Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Bursal─▒ Osmanl─▒ tarih├žisi Ne┼čri
  • 16 May─▒s 2018 ├çar┼čamba
  • +
  • -
  • Osmanl─▒ tarih├žili─činin temelini atan ve kurulu┼č d├Ânemine ait do─čru bilgiler veren bir tarih├židir. Verdi─či bilgiler kurulu┼č d├Ânemindeki karanl─▒k noktalar─▒ ayd─▒nlatm─▒┼čt─▒r.

 

Bursa’da tahsilini tamamlam─▒┼č ve uzun s├╝re Bursa’da ya┼čam─▒┼čt─▒r. Mevl├ón├ó s─▒fat─▒ kendisinin ulemadan oldu─čunu g├Âstermektedir. Ne┼čr├« mahlas─▒ olup as─▒l ismi kesin olarak bilinmemektedir. Halil ─░nalc─▒k Bursa ┼čer’iyye sicillerine dayanarak tam ad─▒n─▒n H├╝seyin bin Eyne Bey olabilece─čini belirtmi┼čtir. ┼×uar├ó tezkirelerinde ismi sadece Ne┼čr├« olarak ge├žmekte, baz─▒ kaynaklarda ise Mevl├ón├ó Ne┼čr├« ismi ge├žmektedir. 19. y├╝zy─▒ldan itibaren kaynaklarda yazar─▒n ismi Mehmet Ne┼čr├« olarak ge├žmektedir.
1520’de Bursa’da vefat etti─či san─▒lmaktad─▒r. Bursal─▒ Mehmet Tahir Bey’e g├Âre mezar─▒ yol geni┼čletme ├žal─▒┼čmalar─▒ s─▒ras─▒nda harap olmu┼čtur.
En ├Ânemli eseri olan Cihann├╝maÔÇÖd─▒r. Yarat─▒l─▒┼čtan ba┼člay─▒p kendi d├Ânemine kadar getirdi─či 6 b├Âl├╝mden olu┼čan eserini 1493 tarihinde Sultan II. Beyaz─▒tÔÇÖa sunmu┼čtur. Eserin sadece 6. b├Âl├╝m├╝ g├╝n├╝m├╝ze ula┼čabilmi┼čtir. 1288 y─▒l─▒ olaylar─▒yla ba┼člatt─▒─č─▒ Osmano─čullar─▒n─▒n siyas├« tarihini Kara Bo─čdan gazas─▒ (Eyl├╝l-1485) ile bitirir.
Kendi ifadesine g├Âre telif sebebi, di─čer ilimlere dair eserlerin ├žok olmas─▒na ra─čmen tarih alan─▒ndaki kitaplar─▒n da─č─▒n─▒k bir halde bulunmas─▒, hi├žbir tarihin zaman─▒ndaki hadiseleri yans─▒tmamas─▒ ve ├Âzellikle T├╝rk├že olarak yaz─▒lmam─▒┼č olmas─▒d─▒r. Yarat─▒l─▒┼čtan ba┼člay─▒p d├Ânemine kadar getirdi─či eserine Kit├ób-─▒ Cihann├╝m├ó ad─▒n─▒ verdi─čini ve ilk be┼č b├Âl├╝m├╝ II. Mehmet, NuhÔÇÖun o─člu Yafes ve oradan O─čuz HanÔÇÖdan ba┼člay─▒p kendi zaman─▒na kadar gelen Osmanl─▒ Devleti tarihini ise II. Bayezit devrinde temize ├žekti─čini belirtir (Cihann├╝m├ó, I, 7). Ne┼čr├« eserini muhtemelen 898 (1493) y─▒l─▒nda bu padi┼čaha takdim etmi┼čtir.
Eserinden elde edilen bilgilere g├Âre, Ne┼čr├«’nin 3 May─▒s 1481’de Fatih Sultan Mehmet’in vefat─▒nda Gebze’deki Osmanl─▒ ordug├óh─▒nda bulundu─ču, Padi┼čah’─▒n vefat─▒ndan sonra ─░stanbul’da ├ž─▒kan olaylara ┼čahit oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r. Ne┼čri, Cihann├╝ma’da ├žo─čunlukla ba┼čka tarih├« kaynaklar─▒ sistemli bir ┼čekilde derlemi┼čtir. Ayr─▒ca Bursa ve Karaman’a has ├že┼čitli kaynaklar─▒ ilk defa kullanm─▒┼čt─▒r.
Ne┼čri, kendi d├Ânemindeki ve kendinden sonraki tarih├žiler ├╝zerinde ├žok etkili olmu┼č ve eseri s─▒k├ža Solakzade Mehmet Hemdemi Efendi ve M├╝necimba┼č─▒ Ahmet gibi sonraki d├Ânem tarih├žileri taraf─▒ndan kaynak olarak g├Âsterilmi┼čtir.
Ne┼čriÔÇÖden Germiyano─čullar─▒ veErtu─črul aras─▒nda bir ├žeki┼čme oldu─čunu, zaman zaman ├žat─▒┼čt─▒klar─▒n─▒ ├Â─čreniyoruz. Karamanl─▒ Tarih├ži ┼×ikari, ÔÇťKaramannameÔÇŁ adl─▒ kitab─▒nda, Karamano─čluÔÇÖnun g├Ânderdi─či bir mektupta ÔÇťSizi GermiyanÔÇÖ─▒n hapsinden biz kurtarmad─▒k m─▒?ÔÇŁ dedi─čini yazar.
Bilecik TekfuruÔÇÖnun b├Âlgedeki en g├╝├žl├╝ tekfuru oldu─čunu, Osman BeyÔÇÖin a┼čiretini korudu─čunu ├Â─čreniyoruz. Di─čer tekfurlar─▒n sald─▒r─▒s─▒n─▒ defetmek isteyen Bilecik Tekfuru, Osman BeyÔÇÖden yard─▒m ister.
Osmanl─▒ devletinin temelini atan Osman Bey, Anadolu Sel├žuklu Devletinin ba┼č─▒nda olan ve 1284, (1293-1294) ve son olarak (1301-1303) tarihleri aras─▒nda y├Ânetmi┼č olan III. Alaattin KeykubadÔÇÖla aras─▒ ├žok iyiydi. Osman beyÔÇÖe sald─▒rmak i├žin 17 Temmuz 1302’de Bizans kuvvetleri, Bursa Tekfuru ve Orhaneli (Atranos), Kite, Kestel tekfurlar─▒n─▒n yerel Bizans kuvvetleri ile Konstantinopolis’den gemilerle g├Ânderilen ve Yalakova’da bulu┼čtular. Osman Bey, III. Alaattin KeykubadÔÇÖdan yard─▒m istedi. Gelen kuvvetlerle g├╝c├╝n├╝ birle┼čtiren, Osman Bey, YalakovaÔÇÖda Bizans ordusunu bozguna u─čratt─▒. PachymeresÔÇÖe g├Âre, Bizans kuvvetleri 2000, Osman BeyÔÇÖin etraf─▒na toplanan ordu 5000 ki┼čiydi. Tarih├ži Ne┼čriÔÇÖye g├Âre Osman Bey, ├žocu─ču olmayan III. Alaattin KeykubadÔÇÖ─▒n varisi olmak istiyordu. Ancak Mo─čollar, onu TebrizÔÇÖe s├╝rd├╝ler ve orada vefat etti.
Osman BeyÔÇÖin vefat─▒ndan sonra b├╝y├╝k o─člu Alaaddin Pa┼ča, beyli─či Orhan BeyÔÇÖe b─▒rakt─▒. Her ne kadar iktidardan uzakla┼čt─▒r─▒lsa da Alaattin Pa┼čaÔÇÖn─▒n beylik y├Ânetimi ├╝zerinde bir etkisi oldu─ču g├Âr├╝l├╝yor. Gazalar, fetihler devam etti─či i├žin AnadoluÔÇÖnun ├že┼čitli y├Ârelerinden, Anadolu beyliklerinden ve ba─č─▒ms─▒z alplerin komutas─▒nda ├žok say─▒da T├╝rkmen bursa ve Yeni┼čehir y├Âresine gelmekteydi.
Osman BeyÔÇÖin vefat─▒n─▒n ard─▒ndan Ak├žakoca ve Konuralp gibi sava┼č├ž─▒lara komuta eden AlpÔÇÖlerin ├Âl├╝m├╝ do─čal olarak baz─▒ ba┼č─▒bo┼č gruplar─▒n do─čmas─▒na sebep olmu┼čtu. Alaattin Pa┼ča, karde┼či Orhan BeyÔÇÖe gelerek: ÔÇťHan─▒m! Elhamd├╝lillah ki seni padi┼čah g├Ârd├╝m. ─░mdi, senin askerine bir alamet koyal─▒m ki ba┼čka askerde olmas─▒nÔÇŁ, Orhan Gazi: ÔÇŁKarde┼č, her ne ki sen dersen ben onu kabul ederimÔÇŁ dedi. O da ÔÇťEtraftaki beylerin b├Ârkleri k─▒z─▒ld─▒r. Seninki ak olsunÔÇŁ.
Karamanl─▒ ve Sultan SelimÔÇÖin hizmetlilerinden oldu─ču bilinmektedir (Lat├«f├«, s. 527). Tahsilini BursaÔÇÖda tamamlad─▒─č─▒ ve uzun y─▒llar burada ikamet etti─či kesindir. Eserinden, II. BayezitÔÇÖin son zamanlar─▒nda BursaÔÇÖda Sult├óniye MedresesiÔÇÖnde m├╝derrislik yapt─▒─č─▒ ├ž─▒kar─▒labilir.
Ne┼čri, bize ilgin├ž bilgiler verir. I. Murat d├Âneminden itibaren ba─čl─▒ Hr─▒stiyan beyliklerinin askerleri Osmanl─▒ ordusunun Anadolu ve RumeliÔÇÖndeki seferlerine kat─▒l─▒rlar. Bizans, ├çirmen (S─▒rps─▒nd─▒─č─▒) sava┼č─▒ndan sonra I.MuratÔÇÖ─▒n vasal─▒ oldu ve seferlerine asker verir. Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n Ankara Sava┼č─▒ÔÇÖna be┼č bin S─▒rp askeri krallar─▒yla kat─▒lm─▒┼člard─▒.
Sultan ├çelebi Mehmet, Musa ├çelebiye kar┼č─▒ b├╝y├╝k bir ordu toplar. Emir S├╝leymanÔÇÖ─▒n EdirneÔÇÖdeki taht─▒na oturan Musa ├çelebi, RumeliÔÇÖ de kal─▒c─▒ olmaya niyetlenince yar─▒ ba─č─▒ms─▒z ak─▒nc─▒ beyleri rahats─▒z olurlar. Musa ├çelebi, S─▒rp despotlar─▒yla sava┼č─▒r, fetihler yapar. BizansÔÇÖ─▒ ku┼čat─▒r. Emir S├╝leymanÔÇÖa hizmet eden baz─▒ beyleri idam eder.
├ľnce, veziri ─░brahim Pa┼ča Mehmet ├çelebiÔÇÖyle temasa ge├žer ve sonra ka├ž─▒p onun veziriazam─▒ olur. ├çelebi Mehmet b├╝y├╝k bir ordu toplar. Kay─▒npederi Dulkadiro─čluÔÇÖdur. Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒t ├žok ak─▒ll─▒ca davranm─▒┼č ve AnadoluÔÇÖnun en b├╝y├╝k T├╝rkmen beyiyle akrabal─▒k kurarak Karamano─člu Beyli─čiÔÇÖni iki y├Ânden s─▒k─▒┼čt─▒rm─▒┼člard─▒.
Dulkad─▒ro─člu, O─člu S├╝leyman BeyÔÇÖi b├╝y├╝k bir kuvvetle yard─▒ma g├Ânderir. Toplanan ordu BizansÔÇÖ─▒n yard─▒m─▒yla TrakyaÔÇÖya ge├žer. ├çelebi Mehmet, birka├ž g├╝n ─░stanbulÔÇÖda kal─▒r. ├çelebi MehmetÔÇÖin ordusuna Rumeli ak─▒nc─▒ beylerinin yan─▒ s─▒ra, Kara Tatarlar, S─▒rp ve Makedon beyleri ve Bizans birlikleri de kat─▒l─▒r. ├çamurlu sahas─▒ndaki sava┼čta at─▒ndan d├╝┼čen Musa ├çelebi yakalan─▒r ve ├Âld├╝r├╝l├╝r.
Tokat Bedevi ├çardak, bu d├Ânemde Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n ├Âzel hapishanesiydi. Turahano─člu, Emir S├╝leymanÔÇÖ─▒n o─člu Orhan Bey, II. MuratÔÇÖ─▒n karde┼čleri Yusuf ve Mahmut ├želebiler, Vulko─čluÔÇÖnun iki o─člu, zaman Drakula olarak da bilinen III. Vlad bu kalede hapis hayat─▒ ya┼čayanlardan biriydi.
Ne┼čriÔÇÖden h├╝k├╝mdarlar─▒n da stresten hastaland─▒─č─▒n─▒ ├Â─čreniyoruz. Karamano─člu Beyli─či Osmanl─▒ topraklar─▒na sald─▒r─▒r. Sultan ├çelebi Mehmet 1416ÔÇÖda ordusuyla sava┼čmak i├žin Eng├╝r├╝ÔÇÖye (Ankara) gelir. Burada rahats─▒zlan─▒r ÔÇťMizac-─▒ ┼čerifinde inhiraf vaki olduÔÇŁ der Ne┼čri ve onras─▒n─▒ ondan dinleyelim. ÔÇťNe kadar et─▒bba varsa, getirterek ila├ž ettirdi, fayda etmedi. Nihayet beylerden biri, ÔÇśGermiyano─čluÔÇÖnun bir tabibi vard─▒r, Hekim Sinan derler. ┼×├Âyle hekimlikte ikinci EflatunÔÇÖdurÔÇÖ dedi. Derhal adam g├Ândererek SinanÔÇÖ─▒ getirttiler. Ve bu ┼×eyhi demekle maruf olan Hekim SinanÔÇÖd─▒r. Husrev u ┼×irin bunun terc├╝mesidir.
Sonra Hekim Sinan geldi; sultanÔÇÖ─▒n nabz-─▒ ┼čerifine ┼čerifine el vurarak, ÔÇśsultan-─▒ ├ólem, senin hastal─▒─č─▒n bir hastal─▒k de─čildir ki, tabip ila├ž etsin. Sak─▒n macun ve ┼čerbet cinsinden hi├ž kullanma. Bu hastal─▒─č─▒n devas─▒ hemen sevinmektirÔÇÖ dedi.
Karamano─člu ├╝zerine g├Ânderilen Beyaz─▒t Pa┼ča, bir hileyle Karamano─čluÔÇÖnu yakalar ve sultana m├╝jdeli haberi g├Ânderir.
ÔÇťSultan, bu haberi i┼čitir i┼čitmez, ÔÇśY├╝z├╝n ak olsun Beyaz─▒dÔÇÖ dedi, d├Â┼če─činden kalkt─▒, sapasa─člam oldu. Hekim SinanÔÇÖa m├╝ba─čal─▒ ┼čeyler ihsan ederek, yine GermiyanÔÇÖa g├Ânderdi. (Cilt II, s.60-61)
Ne┼čri, ─░skilipÔÇÖte ya┼čayan Kara Tatarlar─▒n bakiyeleri, Samaro─člu Tatarlar─▒ Balkanlara; FilibeÔÇÖye s├╝rer. Kara Tatarlar burada Tatar Pazarc─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n kurarlar. Kitab─▒nda, ─░to─člu, ─░nalo─člu, Cavdar/├çuhadar, Doyuran adl─▒ Kara Tatar beylerini anlat─▒r.
Orta AnadoluÔÇÖda ya┼čayan Kara Tatar a┼čiretlerinden geriye Esenbo─ča, M├╝rtet gibi yerle┼čim adlar─▒ kalm─▒┼čt─▒r.
Ne┼čri, di─čer Osmanl─▒ Vakan├╝vis ve tarih├žilerin aksine S├╝leyman ve Musa ├želebileri Osmanl─▒ Padi┼čahlar─▒ aras─▒nda sayar. Padi┼čah I. Ahmet, bu konuda Ne┼čri ile ayn─▒ fikirde oldu─ču i├žin Sultan Ahmet CamisiÔÇÖnin ┼čerefelerini 16 padi┼čah─▒ temsil eder.
Ne┼čri, Osmanl─▒ tarih├žilerinin ├╝st├╝n ├Ârtt├╝kleri, ge├ži┼čtirdikleri iki olaya da de─činir. Bunlar, Sultan II. MuratÔÇÖ─▒n iki kere tahttan ├žekilmesi ve b├╝y├╝k o─člu ┼čehzade AlaattinÔÇÖin ├Âl├╝m├╝. Amasya Sanca─č─▒ÔÇÖna g├Ânderilen ┼×ahzade Ahmet vefat edince buraya ┼×ehzade Alaattin g├Ânderilir. Day─▒ Karaca Pa┼čaÔÇÖda buradad─▒r. ┼×ehzade ve bir ya┼č─▒ndaki o─člu buradaki saraya gece giren bir dilsiz taraf─▒ndan bo─čularak ├Âld├╝r├╝l├╝rler. Sehzade babas─▒n─▒n t├╝rbesinin ayakucuna g├Âm├╝l├╝r. Sultan II. Murat, t├╝rbesine ┼čehzadeden ba┼čka kimsenin g├Âm├╝lmemesini vasiyet eder.
Osmanl─▒n─▒n Balkanlardaki fetihleri ─░stanbulÔÇÖdan Adriyatik denizine uzanan Roma ticaret yolu-Via Etnagia do─črultusunda s├╝rer. Balkanlar Birle┼čince, Bursa-Edirne-Ragusa-Floransa yolu ├Ânem kazan─▒r.
Varna Sava┼č─▒ÔÇÖnda Anadolu ├žerisi da─č─▒l─▒r. Bunu g├Âren Rumeli askeri de ├žekilerek da─č─▒lmaya ba┼člar. Sultan II. MuratÔÇÖ─▒n yan─▒nda kap─▒ halk─▒ kalm─▒┼čt─▒r. Kuvvetlerinin da─č─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âren Sultan da ka├žmak ister. Bunu hisseden Day─▒ Karaca at─▒ndan inerek sultan─▒n at─▒na yap─▒┼č─▒r. ÔÇťhey devletli sultan─▒m, neylersin. E─čer sen gidecek olursan, kafir ard─▒m─▒zca EdirneÔÇÖye gelirÔÇŁ diyerek, sultan─▒n at─▒n─▒ koyvermez ve yederek y├╝ksek bir yere ├ž─▒kar─▒r, at─▒ tutar.
ÔÇťO zaman Kazanc─▒ Do─čan derlerdi, bir yeni├žeri a─čas─▒ vard─▒; k─▒zarak, ÔÇťbre karay├╝zl├╝ gidi, sultan AlaattinÔÇÖi ├Âld├╝rd├╝n, bu defa beyimize de mi kastettin, koyuver gitsinÔÇŁ. Karaca Bey ald─▒r─▒┼č etmez. SultanÔÇÖ─▒n sanca─č─▒n─▒ g├Âren asker da─č─▒lmaz toplan─▒r. Sultan MuratÔÇÖa h├╝cum eden Macar kral─▒n─▒n kesik ba┼č─▒ da bir m─▒zra─ča ge├žirilerek sanca─č─▒n yan─▒na as─▒l─▒r. Ha├žl─▒ ordusu da─č─▒l─▒r ve b├╝y├╝k kay─▒p verir.
Halil ─░nalc─▒k, Osmanl─▒n─▒n Balkanlardaki askeri ba┼čar─▒lar─▒n─▒n s├╝reklili─čini sa─člayan─▒n yerli halka verilen sosyal g├╝vence oldu─čunu, feodal Latin beyleri i├žin ├žal─▒┼čan topra─ča ba─čl─▒ Rum k├Âyl├╝lerin haftada iki g├╝nl├╝k ├žal─▒┼čma angaryas─▒n─▒ kald─▒rmalar─▒n alt─▒n─▒ ├žizer

***

Sultan Murat, o─člu MehmetÔÇÖi Dulkad─▒ro─čluÔÇÖnun k─▒z─▒yla evlendirir. Ne┼čri, FatihÔÇÖin annasi hakk─▒nda bilgi vermez. S─▒rp kral─▒n─▒n k─▒z─▒ MaraÔÇÖn─▒n sultanla evlenmesinden bir y─▒l ├Ânce do─čmu┼čtur. Sultan II. Murat, s─▒rp Prensesi MaraÔÇÖy─▒ BursaÔÇÖya g├Ânderir. FatihÔÇÖin MaraÔÇÖya olan sayg─▒ ve sevgisinin alt─▒nda belki onun ├žocuklu─čunda kendisiyle ilgilenmesi yatmaktad─▒r.
Konya valisi ┼čehzade MustafaÔÇÖn─▒n ├Âl├╝m├╝n├╝n ard─▒ndan, ba┼čsa─čl─▒─č─▒ dilemeye gelen eski veziriazam Mahmut Pa┼ča, izinsiz geldi─či gerek├žesiyle idam edilir. Baz─▒ tarih├žiler, ┼čehzadenin ├Âl├╝m├╝nden Mahmut Pa┼čaÔÇÖy─▒ sorumlu tutarlar.
Devlet y├Ânetiminde ├že┼čitli gruplar─▒n gerekse kendi aralar─▒nda, gerekse dev┼čirmeler ve T├╝rk k├Âkenliler aras─▒nda ├žat─▒┼čmalar do─čar. Tahta ge├žecek padi┼čahlar─▒ bu gruplar─▒n ├žat─▒┼čmas─▒ belirler. Ne┼čri, bu ├žat─▒┼čmalar─▒n tan─▒─č─▒d─▒r. Vak─▒f topraklar─▒n─▒n h─▒zla artmas─▒ sonucunda t─▒mar say─▒s─▒ azal─▒r. Bunun ├╝zerine Fatih, baz─▒ vak─▒flara el koyar, hazine topra─č─▒ yapar.
Fatihin s├╝rekli fetih ama├žl─▒ seferleri de orduyu yormu┼čtur. FatihÔÇÖin ├Âl├╝m├╝n├╝n ard─▒ndan bu siyasete kar┼č─▒ olan pa┼čalar, iktidara el koyarlar. ┼×ehzade CemÔÇÖe giden haberci ├Âld├╝r├╝l├╝r. Yetmez, Cem yanl─▒s─▒ Sadrazam Ni┼čanc─▒ Mehmet Pa┼ča, ayaklanan yeni├žeriler par├žalat─▒l─▒r.
Ne┼čri, kale ku┼čatmalar─▒nda kullan─▒lan bak─▒r toplar─▒n ku┼čatma yerinde d├Âk├╝ld├╝─č├╝n├╝ yazar.
Osman BeyÔÇÖin ele ge├žirdi─či Sultan ├ľy├╝─č├╝n├╝n, AnadoluÔÇÖya sefere ├ž─▒kan ordunun toplanma merkezi oldu─čunu Ne┼čriÔÇÖden ├Â─čreniyoruz.
Uzun HasanÔÇÖ─▒n karaman Beyli─čiÔÇÖne g├Ânderdi─či yard─▒mc─▒ kuvvetler yenilir. Esir d├╝┼čen beyleri ipek kar┼č─▒l─▒─č─▒nda b─▒rak─▒l─▒r.
Otlukbeli Sava┼č─▒ÔÇÖnda FatihÔÇÖin ordusunun ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝n├╝n ba─čl─▒ Hristiyan beylerinin askerleri oldu─čunu Ne┼čriÔÇÖden ├Â─čreniyoruz. Yine 1471ÔÇÖde BalkanlarÔÇÖ─▒n baz─▒ b├Âlgelerindeki ak─▒nc─▒lar─▒n ├žo─ču Hristiyan k├Âkenliydi. (Almand, ─░an, ─░ki Din Tek Bayrak, ─░stanbul-2009, s.128)

Ne┼čri Tarihinde Bursa
Ne┼čri, kitab─▒nda s├╝rekli olarak Bursa hakk─▒nda bilgi verir. Bunu do─čal kar┼č─▒lamak gerekir, Bursa, EdirneÔÇÖye ra─čmen ba┼čkenttir. Ne┼čriÔÇÖden Karamano─čluÔÇÖnun BursaÔÇÖy─▒ 31 g├╝n ku┼čatt─▒─č─▒n─▒, ┼čehrin, Hac─▒ ─░vaz Pa┼čaÔÇÖn─▒n sayesinde d├╝┼čmedi─čini ├Â─čreniyoruz. Ku┼čatma esnas─▒nda ┼čehrin su ihtiyac─▒n─▒ P─▒narba┼č─▒ÔÇÖndaki g├Âlden temin etti─čini ├Â─čreniyoruz.
BursaÔÇÖda hicri 821 (miladi 1418-1419)ÔÇÖde BursaÔÇÖda b├╝y├╝k bir deprem oldu─čunu, kentte b├╝y├╝k bir hasar meydana geldi─čini,ÔÇŁnice diyarlar─▒n harap oldu─čunu, ErzincanÔÇÖ─▒n a┼ča─č─▒ d├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ÔÇŁ ├Â─čreniyoruz.
H.832 (miladi 1428-1429) y─▒l─▒nda BursaÔÇÖda taun, yani veba salg─▒n─▒n─▒n ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒; bu salg─▒nda Emir S├╝leyman, Sultan MuratÔÇÖ─▒n karde┼čleri Yusuf ve Mahmut ├želebilerin, Emir S├╝leymanÔÇÖ─▒n o─člu Orhan Bey, Hac─▒ ─░vaz Pa┼ča ve Vezir ─░brahim Bey hayatlar─▒n─▒ kaybeder.
1.Murat, Varna Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├Âld├╝r├╝len Macar kral─▒ WladislavÔÇÖ─▒n kesik ba┼č─▒ BursaÔÇÖya g├Ânderilir ve kesik ba┼č ┼čehirde dola┼čt─▒r─▒l─▒r.
Ne┼čri, kitab─▒nda Osmano─čullar─▒ vezirlerinin adlar─▒ ve yapt─▒rd─▒klar─▒ eserleri b├Âl├╝m├╝nde Veziriazam ├çandarl─▒ Kara Halil i├žin, ÔÇť┼×ah─▒n vehme d├╝┼čmesi ile mazluma ┼čehit olduÔÇŁ diye yazar. Halil Pa┼čaÔÇÖn─▒n iki o─člu kazasker olur. O─člu ─░brahim Pa┼ča, II. Beyaz─▒tÔÇÖa vezir olur.
Ne┼čriÔÇÖnin verdi─či bilgiye g├Âre, ├çandarl─▒ Hayrettin Pa┼ča, ─░znikÔÇÖte bir cami ve imaret yapt─▒rm─▒┼č. ├çandarl─▒ Ali Pa┼ča, BursaÔÇÖya, karde┼či ─░brahim Pa┼ča ─░znikÔÇÖe birer imaret yapt─▒rm─▒┼č. Karaca Pa┼ča, KaracabeyÔÇÖde bir cami, imaret ve medrese yapm─▒┼čt─▒r. ├çandarl─▒ Halil Pa┼ča, ─░znikÔÇÖe birer imaret yapt─▒rm─▒┼č.
Vezir Hasan Pa┼ča, BursaÔÇÖda bir kervansaray, Beyaz─▒t Pa┼ča bir medrese yapt─▒r─▒r. ─░shak Pa┼ča, ─░neg├ÂlÔÇÖde bir ─░maret, cami ve medrese yapt─▒r─▒r.
Ne┼čri, BursaÔÇÖda bir medrese yapt─▒ran ─░brahim Pa┼ča i├žin ┼čunlar─▒ yazar. ÔÇťVeliyeddino─člu Ahmet Pa┼ča, mahbublar─▒n (o─članlar─▒n) g├Âzlerini, ka┼člar─▒n─▒, z├╝l├╝flerini, benlerini methede geldi, medhede giderÔÇŁ.
Ne┼čri, kurulu┼č d├Âneminde BursaÔÇÖdaki ├ólim, abdal ve ┼čeyhlere de kitab─▒nda yer verir. ├é┼č─▒k Pa┼čaÔÇÖn─▒n babas─▒, Muhlis, Ahi Hasan, Davut Kayseri, Taceddin K├╝rt, Kara HocaÔÇŽ Abdallar; Keyikli Baba, ├é┼č─▒k Pa┼ča, Abdal Musa, Abdal Murat, Mehmet K├╝┼čteri, Baba Postin-pu┼čÔÇŽ UlemaÔÇÖdan Koca Efendi, Mevlana ┼×emseddin Fenari, Yar Ali ┼×irazi, ┼×eyh Gezci ┼×irazi, ┼×eyh Hamit Ve Mudurnulu ┼×eyh FahrettinÔÇŽ
Osmanl─▒ tarih├žileri, ├Ânceleri Osmanl─▒ DevletiÔÇÖni Anadolu Sel├žuklu DevletiÔÇÖnin varisi olarak g├Âsterirlerdi. Osmanl─▒ Devleti imparatorlu─ča d├Ân├╝┼čmeye ba┼člay─▒nca Osmanl─▒lar─▒n soyu O─čuz Ka─čanÔÇÖa ba─član─▒r.
─░dris BitlisiÔÇÖnin t─▒p kozmografya, felsefe, tasavvuf, siyaset, ahl├ók ve tarih gibi de─či┼čik alanlarda, ├žo─ču Fars├ža olmak ├╝zere Arap├ža ve T├╝rk├že telif, terc├╝me ve ┼čerh niteli─činde bir├žok eseri vard─▒r. Sultan II. Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n emri ile Fars├ža kaleme ald─▒─č─▒, tarih alan─▒ndaki He┼čt Behi┼čt adl─▒ eseri ├žok ├╝nl├╝d├╝r. Bu eserle, Osmanl─▒ tarih yaz─▒c─▒l─▒─č─▒nda ─░ran ekol├╝n├╝ ba┼člatm─▒┼č; tarihe edebiyat─▒ sokup s├╝sl├╝ yazma gelene─činin ilk temsilcisi olmu┼čtur
─░dris BitlisiÔÇÖnin Sultan II. Beyaz─▒tÔÇÖ─▒n emri ile yazd─▒─č─▒ Osmanl─▒ tarihi ulemas─▒n─▒n k─▒skan├žl─▒─č─▒na sebep olur. O da MekkeÔÇÖye g├Â├ž etmi┼čtir. Sultan selimÔÇÖin daveti ├╝zerine ─░stanbulÔÇÖa d├Ând├╝ ve MekkeÔÇÖde haz─▒rlad─▒─č─▒ mukaddime ile h├ótimeyi eseri He┼čt Behi┼čtÔÇÖe ekleyerek Sultan SelimÔÇÖe sundu.
Ne┼čri, Trabzon Bulgar da─č─▒ oldu─čunu yazar. T├╝rkiyeÔÇÖde iki Bulgar da─č─▒ vard─▒r, birisi bug├╝n Bolkar denilen bir da─čd─▒r. Burada Varsak boyundan T├╝rkmenler ya┼čarm─▒┼č. ─░smini an─▒msayamad─▒─č─▒m bir seyyah: ÔÇťKaramano─čluÔÇÖnun ne zaman ba┼č─▒ s─▒k─▒┼čsa 20-25 bin T├╝rkmen da─čdan inip yard─▒m─▒na ko┼čarÔÇŁ diye yazm─▒┼čt─▒. T├╝rklerin en kalabal─▒k boylar─▒ndan biri olan Bulgar T├╝rkleriyle bu da─č ismi aras─▒nda bir oldu─čunun delili 1554ÔÇÖte kaleme al─▒nan Trabzon tahrir defterlerinde TorulÔÇÖda gayrim├╝slim Bulgar ailelerin ya┼čad─▒─č─▒ a├ž─▒k├ža ya┼čad─▒─č─▒ kaydedilmi┼čtir.

KAYNAKÇA

-Almand, ─░an, ─░ki Din Tek Bayrak, ─░stanbul-2009
-Ats─▒z, A┼č─▒kpa┼čao─člu Tarihi, Ankara-1970
-Balueti Michel, Orta├ža─čda T├╝rkler, ─░stanbul-2005
-G├╝l, Muammer, Do─ču ve G├╝neydo─ču AnadoluÔÇÖda Mo─čol H├ókimiyeti, ─░stanbul-2005
-─░dris Bitlisi, He┼čt Behi┼čt VII. Ketibe Fatih Sultan Mehmet Devri, 1451-1481, Ankara-2013
-Halil ─░nalc─▒k, Bursa-2016
– ─░nalc─▒k, Halil, Bursa Ara┼čt─▒rmalar─▒, Bursa-2012
-─░nalc─▒k, Halil, Devlet-i Aliyye, ─░stanbul-2010
– ─░nalc─▒k, Halil, Fatih Devri ├ťzerinde Tetkikler ve Vesikalar I, Aral─▒k-2007
– ─░nalc─▒k, Halil, Osmanl─▒lar, ─░stanbul-2010
-Jorge, Nicolae, Fatih Sultan Mehmet, ─░stanbul-2016
-Kaplano─člu, Raif, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin Kurulu, ─░stanbul-2000
-K├Âymen, Mehmet Altay, Ne┼čri Tarihi-I, Ankara-1983
-K├Âymen, Mehmet Altay, Ne┼čri Tarihi-II, Ankara-1984
-Kritovulos Tarihi (1451-1467), ─░stanbul,2012
– Mantran, Robert, Osmanl─▒ Tarihi, ─░stanbul-1995
– ┼×ikari, Karamanname (Haz. Metin S├Âzen-Necdet Sakao─člu)

Bursa Osmangazi Belediyesinin kurulu┼č d├Ânemi padi┼čahlar─▒yla ilgili olarak d├╝zenledi─či sempozyum yay─▒nlar─▒:

-Osman Gazi ve Bursa Sempozyumu, Bursa-2005
-Osman Gazi ve D├Ânemi, Bursa-2010
-Orhan Gazi Ve D├Ânemi, Bursa-2011
-Sultan I. Murad H├╝davendig├ór ve D├Ânemi, Bursa-2012
-Sultan Y─▒ld─▒r─▒m Beyaz─▒d Han ve D├Ânemi-2013
-Sultan II. Murad ve D├Ânemi, Bursa-2015
-Fatih Sultan Mehmet Han ve D├Ânemi-2016

899 Toplam, 2 okuma bug├╝n

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

21 Ekim 2019, 1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken! i├žin yorumlar kapal─▒
NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

20 Ekim 2019, NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

20 Ekim 2019, K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar