Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒
  • 20 Ekim 2019 Pazar
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Frank ve Normanlar, ha├žl─▒ seferleriyle SuriyeÔÇÖye geldiklerinde T├╝rklerle kar┼č─▒la┼č─▒rlar. Deyim yerindeyse ┼čok ge├žirirler. Kar┼č─▒lar─▒nda sava┼č tekniklerini bilen, cesur ve ┼č├Âvalye h├╝viyetinde sava┼č├ž─▒lar vard─▒r. ─░lk tepkileri, ÔÇťBiz bunlarla akrabay─▒zÔÇŁ olur. ├ťstelik Normanlar─▒n geldi─či Kuzey ├╝lkelerinde ÔÇťKa─čanÔÇŁ ├╝nvan─▒ kullan─▒lmaktad─▒r. Ha├žl─▒ seferlerini anlatan kroniklerlerde bu efsanevi akrabal─▒k belirtilir┬á (Anonim. Histoire anonyme, dela premiere croisade, s.52, 69, 127).

Bu kar┼č─▒la┼čman─▒n T├╝rkler ├╝zerinde etkisi benzer olur. Yazar, Guibert de Nogent ÔÇťGeste de Dieu par les FrancsÔÇŁ adl─▒ eserinde (s.125) T├╝rkler, franklarla ayn─▒ k├Âkenden geldiklerine inan─▒yorlarÔÇŁ diye yazar.

Bu benzerli─či baz─▒ arap yazarlar da dile getirir.1332-1406 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čayan ─░bni HaldunÔÇÖa g├Âre ÔÇťFranklar ve T├╝rklerÔÇŁ Yafes soyundand─▒r diye yazar.

Yine anonim Ha├žl─▒ kroniklerinde T├╝rkler i├žin ÔÇťKimse, g├╝├ž, cesaret ve sava┼č sanat─▒ a├ž─▒s─▒ndan onlara eri┼čemezÔÇŁ diyordu (Orta├ža─čda T├╝rkler, M. Bal─▒vet, s.20).

T├╝rk suvarilerin k─▒yafetleri kullan─▒m kolayl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan k─▒sa s├╝rede di─čer halklar taraf─▒ndan kopya edilir. Sadece k─▒yafetleri mi? Giydikleri k─▒z─▒l b├Ârklerde. 12. Y├╝zy─▒lda T├╝rkleri anlatan Ambroise, ÔÇťLÔÇÖEstroire de Guerre SanteÔÇŁ adl─▒ eserinde (s.370) ÔÇťT├╝rkler, olgun meyvelerle kapl─▒ kiraz a─ča├žlar─▒ gibi, k─▒rm─▒z─▒ ba┼čl─▒k takarlarÔÇŁ.┬á T├╝rklerin kulland─▒─č─▒ k─▒z─▒l b├Ârkler, ha├žl─▒lar aras─▒nda moda olur. K─▒z─▒l b├Ârkler Fransa ve ─░ngiltere de sat─▒lmaya ba┼člar. (Orta├ža─čda T├╝rkler, M. Bal─▒vet, s.21).

Her ne kadar iktidardan uzakla┼čt─▒r─▒lsa da Alaaddin Pa┼čaÔÇÖn─▒n beylik y├Ânetimi ├╝zerinde bir etkisi oldu─ču g├Âr├╝l├╝yor. Gazalar, fetihler devam etti─či i├žin AnadoluÔÇÖnun ├že┼čitli y├Ârelerinden, Anadolu beyliklerinden ve ba─č─▒ms─▒z alplerin komutas─▒nda ├žok say─▒da T├╝rkmen bursa ve Yeni┼čehir y├Âresine gelmekteydi.

Osman BeyÔÇÖin vefat─▒n─▒n ard─▒ndan Ak├žakoca ve Konuralp gibi sava┼č├ž─▒lara komuta eden AlpÔÇÖlerin ├Âl├╝m├╝ do─čal olarak baz─▒ ba┼č─▒bo┼č gruplar─▒n do─čmas─▒na sebep olmu┼čtu. Alaaddin Pa┼ča, karde┼či Orhan BeyÔÇÖe gelerek: ÔÇťHan─▒m! Elhamd├╝lillah ki seni padi┼čah g├Ârd├╝m. ─░mdi, senin askerine bir alamet koyal─▒m ki ba┼čka askerde olmas─▒nÔÇŁ, Orhan Gazi: ÔÇŁKarde┼č, her ne ki sen dersen ben onu kabul ederimÔÇŁ dedi. O da ÔÇťEtraftaki beylerin b├Ârkleri k─▒z─▒ld─▒r. Seninki ak olsunÔÇŁ.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

Orhan Gazi askerleri i├žin BilecikÔÇÖde Ak b├Ârk i├žin kuma┼č dokutup, b├Ârk yap─▒lmaya ba┼čland─▒. K─▒sa bir s├╝re sonra Orhan GaziÔÇÖnin sava┼č├ž─▒lar─▒ ak b├Ârk giymeye ba┼člad─▒lar.

Beyli─čin topraklar─▒n─▒n b├╝y├╝meyi devle┼čmeyi getirmeye ba┼člad─▒. Anadolu Sel├žukluÔÇÖnun uygulad─▒─č─▒ t─▒mar sistemi uygulan─▒yordu. ─░bni ┬áBatutaÔÇÖn─▒n belirtti─či gibi Orhan Bey, y├╝zden fazla kalenin sahibiydi. Daha Osman Bey zaman─▒nda Pazar kurulan b├╝y├╝k kasabalara kad─▒ atan─▒yordu.

Alaaddin Bey, daha sonra karde┼činden askerlerini artt─▒rmas─▒n─▒ istedi. Bunun i├žin kad─▒lara dan─▒┼čmas─▒n─▒ tavsiye etmi┼čti. EdebaliÔÇÖnin akrabas─▒ da olan ve Osman Gazi zaman─▒nda beyli─čin en ├Ânemli kenti olan Bilecik kad─▒l─▒─č─▒na getirilen ├çandarl─▒ Kara Halil, ─░znikÔÇÖin fethi ├╝zerine ─░znik kad─▒l─▒─č─▒na getirilmi┼čti. Daha sonra Bursa kad─▒s─▒ oldu. Orhan Bey zaman─▒nda Kad─▒ asker oldu. Daha sonra vezir olan Halil Pa┼čaÔÇÖya dan─▒┼čan Orhan Bey, kendisine dan─▒┼čt─▒.

Halil Pa┼ča, ÔÇťHalktan yaya askeri ├ž─▒karÔÇŁ dedi. O vakit adamlar─▒n ├žo─ču yaya askeri olmak i├žin kad─▒ya r├╝┼čvet g├Ânderdi. Bu askerlere ak b├Ârk giydirildi. Asker olmak i├žin r├╝┼čvet teklif edilmesi, BizansÔÇÖla yap─▒lan sava┼člarda, halka aman verilmesine ra─čmen ele ge├žen yerle┼čim yerindeki tekfurlar─▒n ┼čahsi servetlerinin ve do─čal olarak ganimetin b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ g├Âstermektedir.

Gerek ├é┼č─▒k Pa┼čazade ve Osmanl─▒ tarih├žili─činin atas─▒ diyebilece─čimiz Ne┼čriÔÇÖnin tarihlerinde Alaaddin Pa┼čaÔÇÖn─▒n, Orhan BeyÔÇÖin pa┼ča ol teklifini reddetti─či yaz─▒l─▒d─▒r. Baz─▒ tarih├žilerin ├Âne s├╝rd├╝─č├╝ gibi Alaaddin Bey, veziri olmam─▒┼čt─▒r.

├é┼č─▒k Pa┼čazade, o d├Ânemdeki k─▒yafet de─či┼čikli─čini de yazar. Burma t├╝lbent de Orhan zaman─▒nda ortaya ├ž─▒kt─▒. Divana gelecek be─člerin burma t├╝lbenti olmasa ay─▒plarlar. ÔÇťDivana geldin, hani burma t├╝lbendinÔÇŁ derlerdi.

Be─čler,┬á burma t├╝lbent giyerlerdi. Ne zaman sefer gitseler b├Ârk giyerlerdi. B├Ârk├╝n alt─▒na da ┼čevk├╝le ad─▒ verilen, ├Ân├╝ k─▒sa, ard─▒ uzun ve i├ži deri kaplanm─▒┼č bir takke giyerlerdi.

├é┼č─▒k Pa┼ča. ÔÇťÔÇŽEski zamanda ├╝st├ódane taraklar ve h├╝rmetli sakallar olurdu. Padi┼čah h─▒┼čmetti─činin sakal─▒n─▒ kesip e┼če─če bindirirdi.┬á ┼×imdiki zamanda kendilerinin ├ódeti e┼ček oldu. Binip y├╝r├╝rler, sakallar─▒n─▒ da kendi elleriyle keserler.┬á Bu sakal k─▒rkmak ├ódeti eskiden Firenklerden kalm─▒┼čt─▒r. Firenklerden de c├╝n├╝p ─▒┼č─▒klar alm─▒┼čt─▒ (S├╝nni olmayan dervi┼čler) alm─▒┼čt─▒. ┼×imdiki zamanda m├╝bah oldu. Kad─▒nlar sa├ž─▒n─▒ keser, erkekler sakal─▒n─▒ÔÇŁ.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Lodos esti─činde u├žaklar BursaÔÇÖya inemezdi

Daha sonra saray mensuplar─▒n─▒n tan─▒nmas─▒ i├žin sakals─▒z olmalar─▒ ├ódeti yerle┼čti.(Ats─▒z, A┼č─▒kpa┼čao─člu Tarihi, s.43,44,45)

Tarih├ži Ne┼čri olay─▒ biraz farkl─▒ anlat─▒r. Rivayet olur ki, birg├╝n karde┼či Ali Pa┼ča, Orhan GaziÔÇÖye, ÔÇťey karde┼č, AllahÔÇÖa hamdolsun ki, padi┼čah oldun. G├╝nden g├╝ne askerin artmaya ba┼člad─▒. ┼×imdi sen de kendi askerinde bir ni┼čan et ki, ba┼čka askerlerden m├╝mtaz olsun, k─▒yamet g├╝n├╝ne kadar an─▒ls─▒nÔÇŁ dedi.

Orhan,ÔÇŁsen ne buyurursan ben onu kabul ederimÔÇŁ dedi.

Ali Pa┼ča, ÔÇťEtraf─▒ndaki beylerin b├Ârkleri k─▒z─▒ld─▒r. Senin has kullar─▒n─▒n b├Ârkleri ak olsunÔÇŁ dedi.

Orhan Gazi, bu s├Âz├╝ kabul ederek, buyurdu: BilecikÔÇÖte ak b├Ârkler b├╝kd├╝rd├╝. Adam g├Ândererek, AmasyaÔÇÖdaki Hac─▒ Bekta┼č-i HorasaniÔÇÖden icazet ald─▒. ├ľnce kendi giydi, sonra hizmetindekiler giydi.ÔÇŁ

ÔÇŽ.

├çandarl─▒ Hayrettin Pa┼ča, ÔÇť Sultan─▒m me─čer ilÔÇÖden (beylik topraklar─▒ndan) yaya yaz─▒p ├ž─▒karal─▒mÔÇŁ dedi. Sonra yaya yaz─▒lmas─▒na ba┼član─▒nca, ├žok ki┼čiler kad─▒ya r├╝┼čvetler verdiler, yalvard─▒lar, ÔÇťbeni yazÔÇŁ dediler. Zira o zaman onlara hayli ra─čbet vard─▒. H├╝nk├ór─▒n has adamlar─▒ olurlar, ak b├Ârk giyerek y├╝r├╝rlerdi. Hatta yazma tamam olduktan sonra gelenler dahi yalvararak, ÔÇťbizi, bari yamak yaz─▒n. Sefere bir y─▒l onlar, bir y─▒l da biz varal─▒mÔÇŁ dediler. Ne┼čri Tarihi, Haz─▒rlayan: Pr. Dr. Mehmet Ali K├Âymen, s.76,77)

A┼č─▒kpa┼čazade (1400-1484) ve Ne┼čri (?-1520) aras─▒ndaki tarih fark─▒ belki baz─▒ eklemelere yol a├žm─▒┼č olabilir. Gerek Osman Bey, Gerekse Orhan BeyÔÇÖin sivil halk─▒ k├Âlele┼čtirmemesi, teslim olanlara dokunmamalar─▒, vergileri azaltmalar─▒ sonucu sivil halk yerinde kald─▒. Sadece sivil halk de─čil, Rum sipahiler de b├Âlgeyi terk etmeyip Orhan BeyÔÇÖin emrine girdiler. Do─ču RomaÔÇÖda Patrik g├Ârevini imparator ├╝stlenmi┼čti. Patrik olmay─▒┼č─▒ kilise hiyerar┼čisini etkisiz b─▒rakm─▒┼čt─▒. Yerli halk h─▒zla M├╝sl├╝man olmaya ba┼člad─▒ ve gazalara kat─▒lamaya ba┼člad─▒.

─░lk k─▒r─▒lma Karesi Beyli─čiÔÇÖnin ilhak─▒ ve S├╝leyman Pa┼čaÔÇÖn─▒n Gelibolu Yar─▒madas─▒ÔÇÖna ├ž─▒kmas─▒ de─či┼čtirdi. Fethedilen b├Âlgeye n├╝fus ihtiyac─▒ oldu. ─░lk g├Â├ž├╝r├╝lenler, Bal─▒kesirÔÇÖde ya┼čayan Arap denilen g├Â├žerler oldu. Daha sonra elege├žirilen beyliklerden zoraki g├Â├žler ba┼člad─▒. B├Âlgedeki T├╝rkopollerde s├╝re├ž i├žinde M├╝sl├╝manla┼čt─▒. Ankara Sava┼č─▒ÔÇÖndan (1402) sonra ya┼čanan fetret devrinden sonra handan eski g├╝c├╝ne kavu┼čmu┼č, Ege beylikleri ve sonras─▒nda Karamano─čullar─▒ beyli─či ve ona destek veren T├╝rkmenler kitleler halinde RumeliÔÇÖye s├╝r├╝ld├╝ler.

  • Ekrem Hayri PEKER
─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  "T├╝rk K├╝lt├╝rl├╝ Halklar" Tan─▒m─▒na Dair...

 

Kaynak:

-Ats─▒z, A┼č─▒kpa┼čao─člu Tarihi, Ankara-1970

-Balueti Michel, Orta├ža─čda T├╝rkler, ─░stanbul-2005

– ─░nalc─▒k, Halil, Devlet-i Aliyye-I, ─░stanbul-2016

– K├Âymen, Mehmet Ali, Ne┼čri tarihi-Ankara-1983

-Tezcan, H├╝lya, BursaÔÇÖn─▒n ipeklisi, Bursa-2017

Toplam Okuma: 3,149 , Bug├╝n: 5 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

29 Ekim 2020, B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču i├žin yorumlar kapal─▒
1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

18 Ekim 2020, 1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

18 Ekim 2020, Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

18 Ekim 2020, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

18 Ekim 2020, T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

18 Ekim 2020, Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť i├žin yorumlar kapal─▒
─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

10 Ekim 2020, ─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že i├žin yorumlar kapal─▒
─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

10 Ekim 2020, ─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

10 Ekim 2020, ─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo i├žin yorumlar kapal─▒
1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

10 Ekim 2020, 1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
532 Nika Ayaklanmas─▒

532 Nika Ayaklanmas─▒

6 Ekim 2020, 532 Nika Ayaklanmas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Umurbey Sinemalar─▒

Umurbey Sinemalar─▒

2 Ekim 2020, Umurbey Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
MudanyaÔÇÖya gidememek

MudanyaÔÇÖya gidememek

2 Ekim 2020, MudanyaÔÇÖya gidememek i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n sordu─ču soru

Bursa’n─▒n sordu─ču soru

2 Ekim 2020, Bursa’n─▒n sordu─ču soru i├žin yorumlar kapal─▒
Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

2 Ekim 2020, Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

27 Eyl├╝l 2020, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

27 Eyl├╝l 2020, Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

24 Eyl├╝l 2020, Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
A─čustos Ay─▒nda Vatan

A─čustos Ay─▒nda Vatan

30 A─čustos 2020, A─čustos Ay─▒nda Vatan i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar