Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Binek ta┼člar─▒ ve BursaÔÇÖdaki son binek ta┼č─▒
  • 24 Haziran 2018 Pazar
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Toplam: 6,490 , Bug├╝n: 5 Okuma

Ge├žmi┼čten kalan izler, zaman i├žinde sessiz-sedas─▒z g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝nden yitip, gidiyorlar. Neden sonra, buradaki ├ž─▒nar a─čac─▒, su i├žti─čim ├že┼čme; gidip, ├žay i├žti─čim kahve-kafe, eski sur duvar─▒, sivil mimari ├Ârne─či ah┼čap bina yok olup gitmi┼č. ┼×a┼čk─▒n vaziyette ne zaman y─▒k─▒ld─▒, kesildi, kapand─▒ diye kendinize sorars─▒n─▒z. G├╝ndelik hayat sizi i├žine ├žekip, d─▒┼č d├╝nyadan soyutlam─▒┼čt─▒r.

BursaÔÇÖda say─▒s─▒z tarihi ├že┼čmeler, hanlar, hamamlar, mescitler, hazireler, as─▒rl─▒k ├ž─▒narlar, sivil mimari ├Ârne─či yap─▒lar yok olmaya devam ediyor. Restorasyon facialar─▒ ayr─▒ ve ac─▒ bir yaz─▒ konusu. Osmangazi T├╝rbesinden ├žal─▒nan sanduka ├Ârt├╝s├╝ kim bilir ┼čimdi nerelerdedir? Tah─▒l HanÔÇÖ─▒n ah┼čap kap─▒lar─▒ y─▒llar ├Ânce bir anda kaybolup gitti.

Soyulan, avizeleri, ┼čamdanlar─▒, para eden t├╝m yadig├órlar ├žal─▒n─▒yor. Bir ├žini ├žalmak i├žin onlarca ├žiniye zarar veriliyor. K├Ây mezarlar─▒ndan tarihi mezar ta┼člar─▒ ├žal─▒n─▒p duruyor. Bu k├╝lt├╝r katliamc─▒lar─▒na verilen cezalar ├žok komik oldu─ču i├žin ├žeteler icraatlar─▒na devam ediyorlar.

Di─čer yandan a┼č─▒r─▒ g├Â├žler ┼čehirlerin ruhlar─▒n─▒ yok etti. Rant u─čruna sit alanlar─▒, sivil mimari ├Ârnekleri yok ediliyor. ├çok katl─▒ i┼č merkezi dikmek i├žin tarihi camiler, Do─čan Bey Camisinde oldu─ču gibi yerinden kayd─▒r─▒l─▒yor; y─▒k─▒l─▒p, yeniden yap─▒l─▒yor.

Osmanl─▒n─▒n kentleri ticaret, yerel sanayi merkezleri oldu─ču kadar, birer e─čitim ve k├╝lt├╝r merkezi ├Âzelli─či olarak ├ževrede ya┼čayanlar i├žin ├žekim merkeziydiler. Nahiye (karye), kaza gibi yerle┼čimler ticari yollar ├╝zerine veya yak─▒nlar─▒n─▒ kurulurdu.

Kentlere gelenler at, kat─▒r, e┼ček, deve, at veya ├Âk├╝z arabalar─▒n─▒ kullan─▒rlard─▒. Tabi├« ki ├žo─čunlukla binek tabir etti─čimiz at-e┼ček ve kat─▒r kullan─▒l─▒rd─▒. Binek hayvanlar─▒na da ├žuval, k├╝fe, b├╝y├╝k heybeler konularak ticari mallar ta┼č─▒n─▒rd─▒. Bunlar─▒n ├╝zerine de binmek, inmek gerekiyor. Herkeste bir s─▒├žray─▒┼čta bine─čine binecek s├╝vari yetene─či yok. Rus Beyzadelerinin at u┼čaklar─▒ varm─▒┼č, beyleri ata binece─či zaman at─▒n ├Ân├╝ne yatarla┼čm─▒┼č. Beyleri de ├╝zerlerine bas─▒p at─▒na binermi┼č.

Hanlar─▒n, ├žar┼č─▒lar─▒n, ├Ânemli meydanlar─▒n oldu─ču yerlerde gelen-giden insanlar─▒n rahat├ža bineklerine binmesi i├žin binek ta┼člar─▒ konulmu┼čtur. Kimisi, k├╝├ž├╝k bir s├╝tun, kimisi merdiven ┼čeklinde; ├žok basit, kimisi,┬á kimisi ├žok s├╝sl├╝ ├že┼čit, ├že┼čit binek ta┼člar─▒ yap─▒lm─▒┼č ki insanlar rahat etsinler diye. ┬áHanlar, hamamlar, eski ├žar┼č─▒lar birer birer y─▒k─▒l─▒p, giderken yanlar─▒nda binek ta┼člar─▒n─▒ da g├Ât├╝rd├╝ler. Meydanlar d├╝zenlenip, yenilenirken dozerler kalanlar─▒ da yok ettiler.

BursaÔÇÖn─▒n son binek ta┼č─▒ y─▒llard─▒r ayn─▒ yerde duruyor. Kendisiyle 1992 y─▒l─▒nda tan─▒┼čt─▒m. Heykel semtinde, Hoca Alizade MahallesiÔÇÖnde oturdu─čum evin soka─č─▒ndayd─▒. Necati Bey K─▒z Meslek LisesiÔÇÖnden a┼ča─č─▒ya inen caddeyle, oturdu─čum be─čendi soka─č─▒n birle┼čti─či k├Â┼čedeki ah┼čap evin ├Ân├╝nde as─▒rlara meydan okurcas─▒na duruyor, Sadece yolun her asfaltlanmas─▒nda biraz daha g├Âm├╝l├╝yordu.

Bir g├╝n ah┼čap evin ├ž├Âkm├╝┼č oldu─čunu g├Ârd├╝m. Aylar sonra enkaz temizlendi, bo┼č arsa tahta perdeyle ├ževrildi. K─▒sa s├╝rede tahta perde ├že┼čitli afi┼č ve ilanlarla doldu. Binek ta┼č─▒ mahzun, mahzun ge├žen zamana ┼čahitlik ediyor, belki de ÔÇťSon g├╝nlerim geldiÔÇŁ diye d├╝┼č├╝n├╝yor. Yak─▒nda in┼čaat izni al─▒n─▒r, temeli kazacak dozerin kep├žesiyle k─▒r─▒lacak, molozlar─▒ ta┼č─▒mak i├žin gelen bir kamyona y├╝klenerek kaybolan di─čer ta┼člar─▒n ak─▒betine u─črayacak.

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
  • YEN─░
─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

Mesut YILMAZ, 28 Haziran 2022
Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Dr. Halil ATILGAN, 29 May─▒s 2022
3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Integration of Historic Landmarks into New City Concept in Edirne, Turkey

Integration of Historic Landmarks into New City Concept in Edirne, Turkey

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Kafkasya Nart Destanlar─▒ ve N├Ârobilim

Kafkasya Nart Destanlar─▒ ve N├Ârobilim

Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN, 29 May─▒s 2022
Muhte┼čem Kanuni – Nicolae Jorga

Muhte┼čem Kanuni – Nicolae Jorga

Mesut YILMAZ, 27 May─▒s 2022
Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Prof. Dr. Nadir Paksoy, 15 May─▒s 2022