Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
K├╝lt├╝rpark’taki boa y─▒lanlar─▒ nas─▒l ├Âld├╝?
  • 17 Nisan 2020 Cuma
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

 

Panay─▒rlarda ├žad─▒r i├žlerinde mini hayvanat bah├želeri olurdu. ├çad─▒rlar─▒n i├žindeki ├že┼čirli boyutlardaki Kafeslerde ├že┼čit ├že┼čit hayvanlar olurdu.

─░neg├ÂlÔÇÖde y─▒lda iki defa kurulan panay─▒rlara mutlaka hayvanat bah├žesi veya hayvan sirki ├žad─▒rlar─▒ gelirdi. K├╝├ž├╝c├╝k kafeslerde genelde yurdumuzda ya┼čayan tilki, kurt, yabani domuz, yavru ay─▒lar bulunurdu.

├çad─▒rlar─▒n ├Ân├╝nde, ÔÇťAfrikan─▒n balta girmemi┼č ormanlar─▒ndan getirilen vah┼či hayvanlarÔÇŁ afi┼či bulunurdu. Bazen, bir ├ž─▒─č─▒rtkan elinde megafon benzer ┼čeyleri ba─č─▒r─▒rd─▒

Boa y─▒lanlar─▒n─▒ s─▒k g├Âr├╝rd├╝k. Bazen ├žad─▒rdaki panay─▒rc─▒ boa ile oynard─▒, beline veya boynuna sarard─▒. Aslan, kaplan g├Ârmedim ama ├žad─▒r─▒n ├╝zerinde resimleri olurdu.

Ender hayvan olarak sadece fokÔÇÖu s├Âyleyebilirim. Fok, kolay bulunuyordu san─▒r─▒m. Karadeniz k─▒y─▒s─▒nda ya┼čayanlar foklar─▒ derilerinden iyi ÔÇť├çar─▒kÔÇŁ yap─▒ld─▒─č─▒ i├žin avlarlarm─▒┼č. Kara lastik ├ž─▒k─▒nca fok av─▒ b─▒rak─▒lm─▒┼č. Yirmi y─▒l ├Ânce Atlas dergisinde KaradenizÔÇÖdeki son fok kolonisini yok eden adam─▒ yaz─▒yordu. Hayvanat bah├želeri ve panay─▒rc─▒lara fok avlarm─▒┼č. Ayn─▒ y─▒llarda ├ž─▒kan ba┼čka bir say─▒da da Egede 1930-1940 y─▒llar─▒ aras─▒nda son kaplan ailesini yok eden avc─▒y─▒ yaz─▒yordu. Adam, s├╝rekli avlad─▒─č─▒ kaplanlardan birinin postuyla dola┼č─▒rm─▒┼č.

Ciddi manada hayvanat bah├žesini 1971 y─▒l─▒nda ─░zmirÔÇÖe gitti─čimde Fuar alan─▒nda g├Ârm├╝┼čt├╝m. Buradaki hayvanat bah├žesi 1936-1937 y─▒llar─▒nda T├╝rkiye’de ilk hayvanat bah├žesi olarak K├╝lt├╝rpark i├žinde 18 d├Ân├╝ml├╝k alana kurulmu┼čtur. Hayvanat bah├žesinde ta┼č─▒nmadan ├Ânce 21 t├╝r memeli, 50 t├╝r kanatl─▒, 17 t├╝r s├╝r├╝ngen olmak ├╝zere 88 t├╝r ve 1000 adet hayvan bar─▒n─▒yormu┼č.

Panay─▒rc─▒, ├Ânce P─▒narba┼č─▒ÔÇÖndaki bayram yerine bir ├žad─▒r kurar. ├çad─▒r, panay─▒rlarda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z mini hayvanat bah├želerinden birisiydi anla┼č─▒lan.┬á Panay─▒rc─▒ PakistanÔÇÖdan getirdi─či boa y─▒lanlar─▒n─▒ Bursal─▒lara te┼čhir eder. 17 Nisan 1958 tarihli Hakimiyet gazetesinde y─▒lanlarla, g├╝n├╝m├╝zde de ├žok rastlad─▒─č─▒m─▒z ilgili reklam haber yer al─▒yordu. Y─▒lanlar─▒n sahibi, biraz da abartarak y─▒lan─▒n─▒ anlat─▒yordu.

Yeri gelmi┼čken P─▒narba┼č─▒ÔÇÖn─▒ tan─▒tay─▒m: K─▒saca BursaÔÇÖn─▒n bayram yeri P─▒narba┼č─▒ÔÇÖn─▒ size tan─▒tay─▒m. Babam─▒n beni P─▒narba┼č─▒ÔÇÖndaki bayram yerine g├Ât├╝rm├╝┼čt├╝. P─▒narba┼č─▒ÔÇÖnda, hemen fetih kap─▒s─▒n─▒n yan─▒na kurulan bayram yeri g├╝n├╝m├╝ze kadar geldi. Art─▒k, sadece bisiklet ve motosikletlerin kiraland─▒─č─▒ bir yere d├Ând├╝. Alan─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ parka d├Ân├╝┼čt├╝r├╝ld├╝.

P─▒narba┼č─▒, bayramlarda kurulan oyuncaklar─▒, ├žad─▒r tiyatrolar─▒, kiral─▒k bisiklet ve motorlar─▒ ile Bursal─▒ ├žocuklar─▒n bayram har├žl─▒klar─▒n─▒ harcay─▒p, e─člendikleri bir yerdi. D├Ânme dolaplar, u├žan sandalyeler. Kiral─▒k motosikletlerin, bisikletlerin yan─▒ s─▒ra, atlar da binip gezmek isteyenlere kiralan─▒rd─▒.

P─▒narba┼č─▒ BursaÔÇÖn─▒n e─člence merkeziydi. Sal─▒ncaklar, d├Ânme dolaplar, sihirbazlar, ├žad─▒r tiyatrolar─▒ aylar ├Ânce kurulurdu. Kurulan sal─▒ncak, lunapark ve e─člence ├žad─▒rlar─▒ sadece bayramlarda a├ž─▒lmazd─▒. Bayramdan sonra da faaliyetlerini s├╝rd├╝r├╝rd├╝.

Ellili y─▒llar─▒n sonunda BursaÔÇÖn─▒n e─člence fenomeni Hayri K├╝├ž├╝k buray─▒ mesken tutmu┼čtu. ├ťnl├╝ bir menajer olan Hayri K├╝├ž├╝k G├Ân├╝l AkkorÔÇÖun kocas─▒yd─▒. Daha sonra Ay┼če Tunal─▒ ile de evlenmi┼čti. Birka├ž bayram orada ├žad─▒r tiyatrosu kurmu┼čtu.

BursaÔÇÖn─▒n duayen esnaflar─▒ndan ve P─▒narba┼č─▒ sakinlerinden Karag├Âz sanat├ž─▒s─▒ ┼×inasi ├çelikkolÔÇÖ bay; ÔÇťP─▒narba┼č─▒, Osmanl─▒ devrinden bu yana bayram yeri olmu┼čtu. Dini bayramlar Fetih Kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝ndeki alan bayram yeriydi. Bayramdan 15 g├╝n ├Ânce oyuncaklar gelmeye ba┼člard─▒. Devaml─▒ gelen bir u├žak vard─▒, sal─▒ncaklar vard─▒. ─░ki direk aras─▒na gerilen telden kay─▒l─▒rd─▒. Burada ├žok b├╝y├╝k ├ž─▒narlar vard─▒. Hepsi kuruyup gitti. Tiyatro kumpanyalar─▒ geliyordu. Tiyatro topluluklar─▒, dans├Âzler, orta oyuncular─▒ g├Âsteri yaparlard─▒.

Burada cambazlar g├Âsteri yaparlard─▒. Sirklerin oldu─ču ├žad─▒rlarda aslanlar, kurtlar, ay─▒lar, y─▒lanlar, fok bal─▒klar─▒, tilkiler olurdu.

Bayram yerinde her ├že┼čit sat─▒c─▒ bulunuyordu. Simit├žiler, tur┼čucular, k├Âfteciler, d├Ânerciler, horoz ┼čekeri, elma ┼čekeri gibi yiyecek satanlar yan─▒nda de─či┼čik e┼čyalar satanlar da bulunurdu. Radyolar─▒n, pikaplar─▒n hoparl├Ârleri sonuna kadar a├ž─▒l─▒rd─▒. Bir cambaz o kadar be─čenildi ki ├╝├ž ay g├Âsteri yapt─▒. BursaÔÇÖn─▒n k├Âylerinden kad─▒nlar erkekler ak─▒n-ak─▒n gelirdi.

Bir bayram 9 ├žad─▒r tiyatrosu birden gelmi┼čti. Hayri K├╝├ž├╝kÔÇÖ├╝n ├žad─▒r tiyatrosu ├žok tutulurdu. En ├žok dans├Âz Babu┼č tutuluyordu. Kad─▒nlar, erkekler ailecek Babu┼čÔÇÖu seyretmeye gelirlerdi.ÔÇŁ

┼×ahmat, Abra-kadabra, Mandrake gibi sihirbazlar, ill├╝zyonistler burada ├žad─▒r kurup g├Âsteri yaparlard─▒.ÔÇŁ

*

G├Âsteri ├žad─▒r─▒ daha sonra K├╝lt├╝rparkÔÇÖa ta┼č─▒n─▒r. Ama i┼čler pek iyi gitmez. 17 Haziran 1968 tarihli Hakimiyet gazetesinde y─▒lanlar─▒n ├Âl├╝m haberi yer al─▒r. Bu sefer ├Ân sayfada de─čil, arka sayfada ┼čehir haberleri i├žinde k├╝├ž├╝k bir s├╝tun olarak yer bulur.

├ť├ž boa y─▒lan─▒n─▒n birden do─čal ├Âm├╝rlerini ayn─▒ g├╝n tamamlamalar─▒ ilgin├ž olmal─▒ÔÇŽ

─░ki yaprakl─▒ gazetelerin kenarlar─▒nda k├Â┼čelerinde kim bilir ne ilgin├ž hikayeler var.

  • Ekrem Hayri Peker

Toplam Okuma: 960 , Bug├╝n: 3 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar