Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bat─▒ TrakyaÔÇÖda Kuva-y─▒ Milliye

Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda Bat─▒ TrakyaÔÇÖda Kuva-y─▒ Milliye

  • Ekrem Hayri PEKER

Balkanlarda 1800’l├╝ y─▒llarda yay─▒lan Milliyet├žilik hareketi etnik k├Âkenli e┼čk─▒yal─▒kla beraber y├╝r├╝m├╝d├╝. E┼čk─▒ya ├žetelerinin bask─▒s─▒yla, M├╝sl├╝man ahali g├Â├ž etmeye ba┼člam─▒┼čt─▒. S─▒rp, Yunan, Karada─čl─▒ milliyet├žilerin olu┼čturdu─ču ├žeteler; bulunduklar─▒ b├Âlgelerde ├žo─čunlu─ču olu┼čturmak, M├╝sl├╝man halk─▒ b├Âlgeden uzakla┼čt─▒rmak i├žin katliamlara ba┼člad─▒. ├çeteler girdikleri k├Âylerde hayvanlar─▒ ve de─čerli e┼čyalar─▒ gasp ettikten sonra k├Âyde ya┼čayanlar─▒ cami ve samanl─▒klara doldurup k├Âyle beraber yak─▒yorlard─▒.

─░kinci Mahmut devrinde Balkanlarda ve Anadolu’daki yerel derebeyleri kald─▒r─▒p, y├Ânetim sistemini de─či┼čtirdi. Yeni ordunun kurulmas─▒, e─čitim alan─▒nda yap─▒lan reformlar merkezi h├╝k├╝meti g├╝├žlendirdi. Tanzimat d├Ânemi, bu geli┼čmelerin ├╝st├╝nde y├╝kseldi.

├çetecilik faaliyeti 1870’lerde Bulgaristan’da h─▒zla yay─▒ld─▒. Rus ├çarl─▒─č─▒n─▒n destekledi─či ├žeteler b├Âlgeye yerle┼čtirilen ├çerkeslere sald─▒rd─▒. ├çerkeslerin kar┼č─▒l─▒k vermesi, ├╝zerine Bulgaristan’da kar┼č─▒l─▒kl─▒ katliamlar ba┼člad─▒. 1876 y─▒l─▒nda Bosna-Hersek’te ba┼člayan isyana Karada─č’─▒n kar─▒┼čmas─▒n─▒ istemeyen Osmanl─▒ Devleti isyana ge├ž m├╝dahale etti.

─░stanbul’da toplanan Tersane Konferans─▒ kararlar─▒n─▒ Sadrazam Mithat Pa┼ča reddetti. Me┼črutiyet ilan edilmi┼čtir. Osmanl─▒ Devleti’ni y├Ânetenler 1850’lerde ├çarl─▒─ča kar┼č─▒ yeni bir ittifak olu┼čturacaklar─▒n─▒ san─▒yorlard─▒. Oysa Bulgaristan’da ya┼čayanlar ─░ngiliz, Frans─▒z ve Avusturya bas─▒n─▒na ├žok olumsuz yans─▒m─▒┼čt─▒. Avrupa kamuoyuna M├╝sl├╝manlar─▒n Bulgarlar─▒ katletti─či fikri yerle┼čmi┼čtir. Gazeteler h├╝k├╝metleri m├╝dahaleye ├ža─č─▒r─▒yordu. ├ľnce Karada─č Osmanl─▒ Devleti’ne sava┼č ilan etti. ├çarl─▒k Rusya’s─▒ m├╝dahale ├Âncesi Avusturya-Macaristan ─░mparatorlu─čuna Bosna-Hersek Eyaletinin i┼čgalini teklif etti. Avusturya-Macaristan ─░mparatorlu─ču tarafs─▒z kal─▒nca, ─░ngiltere h├╝k├╝meti kamuoyu bask─▒s─▒ kar┼č─▒s─▒nda sessiz kal─▒nca Rus ├çarl─▒─č─▒ sava┼č ilan edip Tuna Nehrini a┼čarak Bulgaristan’a girdi.1830’da Edirne’ye kadar gelen Rus ordular─▒ Ye┼čilk├Ây’e kadar geldi. Tarih kitaplar─▒nda bu olaylar ayr─▒nt─▒lar─▒yla yaz─▒l─▒. Osmanl─▒ topraklar─▒ payla┼č─▒l─▒r. Osmanl─▒ Devleti’nin elinde Balkanlar’da Arnavutluk d─▒┼č─▒nda ├ťsk├╝p, Manast─▒r ve Selanik Vilayetleri kald─▒.

Avrupa’da Osmanl─▒ Devleti’nin sonunun geldi─či topraklar─▒n─▒n nas─▒l payla┼č─▒laca─č─▒ tart─▒┼č─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒. Bug├╝nk├╝ Kosova, Makedonya ve ArnavutlukÔÇÖa kimin h├ókim olaca─č─▒ kavgas─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒. Karada─č, S─▒rbistan, Yunanistan, Bulgaristan ve ba─č─▒ms─▒z Makedonya Devleti kurmak isteyen Makedon milliyet├žilerinin olu┼čturdu─ču “komita” adl─▒ ├žeteler ortal─▒─č─▒ kaplad─▒. Bu ├žeteler sadece M├╝sl├╝man k├Âyleri de─čil kendilerine rakip g├Ârd├╝─č├╝ di─čer halklara da sald─▒r─▒yorlard─▒. Avrupal─▒ konsoloslar bu komutanlar─▒n manevi destek├žileriydi, sonras─▒ malum.93 Harbi’nin ├╝zerinden otuz be┼č y─▒l gibi k─▒sa bir s├╝re sonra Osmanl─▒ Devleti Balkanlardaki t├╝m topraklar─▒n─▒ kaybetti. Bulgar ordular─▒ ├çatalca’da g├╝├žl├╝kle durduruldu.

Osmanl─▒ askerlerinin zay─▒fl─▒─č─▒, her sava┼č─▒ kaybetmesi y├╝z├╝nden ─░ngiltere-Fransa blo─ču bizi m├╝ttefik olarak kabul etmediler.1912’de peri┼čan olan Osmanl─▒ ordusu ├Ânce ├çanakkale’de sonra di─čer cephelerde b├╝y├╝k ba┼čar─▒ g├Âsterdi. Bu ba┼čar─▒n─▒n s─▒rr─▒ neydi? Gerek 2.Me┼črutiyet’in ilan─▒n─▒ sa─člayan, Osmanl─▒ Devleti’nin son d├Âneminde ve ─░stiklal Sava┼č─▒’nda g├Âze ├žarpan komutanlar─▒n hemen hepsi MakedonyaÔÇÖda e┼čk─▒ya/komitac─▒ takibinde yeti┼čmi┼č insanlar olmas─▒ bir rastlant─▒ de─čildir. Bu tecr├╝belere sahip komutanlar y├Ânetimi ele al─▒nca ordunun yap─▒s─▒n─▒ de─či┼čtirdiler.

Harbiye Naz─▒r─▒ Enver Pa┼ča ve Harbiye M├╝ste┼čar─▒ olan ─░smet Pa┼ča be┼č binden fazla alayl─▒ subay─▒ emekli etti. Binlerce subay─▒n r├╝tbesi indirildi. Orduyu e─čitmek amac─▒yla Almanya’dan subaylar getirildi. Redif sistemi kald─▒r─▒ld─▒. Ordunun lojistik sistemi d├╝zeltildi. Bu yeni ordu bir├žok cephede ba┼čar─▒lar kazand─▒.

Osmanl─▒ Devleti’nin ve ordusunun komitac─▒larla m├╝cadelede ba┼čar─▒s─▒zl─▒─č─▒n─▒n temelinde m├╝cadeleyi zaptiye ad─▒ verilen d├╝zenli birliklerle yapmas─▒yd─▒, Bat─▒ Trakya’da b├╝y├╝k m├╝cadele veren subaylar─▒m─▒zdan Fuat Balkan an─▒lar─▒nda onlarla ayn─▒ metotlarla m├╝cadele etmeliydik diye yazar.

Balkan Sava┼č─▒’n─▒n sonunda bize teklif edilen s─▒n─▒r Midye-Enez hatt─▒yd─▒. Edirne Bulgarlara b─▒rak─▒l─▒yordu. Anla┼čmaya kar┼č─▒ ├ž─▒kan ─░ttihat ve Terakki Cemiyeti Ba┼čkanl─▒─č─▒ (Bab-─▒ Ali) bas─▒p iktidar─▒ de─či┼čtirir. S─▒ra EdirneÔÇÖnin kurtar─▒lmas─▒na gelmi┼čtir. Askeri bir harek├óta cesaret edilemez. B├Âyle bir te┼čebb├╝s ba┼čar─▒l─▒ da olsalar Avrupa devletlerinin tepkisini ├žekerdi. Ba┼čka bir yol bulunmal─▒yd─▒. ├ç├Âz├╝m Ak─▒nc─▒ M├╝frezesi olu┼čturmakt─▒. K─▒sacas─▒ Bulgarlar ge├žmi┼čte kulland─▒klar─▒ silahlarla vurulacakt─▒.

1911ÔÇÖde ─░talyanlar Osmanl─▒ Devletine ba─čl─▒ olan LibyaÔÇÖy─▒ istila ederler. B├Âlgedeki zay─▒f kuvvetlerimizi da─č─▒t─▒rlar. Donanmas─▒ olmayan Osmanl─▒ Devleti bir ┼čey yapamad─▒. MakedonyaÔÇÖda e┼čk─▒ya kovalayan ve ikinci Me┼črutiyetÔÇÖin ilan─▒n─▒ sa─člayan Enver Pa┼ča, Mustafa Kemal, Nuri Conker, Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref, Re┼čit ve Tevfik Beyler, S├╝leyman Askeri, Fethi Okyar gibi subaylar M─▒s─▒r ├╝zerinden LibyaÔÇÖya ula┼čarak b├╝y├╝k bir direni┼č ├Ârg├╝tlerdi. Sunusi Ailesinin deste─čiyle, Arap g├Ân├╝ll├╝lerle ─░talyanlara ad─▒m att─▒rmad─▒. Ancak Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n patlamas─▒ ve yenilgi sonucu ├╝zerine buradaki subaylar anavatana d├Ân├╝p tekrar orduda g├Ârev ald─▒. LibyaÔÇÖda ─░talyanlara kar┼č─▒ m├╝cadele devam etti.

MakedonyaÔÇÖn─▒n payla┼č─▒lamamas─▒, BulgaristanÔÇÖ─▒n i┼čgal etti─či Osmanl─▒ topraklar─▒n─▒n fazlal─▒─č─▒ di─čer Balkan ├╝lkelerini rahats─▒z etmi┼čtir. S─▒rbistan, Romanya, Karada─č ve Yunanistan ile sava┼ča tutu┼čan Bulgaristan; TrakyaÔÇÖdan kuvvetlerinin ├žo─čunu ├žekip di─čer cephelere g├Ânderir. Osmanl─▒ s─▒n─▒r─▒nda Bulgarlar─▒n zay─▒f k─▒talar─▒ kalm─▒┼čt─▒r. ├çatalcaÔÇÖdaki Hur┼čit Pa┼čaÔÇÖn─▒n deste─čiyle bir harek├ót planlan─▒r. Harek├ót─▒ asker takviyeli g├Ân├╝ll├╝ler yapacakt─▒r. Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref Bey, MakedonyaÔÇÖda ├žok g├Ârev yapm─▒┼č bir subayd─▒r. Gerilla harbini ├žok iyi biliyordu. Karde┼či Sami Beyle birlikte ├ľdemi┼č ve Ayd─▒n y├Âresinden gelen zeybekler, Kafkas, ─░ranl─▒, Afganl─▒ g├Ân├╝ll├╝ler ve g├Ân├╝ll├╝ askerlerden olu┼čuyordu. M├╝freze ate┼čkes hatt─▒n─▒ a┼čan Bulgar kuvvetleri da─č─▒t─▒ld─▒lar ve EdirneÔÇÖyi kurtard─▒lar.

Bulgarlar ┼ča┼čk─▒nd─▒r. Kar┼č─▒lar─▒nda sald─▒ran Osmanl─▒lar farkl─▒d─▒r. Daha ├╝st├╝n kuvvetlerle aniden sald─▒r─▒p da─č─▒tmaktad─▒rlar. Harek├óta devam eden g├Ân├╝ll├╝ler Bat─▒ TrakyaÔÇÖy─▒ kurtar─▒p, Bat─▒ Trakya CumhuriyetiÔÇÖni ilan ettiler. Bulgar taburlar─▒n─▒, alaylar─▒n─▒ bozguna u─čratt─▒lar. B├Âlgede ÔÇťSizin soyunuz BulgarÔÇÖd─▒ÔÇŁ diye zorla vaftiz edilen ├╝├ž y├╝z bine yak─▒n M├╝sl├╝manÔÇÖ─▒ zul├╝mden kurtard─▒lar.

Bulgarlar k├Ây meydanlar─▒na kilise ├žanlar─▒ as─▒lm─▒┼čt─▒. ─░ske├žeÔÇÖnin ┼×ahin k├Ây├╝n as─▒lan 300 kiloluk en b├╝y├╝k ├žan ─░stanbulÔÇÖa g├Ânderildi. Bulgarlar─▒n Bat─▒ TrakyaÔÇÖda M├╝sl├╝man halk─▒ zorla Hristiyan yapmalar─▒ ├╝zerine Enver Pa┼ča harek├óta devam edilmesini istedi. Bunun i├žin Trabzon f─▒rkas─▒ kurmay ba┼čkan─▒ S├╝leyman Askeri Bey Ak─▒nc─▒lar─▒n ba┼č─▒na getirildi. Bu ak─▒nlara Fuat Balkan ve Yakup ┼×evki Beyler de kat─▒ld─▒.

Frans─▒zlar─▒n ve YunanistanÔÇÖ─▒n tan─▒d─▒─č─▒ bu cumhuriyet Bat─▒l─▒ devletlerin tepkilerinden ├žekinen Cemal Pa┼ča ve di─čer y├Âneticilerin bask─▒s─▒yla Bulgarlara b─▒rak─▒ld─▒. Osmanl─▒ idarecilerini korkutan bir unsur da devlet kontrol├╝ d─▒┼č─▒ndaki gruplar─▒n ba─č─▒ms─▒z devlet kurabilmeleriydi. Ak─▒nc─▒lar b├Âlgeyi Bulgar kuvvetlerine teslime etti.

Her cephede yenilgiye u─črayan, MakedonyaÔÇÖdan s├Âk├╝l├╝p at─▒lan Bulgarlar i├žin tek dost Osmanl─▒ Devleti kalm─▒┼čt─▒r. Bulgar Devleti M├╝sl├╝manlar ├╝zerindeki bask─▒y─▒ azalt─▒r. Din de─či┼čtirme zorlamas─▒ ortadan kalkar, dostluk ba┼člar. B├Âlgeden se├žilen M├╝sl├╝man milletvekilleri bat─▒l─▒ devletlere kar┼č─▒ olan Makedon ittifak─▒n─▒ destekleyerek h├╝k├╝met kurmalar─▒n─▒ sa─člarlar.

Cumhuriyet sona erer ama ak─▒nc─▒lar─▒n g├Ârevi sona ermez. Enver Pa┼ča Sultan Abd├╝lhamitÔÇÖin kurdu─ču haber alma te┼čkilat ├╝zerine Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖy─▒ kurar. Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ ba┼člar. Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n ├Ârg├╝tledi─či ak─▒nc─▒lar LibyaÔÇÖdan KafkasyaÔÇÖya, Arap ├ž├Âllerinden ─░ranÔÇÖa, T├╝rkistanÔÇÖdan HindistanÔÇÖa kadar uzanan co─črafyada emperyalist ittifakla ├žarp─▒┼č─▒rlar. Avrupa devleti olarak b├╝y├╝m├╝┼č, imparatorlu─ča d├Ân├╝┼čm├╝┼č olan Osmanl─▒ Devleti, Balkanlar─▒n kayb─▒ndan sonra y├╝z├╝n├╝ do─čuya ├ževirir.

Sultan Abd├╝lhamitÔÇÖin Pan-─░slamizim ├žal─▒┼čmalar─▒ belli bir temel olu┼čturmu┼čtu. Enver Pa┼ča bu miras─▒ alarak EdirneÔÇÖden T├╝rkistanÔÇÖa, YemenÔÇÖden KafkasyaÔÇÖya uzanan b├Âlgede Pan-─░slamist ve PanT├╝rkist imparatorluk olu┼čturarak b├Âlge halklar─▒n─▒ emperyalist sald─▒r─▒lardan korumak, geli┼čtirmek istiyordu. Sava┼č─▒n sonlar─▒na do─čru Kafkasya kurtar─▒lm─▒┼č, ─░ran i├žlerinde b├╝y├╝k bir b├Âlge kontrol alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒. Ancak sava┼č ma─člubiyetimizle neticelendi, kuvvetlerimiz geri ├žekildi. Ama Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n ak─▒nc─▒lar─▒ Kars, Batum, Ardahan illerinde ba─č─▒ms─▒z cumhuriyetler kurdula. ┬áAzerbaycanÔÇÖ─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ sa─čland─▒.

Ak─▒nc─▒lar─▒m─▒z─▒n Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Bat─▒ TrakyaÔÇÖda ve Yunan topraklar─▒nda faaliyetlerini s├╝rd├╝r├╝rler. Bu eylemlerinde Bulgarlardan yard─▒m g├Âr├╝rler.

Yavuz Z─▒rhl─▒s─▒n─▒ etkisiz hale getirmek isteyen Rus ├çarl─▒─č─▒ OdessaÔÇÖda yapt─▒rd─▒─č─▒ 30 bin tonluk z─▒rhl─▒n─▒n Selanik Liman─▒ÔÇÖna gelen toplar─▒n─▒ S─▒rbistanÔÇÖdan Romanya ├╝zerinden tren yoluyla getirmek istedi. Bunu haber alan Te┼čkilat-─▒ Mahsusa bu toplar─▒n gidi┼čini engellemek i├žin harekete ge├žti ve Y├╝zba┼č─▒ ├çolak ─░brahim BeyÔÇÖi bu i┼č i├žin g├Ârevlendirdi.

Bulgar destek├žileriyle S─▒rbistanÔÇÖa ge├žen ─░brahim Bey S─▒rplarca iyi korunan Valandova K├Âpr├╝s├╝ÔÇÖn├╝ yan─▒nda getirdi─či ekibe takviye olarak b├Âlgedeki T├╝rk k├Âylerinden toplad─▒─č─▒ g├Ân├╝ll├╝lerle tahrip etti. K├Âpr├╝y├╝ korumakla g├Ârevli S─▒rp muhaf─▒zlar─▒ imha etti. K├Âpr├╝ uzun bir s├╝re kullan─▒lamad─▒.

S─▒rplar ├Âfkelerini b├Âlgedeki T├╝rk ve Bulgar k├Âylerinden ├ž─▒kard─▒. Binlerce k├Âyl├╝ Bulgar topraklar─▒na s─▒─č─▒nd─▒. Rus donanmas─▒ da misilleme olarak BulgaristanÔÇÖ─▒n Varna ve Burgaz limanlar─▒n─▒ bombalad─▒. K├Âpr├╝n├╝n havaya u├žurulmas─▒yla do─čan s├╝re├ž, BulgaristanÔÇÖ─▒n yan─▒m─▒zda sava┼ča girmesiyle noktaland─▒.

Ak─▒nlar devam eder ve Bat─▒ TrakyaÔÇÖn─▒n Yunan i┼čgalindeki Mesta-Karasu ve Struma-Karasu aras─▒ndaki topraklarda ikinci T├╝rk idaresi kurulur. Bu konuyu burada kapat─▒p(Bu b├Âlgesel y├Ânetimle ilgili olarak ayr─▒ bir yaz─▒ yazd─▒m), Mondros M├╝tarekesi sonras─▒ndaki ak─▒nc─▒lar─▒m─▒z─▒n faaliyetlerini inceleyelim.

Sava┼č biter. ─░ttihat ve Terakki Cemiyeti kendini fesheder, Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n Umumi ┼×arkiye M├╝d├╝rl├╝─č├╝ la─čvedilir. Subaylar kolordulara g├Ânderilir. Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin son d├Ânem y├Âneticileri aras─▒nda kurtulu┼č i├žin iki ayr─▒ g├Âr├╝┼č vard─▒r. Bir grup ─░ngiliz ve Frans─▒zlar─▒ memnun ederek imparatorlu─ču kurtarmak isterler. Di─čer g├Âr├╝┼č ise Anadolu ve KafkasyaÔÇÖda direnmektir.

TrakyaÔÇÖda Cafer Pa┼ča komutas─▒nda bir kolordumuz vard─▒r. ─░ngilizler Bulgar y├Ânetimi alt─▒ndaki Bat─▒ Trakya b├Âlgesini Yunanl─▒lara b─▒rakmak istemektedir. ─░ngiliz deste─či ile Yunanistan kral─▒n─▒ s├╝rg├╝ne g├Ânderip ba┼čbakanl─▒─č─▒ devralan Venizelos, sadece BulgaristanÔÇÖ─▒n elindeki topraklar─▒ de─čil, Ege b├Âlgesiyle beraber ─░stanbul d├óhil t├╝m TrakyaÔÇÖy─▒ Yunan topraklar─▒na katmak istemektedir. Yunanl─▒lara bu konuda en b├╝y├╝k destek ─░ngilizlerden gelmektedir. Osmanl─▒ y├Âneticileri ─░ngilizlerin deste─či ile imparatorlu─ču ya┼čatmay─▒ d├╝┼člerken ─░ngilizler imparatorlu─ču yok edip T├╝rkleri Anadolu bozk─▒r─▒na hapsetmeye karar vermi┼člerdir.

Yurtseverler bo┼č durmaz. Bat─▒ TrakyaÔÇÖdan bir heyet Yunan i┼čgaline kar┼č─▒ Fuat Balkan Beyi te┼čkilat kurmas─▒ i├žin g├Âreve ├ža─č─▒r─▒r. Fuat Bey Harbiye Nezareti M├╝ste┼čar─▒ ─░smet(─░n├Ân├╝) Beyi ziyaret eder, konuyla ilgili bilgi verir. ─░smet Bey d├╝┼č├╝n├╝r ve ├╝├ž ├╝n sonra Kara Vas─▒f BeyÔÇÖin evine ├Â─čleden sonra gelmesini s├Âyler.

├ť├ž g├╝n sonra Kara Vas─▒f BeyÔÇÖin evine gider. Burada hepsi albay r├╝tbeli be┼č ki┼či onu beklemektedir. Albay Kara Vas─▒f Bey, Albay ─░smet Bey, Albay Galatal─▒ ┼×evket Bey, Albay ├çolak Kemal ve Albay Seyfi Bey. ─░smet Bey: ÔÇś─░tilaf Devletleri; Bulgarlar─▒, Bat─▒ TrakyaÔÇÖy─▒ YunanistanÔÇÖa terke mecbur k─▒lacaklar. Bizi SevrÔÇÖe m├╝zakereye ├ža─č─▒rd─▒klar─▒nda Edirne s─▒n─▒rlar─▒na gelmi┼č bir Yunanistan istemiyoruz. Yunanl─▒lara kar┼č─▒ Bulgarlarla i┼č birli─či yap─▒l─▒p bir te┼čkilat kurmak icap ederÔÇÖ der. Bunun i├žin Te┼čkilat-─▒ MahsusaÔÇÖn─▒n gizli ├Âdene─či kullan─▒lacakt─▒r.

Fuat Bey ne yap─▒lmas─▒ gerekti─čini anlat─▒r. Harbiye Nezareti Fuat BeyÔÇÖi TrakyaÔÇÖdaki 1.KolorduÔÇÖda g├Ârevlendirir. Ancak, Cafer Tayyar Bey Fuat BeyÔÇÖi kabul etmez. Fuat Bey ba┼čka bir yol arar. G├Ârevinden istifa eder. Bu s─▒rada ─░ttihat ve Terakki Cemiyeti kar┼č─▒t─▒, Milli kuvvetlerce Bursa Valili─činden ayr─▒lma haberi G├╝m├╝lcineli ─░smail BeyÔÇÖe ula┼č─▒r. ─░smail Bey, G├╝m├╝lcine Cemaati Reisli─čiÔÇÖni ele ge├žirmi┼čtir. Fuat Bey ─░smail Beyle temasa ge├žer ve Cemaatin Osmanl─▒ temsilcisi olur. TrakyaÔÇÖda g├Ârev yapacak m├╝frezeyi haz─▒rlar. M├╝frezeye Kafkas k├Âkenli Ali Fetgeri ve karde┼či Hikmet BeyÔÇÖde kat─▒l─▒r.

K─▒rklareli Belediye Ba┼čkan─▒ ve Yarbay ┼×├╝kr├╝ Naili Bey de silah ve m├╝himmat yard─▒m─▒ yapar. M├╝freze Meri├ž Nehrini ge├žip G├╝m├╝lcine yak─▒n─▒ndaki ormanl─▒k alana ula┼č─▒r. B├Âlge valili─čini Frans─▒z General Charpy yapmaktad─▒r. Fuat Bey k─▒sa zamanda b├Âlgede te┼čkilatlan─▒r, kurulan m├╝frezler ─░ske├žeÔÇÖnin do─čusunu i┼čgal eder. Bu s─▒rada Yunan i┼čgali ba┼člam─▒┼čt─▒r.

Yunanl─▒lar i┼čgal ettikleri ─░ske├žeÔÇÖde her evin penceresinde siyah bayrak as─▒l─▒ buldular. Trakya Pa┼čaeli Cemiyeti ├╝yeleri Frans─▒z deste─čiyle bir y├Ânetim kurmak isterler ama General Desparey bunlardan Yunan i┼čgalini kolayla┼čt─▒rmalar─▒n─▒ ister. Fuat Bey bu konuda propaganda yapmak i├žin G├╝m├╝lcineÔÇÖye gelen heyeti b├Âlgeden uzakla┼čt─▒r─▒r. Ve May─▒s 1920 g├╝n├╝ G├╝m├╝lcineÔÇÖnin Himmetli Bucak merkezinde Bat─▒ Trakya Ba─č─▒ms─▒z H├╝k├╝metiÔÇÖni ilan edip, Yunanl─▒larla sava┼č halinde olduklar─▒n─▒ ilan ederler. Ge├žici h├╝k├╝met Pe┼čtreli Tevfik, G├╝m├╝lcine M├╝ft├╝s├╝ Bekir S─▒tk─▒, Edirneli Mahmut Nedim ve Hasan Tahsin, Sabri ve Mustafa Beylerden olu┼čuyordu. Silahl─▒ kuvvetler kumandanl─▒─č─▒na Fuat Balkan, yard─▒mc─▒l─▒─č─▒na Fahri (├ľzdilek) getirilir.

Yunan kuvvetleri k─▒sa zamanda Meri├ž Nehrine ula┼č─▒r. H├╝k├╝met ├╝yeleri Bulgaristan, ─░talya ve EdirneÔÇÖye giderek propagandaya ba┼člarken, m├╝frezeler Yunan kuvvetlerine bask─▒n yapmaya ba┼člad─▒. Fuat Beyin ak─▒nc─▒ m├╝frezeleri b├Âlgede eylem yaparken Yunan kuvvetleri EdirneÔÇÖyi a┼čt─▒. Kolordu komutan─▒ Cafer Pa┼ča ke┼čfe ├ž─▒km─▒┼čken Yunanl─▒lara esir d├╝┼čt├╝. Bunun ├╝zerine ba┼čs─▒z kalan 1.kolordu sava┼čmadan silahlar─▒yla beraber BulgaristanÔÇÖa s─▒─č─▒nd─▒ ve enterne edildi.

B├Âlgede ak─▒nc─▒lar─▒m─▒zdan ba┼čka bir kuvvet kalmam─▒┼čt─▒r. Fuat Bey, Bulgarlar─▒n yard─▒m─▒yla ─░stanbulÔÇÖa gelir. Oradan AnkaraÔÇÖya ge├žer. Burada, Mustafa Kemal Pa┼ča ve Fevzi Pa┼čalarla g├Âr├╝┼č├╝r. Kendisine Yunan kuvvetlerini oyalama ve AnadoluÔÇÖya ge├žmesini ├Ânleme g├Ârevi verilir. Fuat Bey bin bir macerayla ─░stanbul ├╝zerinden tekrar BulgaristanÔÇÖa ula┼č─▒r. ─░stanbulÔÇÖda Muharip Grup ┼×efi Kurmay Albay Seyfi Beyle g├Âr├╝┼č├╝p AnkaraÔÇÖdan gelen talimatlar─▒ iletir.

Fuat Bey SofyaÔÇÖya gider. Bulgar siyasetinde a─č─▒rl─▒─č─▒ olan Makedonya komitesiyle temasa ge├žti. Bulgar siyasetine h├ókim olan Makedonyal─▒lar S─▒rbistan, Romanya, Yunanistan ve Bat─▒ devletlerine ├Âfkeliydi. Bulgar Subaylar Cemiyeti de Fuat BeyÔÇÖe yard─▒ma karar verir. B├Âlgedeki Bulgar k├Âylerinde ya┼čayanlar da Yunan i┼čgali kar┼č─▒s─▒nda endi┼čeleniyorlard─▒. B├Âlgede T├╝rklere olumsuz bakan tek grup Balkan Sava┼č─▒ÔÇÖndan sonra Do─ču TrakyaÔÇÖdan BulgaristanÔÇÖa s├╝r├╝len Bulgarlard─▒. Ancak bunlar da da─č─▒n─▒k yerle┼čtikleri i├žin fazla bir a─č─▒rl─▒─ča sahip de─čillerdi.

Fuat BeyÔÇÖin komutas─▒ndaki ├žetelerin faaliyet g├Âsterece─či Meri├ž ile Struma aras─▒ndaki b├Âlge 19 bin km2 geni┼čli─čindeydi. B├Âlgede ya┼čayan 747 bin n├╝fusun 120 bini Rum,110 bini Bulgar ve 500 bin T├╝rk bulunuyordu. Az say─▒da Yahudi, Arnavut ve Ulah vard─▒.

Fuat Bey Bulgar ├žetecilerle ittifak kurar, yard─▒mc─▒s─▒ Bulgar G├╝rcikof ve Tane NikolofÔÇÖdur. Beraber ├╝zerinde ÔÇŁTrakya Trakyal─▒lar─▒nd─▒r.ÔÇŁ yaz─▒l─▒ bir bayrak haz─▒rlarlar.

Bu beraberli─čin sonunda Yunan ordusunda askerlik yapan binlerce Bulgar askerden ka├žarak BulgaristanÔÇÖa gelirler. ├çeteler Dedea─ča├žÔÇÖtan Karaa─ča├žÔÇÖa uzanan demiryolu ve telgraf hatlar─▒nda b├╝y├╝k zarar verirler. Yunanl─▒lar askerden ka├žan Bulgar askerlerinin ailelerini adalara s├╝rmeye ba┼člay─▒nca b├Âlgede ya┼čayan halk isyan noktas─▒na gelir. Bunun ├╝zerine Yunanl─▒lar y├Âredeki Bulgar k├Âkenli halk─▒ BulgaristanÔÇÖa s├╝rd├╝ler.

Ak─▒nc─▒ m├╝frezelerinde g├Ârev alanlar s─▒k─▒ bir e─čitimden ge├žiriliyordu. Y├╝r├╝y├╝┼čler gece yap─▒l─▒yor, m├╝freze mensuplar─▒ tuvaletlerini gece yapmaya, i├žinden ├Âks├╝rmeye al─▒┼čt─▒r─▒yordu. Sigara i├žmek yasakt─▒. Ancak ├žukur i├žinde i├žebilirdi. Y├╝r├╝y├╝┼čler tenha yollarda, emniyet tertibat─▒ al─▒narak yap─▒l─▒yordu. Be┼č dakika y├╝r├╝n├╝p, yar─▒m dakika durulurdu. Haberle┼čme i├žin ku┼č sesi taklidi yap─▒l─▒rd─▒. Komutan─▒n izni olmadan hi├ž kimse ate┼č a├žamazd─▒.

Fuat Beyin m├╝frezelerine gerekli patlay─▒c─▒lar─▒ ┼×akir Z├╝mre temin ediyordu. Fuat beyin Genel KurmayÔÇÖdan gemilerden s├Âk├╝lm├╝┼č seri at─▒┼čl─▒ iki top istedi. Toplar ─░stanbulÔÇÖdan gizlice ka├ž─▒r─▒l─▒p, Bulgaristan ├╝zerinden (11 Eyl├╝l 1921ÔÇÖde) K─▒rcaaliÔÇÖye getirildi.

Ak─▒nc─▒lar (11 Eyl├╝l 1921ÔÇÖde) Kule Burgaz-Karaa─ča├ž aras─▒ndaki tren ge├žerken u├žurdular, telgraf hatlar─▒n─▒ tahrip ettiler. Ayn─▒ y─▒l─▒n ekim ay─▒nda Mesta-Karasu ve Drama aras─▒ndaki demiryolu ve karayolu k├Âpr├╝leri u├žurulur. B├Âlgedeki yunan karayollar─▒ sald─▒r─▒ya u─črar. Havai fi┼čekten bozma f├╝zelerle k├Âylere korku verilir.

Ak─▒nc─▒lar tamir edilen demiryolu k├Âpr├╝lerini tahribe, trenlere sald─▒rmaya devam ettiler. Yunanl─▒lar─▒n i┼čbirlik├ži T├╝rklerden olu┼čturduklar─▒ ├žeteler yok edilir. Ak─▒nc─▒lar AnkaraÔÇÖn─▒n verdi─či g├Ârevi ba┼čar─▒yla yaparken Kurtulu┼č sava┼č─▒m─▒z ba┼čar─▒yla sonu├žlan─▒r. Mare┼čal Fevzi ├çakmak m├╝jdeyi telgrafla verir.

Ak─▒nc─▒lar sald─▒r─▒lar─▒na 1922 y─▒l─▒ kas─▒m ve aral─▒k ay─▒nda devam ederler. Bir yandan da Bat─▒ TrakyaÔÇÖn─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ i├žin propagandaya devam ederler.

Yunan yenilgisinden sonra Bat─▒ TrakyaÔÇÖya ka├žan do─ču Rumeli Rumlar─▒, asker ka├žaklar─▒ ve bozulmu┼č yunan k─▒talar─▒n─▒n T├╝rk ve kalan Bulgar k├Âylerine yapt─▒klar─▒ / yapacaklar─▒ sald─▒r─▒lara kar┼č─▒ Ak─▒nc─▒lar m├╝cadeleye at─▒ld─▒lar. Yunan trenlerine, askeri kamplar─▒na kar┼č─▒ sald─▒r─▒lar─▒na devam ettiler. T├╝rk k├Âylerine yerle┼čtirilen Yunan g├Â├žmenlerini korkutup uzakla┼čt─▒rd─▒lar. Bu sayede T├╝rk k├Âyleri ├žo─čunlu─ču korudular. Eri┼čemedikleri yerlerdeki k├Âylere yerle┼čtirilen Yunan g├Â├žmenler ├žo─čunlu─ču sa─člad─▒ ve zamanla T├╝rkler k├Âyleri bo┼čalt─▒p gittiler.

Ak─▒nc─▒lar Yunanlar─▒ y─▒ld─▒r─▒p bir an ├Ânce bar─▒┼č─▒ kabul etmesi i├žin ak─▒nlar─▒na devam etti. Trenler havaya u├žuruldu, askeri birliklere sald─▒r─▒ld─▒, G├╝m├╝lcine topa tutuldu.

Venizelos ─░ngilizlerin verdi─či yeni top ve silahlarla donat─▒lan ve b├Âlgeye konu┼čland─▒r─▒lm─▒┼č 6. t├╝mene ak─▒nc─▒lar─▒ temizlemesi i├žin harek├ót emri verir. Sava┼čmak istemeyen askerler, bilhassa Bulgar k├Âkenli be┼č binden fazla asker firar eder. Yunan Koministleri sava┼č istemiyoruz diye g├Âsteriler d├╝zenler. Yunan h├╝k├╝metinin ve Yunan kilisesinin ├žabalar─▒ sonu├ž vermez. Ak─▒nc─▒lar Yunan birliklerine sald─▒r─▒lar─▒n─▒ s├╝rd├╝r├╝r. Bu s─▒rada BulgaristanÔÇÖda cemiyeti ve Makedonya komitesiÔÇÖnin d├╝zenledi─či Makedon g├Â├žmeni Bulgarlar ve bir k─▒sm─▒ askerler 9 Haziran 1923 y─▒l─▒nda ihtilal yaparlar. Bulgar ba┼čbakan─▒ Stamboliyski ├Âld├╝r├╝l├╝r.

Bu s─▒rada Lozan antla┼čmas─▒ imzalan─▒r. Fuat Bey FilibeÔÇÖde ─░smet ─░n├Ân├╝ÔÇÖn├╝n bulundu─ču trene gizlice biner. Burada pa┼čayla g├Âr├╝┼č├╝r. Harek├óta son vermesi i├žin karar al─▒n─▒r. ─░smi a├ž─▒─ča ├ž─▒kmam─▒┼člar silahlar─▒yla k├Âylerine g├Ânderilirler. D├╝┼čman taraf─▒ndan bilinenler TrakyaÔÇÖya ge├žerler ve Mare┼čal Fevzi ├çakmakÔÇÖ─▒n emriyle Edirne ve K─▒rklareliÔÇÖne yerle┼čtirilirler.

Ak─▒nc─▒lar─▒n iki korumas─▒yla Bat─▒ TrakyaÔÇÖn─▒n k─▒rk k├Ây├╝nde ya┼čayan elli bin Bulgar k├Âyl├╝ mallar─▒ ve hayvanlar─▒yla kan kayb─▒na u─čramadan BulgaristanÔÇÖa ge├žer.

Fuat Bey FilibeÔÇÖye ge├žer. M├╝badeleye tabi tutulan Drama ve Serez b├Âlgelerinde ya┼čayan d├Ârt k├Âyden bin ki┼činin hayvanlar─▒yla Bulgaristan ├╝zerinden T├╝rkiyeÔÇÖye ula┼čmas─▒n─▒ sa─člar, TrakyaÔÇÖda silahlar susar.

Yakla┼č─▒k 600 y─▒l T├╝rk h├ókimiyetinde ya┼čayan T├╝rk ve M├╝sl├╝manlar─▒n ├žo─čunlu─čunu olu┼čturdu─ču bu b├Âlge YunanistanÔÇÖa terk edilir. Y├╝z y─▒l─▒n ba┼č─▒nda %85ÔÇÖi T├╝rk olan n├╝fus zamanla az─▒nl─▒─ča d├╝┼čer ve b├Âlge bug├╝nde sorun olmaya devam eder.

 

Kaynak├ža:

1)TrakyaÔÇÖda Milli M├╝cadele Tevfik B─▒y─▒kl─▒o─člu Ankara 1992

2)┬á Makedonya E┼čkiyal─▒k Tarihi ve Son Osmanl─▒ Y├Ânetimi Tahsin Uzer Ankara 1999

3) Bir Komitecinin An─▒lar─▒ Fuat Balkan ─░stanbul

4 Bat─▒ Trakya’n─▒n D├╝n├╝ Bug├╝n├╝ ├ťmit Kurtulu┼č┬á ─░stanbul 1973

5) Te┼čkilat-─▒ Mahsusa’dan Hac─▒ Sami Bey

6) Ekrem Hayri Peker ─░stanbul 20123)

7) T├╝rkiye ├ťzerine Tezler V.cilt ┬áProf. Dr. Yal├ž─▒n K├╝├ž├╝k┬á ─░stanbul

8) S─▒rlarYal├ž─▒n K├╝├ž├╝k ─░stanbul

9) Tarihte Girit ve Osmanl─▒lar D├Ânemi N. Ahmet Benguo─člu┬á ─░stanbul

10) Balkan Sava┼č─▒ ─░brahim Artun├ž ─░stanbul

11)Enver Pa┼čaÔÇÖn─▒n An─▒lar─▒ (19-1908) Haz─▒rlayan: Halil Erdo─čan Cengiz ─░stanbul

2,153 total views, 1 views today

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒