▒
─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

5 Ekim 2021, ─░lklerin K├Ây├╝ Bademler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

5 Ekim 2021, T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

3 Ekim 2021, Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik i├žin yorumlar kapal─▒
─░brahim Edhem Pa┼ča

─░brahim Edhem Pa┼ča

3 Ekim 2021, ─░brahim Edhem Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Bursa’n─▒n Sinema Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Limonun Ba┼čkenti Erdemli

Limonun Ba┼čkenti Erdemli

11 Eyl├╝l 2021, Limonun Ba┼čkenti Erdemli i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

11 Eyl├╝l 2021, Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963) i├žin yorumlar kapal─▒
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

10 Eyl├╝l 2021, Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

8 Eyl├╝l 2021, T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi i├žin yorumlar kapal─▒
19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

8 Eyl├╝l 2021, 19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol i├žin yorumlar kapal─▒
Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

23 A─čustos 2021, Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

22 A─čustos 2021, Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi i├žin yorumlar kapal─▒
Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

22 A─čustos 2021, Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi i├žin yorumlar kapal─▒
Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

22 A─čustos 2021, Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

18 A─čustos 2021, Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz! i├žin yorumlar kapal─▒
├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

4 A─čustos 2021, ├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi i├žin yorumlar kapal─▒