Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Halide Edip’in roman─▒… Mustafa Kemal Pa┼ča ve “Vurun Kahpeye”
  • 09 Mart 2019 Cumartesi
  • +
  • -

Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖna bilfiil kat─▒lan Halide Edip Ad─▒var, onba┼č─▒ r├╝tbesi alm─▒┼čt─▒r. ─░stanbulÔÇÖda d├╝zenlenen protesto mitinglerinde konu┼čan Halide Edip i┼čgal g├╝nlerinin yak─▒n tan─▒─č─▒yd─▒. ─░stanbulÔÇÖu terk eden az say─▒da ayd─▒ndan biriydi. Hem cepheyi, hem cephe gerisini yak─▒ndan takip etmi┼čti. Ad─▒var, ─░stiklal Sava┼č─▒ g├╝nlerini yazd─▒─č─▒ ÔÇťAte┼čten G├ÂmlekÔÇŁ ve ÔÇťVurun KahpeyeÔÇŁ kitaplar─▒nda dile getirmi┼čtir.

Halide Edip

Vurun Kahpeye, Halide Edip’in ikinci roman─▒d─▒r. Roman 1923 y─▒l─▒ sonlar─▒nda Ak┼čam gazetesinde tefrika edilmi┼č ve 1926’da ilk defa kitap olarak yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r.

Vurun Kahpeye roman─▒, milli m├╝cadele y─▒llar─▒n─▒ konu edinen bir romand─▒r. Bu roman Milli M├╝cadeleye bizzat kat─▒lm─▒┼č cephe gerisinden olaylar─▒ izlemi┼č bir ki┼či olan Halide EdipÔÇÖin tan─▒k oldu─ču olaylar─▒ da i├žermesi y├Ân├╝nden olduk├ža ├Ânem ta┼č─▒r.┬á ÔÇť1919ÔÇÖda ─░zmirÔÇÖin i┼čgal edilmesinden sonra ba┼člayan protesto mitinglerinde aktif rol oynayan Halide Edip; Fatih, Kad─▒k├Ây, Sultanahmet mitinglerinde konu┼čmalar yapm─▒┼č, ─░tilaf devletleri temsilcilerine verilmek ve ayn─▒ zamanda cami ve mescitlerde okunmak ├╝zere haz─▒rlanan protesto bildirilerini yaz─▒p imzalayanlar aras─▒nda yer alm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ Ayr─▒ca sava┼č muhabiri olarak g├Ârev alm─▒┼č, cephe gerisinden sava┼č y─▒llar─▒n─▒ gazeteci olarak da anlatm─▒┼č birisidir.

Romanda, idealist ├Â─čretmen olan ─░stanbullu AliyeÔÇÖnin AnadoluÔÇÖda bir kasabaya gidip Milli M├╝cadeleÔÇÖye destek vermesi ve bu esnalarda ba┼č─▒ndan ge├žen olaylar ele al─▒n─▒r.┬á Roman ├ľ─čretmen AliyeÔÇÖnin ya┼čad─▒klar─▒ndan ve g├Âzlemlerinden yola ├ž─▒karak o g├╝nlerdeki Anadolu halk─▒n─▒n Milli m├╝cadeleye bak─▒┼č─▒, tutumu Kuvay─▒ MilliyeÔÇÖye kar┼č─▒ tav─▒rlar─▒ ile Osmanl─▒ devleti yanl─▒lar─▒n─▒n ve eski d├╝zen kar┼č─▒tlar─▒n─▒n veya taraftarlar─▒n─▒n ├žat─▒┼čmalar─▒n─▒ yans─▒t─▒r.

Halide Edip, Vurun Kahpeye roman─▒nda, yobazl─▒k ve ba─čnazl─▒k y─▒k─▒lmadan kazan─▒lan ─░stiklal m├╝cadelesinin kal─▒c─▒ bir zafer olamayaca─č─▒n─▒,┬á┬á zaferin kal─▒c─▒ olmas─▒n─▒n yozla┼čm─▒┼č y├Ânetimin yerine ├ža─čda┼č e─čitim ile y├Ânetimin getirilmesi ile sa─članabilece─čini anlatmaya ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r.

Roman, bu temel d├╝┼č├╝ncesini kahramanlar─▒n─▒n m├╝cadele alanlar─▒ ve sava┼č cepheleri y├Ân├╝nden de ortaya koymaktad─▒r. Roman─▒n ana kahraman─▒ olan Aliye, e─čitim cephesinden yobazlar, cehalet, yozla┼čm─▒┼č kurumlar ile sava┼č─▒rken; ni┼čanl─▒s─▒ Tosun Bey d├╝┼čman ve d─▒┼č g├╝├žler ile harptedir. Nitekim d─▒┼č g├╝├žler ve d├╝┼čman ma─člup edilmi┼č; ama Aliye yenilmi┼č, hatta ta┼članarak ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

Roman─▒n finalinde bu ├želi┼čki ac─▒l─▒ bir ironi ┼čeklinde ortaya konulmu┼čtur.┬á Nitekim d├╝┼čmanla m├╝cadele kazan─▒lm─▒┼č,┬á i├ž g├╝├žler ile yap─▒lan sava┼č AliyeÔÇÖnin ta┼članarak ├Âld├╝r├╝lmesi ile kaybedilmi┼čtir.

Halide Edip Kurtulu┼č Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Atat├╝rkÔÇÖ├╝n kararg├óh─▒nda g├Ârev yapm─▒┼č, cephe gerilerinde dola┼čm─▒┼č, bir yazar olarak bu bak─▒mdan roman Halide EdipÔÇÖin g├Âzlemledi─či olaylar─▒ yans─▒tm─▒┼čt─▒r denilebilir.

Altm─▒┼čl─▒ y─▒llarda tarihi dokusunu koruyan Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda 1964 y─▒l─▒nda Halide Edip Ad─▒varÔÇÖ─▒n sinemaya aktar─▒lan me┼čhur roman─▒ndan ÔÇťVurun KahpeyeÔÇŁ filmi ├žekildi. Y├Ânetmenli─čini Orhan AksoyÔÇÖun yapt─▒─č─▒ filmin ba┼črollerinde H├╝lya Ko├žyi─čit, Ahmet Mekin oynuyordu. Filmin di─čer oyuncular─▒ aras─▒nda Vahi ├ľz, Reha Yurdakul, Ali ┼×en ve Danyal Topatan bulunuyordu.

Film, Aliye ├Â─čretmenin vatan sevgisini anlat─▒r. T├╝m yurt i┼čgal alt─▒ndad─▒r. AnadoluÔÇÖya yeni tayin olan Aliye ├Â─čretmen kasaba e┼čraf─▒ndan ├ľmer EfendiÔÇÖnin evine yerle┼čir. Cami ─░mam─▒ Hac─▒ Fettah ile H├╝seyin Efendi Kuvay-─▒ milliyeÔÇÖye kar┼č─▒d─▒rlar. Kasabay─▒ menfaatleri i├žin d├╝┼čman askerlerine vermekten ├žekinmeyen ikili, Y├╝zba┼č─▒ Fuat Bey ile s├Âzlenen Aliye’yi kasabadan g├Ândermek i├žin her yolu dener.

Yunan i┼čgali s─▒ras─▒nda i┼čgalcilerle i┼č birli─či yapan mollalar i┼čgalciler ka├ž─▒nca, sevmedikleri ve Yunanl─▒lardan bilgi toplay─▒p, Milli M├╝cadelecilere aktaran gen├ž ├Â─čretmeni i┼čbirlik├ži diye lin├ž ettirir. Tabii, filmin sonunda k├Ât├╝ adamlar as─▒l─▒r.

Asl─▒nda bu sonda ger├žek pay─▒ vard─▒r. Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda kurtulu┼čtan sonra 72 ki┼či Debboy Bay─▒r─▒ÔÇÖnda kur┼čuna dizildi. Filmin lin├ž sahnesi ┼×eyh M├╝ft├╝ Camisi ├Ân├╝nde ├žekilmi┼č.

*

Yazl─▒k sinemalarda kullan─▒lan makineler ucuz ve kullan─▒m─▒ kolayd─▒. K├Ây├╝m├╝zde (Mustafakemalpa┼čaÔÇÖn─▒n G├╝ll├╝ce k├Ây├╝) Seyfettin Tayfur ad─▒nda, babam─▒n arkada┼č─▒ olan giri┼čimci, mucit bir b├╝y├╝─č├╝m├╝z vard─▒. Bir arkada┼č─▒yla beraber k├Ây├╝n ─░zmir yoluna yak─▒n bir evin bah├žesinde sinema ekran─▒ i├žin ├Ânce bir duvar yapt─▒ ve b├Âylece k├Ây├╝m├╝zde ilk defa sinema a├ž─▒ld─▒. Biletler ucuzdu. ┼×ark─▒c─▒lar─▒n ├ževirdikleri filmleri getiriyordu. Oynayan filmlerin birka├ž─▒na k├Âydeki arkada┼člar─▒mla gittik.

Haber gazetesinde 1964 y─▒l─▒nda ├žekilen ÔÇťVurun KahpeyeÔÇŁ filmiyle ilgili bir haber

├ťnl├╝ sinemac─▒ yap─▒mc─▒s─▒ ├çi├žek ArifÔÇÖin (Arif KeskinerÔÇÖin) k├Ây├╝m├╝zde yedek subay olarak ├Â─čretmenlik yapmas─▒ ├žok ho┼č bir tesad├╝f olsa gerek.

“VURUN KAHPEYE” F─░LMLER─░ HAKKINDA

  • ÔÇťVurun KahpeyeÔÇŁ (1949) ├ľmer L├╝tfi Akad taraf─▒ndan ├žekilen film, iftira sonras─▒ lin├ž edilen Aliye ├ľ─čretmenin hik├óyesini konu edinmektedir. Film, Halide Edib Ad─▒var’─▒n 1923 y─▒l─▒ sonlar─▒nda Ak┼čam gazetesinde tefrika edilen ve 1926’da ilk defa kitap olarak yay─▒nlanan ayn─▒ adl─▒ eserinden sinemaya uyarlanm─▒┼čt─▒r. Roman, toplamda ├╝├ž defa sinemaya uyarlanm─▒┼č ve bu, ilk uyarlamad─▒r. Ba┼črolde Aliye ├ľ─čretmeni canland─▒ran Sezer Sezin vard─▒r.
  • ÔÇťVurun KahpeyeÔÇŁ (1964) Orhan Aksoy taraf─▒ndan ├žekilen filmin ba┼črol├╝nde H├╝lya Ko├žyi─čit ile Ahmet Mekin yer alm─▒┼čt─▒r.
  • ÔÇťVurun KahpeyeÔÇŁ (1973) Halit Refi─č taraf─▒ndan ├žekilen filmin ba┼črol├╝nde Hale Soygazi oynam─▒┼čt─▒r. Di─čer oyuncular, Tugay Toks├Âz, Tanju G├╝rsu, Muharrem G├╝rses, Kamran Usluer, Murat Tok, Sel├žuk ├ľzer,Diler Sara├ž, Mahmure Handan, Erdo─čan Seren.

1,702 Toplam, 3 okuma bug├╝n

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

13 Ocak 2020, Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri i├žin yorumlar kapal─▒
Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-3

Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-3

10 Ocak 2020, Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-3 i├žin yorumlar kapal─▒
Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2

Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2

10 Ocak 2020, Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-2 i├žin yorumlar kapal─▒
Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-1

Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-1

10 Ocak 2020, Ye┼čil├žam’─▒n Beyaz Filmleri: Uluda─č ve Sinema-1 i├žin yorumlar kapal─▒
Yeni┼čehir Bey Saray─▒ÔÇÖn─▒n ─░zinde

Yeni┼čehir Bey Saray─▒ÔÇÖn─▒n ─░zinde

10 Ocak 2020, Yeni┼čehir Bey Saray─▒ÔÇÖn─▒n ─░zinde i├žin yorumlar kapal─▒
H├Ây├╝kten k├Âye, k├Âyden mahalleye! Yeni┼čehirÔÇÖin ilk k├Ây├╝ Barc─▒n

H├Ây├╝kten k├Âye, k├Âyden mahalleye! Yeni┼čehirÔÇÖin ilk k├Ây├╝ Barc─▒n

10 Ocak 2020, H├Ây├╝kten k├Âye, k├Âyden mahalleye! Yeni┼čehirÔÇÖin ilk k├Ây├╝ Barc─▒n i├žin yorumlar kapal─▒
Nusrat May─▒n Gemisi TarsusÔÇÖta

Nusrat May─▒n Gemisi TarsusÔÇÖta

10 Ocak 2020, Nusrat May─▒n Gemisi TarsusÔÇÖta i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âkkurt ya da Bozkurt!

G├Âkkurt ya da Bozkurt!

10 Ocak 2020, G├Âkkurt ya da Bozkurt! i├žin yorumlar kapal─▒
Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

5 Aral─▒k 2019, Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler i├žin yorumlar kapal─▒
Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

5 Aral─▒k 2019, Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar