Quantcast
Osman, Atman, Tuman ve Vakan├╝vislik – Belgesel Tarih

Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Osman, Atman, Tuman ve Vakan├╝vislik
  • 18 ┼×ubat 2024 Pazar
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Loading

Tarih├žilerimizin ├žo─ču Osmanl─▒ DevletiÔÇÖne ve Osmanl─▒ padi┼čahlar─▒na toz kondurmazlar. Onlara g├Âre padi┼čahlar ÔÇťVeliÔÇŁdir. Ho┼č, bu kavram─▒ dinimize ta┼č─▒yan M├╝sl├╝man olan Hristiyanlard─▒. Hristiyanlar─▒n ÔÇťSaintÔÇŁ yani ÔÇťAzizÔÇŁ kavram─▒ dinimize de ta┼č─▒nm─▒┼čt─▒r.

Ger├ži peygamber efendimizin vasiyetini yerine getiren ve ÔÇťFatihÔÇŁ unvan─▒ verilen Sultan I. Mehmet i├žin o─člu II. Abeyezit: ÔÇťBabam─▒n dini zay─▒ft─▒ÔÇŁ demi┼čtir ama bu da sessizce ge├ži┼čtirilir.

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnde g├╝nl├╝k olaylar─▒ yazan vakan├╝v├╝sler vard─▒. Vakan├╝vis, Arap├ža vak’a ve Fars├ža nuvĐľs kelimelerinden gelen, zuhur eden olay, hadise ve durumlar─▒ yazan manas─▒na gelen ifadedir.

Tabi ki bu tarih├žiler o g├╝nk├╝ olaylar─▒ iktidar─▒ su├žlamayacak, onlar─▒ rahats─▒z etmeyecek ┼čekilde yazacaklard─▒.

Bu tarih├žilerimizin ortak ├Âzellikleri f├╝tuhat tarih├žili─či yapmalar─▒ ve AnadoluÔÇÖda ya┼čayan T├╝rkmenleri sevmemeleridir. Bu tarih├žilerimiz on y─▒l ba┼čkent EdirneÔÇÖde Osmanl─▒ taht─▒nda oturan S├╝leyman ├çelebiÔÇÖyi ve iki y─▒l Osmanl─▒ taht─▒nda oturan Musa ├çelebiyi padi┼čah kabul etmezler. Ama Sultan I. Ahmet kabul eder ve 16 padi┼čaha izafeten Sultan Ahmet CamisiÔÇÖnin minarelerini toplam 16 ┼čerefeli yapt─▒r─▒r.

Tarih├žilerimiz Osman BeyÔÇÖin isminin Atman olmad─▒─č─▒n─▒ savunurlar. M├╝hendis g├Âz├╝yle bakarsak; Sel├žuklu ve Anadolu Sel├žuklularda d├Ârt halifenin isminin koyuldu─ču sultan veya ┼čehzade yoktur.

T├╝rklerin M├╝sl├╝manl─▒─č─▒ ─░ranl─▒lardan alm─▒┼člard─▒r. Bir├žok ibadet terimi Fars├žad─▒r. Arap├ža de─čil.

E─čer d├Ârt halifeden isim tercihleri olsayd─▒ cengaverli─činden ve ─░ran etkisinden ├Ât├╝r├╝ Hazreti AliÔÇÖnin ismini tercih ederlerdi. Kald─▒ ki son d├Âneme kadar Osmanl─▒ ┼čehzadeleri i├žinde ├ľmer ismi verilen bir ┼čehzade g├Âr├╝yoruz.

Atman GaziÔÇÖnin babas─▒ Ertu─črul GaziÔÇÖdir. Karde┼čleri, G├╝nd├╝z Alp ve Saru BatuÔÇÖdur. O─člu Alaaddin ve OrhanÔÇÖd─▒r. Alaaddin ismi Atman BeyÔÇÖin kendisini varisi olarak g├Ârd├╝─č├╝ III. AlaaddinÔÇÖe izafeten konmu┼čtur.

Atman BeyÔÇÖin gaza arkada┼člar─▒ Ak├ža Koca, Turgut Alp ve konur AlpÔÇÖtir. O d├Ânemin beyleri aras─▒nda Temurta┼č ismini g├Âr├╝yoruz. ┼×ehzadeler aras─▒nda Savc─▒ Bey ve Yah┼či Bey isimlerini g├Âr├╝yoruz. O y├╝zden Otman/Atman/ Tuman isminin kullan─▒lmas─▒ normaldir. Halk aras─▒nda ismin yuvarlanarak usmana d├Ânmesi de gayet normaldir. ─░lk ataya izafeten 1604 y─▒l─▒nda do─čan ┼čehzadeye Osman ad─▒ verilmi┼čtir.┬á Osman BeyÔÇÖin 1324 y─▒l─▒nda vefat etti─či san─▒lmaktad─▒r. Arada neredeyse 300 y─▒l var. Mehmet ad─▒nda 6, Murat ad─▒nda ise 5 padi┼čah─▒m─▒z vard─▒r.

Son Memluk h├╝k├╝mdar─▒n─▒n ad─▒n─▒n Tuman oldu─čunu unutmayal─▒m.

BursaÔÇÖn─▒n Fomora meydan─▒na Osman GaziÔÇÖnin bir heykeli dikilmi┼čti. K├╝rk giymi┼č Osman GaziÔÇÖnin elinde bir kitap bulunuyordu. Tam bir medrese hocas─▒. Kent konseyinde konuyu g├╝ndeme getirdim. Osman GaziÔÇÖnin, ÔÇťMolla olmad─▒─č─▒n─▒, onun bir AlpÔÇŁ oldu─čunu s├Âyledim. Sonunda o heykel yerinden al─▒nd─▒ ve bir sava┼č├ž─▒n─▒n heykeli kondu.

Tarih├žilerimiz Osmano─čullar─▒n─▒ Anadolu Sel├žuklular─▒n─▒n devam─▒ kabul ederler. Anadolu beylikleri ve Karamano─čullar─▒ Osmanl─▒ya ÔÇťAS─░ÔÇŁ beylikler olarak g├Âr├╝l├╝r. N─░YE? sorusunun cevab─▒ yoktur. Ele ge├žirilen beyliklerin ve Karamano─čullar─▒n─▒ destekleyen beylik halk─▒ Balkanlara s├╝r├╝l├╝r.

Ama Beyaz─▒t dedi─čimiz padi┼čahlar Arap tarih├žilere ÔÇťA beyezitÔÇŁ dendi─čini yazmazlar. Bu arada yezit, ÔÇťG├╝rl├╝k, artanÔÇŁ anlam─▒na gelir.

Birka├ž y─▒l ├Ânce bir dostum bana ┼ču an isimlerini hat─▒rlayamad─▒─č─▒m iki profes├Âr yazm─▒┼čt─▒. Yay─▒nevi bir tarikata yak─▒nd─▒. ├ľns├Âz ve giri┼či okuduktan sonra Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒t maddesini okudum. Ac─▒ ac─▒ g├╝ld├╝m ve kitab─▒ geri d├Ân├╝┼č├╝me att─▒m.

─░ki profes├Âr, Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n i├žki m├╝ptelal─▒─č─▒n─▒ bin dereden su getirerek ge├ži┼čtirmi┼člerdi. Oysa, Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n kay─▒npederi ve 1391-1425 y─▒llar─▒ aras─▒ndaki Bizans ─░mparatoru II. Manuel, vasal olarak Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n ordusuna kat─▒lmak zorundad─▒r. Ba─č─▒ms─▒z Ala┼čehirÔÇÖi ku┼čatan Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n ordusuna kat─▒lm─▒┼č ve Ala┼čehirÔÇÖin teslimini sa─člam─▒┼čt─▒r. Manuel, sabahlara kadar s├╝ren i├žki alemlerine kat─▒lmak zorunda oldu─čunu ac─▒ ac─▒ ┼čik├óyet etmi┼čtir.

Osmanl─▒ tarih├žilerinin sormad─▒─č─▒ ve ├╝zerini ├Ârtt├╝─č├╝ bir konu da Ankara Sava┼č─▒ÔÇÖnda devlet y├Âneticilerinin kendilerine yak─▒n ┼čehzadeleri al─▒p sava┼č alan─▒ndan ka├žm─▒┼člard─▒r.

Y─▒ld─▒r─▒mÔÇÖ─▒n alkolikli─či muhakeme yetene─čini zedelemi┼čtir. Beyaz─▒t, Emir TimurÔÇÖdan ├žekinmemi┼čtir. Onu sava┼čta yenece─čine inanm─▒┼čt─▒r. Yan─▒ndaki vezirlerin ve beylerin uyar─▒lar─▒n─▒ dikkate almam─▒┼čt─▒r. Ankara Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒ da kazanabilirdi. ─░ki ordu aras─▒nda ├žok b├╝y├╝k say─▒sal fark yoktu.

Yan─▒ndaki komutanlar─▒n hen├╝z yerle┼čmemi┼č TimurÔÇÖun ordusuna sald─▒ral─▒m ├Ânerisini reddeden Beyaz─▒t, ertesi g├╝n sava┼čacak askerleri s├╝rek av─▒na ├ž─▒kar─▒r. Komutanlar─▒na g├╝venmeyen beyler, ba┼čta Sadrazam ├çandarl─▒ Ali Pa┼ča ve Yrni├žeri A─čas─▒ Hasan A─ča. En b├╝y├╝k ┼čehzade S├╝leyman ├çelebi ile sava┼č alan─▒n─▒ terk ederler. ─░sa ├çelebi ve ├çelebi MehmetÔÇÖte onlar─▒ izlerler.

Sava┼č alan─▒n─▒ en son terk eden Y─▒ld─▒r─▒mÔÇÖ─▒n kay─▒npederi S─▒rp Kral─▒ Lazar olmu┼čtur. Babalar─▒n─▒ terk etmeyen ┼čehzadeler Musa ├çelebi ve ÔÇťD├╝zmeceÔÇŁ yaftas─▒ tak─▒lan Mustafa ├çelebi olmu┼čtur.

─░├žki m├╝ptelal─▒─č─▒ sadece Y─▒ld─▒r─▒mÔÇÖa ├Âzg├╝ de─čildir. S├╝leyman ├çelebiÔÇÖde hamamda i├žki alemleri yapard─▒. IV. Murat, i├žkiden gen├ž ya┼čta ├Âlm├╝┼čt├╝r. KanuniÔÇÖden sonra tahta ├ž─▒kan II. SelimÔÇÖe halk ÔÇťSarho┼č SelimÔÇŁ lakab─▒n─▒ takm─▒┼čt─▒r.

Bat─▒ Hun ─░mparatoru Atilla a┼č─▒r─▒ i├žkiden ├Âlm├╝┼čt├╝r. ├çinÔÇÖe sefere ├ž─▒kan Emir Timur, sarho┼čluktan at─▒ndan buz gibi akan nehre d├╝┼čm├╝┼č ve zat├╝rreden ├Âlm├╝┼čt├╝r. Savefi DevletiÔÇÖni kuran ┼×ah ─░smail gen├ž ya┼čta ├Âlm├╝┼čt├╝r.

  • Ekrem Hayri Peker

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
  • YEN─░
Tarihi G├Âztepe-Konak Tramvay Hatt─▒

Tarihi G├Âztepe-Konak Tramvay Hatt─▒

H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu, 11 Nisan 2024