Bir Hollanda gezisi ve Rembrandt

Bir Hollanda gezisi ve Rembrandt

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi.
Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu.
TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi.
Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒:
"Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey",
"├ľzbek Mektuplar─▒",
"Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler",
"Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi".
Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r.
E-Posta: ekrempeker@gmail.com
Ekrem Hayri PEKER

Ailemde karakalem resmi ve m├╝zik kula─č─▒ en zay─▒f olan bendim. Bunda ÔÇťTezcanl─▒ÔÇŁ olu┼čumun da pay─▒ b├╝y├╝k olmal─▒. Bu sebepten santran├ž ├Â─črenmeyi b─▒rakt─▒m. De─čil saatler, dakikalarca bile oyun tahtas─▒n─▒n ba┼č─▒nda bekleyemezdim. Babam iyi resim yapard─▒. Ya─čl─▒boya ├žal─▒┼čmalar─▒m iyiydi. Okudu─čum ─░neg├Âl OrtaokuluÔÇÖndaki idealist ├Â─čretmenlerimiz bizi resim ve m├╝zik derslerinde bizi hayattan bezdirmezlerdi. Onun yerine bize ├╝nl├╝ bestecilerin ve ressamlar─▒n hayatlar─▒n─▒ ├Â─čretirler, bunlardan s─▒nav yaparlard─▒. G├╝n├╝m├╝z e─čitimcileri bundan in┼čallah ders al─▒rlar. ─░ki ├žocu─čumda m├╝zik ve resim derslerinden s─▒k─▒nt─▒ ├žektiler.

O y─▒llarda biyografik romanlar bas─▒l─▒yordu ve okunuyordu. An─▒msad─▒klar─▒m, Van Gogh, arkada┼č─▒ Paul Gauguin, Kont Touluse Lautrec, Moris UtrilloÔÇŽ Babamdaki reprod├╝ksiyon kitaplar─▒ sayesinde k─▒sa zamanda tablolar─▒ndan ressamlar─▒n ad─▒n─▒ s├Âyler hale gelmi┼čtim.

Monet,Manet,Renoir, Matisse, Degas, Cezanne, sisley, Turney, Valazquez, Goya,D├╝rer, Rubens… Sevdi─čim ressamlard─▒. Dikkat ettiyseniz Frans─▒z ressamlar listede ├žo─čunlukta. Bunun sebebi Osmanl─▒ÔÇÖdan bu yana Frans─▒z k├╝lt├╝r├╝n├╝n etkisi alt─▒nda kalmam─▒z.

Nispeten ├ža─čda┼č ressamlardan sayabilece─čim Kand─▒skyÔÇÖnin tablolar─▒n─▒ Ta┼čkentÔÇÖteki Uzbekistan Ulusal M├╝zesiÔÇÖnde g├Ârme ┼čans─▒na eri┼čmi┼čtim.

Kuzeyli ressamlar aras─▒nda etkilendi─čim Rembrandt ve ÔÇť─░nci K├╝peli K─▒zÔÇŁ tablosuna bay─▒ld─▒─č─▒m Johans VermeerÔÇÖdi.

Bir s├╝redir Hollanda da ya┼čayan o─člumun ─▒srarl─▒ daveti ├╝zerine 2018 y─▒l─▒ Haziran ay─▒nda on g├╝n kalmak ├╝zere HollandaÔÇÖya u├žtum.┬á Ye┼čilk├ÂyÔÇÖden havalanan u├ža─č─▒m─▒z yeni havaalan─▒n─▒n ├╝zerinden ge├žerek yoluna devam etti. Ye┼čillikler ├╝zerinden ge├žtik. Daha ├Ânce u├žtu─čum ├Âzbekistan rotas─▒ boz, ├ž─▒plak bir araziydi. 3.5 saat yolculuktan sonra Amsterdam yak─▒nlar─▒ndaki Schipol Havaalan─▒ÔÇÖna indik. ÔÇŽ

Kulland─▒─č─▒m GSM ┼čirketinden ald─▒─č─▒m paket ├žal─▒┼čmamas─▒ k├Ât├╝ bir s├╝rprizdi. Elimde telefon sa─ča sola bakarken T├╝rk├že konu┼čan gen├žleri g├Ârd├╝m, hemen yanlar─▒na gittim, derdimi ├ž├Âzd├╝ler. Ge├žici olarak telefonumu ├╝cretsiz konu┼čmaya ayarlad─▒lar. O─člumla konu┼čtum, trene inen y├╝r├╝yen merdivenin ba┼č─▒nda onu bekledim.

O─člumla bulu┼čtuktan sonra trene bindik ve AmsterdamÔÇÖa gittik. Merkez istasyonunda indik. Valizimi emanete b─▒rakt─▒k ve kenti gezmeye ba┼člad─▒k. O─člum kentin n├╝fusunun 900 bin oldu─čunu, kent sakinlerinin yasanan yo─čunluktan dolay─▒ art─▒k turist gelmesini istemediklerini s├Âyledi.

Tarihi merkez istasyonundan ├ž─▒k─▒p bir zamanlar kanal olan Dom CaddesiÔÇÖnden Dom Meydan─▒ÔÇÖna y├╝r├╝meye ba┼člad─▒k. Bu meydan 800 y─▒l boyunca kentin kalbi olmay─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼č. ┬áSolda 17. Y├╝zy─▒lda yap─▒lm─▒┼č tarihi belediye binas─▒ bir zamanlar NapolyonÔÇÖun kurdu─ču ÔÇťBatavya CumhuriyetiÔÇŁ kral─▒ ve NapolyonÔÇÖun karde┼či LouisÔÇÖin saray─▒ olmu┼č. ┬á┼×imdi ÔÇťKoninklinjk PaleisÔÇŁ ad─▒nda bir otel. 15. Y├╝zy─▒lda yap─▒lm─▒┼č Niuwe Kerk / Yeni Kilise de bu meydanda. Cadde ├╝zerinde Simit Saray─▒ÔÇÖn─▒ g├Ârmem s├╝rpriz oldu. Yak─▒n─▒nda iki Simit Saray─▒ daha varm─▒┼č. Meydana a├ž─▒lan cadde ve sokaklarda l├╝ks ma─čazalar vard─▒.

O─člum yemek i├žin beni Tayland lokantas─▒na g├Ât├╝rd├╝. K├╝├ž├╝k lokantan─▒n ├Ân├╝ndeki kuyru─ča girdik. S─▒ram─▒z gelince i├žeri girdik. Ana yemek ├Âncesi gelenler kar─▒n doyurmaya yeterdi. O─člum bana kajulu bir yemek s├Âyledi.

Kar┼č─▒m─▒za oturan Taylandl─▒ veya Koreli iki gencin yemek sipari┼čini g├Âr├╝nce ┼ča┼č─▒rd─▒m, ÔÇťbunlar─▒ yiyecek misinizÔÇŁ diye i┼čaret ettim. O kadar yemek yiyip de nas─▒l kilo alm─▒yorlar do─črusu ├ž├Âzemedim. Sonra yak─▒nlardaki bir sokaktaki budist ibadethanesini gezdik.

O─člum bana binalar─▒n ├╝zerindeki rakamlar─▒ g├Âsterdi Evlerin ├╝zerinde 1500ÔÇÖler, 1600ÔÇÖl├╝ rakamlar vard─▒. Ayr─▒ca ├žo─ču eski ev ├Âne do─čru hafif ├Âne do─čru e─čikti. Evlerden kal─▒n bir demir ├žubuk uzan─▒yordu.┬á Ev e┼čyalar─▒ ve daha ├Ânceleri ticari e┼čyalar bu ┼čekilde evlere ta┼č─▒n─▒yormu┼č.

Kent y├Ânetimi evlerin cephesinin b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne g├Âre vergi koymu┼č. Yeni evler daha dar cepheli yap─▒lm─▒┼č.

Gerek istasyonun ├Ân├╝nde gerekse Dom Meydan─▒ÔÇÖnda bireysel ya da k├╝├ž├╝k topluluklar─▒n ├že┼čitli g├Âsterileri vard─▒. Merkezi LondraÔÇÖdaki Madam Tussold M├╝zesiÔÇÖnin ┼čubesi ┬áburadayd─▒. Ayr─▒ca ÔÇť├ľzg├╝rl├╝k An─▒t─▒ÔÇŁ bu meydandayd─▒. Meydanda ayr─▒ca bir fayton m├╝┼čteri bekliyordu.

─░lgimi ├žeken ┼čey say─▒s─▒z bisikletliydi. ─░┼č yerinden ├ž─▒kan ┼č─▒k giyimli kad─▒nlar, i┼č yerlerinin ├Ân├╝ndeki bisikletlere binip kafelere veya evlerine gidiyorlard─▒. Garipsedi─čim di─čer ┼čey ikinci el e┼čyalar─▒n sat─▒ld─▒─č─▒ ÔÇťvintageÔÇŁ, ÔÇťretroÔÇŁ ve say─▒s─▒z tasar─▒m d├╝kk├ón─▒n─▒n varl─▒─č─▒yd─▒.

Operan─▒n, m├╝zelerin ├Ân├╝nden ge├žtikten sonra RembrandtÔÇÖ─▒n evinin ├Ân├╝nden ge├žtik. Tablolar─▒n─▒n birinde evinin kanal─▒n yan─▒nda bir ev vard─▒, 400 y─▒l sonra ayn─▒ duruyordu. O─člumla evin ├Ân├╝nden ge├žtik. ─░ki g├╝n sonra Eindhoven gelip, m├╝ze eve ziyarete geldim.

Ticaret sayesinde olduk├ža zenginle┼čen bu ├╝lkede g├╝zel sanatlar da h─▒zla geli┼čmi┼čti. Bilhassa portre ressaml─▒─č─▒ ├žok yayg─▒nla┼čm─▒┼č.┬á Protestanl─▒k yay─▒l─▒p, dini resim yapmak yasaklan─▒nca ressamlar portre resimleri yapmaya y├Ânelmi┼čler.

Kuzeydeki Flamanlar, 26 Temmuz 1568ÔÇÖde Katolik ─░spanya Kral─▒ II. FelipeÔÇÖye kar┼č─▒ isyan ettiler. ─░syan eden yedi kuzey eyaleti 1579 y─▒l─▒nda Utrecht Birli─čini kurdular.┬á ─░syanc─▒lar ba┼člar─▒na Orange Prensi I. WilhemÔÇÖi ge├žirdiler. Birlik 60 y─▒l daha sava┼čt─▒ktan sonra Westfalya Antla┼čmas─▒yla ba─č─▒ms─▒zl─▒klar─▒n─▒ kabul ettirmi┼čler.

O g├╝n saatlerce kenti gezdik, kilometrelerce y├╝r├╝d├╝k. Bir kenti tan─▒man─▒n tek yolu y├╝r├╝yerek gezmek oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum.

Rembrandt

Gelelim RembrandtÔÇÖ─▒n evine. Ev, 1600ÔÇÖda yap─▒lm─▒┼č, ressam bu eve 1639ÔÇÖda ta┼č─▒nm─▒┼č. Rembrandt, evi ayn─▒ zamanda at├Âlye olarak kullanm─▒┼č. Sanat koleksiyonculu─ču ve simsarl─▒k yapm─▒┼č. Bu evden 1658ÔÇÖde iflas edince ayr─▒lmak durumunda kalm─▒┼č. Ev e┼čyalar─▒ ve resimler mezatta sat─▒lm─▒┼č. Daha sonra uzmanlar mezat kay─▒tlar─▒ bulunmu┼č ve evdeki resimler tekrar ve konmu┼č.┬á Ev e┼čyalar─▒ o d├Âneme ait.

M├╝zede RembrandtÔÇÖ─▒n 300ÔÇÖden fazla resmi sergileniyor. Ayr─▒ca kendi eserlerinin yan─▒ s─▒ra toplad─▒─č─▒ di─čer resimler de bulunuyor.

Ressam─▒n yata─č─▒ k─▒sayd─▒. O d├Ânemde boylu boyunca yat─▒lmazm─▒┼č. Kamburumsu yat─▒l─▒rm─▒┼č. Bu evde de zaman─▒n evlerinde oldu─ču gibi kal─▒n bir ip d├Ârd├╝nc├╝ kattan giri┼če kadar iniyordu. Ressam─▒n at├Âlyesinde ilkokul ├Â─črencileri ├Â─čretmenleriyle gelmi┼člerdi.

Het Rembrandt Huis Muzeum

1606 y─▒l─▒nda LeidenÔÇÖde do─čan Rembrandt bu ressamlar─▒n en ├╝nl├╝lerindendir. RembrandtÔÇÖ─▒n en ├╝nl├╝ eseri yanl─▒┼čl─▒kla ÔÇťGece DevriyesiÔÇŁ ┬áeseridir. Zaman i├žinde ├╝zerine ├žekilen verniklerden t├Ârene haz─▒rlana, ┬ábirli─čin resmi iken, ad─▒ gece devriyesine ├ž─▒kacak grup resmidir. Resim, yap─▒ld─▒─č─▒ 377 y─▒ldan bu yana d├╝nyan─▒n en m├╝kemmel ÔÇťGrup PortreÔÇŁ eseri olarak kabul ediliyor.

Gelelim resmin ├Âyk├╝s├╝ne, AmsterdamÔÇÖ─▒n ileri gelenleri Belediye T├╝fekendazlar─▒ Toplant─▒ Salonu (Kloveniersdoelen) duvar─▒na konulmak i├žin ─▒smarlanan resmin ├╝cretini resmi yap─▒lanlar derecelerine g├Âre ├Âdemi┼člerdir.┬á Di─čer ├╝lkelere g├Âre Kuzey ├╝lkeleri daha demokratik yap─▒ya sahipti. Kanallar ortak a├ž─▒lm─▒┼č, denizden toprak beraber kazan─▒lm─▒┼č, denize kar┼č─▒ yap─▒lan setlere kum torbalar─▒ beraber ta┼č─▒nm─▒┼čt─▒. ┼×ehirlerin g├╝venli─či sivil milisler sa─čl─▒yordu. Sava┼č oldu mu sadece burjuvalar de─čil, herkes g├Ârev al─▒yordu. Ba─č─▒ms─▒z yarg─▒n─▒n varl─▒─č─▒ da servet g├╝venli─čini getirmi┼č. Kumpanyalar ve finans kurumlar─▒ kurulmu┼čtur. Ortakl─▒k k├╝lt├╝r├╝ yay─▒lm─▒┼čt─▒r.

Rembrandt, 1630 y─▒l─▒nda AmsterdamÔÇÖa yerle┼čmi┼č ve burada sanat simsar─▒ Hendrik van Uylenburgh ile ├žal─▒┼čmaya ba┼člar. K─▒sa bir zamanda zengin t├╝ccar─▒n evinde yapt─▒─č─▒ resimler duvarlar─▒ s├╝slemeye ba┼člar.

Resme d├Ânersek, resmin esas ad─▒, ÔÇťY├╝zba┼č─▒ Frans Banning Cocq ve Te─čmen Willem van RuytenbruchÔÇÖun Birli─či Y├╝r├╝y├╝┼če Haz─▒rlan─▒yorÔÇŁ. (Atlas Tarih, say─▒ 58, Nisan-May─▒s 2019) Ancak tablo pek be─čenilmemi┼č. Tablonun merkezinde do─čal olarak y├╝zba┼č─▒ ve te─čmen bulunuyor. Tabloda ba┼čta 28 b├╝y├╝k, ├╝├ž ├žocuk ve bir k├Âpek bulunuyormu┼č. Ressam arkaya kendi de resmetmi┼č. 3.6×4.4 metre gibi devasa boyuttaki bu tablo ba┼čka bir salona ta┼č─▒n─▒rken ├╝├ž taraf─▒ndan kesilmi┼č sol taraftaki ├╝├ž ki┼či g├╝n├╝m├╝ze ula┼čmam─▒┼čt─▒r.

Daha sonra resimdekilerin d├Âkme bronz heykellerini kafeler ve lokantalarla dolu Rembrandt Plein / Rembrandt Meydan─▒ÔÇÖnda g├Ârd├╝m. Meydan c─▒v─▒l c─▒v─▒ld─▒. Baz─▒ ├žocuklar heykellerin ├╝st├╝ne ├ž─▒km─▒┼čt─▒.

Buraya gelmeden bir dostum bana k─▒sa bir video g├Ândermi┼čti. Bir AVMÔÇÖde ├žekilmi┼čti. Eski zamanlara ait bir k─▒yafet giymi┼č birisi elindeki torbayla ko┼čuyordu. AVMÔÇÖdekilerin ┼ča┼čk─▒n bak─▒┼člar─▒ aras─▒nda elleri m─▒zrakl─▒ eski zaman askerleri onu yakalamak i├žin ko┼čuyorlard─▒. Sarkan iplerden kar┼č─▒ya ge├žen veya a┼ča─č─▒ya inen kent muhaf─▒zlar─▒, koridorda ko┼čan bir c├╝ceÔÇŽ Derken AVMÔÇÖnin kap─▒s─▒nda beliren atl─▒larÔÇŽ Atlardan inen subaylar, arkas─▒nda trompet├ži ve muhaf─▒zlar i├žeri girerken, h─▒rs─▒z─▒n b─▒rakt─▒─č─▒ torbadan ├ž─▒kan tavuk ko┼ču┼čturmakta. Sonu├žta yakalanan h─▒rs─▒z, kent muhaf─▒zlar─▒ ve hat─▒ra resmin ├žer├ževesinin kenar─▒ndan sarkan Rijk Museum yaz─▒l─▒ flama. RembrantÔÇÖ─▒n ÔÇťGece DevriyesiÔÇŁ nin canl─▒ versiyonu. Bir m├╝ze bundan g├╝zel tan─▒t─▒lamaz san─▒r─▒m.

Amsterdam M├╝zesi

Kentin k├╝├ž├╝k bir bal─▒k├ž─▒ k├Ây├╝nden k├╝resel bir g├╝ce d├Ân├╝┼č├╝n├╝n ├Âyk├╝s├╝n├╝ bu m├╝zeden ├Â─čreniyoruz. En zengininden en fakirine kadar insanlar beraberce denizle m├╝cadele etmi┼čler. Amstel Nehri ┼čehrin i├žinden ge├žiyor. ┼×ehir yar─▒m yay gibi b├╝y├╝m├╝┼č.

17.y├╝zy─▒ldan kalma yetimhane binas─▒nda a├ž─▒lan bu m├╝zede ─░ncilÔÇÖdeki GolyatÔÇÖ─▒ temsil eden bir heykel de bulunuyor.┬á Bu heykelin yan─▒ s─▒ra RembrandtÔÇÖ─▒n me┼čhur eseri ÔÇťGece Bek├žileriÔÇŁ tablosu ÔÇť┼×ehir Koruyucusu GalerisiÔÇÖnde sergiliyor. Ana binan─▒n arkas─▒nda ayr─▒ bir camek├ónl─▒ b├Âl├╝mde 16. Ve 17. Y├╝zy─▒ldan kalma z─▒rhlar, mi─čferler, k─▒l─▒├žlar ve m─▒zraklar sergilenmektedir. Ana bina 1650 y─▒l─▒nda yap─▒lm─▒┼č.

M├╝zedeki b├╝y├╝k haritada Hollandal─▒ tacirlerin baharatlar─▒ hangi ├╝lkelerden getirildi─čini g├Âsterilmektedir. M├╝zede ├╝nl├╝ deniz ressam─▒ Wilhem Van Velde the YoungerÔÇÖin┬á ÔÇťThe Gould Leeuw on the Ij By AmsterdamÔÇŁ tablosundan Amsterdam Liman─▒ÔÇÖn─▒n 1686 y─▒l─▒ndaki durumunu g├Âr├╝yoruz.

Het Scheep Vaart Museum / Denizcilik M├╝zesi

Merkezdeki tren gar─▒ndan g├Âr├╝len bu tarihi binaya y├╝r├╝yerek 15 dakikada ula┼čt─▒m. Bina 1656 y─▒l─▒nda cephanelik olarak yap─▒lm─▒┼č. Bu tarihi binada Hollandan─▒n 500 y─▒ll─▒k denizcilik tarihi sergileniyor. Asl─▒nda b├Âlgede denizcilik daha eski as─▒rlara uzan─▒yor. 1100ÔÇÖl├╝ y─▒llarda Flaman denizciler, b├Âlgedeki kontlar ÔÇťHa├žl─▒ SeferleriÔÇŁne kendi gemileriyle kat─▒lm─▒┼člar.

Denizcilik M├╝zesiÔÇÖnin bulundu─ču tarihi binada ge├žmi┼č y├╝zy─▒llarda kullan─▒lm─▒┼č gemilerin, k├╝├ž├╝k teknelerin modelleri; bu teknelerde kullan─▒lm─▒┼č top, yelken, bayrak, pusula, d├╝rb├╝n, tabanca, t├╝fek, k─▒l─▒├ž ve kamalar ve di─čer techizat sergileniyordu.

Tarihi binan─▒n ├Ân├╝nde 17.y├╝zy─▒ldan kalma bir t├╝ccar gemisi ve HollandaÔÇÖn─▒n eski kraliyet yat─▒ bulunuyordu. Gemilerde korsanlara kar┼č─▒ toplar da bulunuyormu┼č. Gemiyi g├╝zelce gezdim. Ambarlar─▒, tayfalar─▒n hamaklar─▒n─▒, kaptan─▒n odas─▒n─▒ g├Ârd├╝m, bol bol foto─čraf ├žektim.

Red-light District

HollandaÔÇÖn─▒n bu k─▒rm─▒z─▒ fenerli sokaklar─▒n─▒ anlatmadan ge├žemeyece─čim. B├Âlge Eski KiliseÔÇÖye ├žok yak─▒n. Amsterdam b├╝y├╝k bir liman kenti.┬á Do─čal olarak liman kentlerinde as─▒rlard─▒r denizcilere ve yabanc─▒ t├╝ccarlara seks hizmeti veren kad─▒nlar bulunuyor. Belediye son y─▒llarda b├Âlgeyi iyice k├╝├ž├╝ltm├╝┼č. Camekanlarda oturan iri g├Â─č├╝sl├╝ kad─▒nlar ve seks kl├╝pleri turistlerin ilgisini ├žekmeye devam ediyor. ┬áBurada sex shoplar, erotik ┼čovlar─▒n d├╝zenlendi─či tiyatro ve birde sex m├╝zesi bulunuyor. Bu semtte baz─▒ sokaklarda de─či┼čik bir koku burnunuza gelirse ┼ča┼č─▒rmay─▒n. Hollanda da baz─▒ b├Âlgelerde esrar ve ba┼čka bir uyu┼čturucu kullanmak serbest b─▒rak─▒lm─▒┼č.

***

M├╝zeler semtinde birka├ž m├╝ze bulunuyordu. T├╝rk El├žili─či de buradayd─▒. Van Gogh m├╝zesi modern bir binayd─▒. Burada en ilgi ├žeken unsur Amsterdam yaz─▒s─▒yd─▒.

Steddelijk Museum, Modern Sanatlar ve Tasar─▒m m├╝zesiydi. Rijk Museum 1800ÔÇÖde kurulmu┼č, 1808ÔÇÖde Napolyonun emriyle AmsterdamÔÇÖa ta┼č─▒nm─▒┼č.

M├╝ze, 19. Y├╝zy─▒lda yap─▒lm─▒┼č tarihi bir binada bulunuyor. Bina 1876-1885 y─▒llar─▒ aras─▒nda in┼ča edilmi┼č. M├╝zede d├╝nyaca ├╝nl├╝ resim koleksiyonu bulunuyordu. Ayr─▒ca b├╝y├╝k bir Asya Sanat─▒ Kolleksiyonu bulunuyor.

1864ÔÇÖde kurulan VondelparkÔÇÖta a├ž─▒k hava tiyatrosu var. Burada ├╝cretsiz konserler d├╝zenleniyormu┼č.

Kanallar

AmsterdamÔÇÖ─▒ birbirine ba─člayan kanallarda birbirinden farkl─▒ d├Ârt rotada tekne turu yap─▒l─▒yor.

─░lk tekne turumuzu gen├žlerin sahibi oldu─ču bir firman─▒n teknesiyle yapt─▒k. Kalk─▒┼č yeri Anne FrankÔÇÖ─▒n evinin neredeyse dibindeydi. Ev 1960 y─▒l─▒nda m├╝ze olmu┼č. Teknedeki rehberimiz olan gen├ž kad─▒n, ÔÇťKanallar ├╝├ž metre. Ama bunun bir metresi ├žamur, bir metresi de kay─▒p bisikletlerÔÇŁ dedi. Belediye g├Ârevlileri ge├žen y─▒l on bin bisiklet ├ž─▒karm─▒┼člar. Rehberimiz ÔÇťBu say─▒ d├╝┼čenlerden az, daha fazla ekip g├ÂrevlendirmeliÔÇŁ diye ekledi.

─░kinci tekne turumuza tren gar─▒n─▒n yan─▒ndaki kanaldan ba┼člad─▒k. Kanallar─▒n yan─▒ndaki birbirinden g├╝zel tarihi binalar─▒ ve ├že┼čit ├že┼čit tekneleri seyrettik. Kendinize g├╝veniyorsan─▒z ├Âzel tekne kiralay─▒p, kaptanl─▒k yapabilirsiniz.

Kanallarda ├žok say─▒da k─▒y─▒ya ba─članm─▒┼č konut olarak kullan─▒lan tekneler bulunuyor. Bir teknede ba─čl─▒ bulundu─ču liman olarak ─░stanbul yaz─▒yordu. ├ľnceleri konut s─▒k─▒nt─▒s─▒ y├╝z├╝nden teknelerde ya┼čama s─▒cak bak─▒lm─▒┼č. Say─▒ artmaya ba┼član─▒nca k─▒s─▒tlama getirilmi┼č. Bu tekneler konutlar gibi numaral─▒. Kimisi teknesini ├ži├žek bah├žesine ├ževirmi┼č. De─čerleri de ├žok artm─▒┼č Kimisinin g├╝vertesinde l├╝ks bir arabay─▒ g├Ârmek ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ olmuyor.

├çi├žek Pazar─▒

Hollanda ÔÇťLaleler ├╝lkesiÔÇŁ olarak da bilinir. Osmanl─▒ d├Âneminde AnadoluÔÇÖdan g├Ât├╝r├╝len laleler burada yeti┼čtirilmi┼č, gibi siyah lale yeni t├╝rler elde edilmi┼č.┬á Yeri gelmi┼č bir lale so─čan─▒ y├╝zlerce alt─▒na sat─▒lm─▒┼č. Alt─▒n yerine lale so─čan─▒ biriktirilmi┼č.

O─člum ve gelinimle ├ž─▒kt─▒─č─▒m Amsterdam gezisinde yolumuz ├ži├žek pazar─▒na d├╝┼čt├╝. ├çi├žek pazar─▒n─▒n bug├╝nk├╝ yap─▒s─▒n─▒n temeli 1862 y─▒l─▒nda at─▒lm─▒┼č. Pazarda inan─▒lmaz derecede laleler, nergisler ve rengarenk de─či┼čik ├ži├žekler bulunuyor.

Begijnhof

Katolikler taraf─▒ndan kad─▒nlar i├žin kurulmu┼č bir manast─▒rm─▒┼č. Ge├žmi┼či 14. Y├╝zy─▒la uzan─▒yor. Avlu i├žinde ├žok say─▒da ev, bir ├že┼čme, k├╝├ž├╝k bir Meryem heykeli bulunuyordu. AmsterdamÔÇÖ─▒n en eski evi Het Houten Huis┬á Engelse Kerk (─░ngiliz Kilisesi) bulunuyor. 16bulunuyor.80ÔÇÖde in┼ča edilen Begijnhoff ┼čapeli

Muttoren saat kulesi

Kule, 1480 y─▒l─▒nda yap─▒lan kule 17. Y├╝zy─▒ldaki Frans─▒z i┼čgalinde darphane olarak kullan─▒lm─▒┼č. ┼×u an saat Kulesi i┼člevini g├Âr├╝yor.

Bisikletler

Y├╝zlerce ├že┼čit, kimi bisikletler zincirsiz, ayakla gidiyor.┬á Pizzac─▒lar bile bisikletli, pizzalar─▒ s─▒rtlar─▒nda ├Âzel ta┼č─▒ma ├žantalar─▒ var. ├ľnlerinde, arkalar─▒nda bulunan sepetlerinde sadece e┼čya, sat─▒n ald─▒klar─▒ yiyecekleri de─čil, ├žocuklar─▒n hatta bebeklerini bile yaz-k─▒┼č, s─▒cak-so─čuk demeden ta┼č─▒yorlar. O─čluma ÔÇťNiye bisiklet, kilometrelerce bisikletle gidiyorlar, motorsiklet kullanm─▒yorlarÔÇŁ. O─člum, ÔÇťBaba, buradaki bisikletlerin bazilari motosikletlerden pahal─▒ ve spor olsun diye kullan─▒yorlarÔÇŁ. Bisiklete bindiklerinden obez g├Ârmedim, kiloluya da pek rastlamad─▒m.

Zaanse Schens

HollandaÔÇÖn─▒n nas─▒l b├╝y├╝d├╝─č├╝n├╝ burada g├Ârd├╝m. Ge├žmi┼č y─▒llarda bu k├Âyde 1000 adet yek de─čirmeni bulunurken 1920 y─▒l─▒nda elliye d├╝┼čm├╝┼č, ┼ču an 13 de─čirmen bulunuyor. Ayr─▒ca tescilli 35 adet ah┼čap ev 1960ÔÇÖda buraya ta┼č─▒nm─▒┼č.

Nehir kenar─▒ndaki k├Ây├╝n giri┼činde bir ├žikolata fabrikas─▒ bulunuyordu. K├Ây├╝n giri┼činde tek katl─▒ tarihi binalarda eski d├╝kk├ónlar m├╝ze gibiydi. HollandaÔÇÖn─▒n en yayg─▒n marketinin ilk bakkal d├╝kk├ón─▒ buradayd─▒.

K├Âyde demirci, ayakkab─▒c─▒, f─▒├ž─▒c─▒, ayakkab─▒ yap─▒mc─▒s─▒, samanl─▒k ve ├že┼čitli d├╝kk├ónlar turistler i├žin a├ž─▒kt─▒. K├Âyde, tavuklar serbest├že geziyor.

Bunlardan sonra yel de─čirmenleri ba┼čl─▒yordu. Baz─▒ yel de─čirmeni m├╝zelerde T├╝rk├že bro┼č├╝rler g├Ârmek do─črusu ├žok ho┼čtu.

Yel de─čirmenleri bizde sadece un ├Â─č├╝tmede kullan─▒l─▒rken burada her ┼čeyde kullan─▒lm─▒┼č. Yel de─čirmenleri, kereste bi├žmekte, yemeklik ve s─▒nai ya─č ├╝retiminde, de─či┼čik minerallerin ├Â─č├╝t├╝lmesinde kullan─▒lm─▒┼č. G├Ârd├╝klerime ┼čapka ├ž─▒kard─▒m.

Tahta ayakkab─▒ imalathanesinde turistlere tahta ayakkab─▒n─▒n nas─▒l yap─▒ld─▒─č─▒ ustas─▒ taraf─▒ndan g├Âsterildi. Do─črusu i├ži ├žok rahatt─▒. Bu ayakkab─▒lar su ge├žirmiyordu. Hollandal─▒ ustan─▒n anlatt─▒klar─▒n─▒ Rus turistlere ├ževiren rehberi dinleyerek k─▒smen anlad─▒m ve kendisine te┼čekk├╝r ettim.

Peynir imalathanesinde HollandaÔÇÖn─▒n ├╝nl├╝ peynirlerinin nas─▒l yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ ├Â─črendik. Demirci ve f─▒├ž─▒c─▒da o d├Ânem k├Âylerde kullan─▒lan demir aletlerin, f─▒├ž─▒lar─▒n nas─▒l yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Ârmek m├╝mk├╝nd├╝.

*

G├Ârmediklerime gelince, dilenci, i┼čportac─▒ g├Ârmedim. Evsiz oldu─čundan ┼č├╝phelendi─čim bir ki┼či g├Ârd├╝m. Sokakta sigara i├žen ├žok azd─▒ ve do─čal olarak yerde izmarit de yok denecek kadar azd─▒.┬á Baz─▒ yerlerde sokak ├že┼čmeleri bulunuyordu. Hollandal─▒lar, ├že┼čmeden akan sular─▒ i├žiyorlard─▒. ├çok bira i├žildi─či i├žin sokak tuvaletleri yap─▒lm─▒┼č.

Kent i├žinde tramvay veya otob├╝se bindi─činizde s├╝r├╝c├╝ size ÔÇŁhelloÔÇŁ diyor. Kart─▒n─▒z─▒ binerken ve inerken okutuyorsunuz.┬á Gitti─činiz mesafe kadar ├Âd├╝yorsunuz. Trenlerde 1. Ve 2. mevkiler var, ├╝zerlerinde yaz─▒yor. Ayr─▒ca sessiz vagonlar var, uyumak veya sessiz ortamda yolculuk edebilirsiniz.

Merkez istasyonun yan─▒ndaki bisiklet park─▒n─▒ g├Âr├╝nce ┼čok ge├žirdim. On binden fazla bisiklet b─▒rak─▒labiliyordu. Kentin kar┼č─▒ mahallelerine giden feribotlarda bisiklet park─▒ i├žin ├Âzel yerler yap─▒lm─▒┼č. O─člum, ÔÇťBurada arabalar yayaya yol veriyor, aksi takdirde su├žluÔÇŁ.

Bisiklet yolunda sadece iki ki┼čilik elektrikli ara├žlar seyahat edebiliyor. Kent i├žinde az araba kullan─▒l─▒yor, vergisi fazla.

┼×ehir i├žinde elektrikli araba ┼čarj yerleri var. Trenle gidip gelirken evlerin ├Ân├╝nde birbirinden l├╝ks arabalar─▒n ┼čarj edildi─čini g├Ârd├╝m. ├ľnde gelen otomobil ├╝reticileri bu konuda epey yol alm─▒┼člar.

Eli t├╝fekli avc─▒ya rastlamad─▒m. Bal─▒k├ž─▒ da g├Ârmedim. Anla┼č─▒lan izne tabi ve belli b├Âlgelerde yap─▒l─▒yor. On g├╝nl├╝k seyahatimin 6 g├╝n├╝ AmsterdamÔÇÖda ge├žti. Bunun ├╝├ž g├╝n├╝nde yaln─▒z dola┼čt─▒m. O─člumun ya┼čad─▒─č─▒ ve Philips firmas─▒n─▒n merkezinin ,ÔÇťHigh Tech CampusÔÇÖunÔÇŁbulundu─ču ve bu firman─▒n var etti─či EinhovenÔÇÖda ├╝├ž g├╝n kald─▒m, Utrecht ve o─člumun yuksek lisansini yaptigi ┬áNyenrode ├╝niversitesi ve tarihi ┼čatosu i├žin bir g├╝n ay─▒rd─▒m. Bu iki kent ayr─▒ bir yaz─▒ konusu olmaya de─čer.

├ľzetlemek gerekirse adamlar hukuk temelinde bir sistem kurmu┼člar. Vatanda┼č devleti, devlet vatanda┼č─▒ kaz─▒klam─▒yor. Araziler b├Âl├╝nmemi┼č ve tek par├ža. ├çift├žiler (k├Âyl├╝ler demiyorum) ├Ârg├╝tlenmi┼čler. Ald─▒klar─▒n─▒ kooperatif ├╝zerinden al─▒yorlar. Kooperatiflerin fabrikalar─▒ var. ├çift├žilerin evleri villa gibi ├žok g├╝zeller. Kap─▒lar─▒nda dev gibi trakt├Ârler var. L├╝ks ├Âzel ara├žlar evlerin ├Ân├╝nde.

Ana fikir ne derseniz, ADAMLAR İNEK, KOYUN, AT BESLEMEKTEN ve ÇİFTÇİLİKTEN UTANMIYORLAR.

Ekrem Hayri Peker

 

202 total views, 1 views today

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: ekrempeker@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒