Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Bursa’da Avc─▒l─▒k ve Avc─▒l─▒kla ─░lgilenen Tan─▒nm─▒┼č ─░simler
  • 29 May─▒s 2022 Pazar
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Toplam: 277 , Bug├╝n: 2 Okuma

Ergun Ka─č─▒t├ž─▒ba┼č─▒, ÔÇťBursaÔÇÖn─▒n An─▒sal TarihiÔÇŁ kitab─▒nda ÔÇťYalak├žay─▒r─▒ ┼čehre 12 kilometre uzakl─▒kta batak bir yerdi. Buraya yaban ├Ârde─či av─▒na gidilirdiÔÇŁ (s:128) diye anlatm─▒┼čt─▒r BursaÔÇÖn─▒n ├ževresinde ├žok say─▒da avlak vard─▒.┬á Rahmetli dedem Ahmet Ferit Okumu┼čÔÇÖla Ye┼čilova k├Ây├╝ndeki kerpi├ž ocaklar─▒n─▒n olu┼čturdu─ču g├Âlc├╝klerde ava gitmi┼čtik.

Dedem, iyi bir avc─▒yd─▒. Mustafakemalpa┼čaÔÇÖn─▒n da─č y├Âresindeki G├╝vem k├Ây├╝nde ya┼čayan dedem 1940-1950 y─▒llar─▒ aras─▒nda avlad─▒─č─▒ iki ay─▒ ve bir geyik postunu bize hediye etmi┼čti.

Ahmet Ferit Okumu┼č ve karde┼či H├╝sn├╝ Okumu┼č 1950ÔÇÖli y─▒llar─▒n ortalar─▒nda Heykel ├Ân├╝nde

Dedem, fasulye ve m─▒s─▒r tarlalar─▒n─▒ da─č─▒tan yaban domuzlar─▒n─▒ da avlard─▒. Bana bir av maceras─▒n─▒ anlatt─▒. ÔÇťOrman i├žindeki tarlama gittim. T├╝fe─čimi s├╝rekli yan─▒mda ta┼č─▒rd─▒m. Uzaklardan bir ay─▒ sesi geliyordu. Dikkatli dikkatli o y├Âne y├╝r├╝d├╝m. Sese yakla┼č─▒nca b├╝y├╝k├že bir kayan─▒n tepesine kendimi g├Âstermeden t─▒rmand─▒m. Bakt─▒m, orman i├žinde a─ča├žs─▒z eski bir tarladaki k├Âkleri yiyen bir domuz var. Bir ay─▒ da gelip ona ta┼č at─▒yor, domuz onu kovalad─▒─č─▒ zaman tarlan─▒n biraz ilerisindeki bir a─čaca t─▒rman─▒yordu. Yan─▒mda bir tahra vard─▒. A─čaca yak─▒n da siper alabilece─či bir kaya vard─▒. Sessizce doland─▒m ve ay─▒ domuza ta┼č atmaya gitti─činde tahrayla a─čaca birka├ž kuvvetli darbe indirdim. A─č─▒zdan dolma t├╝fe─čime biraz ├Ânce domdom kur┼čunu koymu┼čtum. Hemen kayan─▒n arkas─▒na ge├žtim. Ay─▒ pe┼činde domuz ko┼čarak geldi ve a─čaca ├ž─▒kt─▒. ├ç─▒kmas─▒yla a─čac─▒n k─▒r─▒lmas─▒ bir oldu. Domuz ay─▒y─▒ bi├žerken ben de onu vurdum. Sonra ay─▒n─▒n postunu y├╝zd├╝mÔÇŁ.

Ellili y─▒llar─▒n sonlar─▒nda Bursal─▒ avc─▒lar toplu halde Uluda─čÔÇÖa, Yeni┼čehir, Mustafakemalpa┼ča ve KaracabeyÔÇÖe hatta U┼čak-Eski┼čehir taraflar─▒na giderlerdi.

Avc─▒l─▒k Osmanl─▒ padi┼čahlar─▒n─▒n da ├Âzel ilgi g├Âsterdikleri etkinliklerden biri oldu. 14. y├╝zy─▒lda I. Murat’tan ba┼člayarak Y─▒ld─▒r─▒m Bayezid d├Âneminde de avc─▒l─▒─č─▒n eski gelenekleriyle devam etti─či g├Âr├╝l├╝r. Y─▒ld─▒r─▒m Bayezid’in ava ├žok d├╝┼čk├╝n oldu─ču ve sava┼č olmad─▒─č─▒ g├╝nlerde s─▒k s─▒k s├╝rek av─▒na ├ž─▒kt─▒─č─▒ bilinmektedir.

Yeni┼čehirÔÇÖde avlanan Padi┼čah I. Bayezid-H├╝nername

Resme bakarsan─▒z padi┼čah─▒n pars avlad─▒─č─▒n─▒ g├Âr├╝yoruz.┬á Yak─▒n zamanlara kadar Bursa-Bolu aras─▒ndaki ormanlarda pars ya┼č─▒yordu.

BursaÔÇÖdan k├Ây├╝m├╝z G├╝lleceÔÇÖye gidece─čimiz zaman Mustafakemalpa┼ča garaj─▒nda iner, k├Ây arabalar─▒n─▒n kalkt─▒─č─▒ ┼×eyh M├╝ft├╝ Camii kar┼č─▒s─▒nda bulunan k├Ây minib├╝sleri giderdik. Bekleyece─čimiz zaman; garaj─▒n yak─▒n─▒ndaki Mustafakemalpa┼ča Avc─▒lar Derne─čiÔÇÖne gidip ├žay i├žerdik. Derne─čin duvar─▒nda bir pars postu vard─▒.

Osmanl─▒ saray─▒nda avc─▒ ku┼člar─▒ besleyen ve e─čiten, avla ilgili i┼čleri g├Âren, atmacac─▒ba┼č─▒, ├žak─▒rc─▒ba┼č─▒, ┼čahinciba┼č─▒ gibi adlarla an─▒l─▒rlard─▒. Bu t├╝r g├Ârevlilere Osmanl─▒ ├Âncesi T├╝rk ve ─░sl├óm devletlerinde de─či┼čik adlar alt─▒nda rastlan─▒r. B├╝y├╝k Sel├žuklu sultanlar─▒n─▒n av t├Ârenlerine itina g├Âsterdikleri, avc─▒lara ÔÇťb├ózd├órÔÇŁ, avc─▒ba┼č─▒ya ÔÇťem├«r-i ┼čik├órÔÇŁ denildi─či ve Anadolu Sel├žuklular─▒ÔÇÖnda ayn─▒ g├Ârevin bulundu─ču bilinmektedir. TimurlularÔÇÖda av hayvanlar─▒n─▒n yeti┼čtirildi─či m├╝esseseye ÔÇťku┼čh├óneÔÇŁ, burada ├žal─▒┼čanlara ÔÇťku┼čciy├ónÔÇŁ, di─čer av hayvanlar─▒yla ilgilenenlere ÔÇťbarsciy├ónÔÇŁ ad─▒ veriliyordu. Meml├╝k Sultanl─▒─č─▒ÔÇÖnda ÔÇťh─▒r├óset├╝ÔÇÖt-tayrÔÇŁ denilen avc─▒lar ve ÔÇťh├óris├╝ÔÇÖt-tayrÔÇŁ unvanl─▒ av emirleri vard─▒.

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnde ├Âzellikle I. Murat ve Y─▒ld─▒r─▒m Bayezid zamanlar─▒nda av i┼člerinin geli┼čti─či ve Yeni├žeri Oca─č─▒ÔÇÖn─▒n saksoncuba┼č─▒, za─čarc─▒ba┼č─▒, turnac─▒ba┼č─▒, avc─▒ba┼č─▒ gibi baz─▒ y├╝ksek r├╝tbeli zabitlerinin avc─▒l─▒kla ilgili unvanlarla an─▒ld─▒─č─▒ g├Âr├╝lmektedir. II. MuradÔÇÖ─▒n maiyetinde ┼čahinci ve ├žak─▒rc─▒ unvanl─▒ ki┼čiler vard─▒.

Osmanl─▒ saray─▒n─▒n B├«run denilen d─▒┼č hizmetliler k─▒sm─▒na ba─čl─▒ avla ilgili g├Ârevlilerin ortak ad─▒ ┼čik├ór a─čalar─▒ iken do─čanc─▒ba┼č─▒ EnderunÔÇÖdaki do─čanc─▒lar─▒n ├ómiri idi. Bunlar─▒n emrinde ├žal─▒┼čanlar─▒n tamam─▒ ┼čik├ór halk─▒ olarak an─▒l─▒rd─▒. ┼×ik├ór a─čalar─▒ protokol bak─▒m─▒ndan y├╝ksek derecedeydi ve padi┼čah─▒n en yak─▒n─▒nda bulunmalar─▒ndan dolay─▒ rik├ób-─▒ h├╝m├óyun a─čalar─▒ndan say─▒l─▒rd─▒. ├çak─▒rc─▒lar─▒n ├ómiri olan ├žak─▒rc─▒ba┼č─▒ ┼čik├ór a─čalar─▒n─▒n en y├╝ksek r├╝tbelisi ve di─čer ┼čik├ór a─čalar─▒n─▒n ├ómiri durumundayd─▒.

15.y├╝zy─▒lda ya┼čayan Fatih Sultan MehmetÔÇÖin babas─▒ II. Murat da avc─▒l─▒─ča merakl─▒ padi┼čahlardand─▒. Osmanl─▒ padi┼čahlar─▒n─▒n b├╝y├╝k alaylar olu┼čturarak ava ├ž─▒kmalar─▒ 19. y├╝zy─▒la kadar s├╝rm├╝┼čt├╝r. Av d├╝┼čk├╝n├╝ padi┼čahlar aras─▒nda 17. y├╝zy─▒lda ya┼čam─▒┼č olan I. Ahmet, IV. Murat, I. ─░brahim ve IV. Mehmet ├Âzellikle an─▒labilir. Bunlardan “Avc─▒” lakab─▒yla an─▒lan IV. Mehmet, saray kad─▒nlar─▒n─▒ da ava g├Ât├╝rm├╝┼čt├╝r.

Av s─▒ras─▒nda padi┼čahlara ileri gelen devlet adamlar─▒ d─▒┼č─▒nda do─čan, ┼čahin, ├žak─▒r, atmaca gibi avc─▒ ku┼člar─▒yla, za─čar, sakson gibi av k├Âpeklerini e─čitip besleyen “hassa avc─▒lar─▒” ya da “┼čik├ór a─čalar─▒”, maiyetleriyle birlikte e┼člik ederlerdi.
Osmanl─▒lar zaman─▒nda Anadolu’da vali ve sancakbeyleri de av gelene─čini s├╝rd├╝rm├╝┼č, padi┼čahlar kadar olmasa da b├╝y├╝k topluluklar olu┼čturarak s├╝rek avlar─▒na ├ž─▒km─▒┼člard─▒r. S├╝rek avlar─▒ s─▒ras─▒nda halktan zorla yard─▒m isteyen ve ┼čik├óyet ├╝zerine devlet taraf─▒ndan uyar─▒lan y├Âneticilerle ilgili belgeler vard─▒r.

1839’da Tanzimat’─▒n ilan─▒ ile ÔÇťHassa avc─▒lar─▒ÔÇŁ ├Ârg├╝t├╝ da─č─▒t─▒ld─▒. Halk─▒n da geli┼čig├╝zel avlanmas─▒na engel olmak ve avc─▒l─▒─č─▒ belli bir kurala ba─člamak amac─▒yla 19. y├╝zy─▒l sonlar─▒nda ├že┼čitli ├Ânlemler al─▒nd─▒.

BursaÔÇÖda H├╝nk├ór K├Â┼čk├╝ de zaman─▒n padi┼čah─▒ Abd├╝lmecit i├žin av k├Â┼čk├╝ olarak yapt─▒r─▒ld─▒.

Bursa da kara avc─▒l─▒─č─▒

Bursa ┼čehri ve ├ževre yerle┼čim b├Âlgelerinin do─čal ve co─črafi yap─▒s─▒ ile bitki ├Ârt├╝s├╝n├╝n ├že┼čitlili─či, buna ba─čl─▒ olarak da kara av hayvanlar─▒n─▒n da t├╝r y├Ân├╝nden de ├že┼čitlilik g├Âstermektedir. Tabii buna b├Âlgemizde bulunan sulak alanlar─▒nda g├Â├ž yollar─▒ ├╝zerinde olmas─▒ da bu ├že┼čitlili─či art─▒rmaktad─▒r.

BursaÔÇÖdaki avc─▒l─▒k konusunda ├Âne ├ž─▒kan bug├╝n hayatta olmayan b├╝y├╝klerimize tanr─▒dan rahmet, ya┼čayanlar─▒na da sayg─▒lar─▒m─▒z─▒ sunarak, bilgilerimin elverdi─či ├Âl├ž├╝de ve b├╝y├╝klerimden edindi─čim izlenimleri sizler ile payla┼čaca─č─▒m. Bu arada ismini hat─▒rlayamad─▒klar─▒mdan ├Âz├╝r dilerim.

Yukar─▒da bahsetti─čim gibi avlaklar─▒m─▒zdaki av t├╝rlerinin gerek co─črafi yap─▒ gerekse g├Â├ž nedeniyle gelen av hayvanlar─▒ olarak, ÔÇťKeklik, tav┼čan, ├Ârdek, kaz ve di─čer su ku┼člar─▒; b─▒ld─▒rc─▒n, yelve, ├╝veyik, G├Âk├že g├╝vercin, Sar─▒ AsmaÔÇÖy─▒ sayabiliriz. Osmanl─▒ d├Âneminde ve daha sonras─▒nda avlaklar─▒n bollu─ču d├Ânem d├Ânem s├╝rek avlar─▒n─▒n da yap─▒lmas─▒na imk├ón vermi┼čtir.

S├╝rek av─▒-1939 (resim: Ertan Ertarman)

Tar─▒m ├╝r├╝nlerine zarar veren yaban domuzu ve bazen s├╝r├╝lere sald─▒ran kurtlar i├žin s├╝rek avlar─▒ d├╝zenleniyordu. Bu avlar seyrek de olsa g├╝n├╝m├╝zde de yap─▒l─▒yor.

11 Kanuni 1927 Sal─▒ g├╝nk├╝ ─░kdam gazetesinde ─░neg├ÂlÔÇÖde yap─▒lan bir s├╝rek av─▒n─▒n haberi.

Yerli av hayvanlar─▒ olarak kabul etti─čimiz keklik, tav┼čan t├╝rleri genel olarak ┼čehrin g├╝ney b├Âlgeleri olan, Orhaneli, Keles, B├╝y├╝korhan, Harmanc─▒k y├Ârelerinde yo─čun olarak bulunur.

G├Â├ž av hayvanlar─▒ olarak kabul edilen ├Ârdek, kaz t├╝rlerinin ise ova konumunda olan b├Âlgelerdeki g├Âl, akarsu ve ta┼čk─▒nlar─▒ nedeniyle olu┼čan azmaklarda ├Âzellikle de Ulubat G├Âl├╝ av pop├╝lasyonu y├Ân├╝nden en yo─čun yerlerin ba┼č─▒nda gelir.

Ali ─░hsan Geydirir ellili y─▒llarda avda (Resim: Ertan Ertarman)

BILDIRCIN, ise yerli olan─▒ da bulunan ├Âzellikle de g├Â├ž zamanlar─▒nda yo─čun bir ┼čekilde Karacabey ve Yeni┼čehir ovalar─▒nda yo─čun bir ┼čekilde bulunurlar.

├ťVEY─░K, yavrulama s├╝resini memleketimizde ge├žirmesi nedeniyle yar─▒ g├Â├ž av hayvan─▒ olarak kabul edilebilir, yavrulama ve palazlanma s├╝resi sonunda Eyl├╝l ay─▒ sonlar─▒na kadar ├Âzellikle ay ├ži├že─či tarlalar─▒n─▒n bulundu─ču ova b├Âlgeleri, ile me┼čelik orman alanlar─▒nda yo─čun bir ┼čekilde guruplar halinde bulunur.

YELVE, sonbahar aylar─▒nda ┼čehrimize g├Â├ž eden nadide bir av hayvan─▒ olup Uluda─č ─▒n orta y├╝ksekliklerine konu┼član─▒r havalar─▒n so─čumas─▒ ile ├Âzellikle de kar ya─čmas─▒n─▒ m├╝teakip don olay─▒ nedeniyle k─▒rsal alana yo─čun olarak gazelle┼čen yaprakl─▒ ormans─▒ me┼čeliklere inerler.

Bug├╝n i├žin nesilleri b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de azalan av hayvanlar─▒m─▒z─▒n b├╝y├╝klerimizin avland─▒─č─▒ tarihlerdeki yo─čunlu─čuna ula┼čmas─▒n─▒ beklemek ancak hayallerimizi s├╝slemekten ├Âteye gidemeyecektir.

Avc─▒lar arazide-1966 H├╝seyin Giydirir ve ├╝nl├╝ avc─▒ Mustafa Ku┼čvuran (yerde yatan), ayaktaki siyahl─▒ Abdurrahman Day─▒, Ali ihsan Geydirir, t├╝fekli oturan Aktar Hasan en sa─čdaki Ali Atliman┬á(Resim: Ertan Ertarman)

Avland─▒─č─▒m─▒z ├Ânemli avlaklardan baz─▒lar─▒n─▒ belirtmek istiyorum;

Keklik, Tav┼čan: Orhaneli il├žesi Karao─član, Arg─▒n, ├çekiba─člar─▒, ├çakmak, B├╝y├╝korhan, K─▒n─▒k, Keles il├žesi, Dorak, Yunuslar, Haydar, Mente┼č, Oydas, Alpagut Dana├žal─▒ Bursa g├Âlba┼č─▒, Karah─▒d─▒r Ba─člar─▒, D─▒┼čkaya, Ercek Kapl─▒kaya Uzuncaova (┼×imdiki Kestel TOK─░ konutlar─▒ b├Âlgesi)

├ľrdek, kaz: Ulubat g├Âl├╝ k─▒y─▒lar─▒ndaki sazl─▒klar, Marmarac─▒k g├Âl├╝ (kurutulmu┼čtur), Karacabey ovas─▒ sulak alanlar ile Nil├╝fer ├çay─▒, Canbolu Deresinin ta┼čk─▒nlar─▒, Karacabey haras─▒ yasak olmayan b├Âlgeleri

Yelve: ├çatalhan, Canbaz, Han├žerli, Ulubat ─▒lg─▒nl─▒klar─▒, Bad─▒rga me┼čelikleri, Tahtal─▒, Kayapa, Ballez, Kumkad─▒, Da─čkad─▒, Poyrazbah├že mevkilerinde bolca bulunurdu.

B─▒ld─▒rc─▒n; Bursa ovas─▒, Yeni┼čehir ovas─▒, Marmarac─▒k ovas─▒, Karacabey ovas─▒, Sar─▒beyler,┬á ─░smetiye, Ok├žug├Âl mevkilerinde.

G├Âk├že g├╝vercin: Bursa, Karacabey, Kemalpa┼ča me┼čeliklerinde bulunur ve avlan─▒rd─▒.

Bursa avc─▒l─▒─č─▒ ve at─▒┼č sporlar─▒n─▒n geli┼čmesinde b├╝y├╝k pay─▒ olan kurulu┼člar─▒n ba┼č─▒nda MERKEZ AVCILIK VE ─░HT─░SAS DERNE─×─░ÔÇÖnin katk─▒lar─▒ tart─▒┼č─▒lamaz bu derne─čin yeti┼čtirdi─či sporcular─▒n T├╝rkiye genelinde ve yurt d─▒┼č─▒nda alm─▒┼č oldu─ču ba┼čar─▒lar bulundu─ču gibi bu ba┼čar─▒l─▒ ├žal─▒┼čmalar halen devam etmektedir

Emirsultan Avc─▒lar Kul├╝b├╝ bayram t├Âreninde-1954 (Resim: Ertan Ertarman)

Al─▒nan bu ba┼čar─▒l─▒ ├žal─▒┼čmalarda Mustafa ├ľzavc─▒ (merhum), Cengiz Erginak─▒n, Kadri ┼×ankaya, ─░brahim Yenersu, Suat Okan, Sezai T├╝rko─člu ve di─čer y├Âneticilerin pay─▒ olduk├ža b├╝y├╝kt├╝r.

Bu arada b├Âlge avc─▒l─▒k kul├╝plerinin de ├Âzellikle avc─▒lar─▒n bilin├žlenmesi (Emirsultan, Muradiye, ├çekirge, Elmasbah├želer, Dua├ž─▒na Kestel ve at─▒c─▒l─▒k konular─▒nda yeterli ├Âl├ž├╝de katk─▒lar─▒ olmu┼čtur.

Ali ─░hsan Geydirir ve arkada┼č─▒ arazide fi┼ček dolduruyorlar-1951 Yaz bayram─▒ (Resim: Ertan Ertarman)

Bursa da kara avc─▒l─▒─č─▒ avlaklar─▒n ├žoklu─ču ve y├Âre halk─▒n─▒n ava olan merak─▒ adeta avc─▒l─▒─č─▒ bir gelenek haline getirmi┼čti. Her hafta sonu belirli gruplar av partileri d├╝zenler, her avc─▒l─▒k sezonun a├ž─▒l─▒┼č─▒nda bayram havas─▒nda e─členceler ve yar─▒┼čmalar d├╝zenlenirdi.

Bursa avc─▒l─▒─č─▒na ismini yazd─▒ran eski avc─▒lar: ─░smail Sepit, Necmi, Nuri, Sebahattin, Mesut Yaz─▒c─▒o─člu, Dondurmac─▒ Mac─▒r Ahmet, Corc (rauf) Usta, Bal─▒kl─▒l─▒ Halim, Arnavut H├╝seyin, ┼×├╝kr├╝ T├╝rko─člu├╝ Ali ─░hsan Geydirir, Erol Demiralp, Fahrettin Bay├žora, Alir─▒za Atliman, S├╝nnet├ži Fehmi, S├╝p├╝rgeci Hakk─▒, Kundurac─▒ Tevfik, Kestelli Kel Memet, Ayakkab─▒c─▒ Rauf, Kuyumcu Mustafa, Mustafa Elam ÔÇŽBu avc─▒lar Bursa avc─▒l─▒─č─▒na ├Ânemli katk─▒larda bulunmu┼člard─▒r.

Avlanmak i├žin Bursa d─▒┼č─▒na ├žlkal─▒m; siz, hi├ž Eber G├Âl├╝ÔÇÖndeki av zevkini tatt─▒n─▒z m─▒? Sak Ovas─▒, Donbay, Tilki├Âl├╝s├╝, Ak da ├Ârdek avlad─▒n─▒z m─▒? ┼čayet avlanmad─▒n─▒zsa denemenizi ├Ânerim.

Bal─▒kdam─▒, Dokuzg├Âller, ilyaspa┼ča, Kanl─▒ca, Y├╝z├╝kta┼č─▒ÔÇÖnda kaz, ├Ârdek av─▒n─▒ tatman─▒z laz─▒m

Ilg─▒n, Alt─▒nekin, Cihanbeyli, Eber Derek├Ây ve Orta k├Âyde kaz av─▒n─▒n tad─▒n─▒ al─▒n

SivrihisarÔÇÖda s─▒─č─▒rc─▒k; G├╝ny├╝z├╝, ├çanak├ž─▒, Kaledibi; Haymana Kesikkavak, ─░nler, S─▒r├žasaray, Kerpi├žÔÇÖde keklik, tav┼čan, ├žil keklik avlars─▒n─▒z. Tabii ki ├çifteler K├Ârhasan b├Âlgesinin ├žil keklik ve b─▒ld─▒rc─▒n ile ├╝veyik av─▒n─▒ unutmayal─▒m

7 ┼×ubat 1960 Yeni Ant
Ellili y─▒llarda Bursal─▒ avc─▒lardan bir grup

Son olarak avc─▒n─▒n olmazsa olmazlar─▒ aras─▒nda olan av t├╝fe─či ile av k├Âpe─čini atlamamak laz─▒m tabii ki cins ─▒slah─▒nda Merkez Avc─▒l─▒k ─░htisas Kul├╝b├╝ÔÇÖn├╝n yapm─▒┼č oldu─ču ├žal─▒┼čmalar─▒ takdirle kar┼č─▒lamak gerekir.

                                                              *

1950ÔÇÖli y─▒llar─▒n ├╝nl├╝ avc─▒lar─▒ndan birisi 1904 Bursa do─čumlu R─▒za ─░lovaÔÇÖd─▒r. ─░┼č adam─▒, siyaset├ži, gazeteci kimli─čine sahip olan R─▒za ─░lova, 1937ÔÇÖde Setba┼č─▒ÔÇÖnda kurdu─ču Hathas M├╝teahhitlik Firmas─▒ ile T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk asfalt karayolu olan Bursa-Mudanya karayolunun asfalt kaplama i┼čini ger├žekle┼čtirdi. Ard─▒ndan Mahmut ve Ne┼čet Atabey karde┼člerle ortak olarak a├žt─▒─č─▒ Muradiye ├ça─člayanÔÇÖda dokuma bask─▒s─▒ yapan Marina Fabrikas─▒ÔÇÖn─▒ i┼čletti. R─▒za ─░lova, sosyal ili┼čkileri g├╝├žl├╝, ge├žmi┼čine ba─čl─▒ ve Atat├╝rkÔÇÖ├╝n b├╝y├╝k hayran─▒yd─▒. ─░smet Pa┼čaÔÇÖya yak─▒n birisiydi. Cumhuriyet Halk PartisiÔÇÖnin y├Ânetim kademelerinde yer ald─▒. Vali Ha┼čim ─░┼č├žan d├Âneminde (1945-1950) bir s├╝re belediye ba┼čkan vekilli─či yapt─▒. Bursa Halkevi’nde ├žal─▒┼čt─▒.

R─▒za ─░lova avda

Bursa Eski Eserleri Sevenler KurumuÔÇÖnda Kaz─▒m Baykal ile ├žal─▒┼čt─▒ ve mevlit yazar─▒ S├╝leyman ├çelebiÔÇÖnin t├╝rbesinin in┼čas─▒na katk─▒lar─▒ oldu.

Bursa Musiki Cemiyeti, ├çocuk Esirgeme Kurumu, K─▒z─▒lay ve Bursa Avc─▒lar Kul├╝b├╝ gibi sivil toplum kurulu┼člar─▒nda g├Ârevler ald─▒. 1960-1962 aras─▒nda Bursa Ticaret ve Sanayi Odas─▒ (BTSO) meclis ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevinde bulundu ve bu g├Ârevi s─▒ras─▒nda Bursa Organize Sanayi B├Âlgesi’nin haz─▒rl─▒k ├žal─▒┼čmalar─▒na kat─▒ld─▒. Tarihsel ├ž─▒narlar─▒n korunmas─▒na y├Ânelik ├žabalar─▒ndan dolay─▒ kendisine ÔÇť├ç─▒narlar─▒n Babas─▒ÔÇŁ denildi. R─▒za ─░lova 26 Aral─▒k 1966 tarihinde BursaÔÇÖda vefat etti ve P─▒narba┼č─▒ aile mezarl─▒─č─▒na defnedildi.

*

1960 sonras─▒ BursaÔÇÖda avc─▒l─▒k dedi─čimizde R─▒za ─░lova, Kadri ┼×ankaya ve R├╝┼čt├╝ dilmen gibi birka├ž ki┼či akla gelir.

Bu isimlerden 1931 Bat─▒ Trakya do─čumlu Kadri ┼×ankaya renkli bir ki┼čili─če sahip. 1966 y─▒l─▒nda kurdu─ču AL-─░PEK firmas─▒yla tekstil sekt├Âr├╝nde faaliyet g├Âsteriyor. Bunun d─▒┼č─▒nda Bat─▒ Trakya Derne─či ve BursasporÔÇÖda y├Âneticilik, 1986-87 y─▒llar─▒nda ba┼čkan ve uzun y─▒llar Bursaspor Divan Kurulu ba┼čkanl─▒─č─▒ yapm─▒┼čt─▒r.

Kadri ┼×ankaya

Bir ya┼č─▒nda babas─▒yla T├╝rkiyeÔÇÖye gelen Kadri ┼×ankaya ya avc─▒l─▒k hevesi avc─▒ olan babas─▒ndan ge├žmi┼č. 1960 y─▒l─▒nda avc─▒l─▒─ča ba┼člam─▒┼č. Kadri Bey, on y─▒l Merkez Avc─▒lar Derne─či ba┼čkanl─▒─č─▒ ve on be┼č y─▒l s├╝reyle de Avc─▒l─▒k At─▒c─▒l─▒k Federasyonu As Ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevinde bulunmu┼č.

Kadri ┼×ankaya ayn─▒ zamanda iyi bir at─▒c─▒. ┼×u an y─▒k─▒lm─▒┼č bulunan Veledrom sahas─▒n─▒n yan─▒ndaki poligonda at─▒┼č yapm─▒┼č. ÔÇťTrap─▒ sevmedim, skeet tercih ettimÔÇŁ dedi. T├╝rkiyeÔÇÖde ilk on bire girmi┼č. En iyi at─▒┼č─▒n─▒ ManisaÔÇÖdaki yar─▒┼čmalarda yapm─▒┼č. 200 at─▒┼čta 178 isabet kaydetmi┼č. Ancak bu alana daha fazla zaman u─čra┼čmay─▒p, gen├žlere destek vermi┼č. ─░lk ona girenler milli m├╝sabakalara gidiyordu. At─▒c─▒l─▒k Federasyonu as ba┼čkan─▒yken at─▒c─▒l─▒k milli tak─▒m─▒z─▒ Macaristan ve Bulgaristan gibi ├╝lkelere g├Ât├╝rm├╝┼č.

Elli y─▒ll─▒k avc─▒ olan Kadri ┼×ankayaÔÇÖn─▒n T├╝rkiyeÔÇÖde avc─▒l─▒k yapmak gitmedi─či avlak kalmam─▒┼č. Avlak olarak tercih etti─či yerler Enez tampon b├Âlge, Konya, Yunak, Eber G├Âl├╝.

KonyaÔÇÖda kaz av─▒, YunakÔÇÖta keklik ve ├žil, Eber G├Âl├╝ÔÇÖnde ├Ârdek avlamaya gitmi┼č. BursaÔÇÖda Karacabey, Manyas G├Âl├╝ ve ├žok seyrek olarak da Ulubat G├Âl├╝ÔÇÖne gitmi┼č.

ÔÇťUlubat g├Âl├╝nde bir kay─▒─č─▒m vard─▒, daha sonra Kumyaka muhtar─▒na hediye ettim. Ulubat G├Âl├╝ÔÇÖn├╝ a├ž─▒k oldu─ču ve r├╝zg├ór ald─▒─č─▒ i├žin sevmedim. Bir g├╝n Mehmet Kantar ve benim i┼č yerinde ├žal─▒┼čan Naim AlperÔÇÖle beraber Ulubat G├Âl├╝ÔÇÖne ├Ârdek av─▒na gidecektik. Gece r├╝yamda kay─▒─č─▒m─▒z─▒n devrildi─čini g├Ârd├╝m.

Sabah yola ├ž─▒kt─▒k, ben kendi arabamla gittim. K─▒yafetlerimizi giyip, kay─▒─č─▒ suya indirdik.┬á G├Âle a├ž─▒ld─▒k. Gece g├Ârd├╝─č├╝m r├╝ya beni tedirgin etmi┼čti. ─░ki ├Ârdek geliyordu, att─▒m vuramad─▒m. Naim ┼ča┼č─▒rd─▒, Daha sonra ├╝├ž ├Ârdek geliyordu. Onlara da att─▒m ama vuramad─▒m. Naim, ÔÇťNe yapt─▒n abiÔÇŁ sesi, ÔÇśAllah elimi tuttuÔÇÖ dedim. Daha sonra, ÔÇťBenim i┼čim var, beni k─▒y─▒ya ├ž─▒kar─▒nÔÇŁ dedim. Beni k─▒y─▒ya ├ž─▒kard─▒lar. Gece g├Ârd├╝─č├╝m r├╝yan─▒n etkisiyle stresliydim. Bunun i├žin ├Ârdekleri vuramad─▒m.┬á Arabamla i┼čime d├Ând├╝mÔÇŁ.

Onlar ava devam etmi┼čler, ama Mehmet Bey, motoru kay─▒─ča almak isterken buz gibi suya d├╝┼čm├╝┼č. Mevsim k─▒┼č, hemen k─▒y─▒ya ├ž─▒km─▒┼člar, ate┼č yak─▒p ─▒s─▒nm─▒┼člar.

ÔÇťAvc─▒l─▒k konusunda Eber G├Âl├╝ daha emniyetliydi. Bu g├Âlde saz adac─▒klar vard─▒. Onlara ├ž─▒kard─▒k. Ulubat kadar r├╝zg├ór almazd─▒. Eber G├Âl├╝ÔÇÖnde ├╝veyik ve b─▒ld─▒rc─▒n avlard─▒k.┬á ├ťveyik avlarken kamuflaj giyerdik. B─▒ld─▒rc─▒n av─▒ i├žin TrakyaÔÇÖya, Ke┼čanÔÇÖa giderdik. Gitti─čimizde gece orada kal─▒rd─▒k.

BursaÔÇÖda I┼č─▒klar Askeri Lise Komutanl─▒─č─▒ndan tan─▒d─▒─č─▒m Teoman Koman Pa┼ča, Erzurum 9. Kolordu komutan─▒yken beni avc─▒l─▒k i├žin davet etti. Beni iki g├╝n misafir etti. ─░ki g├╝n beraber av yapt─▒k.

KonyaÔÇÖya kaz av─▒na gittik. ├çukur kaz─▒p i├žine girip beklemeye ba┼člad─▒k. Yan─▒mda Naim Alper var. Sabah erkenden ├žukurlara girip kazlar─▒ beklemeye ba┼člad─▒k. Kaz s├╝r├╝s├╝ konacaklar─▒ yere bir ├Ânc├╝ ├ž─▒kar─▒r. E─čer bir tehlike varsa ├Ânc├╝ kaz geri d├Ân├╝p s├╝r├╝y├╝ uyar─▒r. ├ľnc├╝ kaz─▒ g├Ârd├╝m ve NaimÔÇÖi uyard─▒m, ÔÇśKaz geliyor, ├žukura girÔÇÖ dedim. Ku┼člar hareket edenleri hissederler ve ka├žarlar. Gelen kaz─▒ vurdum, bu esnada ├žukurdan ├ž─▒kan NaimÔÇÖe vurdu─čum kaz ├žarpt─▒ ve onu ├žukura devirdi. Kazlar─▒n ortalama be┼č kilo gelir. Arkadan bekledi─čim gibi kaz s├╝r├╝s├╝ geldi.

Sovyetler Birli─či da─č─▒ld─▒ktan ve iki ├╝lke ili┼čkileri d├╝zeldikten sonra BulgaristanÔÇÖa cipimle s├╝l├╝n av─▒na gittik. Arabay─▒ ├žalarlar diye bizi uyard─▒lar. Gittik, av alan─▒nda arabay─▒ kapal─▒ garaja ald─▒lar ve anahtar─▒ bize verdiler. Vurulacak s├╝l├╝n ba┼č─▒na bizden 5 dolar ald─▒lar. Vurdu─čun s├╝l├╝n├╝ almak istersen on dolar al─▒yorlard─▒. Al─▒nmayan s├╝l├╝nler lokantalara sat─▒l─▒yordu.┬á Vurduklar─▒m─▒zdan birka├ž─▒n─▒ al─▒p T├╝rkiyeÔÇÖye d├Ând├╝kÔÇŁ.

Foto─čraflar

─░brahim VuralÔÇÖla Enez tampon b├Âlgede
Konya Kaz Av─▒
EBER G├ľL├ť

Eber G├Âl├╝ Kay─▒k├ž─▒ S├╝leyman A─ča
Yunak-keklik av─▒
Hamza BeyÔÇÖle YunakÔÇÖta kaz av─▒

Seksenli y─▒llarda BursaÔÇÖda avc─▒l─▒k

Seksenli y─▒llarda T├╝rkiye Turgut ├ľzalÔÇÖ─▒n deyimiyle ÔÇťTRANSFORMASYONÔÇŁ ge├žirdi. 24 Temmuz kararlar─▒ ve ard─▒ndan gelen 12 Eyl├╝l 1980 darbesi. ─░ktidar─▒ ele ge├žiren cuntan─▒n ekonominin ba┼č─▒na ge├žirmesi, ÔÇťBanker Facias─▒ÔÇŁ sonras─▒ h├╝k├╝metten ayr─▒lmaya zorlanmas─▒, parti kurulmas─▒ÔÇŽArd─▒ndan 1983 y─▒l─▒nda ba┼člayan ba┼čbakanl─▒─č─▒ÔÇŽ

├ľzal, ba┼čbakan olunca T├╝rkiye ithalat cenneti ve in┼čaat cenneti oldu. Sahiller kooperatif evleriyle doldu. ├ľte yandan silah ithali ve ├╝lkede tabanca ve t├╝fek ├╝retimine izin verildi.

B├╝t├╝n bunlar avc─▒l─▒─č─▒ kolayla┼čt─▒rd─▒. Tekne sahibi olmak, tekneye motor almak, daha uzun menzilli ve daha ├žok at─▒┼č yapan silahlar; Yurtd─▒┼č─▒ndan av malzemesi temini kolayla┼čt─▒. Avc─▒ say─▒s─▒ artt─▒. Bunun sonucu avc─▒ say─▒s─▒ artt─▒, avlanan hayvanlar bilhassa keklik; a─čla ve elle toplanan b─▒ld─▒rc─▒n nesli kurutuldu. Tabi ki bunlarda artan tar─▒m ilac─▒ kullan─▒m─▒n─▒n artmas─▒, ormanl─▒k alanlar─▒n yok edilmesi, DS─░ÔÇÖnin sulak alanlar─▒ kurutmas─▒; sanayi tesislerinin at─▒klar─▒n─▒ derelere g├Âllere ar─▒tmadan b─▒rakmas─▒ sonucunda derelerde b─▒rak─▒n bal─▒─č─▒ canl─▒ kalmad─▒. ┼×imdi a┼č─▒r─▒ ve vah┼či sulamadan; her yere plans─▒z HES yap─▒lmas─▒ndan dolay─▒ g├Âller kuruyorÔÇŽ

Konumuza d├Ânersek 1980ÔÇÖli y─▒llarda ├Âne ├ž─▒kan avc─▒lar aras─▒nda Turizmci, Dilmen OteliÔÇÖnin sahibi olan R├╝┼čt├╝ DilmenÔÇÖi g├Âr├╝yoruz.

R├╝┼čt├╝ Dilmen, kara avc─▒l─▒─č─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra deniz avc─▒l─▒─č─▒na da merakl─▒. Deniz avc─▒l─▒─č─▒n─▒ daha sonra bir otel yapt─▒─č─▒ Ayval─▒kÔÇÖta s├╝rd├╝rm├╝┼č.

R├╝┼čt├╝ Bey, avc─▒l─▒k i├žin Konya-Cihanbeyli, Afyon-Eber G├Âl├╝ ve Konya Karaman aras─▒ndaki Hotam─▒┼č Sazl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒ tercih etmi┼č. CihanbeyliÔÇÖde kaz, Konya ve AfyonÔÇÖda ise ├Ârdek avlam─▒┼č. S├╝l├╝n av─▒ i├žin Kaz Da─člar─▒ÔÇÖn─▒ tercih etmi┼č. ├ľrdek veya kaz avlarken kamuflaj giyerlermi┼č.

Siyasetle u─čra┼čt─▒─č─▒ d├Ânemde Orman Bakanl─▒─č─▒ Daim├« Av KomitesiÔÇÖnde g├Ârev yapm─▒┼č. Komisyon, Bakan, m├╝┼čte┼čar, Orman Genel M├╝d├╝r├╝ ve iki b├╝rokrattan olu┼čuyormu┼č. Avc─▒lar─▒ temsilen iki ├╝ye varm─▒┼č. Ankara ve ─░stanbul d├Ân├╝┼č├╝ml├╝ olarak temsil edilirken, Bursa Orman Bakan─▒ L├╝tf├╝ KayalarÔÇÖ─▒n etkisiyle de─či┼čmeden temsil edilmi┼č. Bu d├Ânemde ilgili bir an─▒s─▒n─▒ anlatt─▒.

ÔÇťGenellikle Ulubat g├Âl├╝ kenar─▒nda g├╝me/k├Âme denilen yerlerde avc─▒lar gece kal─▒r, sabah av yaparlard─▒. S├╝rekli geldikleri i├žin i├žlerinde t├╝p, ├žaydanl─▒k, tabak-├žanak gibi malzemelerini b─▒rak─▒rlard─▒. Genelde avc─▒lar─▒n ÔÇťPa┼ča avc─▒l─▒─č─▒ÔÇŁ dedikleri meke avlarlard─▒. Meke, zay─▒f ve a─č─▒r hareket eden bir ku┼č oldu─ču i├žin avlanmas─▒ kolayd─▒. Bu y├╝zden ben meke avlamay─▒ tercih etmezdim. Bu avc─▒l─▒─č─▒n suyunu BulgaristanÔÇÖdan gelen soyda┼člar ├ž─▒kard─▒. O zaman bizde pek olmayan kas─▒klara kadar ├ž─▒kan ├žizmelerle sazl─▒klar─▒n aras─▒na girip kolayca avl─▒yorlard─▒.

Jandarmalar g├Âl kenarlar─▒ndaki g├╝me/k├Âmeleri bulup yak─▒yorlard─▒. Avc─▒lardan bana ┼čik├óyet gelince hemen orman bakan─▒n─▒ arad─▒m ve bu uygulamay─▒ durdurdum.ÔÇŁ

G├╝me/k├╝me/g├Âme ilgin├ž bir s├Âzc├╝k. K├╝me, k├Âme s├Âzc├╝─č├╝ Antik ├ça─čÔÇÖda T├╝rklerde ÔÇťKay─▒k ve gemiÔÇŁ anlam─▒na gelen bir s├Âzc├╝k.

R├╝┼čt├╝ Bey, Ulubat G├Âl├╝ÔÇÖnde ├Ârdek avlamaya giderlermi┼č:

ÔÇťBirka├ž arkada┼č sabah ├žok erken bir saatte ava giderdik. Eski karaa─ča├ž k├Ây├╝nden kay─▒─č─▒m─▒ al─▒p, av yapaca─č─▒m─▒z sazl─▒klara giderdik. Saat 05-05.30 gibi av alan─▒nda olurduk. Saat 11 civar─▒ av biterdi. Sandalda her t├╝rl├╝ tertibat vard─▒. Vurduklar─▒m─▒z─▒ sandalda pi┼čirir, rak─▒m─▒z─▒ i├žer. En son ├╝zerine kahve yap─▒p i├žer ve tekneyi Eski karaa─ča├ž k├Ây├╝ne b─▒rak─▒p saat 15.00 civar─▒ BursaÔÇÖya d├Ânerdik. ÔÇśNe vurdunÔÇÖ diyenlere ÔÇśyetecek kadarÔÇÖ derdim.

├çulluk av─▒ i├žin Yeni┼čehirÔÇÖe keklik i├žin Un├žukuru k├Ây├╝ne giderdik. Ama o y├Ârede ┼čimdi keklik kalmad─▒. Mustafakemalpa┼ča ve KaracabeyÔÇÖe b─▒ld─▒rc─▒n avlamaya giderdik. Eski Rekt├Âr Mustafa YurtkuranÔÇÖda av merakl─▒s─▒yd─▒. 80ÔÇÖlerin ├╝nl├╝ avc─▒lar─▒ndan birisi Ci─čerci lakapl─▒ Nejat Demir├ÂzÔÇÖd├╝.ÔÇŁ

 

KAYNAKLAR:

  • www.bursada kultur.org
  • H├╝seyin Geydirir
  • Ali ─░hsan Geydirir
  • Emirsultan Avc─▒lar Kul├╝b├╝ Ar┼čivi
  • ─░lhan, Ali ─░hsan, CumhuriyetÔÇÖin ─░lk Y─▒llar─▒nda ─░stanbul Bas─▒n─▒nda Bursa-2012
  • Kadri ┼×ankaya
  • R├╝┼čt├╝ Dilmen
  • Yeni Ant gazetesi

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
  • YEN─░
─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

Mesut YILMAZ, 28 Haziran 2022
Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Dr. Halil ATILGAN, 29 May─▒s 2022
3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Integration of Historic Landmarks into New City Concept in Edirne, Turkey

Integration of Historic Landmarks into New City Concept in Edirne, Turkey

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Kafkasya Nart Destanlar─▒ ve N├Ârobilim

Kafkasya Nart Destanlar─▒ ve N├Ârobilim

Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN, 29 May─▒s 2022
Muhte┼čem Kanuni – Nicolae Jorga

Muhte┼čem Kanuni – Nicolae Jorga

Mesut YILMAZ, 27 May─▒s 2022
Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Prof. Dr. Nadir Paksoy, 15 May─▒s 2022