├ť├ž├╝nc├╝ Bat─▒ Trakya ─░daresi

├ť├ž├╝nc├╝ Bat─▒ Trakya ─░daresi

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi.
Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu.
TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi.
Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒:
"Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey",
"├ľzbek Mektuplar─▒",
"Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler",
"Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi".
Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r.
E-Posta: ekrempeker@gmail.com
Ekrem Hayri PEKER

Balkanlarda Kiliselerin ├Ânc├╝l├╝─č├╝nde ba┼člayan milliyet├žilik hareketi Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnda ayr─▒l─▒k├ž─▒ isyanlar─▒ ba┼člatt─▒. Osmanl─▒ÔÇÖya kar┼č─▒ ilk isyanlar S─▒rbistanÔÇÖda ba┼člad─▒.

Osmanl─▒ vergi sisteminin bozulmas─▒, hukuk sisteminde keyfili─čin yay─▒lmas─▒, yeni├žerilerin keyfi davran─▒┼člar─▒n─▒n S─▒rp isyan─▒n─▒n tetikleyici oldu─ču konusunda tarih├žiler hemfikirdir. S├╝re├ž otonom bir S─▒rp b├Âlgesinin ve yar─▒ ba─č─▒ms─▒z Eflak Eyaletinin kurulmas─▒yla sonu├žland─▒.

Kilisenin ├žabalar─▒yla Mora Yar─▒madas─▒nda ya┼čayan Yunanl─▒lar─▒n┬á isyan etti. Fenerli Rumlar─▒n Eflak Eyaletinde kurdu─ču (─░psilanti kurmu┼čtur) Etnik-i Eterya Cemiyeti b├Âlgede y─▒llard─▒r Faaliyetteydi. Mora/Peloponez yar─▒madas─▒nda Hristiyan Arnavutlar─▒n nufusun ├žo─čunlu─čunu olu┼čturdu─ču ve b├Âlgede ya┼čayan Greklerin az─▒nl─▒k durumunda oldu─ču nedense tarih├žiler taraf─▒ndan es ge├žilir. S─▒rp ihtilalinde bu denli g├Âr├╝lmeyen veya kay─▒tlara ge├žmeyen katliamlar bu ayaklanmada g├Âr├╝l├╝r. Mora Yar─▒madas─▒ÔÇÖnda ya┼čayan otuz bin M├╝sl├╝man halktan iki bin ki┼činin kurtuldu─ču ├žo─ču Arnavut k├Âkenli yaz─▒l─▒d─▒r. Kad─▒n ve ├žocuklar─▒n bir k─▒sm─▒ k├Âle yap─▒lmak i├žin sa─č b─▒rak─▒l─▒r. Yabanc─▒ konsoloslar─▒n arac─▒l─▒─č─▒yla teslim olan Preveze kalesindeki M├╝sl├╝manlar ve Atina’daki Akropol’e s─▒─č─▒nan M├╝sl├╝manlar verilen s├Âzlere ra─čmen katliama u─črar. Balkanlarda ba─č─▒ms─▒zl─▒k hareketi, milli devletlerin kurulu┼ču etnik temizlik temelinde y├╝kselir. M─▒s─▒rÔÇÖdan gelen KavalaÔÇÖl─▒ Mehmet Ali Pa┼čaÔÇÖn─▒n o─člu ─░brahim Pa┼ča komutas─▒ndaki kuvvetlerin yard─▒m─▒yla isyan bast─▒r─▒ld─▒. Ancak Avrupal─▒ ayd─▒nlar─▒n bask─▒lar─▒ h├╝k├╝metin ├╝zerinde etkili olur. Osmanl─▒ Donanmas─▒ Navarin K├Ârfezinde yak─▒l─▒r ve Yunanistan’─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ kabul edilir. YunanistanÔÇÖ─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒na giden s├╝re├ž Avrupal─▒ Ayd─▒nlarca ba┼člat─▒lm─▒┼čt─▒r. K─▒sacas─▒ Yunan Devleti Avrupal─▒ Ayd─▒nlar─▒n eseridir diyebiliriz. YunanistanÔÇÖ─▒n ba┼č─▒na Alman k├Âkenli bir prens getirilir. Ancak ─░ngilizler bu devleti himayelerine al─▒r. Napolyon sava┼člar─▒ndan sonra ele ge├žirdi─či Venediklilere ait adalar yeni devlete b─▒rak─▒l─▒r(1862).

Yunan Devleti f─▒rsat bulduk├ža topraklar─▒n─▒ b├╝y├╝tmek i├žin Osmanl─▒lara sald─▒rd─▒. 1841’de Girit Adas─▒ÔÇÖnda ayaklanma ba┼člat─▒r. K─▒r─▒m Sava┼č─▒ s├╝rerken (1853-1856) Yunan kuvvetleri Teselya ve Epir b├Âlgelerine sald─▒r─▒r, ancak ─░ngiliz ve Frans─▒z bask─▒s─▒yla geri ├žekilirler.

Girit’te ya┼čayan Rumlar 1866 y─▒l─▒nda ikinci bir ayaklanma ba┼člat─▒lsa da Osmanl─▒lar taraf─▒ndan bast─▒r─▒l─▒r.1877-1878 Osmanl─▒-Rus Sava┼č─▒ Yunanistan i├žin bir f─▒rsat olur. Berlin Antla┼čmas─▒’na konulan bir maddeden faydalanarak Teselya’n─▒n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝ ve Epir b├Âlgesinden bir b├Âlge Yunanistan’a ge├žer.

1896’da Girit’te yeni bir ayaklanma ba┼člar. Ada da ├žat─▒┼čmalar s├╝rerken 1897’de Osmanl─▒ Devleti’ne sald─▒r─▒rlar. K─▒sa bir s├╝rede ma─člup olsalar da masadan galip kalkarlar ve Girit Adas─▒’nda ├Âzerk bir y├Ânetim kurulur. 1841 ve 1896 y─▒llar─▒ aras─▒nda adada ya┼čayan M├╝sl├╝manlar katliama u─črar. Bir k─▒sm─▒ da Anadolu’ya g├Â├ž eder. Ada 1908’de Yunanistan’a kat─▒l─▒r.

├çok ge├žmeden 1912’de Balkan Sava┼č─▒ patlak verir. Balkanlar kan i├žinde kal─▒r. Osmanl─▒ ordular─▒ art arda yenilir. Yunan kuvvetleri Selanik kap─▒s─▒na dayan─▒r. O d├Ânemde Selanik ┼čehrinin y├╝zde 40’─▒ M├╝sl├╝man, y├╝zde40’─▒ Yahudi ve kalan y├╝zde 20 Rum, Arnavut, Bulgar gibi ├že┼čitli halklardan olu┼čuyordu. B├Âlgenin ticaret merkezi olan Selanik Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču’nun en zengin kentlerinin ba┼č─▒nda geliyordu, ┼čehrin zarar g├Ârmesini istemeyen Burjuvalar ┼×├╝kr├╝ Pa┼ča’y─▒ ikna ederek tek bir silah at─▒lmadan ┼čehrin teslimini sa─člarlar. Bulgar kuvvetleri de Bat─▒ Trakya ve Edirne’yi i┼čgal etti, Birinci Balkan Sava┼č─▒ ve ─░kinci Balkan Sava┼č─▒ sonras─▒ ya┼čananlar─▒ biliyoruz. Sonunda birka├ž cephede sava┼čmak zorunda kalan ve bir k─▒sm─▒ ba┼čka b├Âlgelere g├Ânderilen Bulgar kuvvetlerine kar┼č─▒ Enver Pa┼ča komutas─▒ndaki g├Ân├╝ll├╝ kuvvetler Edirne’yi kurtar─▒r. S├╝leyman askeri Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref ve Sami Beyler, Yakup Cemil gibi daha sonra Te┼čkilat-─▒ mahsusa da g├Ârev alm─▒┼č kahramanlar y├Âredeki Bulgar kuvvetlerini art arda bozguna u─čratarak Stuma-Karasu’na kadar olan y├Âreyi kurtar─▒p Bat─▒ Trakya T├╝rk Cumhuriyeti Devleti’ni kurar. Bu devlet Yunanistan, Fransa ve Bulgaristan bu ├╝lkeyi tan─▒rlar.

Belki ismi cumhuriyet olu┼čundan belki ─░ttihat ve Terakki i├žindeki ├žeki┼čmeler, Balkan Sava┼č─▒’nda arabulucu olan devletleri k├╝st├╝rmemek sebebiyle bu Cumhuriyet’i tan─▒mad─▒lar ve y─▒k─▒lmas─▒ i├žin ├žaba g├Âsterdiler. Bat─▒ Trakya Cumhuriyet’i Cemal Pa┼ča’n─▒n bask─▒s─▒yla y─▒k─▒ld─▒ ve Bat─▒ Trakya b├Âlgesi BulgaristanÔÇÖa teslim edildi. Konuyla ilgili ├žok say─▒da yay─▒n oldu─ču i├žin burada noktay─▒ koyal─▒m.

─░kinci Trakya ─░daresini ─░ske├že ve Sturuma Nehri aras─▒nda kurulan ─░kinci Bat─▒ Trakya Cunta y├Ânetimi tarihimizin tozlu sayfalar─▒ aras─▒nda kaybolmu┼čtur.┬á Bat─▒ Trakya T├╝rklerinin ve Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n b├Âlgedeki ├žal─▒┼čmalar─▒ hi├ž sona ermedi.

Birinci d├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan sonra b├Âlge Frans─▒z i┼čgali alt─▒na girer. Yunan Ba┼čbakan─▒ Venizelos B├Âlgeyi YunanistanÔÇÖa katmak istemektedir.

Venizelos kulis ├žal─▒┼čmalar─▒ netice verir, 27 Kas─▒m 1919 tarihli Neuilliy Antla┼čmas─▒na Bat─▒ Trakya’ da halk─▒n hangi devlete ba─članaca─č─▒na dair bir referandum yap─▒lmas─▒yla ilgili bir madde kayd─▒rd─▒ (48. madde). Bu antla┼čman─▒n kabul├╝nden sonra Venizelos b├Âlgedeki faaliyetlerini artt─▒rd─▒. B├Âlgedeki t├╝rk ├žiftlik a─člar─▒n─▒ sat─▒n almaya ├žal─▒┼čt─▒.

B├Âlgedeki 4 ilin G├╝m├╝lcine, Dedea─ča├ž, Sofulu ve Dimetoka’ n─▒n n├╝fus yap─▒s─▒ (Lozan Tutanaklar─▒na g├Âre):

Bulgar; 26266
Rum; 33904
Ermeni; 923
Yahudi; 1374
T├╝rkler (M├╝sl├╝manlar) 129118 idi.
G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi b├Âlgede ya┼čayan T├╝rk n├╝fusu Rumlar─▒n d├Ârt kat─▒yd─▒. ├ťstelik Bulgarlar kar┼č─▒yd─▒lar. ─░stanbul’ u da i├žine alan b├Âlgeyi Yunanistan’a katmak isteyen Venizelos’un verdi─či rakamlara g├Âre b├Âlgede ya┼čayan (1919 Y─▒l─▒) n├╝fusun da─č─▒l─▒m─▒ ┼č├Âyleydi:

Rum – 730.822
Bulgar – 112.174
Ermeni – 183.213
Musevi – 65.821
Di─čer Milletler – 151.151 (Yahudiler, Ulahlar, Arnavutlar)
T├╝rkler/M├╝sl├╝man 957.425
Toplam n├╝fusun (2.200.646) %32,3’├╝ Rumdu. Venizelos’un etkisi alt─▒nda kalan Frans─▒z Valisi General Charpier referandum sonu├žlar─▒n─▒ de─či┼čtirmeyi ba┼čard─▒. ─░stanbul ve Ankara h├╝k├╝metleri aras─▒ndaki i├ž sava┼č b├Âlgenin Yunanistan’a ge├žmesini kolayla┼čt─▒rd─▒. Referandum neticesi halk─▒n Yunanistan’a ilhak─▒ olarak ilan edildi. Yunan kuvvetleri Plesibitten sonra ciddi bir kar┼č─▒ koyma olmadan b├Âlgeyi i┼čgale ba┼člad─▒lar. ─░┼čgal 22 May─▒s 1920’de sona erdi. B├Âlgedeki T├╝rklerin bir k─▒sm─▒ i┼čgali tan─▒mayarak, 21 May─▒s 1920’de G├╝m├╝lcine’nin Hemitli B├Âlgesinde Bat─▒ Trakya Ulusal H├╝k├╝meti Kurdular. H├╝k├╝metin ba┼čkan─▒ Pe┼čtereli Tavfik Bey’di. Genel Kurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒na tan─▒d─▒─č─▒m─▒z, gerilla sava┼č─▒ ya da komitac─▒l─▒kta uzman bir isim getirildi. Y├╝zba┼č─▒ Fuat Alkan getirildi. Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒na ise sonraki y─▒llarda TBMM’de tabi senat├Ârl├╝k g├Ârevinde bulunan Fahri ├ľzdilek se├žildi. Bu h├╝k├╝met 24 Temmuz 1923 Y─▒l─▒’na kadar m├╝cadelesini siyasi ve askeri alanda s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝r. Gerilla tarz─▒ m├╝cadelesiyle Yunanistan’─▒n b├Âlgeye, Trakya ve AnadoluÔÇÖya asker ve silah sevkiyat─▒n─▒ engellenmeye ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu ama├žla telefon ve telgraf hatlar─▒ kesilmi┼č, k├Âpr├╝ler havaya u├žurulmu┼čtur. B├Âlge halk─▒n─▒n destek vermesiyle eylemler devam etmi┼č, demiryolu hatlar─▒ tahrip edilmi┼č, istasyon binalar─▒ bas─▒lm─▒┼čt─▒r. B├Âlgedeki yunan askeri birliklerini de kar┼č─▒ bask─▒nlar verilmi┼č, ├žok say─▒da yunan askeri ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.┬á 4-5 Nisan g├╝nlerinde Fuat Balkan ve ┼×evket Bey’in komutas─▒ndaki 1 m├╝freze G├╝m├╝lcine ┼×ehrini topa tutarak kenti alt ├╝st ettiler. Askeri m├╝cadele s├╝rerken Bat─▒ Trakya Ulusal H├╝k├╝meti Viyana, Roma, Paris ve Bar─▒┼č antla┼čmalar─▒ s├╝rerken Lozan’a Temsilciler g├Ânderilmi┼čtir. Lozan M├╝cadelesi s├╝rerken m├╝cadeleye verilen lojistik destek durdu. Lozan’da g├Âr├╝┼čmeler s├╝rerken konuyu m├╝zakere masas─▒na getiren heyetimiz bu konuda pek ba┼čar─▒l─▒ olamam─▒┼čt─▒r. Romanya, Bulgaristan ve S─▒rp -H─▒rvat Krall─▒─č─▒ ( Yugoslavya) YunanistanÔÇÖ─▒ desteklemi┼člerdir. Yunanl─▒lar b├Âlgenin Bulgaristan’dan Neuilly antla┼čmas─▒na g├Âre yap─▒lan plesibitle Yunanistan’a kat─▒ld─▒. Dimetoka’y─▒ Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin kendi istekleriyle Bulgaristan’a verdiklerini ├Âne s├╝rm├╝┼člerdir. Kral’a h├╝k├╝metin y─▒k─▒l─▒p s├╝rg├╝nden geri d├Ân├╝p ba┼čkanl─▒─č─▒ ├╝stlenen Veizelos’un kar┼č─▒m─▒zda olu┼ču T├╝rkiye i├žin b├╝y├╝k bir dezavantaj olmu┼čtu. T├╝rk heyeti plesibit iste─či destek g├Ârmemi┼čtir. Bulgar heyeti b├Âlgede ├Âzerk bir y├Ânetim veya daha ├Ânce oldu─ču gibi m├╝ttefiklerinin y├Ânetiminde 1 idare kurulmas─▒n─▒ istediler. T├╝rk y├Ânetiminin b├Âlgedeki arazilerinin %84 ‘├╝n├╝n T├╝rklere ait oldu─čunu ileri s├╝rm├╝┼čse de Plesibit telebi kabul edilmemi┼čtir. Lozan Antla┼čmas─▒na b├Âlgeyle ilgili konan 36 -37-38-39-40-41-42 ve 43. maddelerle din, dil, m├╝lklerini muhafaza etmeleri b├Âlge n├╝fus yap─▒s─▒n─▒n korunmas─▒ kabul edilen son nokta konulmu┼čtur. Norve├ž Temsilcisi Nansen’in teklifi ile n├╝fus m├╝badelesi yap─▒lm─▒┼č Mesta ve Serez aras─▒nda ya┼čayan M├╝sl├╝manlar T├╝rkiyeÔÇÖdeki Rumlarla de─či┼čtirilerek oradaki T├╝rk varl─▒─č─▒n─▒ son verilmi┼čtir.

 

Kaynak├ža:

1) Bat─▒ Trakya’n─▒n D├╝n├╝ Bug├╝n├╝ ├ťmit Kurtulu┼č┬á ─░stanbul 1973
2) Bir Komitecinin An─▒lar─▒ Fuat Balkan ─░stanbul
3)S─▒rlar Prof. Dr. Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝k┬á ─░stanbul
4)Te┼čkilat-─▒ Mahsusa’dan Hac─▒ Sami Bey┬á Ekrem Hayri Peker ─░stanbul 2012
5) Tarihte Girit ve Osmanl─▒lar D├Ânemi N. Ahmet Benguo─člu┬á ─░stanbul
6) Balkan Sava┼č─▒ ─░brahim Artun├ž ─░stanbul
7) Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n An─▒lar─▒ (19-1908) Haz─▒rlayan:Halil Erdo─čan Cengiz ─░stanbul 1908

718 total views, 1 views today

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: ekrempeker@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒