Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Bursa’da medfun mollalar
  • 05 Nisan 2020 Pazar
  • +
  • -

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Yeni┼čehir il├žesinden sonra ba┼čkenti olan ve Edirne, sonras─▒nda ─░stanbulÔÇÖun ba┼čkent olmas─▒na ra─čmen ├Ânemini koruyan ve Osmanl─▒n─▒n AnadoluÔÇÖdaki ba┼čkenti konumunda olan Bursa, fethinden sonra bir ├žekim merkezi olmu┼čtur.

Geni┼člemek i├žin s├╝rekli f├╝tuhat yapan BursaÔÇÖya sadece sava┼č├ž─▒lar gelmedi, AnadoluÔÇÖdan, AcemÔÇÖden ├žok say─▒da molla ve bilim adam─▒ da geldi. Bursa k─▒sa zamanda bir bilim merkezi oldu ve ├žok say─▒da medrese a├ž─▒ld─▒. ├çok say─▒da molla ve bilim adam─▒ yeti┼čti.

Bursa Osmanl─▒n─▒n s├╝rg├╝n yerlerinden biri olma ├Âzelli─čini y─▒k─▒lana kadar korudu. Osmanl─▒n─▒n s├╝rg├╝n yerlerinin ba┼č─▒nda Bursa, Rodos, K─▒br─▒s ve Limni adalar─▒ geliyordu.

├çe┼čitli nedenlerle BursaÔÇÖya s├╝r├╝len veya yerle┼čen bu insanlar─▒n BursaÔÇÖdaki k├╝lt├╝rel seviyeyi y├╝kseltiler. BursaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilen ┼×ehzade MustafaÔÇÖn─▒n annesi Mahi Devran, Kara├želebizade Abd├╝laziz Efendi ve Esiri Mehmet Efendi kurduklar─▒ ├že┼čitli vak─▒flarla kentin sosyal ve k├╝lt├╝rel hayat─▒na katk─▒da bulundular.

BursaÔÇÖda tan─▒nm─▒┼č mollalar

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin en ├Ânemli ┼čehirlerinden biri olan BursaÔÇÖda fethedildi─činden g├╝nden sonra ├žok say─▒da tekke kuruldu. ├ľnce ┼čehir d─▒┼č─▒nda ve ┼čehre gelen yollarda kurulan tekke ve zaviyeler kuruldu. Daha sonra Yeni┼čehir, ─░znik ve BursaÔÇÖda ardarda medreseler kurulmaya ba┼čland─▒.┬á ├çok say─▒da m├╝derris ve molla Osmanl─▒ Beyli─čiÔÇÖne gelmeye ba┼člad─▒lar.

Davud-i Kayseri: Davud-i Kayseri, o d├Ânemin ├╝nl├╝ ├ólimlerindendi ve ─░znikÔÇÖteki medresede g├Ârev yapt─▒. Zeki Velidi Togan, Umumi T├╝rk Tarihine Giri┼č adl─▒ eserinde Davud-i KayseriÔÇÖnin┬á ÔÇťOrhan Gazi ve o─člu S├╝leyman Pa┼ča ad─▒na Arap├ža olarak ve muhtelif ilimlere ait ansiklopedik bir eser ithaf etti─činiÔÇŁ yazar. (Zeki Velidi Togan, Umumi T├╝rk Tarihine Giri┼č-I,s.361, ─░stanmul-1946)

─░sa Bey Fenari: Molla FenariÔÇÖnin a─čabeyidir. Hisar semtinde bir mescit yapt─▒rm─▒┼čt─▒r.

Molla Fenari: 1350ÔÇÖde do─čmu┼čtur. Osmanl─▒ d├Âneminde 1. S─▒n─▒f kad─▒lara molla denilmekteydi. KahireÔÇÖye gidip e─čitim ald─▒. ┬áBursaÔÇÖda ve fetret devrinde KaramanÔÇÖa gidip oradaki medreselerde ders verdi. Daha sonra Bursa kad─▒s─▒ oldu. Padi┼čah II. Murat taraf─▒ndan ┼čeyh├╝lislaml─▒k g├Ârevine tayin edildi. 1435 y─▒l─▒nda vefat etti. BursaÔÇÖda bir cami ve medrese yapt─▒rm─▒┼čt─▒r.┬á Yapt─▒rd─▒─č─▒ caminin haziresine g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r.

Fenarizade Ahmet Pa┼ča:┬á┬á Gazziz├óde Seyyid Abd├╝llatif Efendi, Hul├ósat├╝l-Vefey├ót adl─▒ eserinde Fenarizade Ahmet Pa┼ča i├žin ┼čunlar─▒ yazar, ÔÇťMolla Fenari o─čullar─▒ndan b├╝y├╝k bir ├ólim idi. ├ľnce ┼čeyh├╝lislam, sonra sadrazam oldu. Daha sonra Bursa’ya s├╝rg├╝n edildi. D├╝nya mevkiinden ayr─▒ld─▒ktan sonra Molla Fenari yak─▒n─▒nda en y├╝ce r├╝tbeye nail oldu. Bursa’n─▒n ete─činde ├çatal F─▒r─▒n civar─▒nda, Halvet├« Tekkesi olan cami-i ┼čerif bu zat─▒n binas─▒d─▒r. 867/1462 tarihinde vefat etmi┼čtir.ÔÇŁ

Kara Hasan Pa┼ča:┬á Molla FenariÔÇÖnin medrese arkada┼č─▒ ve ulemadand─▒r. Sonra vezir oldu. Vefat etti─činde kendi hay─▒r eseri olan medresesinde defnedilmi┼č.

K├╝rdi Mehmet ├çelebi: ─░stanbulÔÇÖda sarayda muallim olarak g├Ârevli K├╝rdi Mehmet ├çelebi bir ayeti yanl─▒┼č yorumlad─▒─č─▒ i├žin BursaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilir. K├╝rdi Mehmet ├çelebi, UlucamiÔÇÖde ders vermi┼čtir. 1673 y─▒l─▒nda vefat eden Mehmet Efendi P─▒narba┼č─▒ÔÇÖnda, ├ťftade Zaviyesi yak─▒nlar─▒na defnedilmi┼čtir.

Kazasker ─░brahim Efendi: ┼×eyh├╝lislam Feyzullah EfendiÔÇÖnin o─čludur. ┼×ehzadeli─či zaman─▒nda Padi┼čah I. MahmutÔÇÖun hocal─▒─č─▒n─▒ yapm─▒┼čt─▒r. M├╝derrislik ve kazaskerlik yapm─▒┼čt─▒r. Edirne Vakas─▒ ┬ánedeniyle ├Ânce K─▒br─▒sÔÇÖa s├╝r├╝lm├╝┼č, sonra s├╝rg├╝n yeri Bursa olarak de─či┼čtirilmi┼čtir. 1709 y─▒l─▒nda vefat eden ─░brahim Efendi, Yo─čurt├žu Baba Zaviyesi ├Ân├╝ndeki S├╝leyman ├çelebi kabrinin yak─▒nlar─▒na defnedilmi┼čtir. Burada bulunan mezarl─▒k daha sonra kald─▒r─▒lm─▒┼č, yerine park yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

Kazasker Mehmet Dede Efendi: ┼×eyh├╝lislam Feyzullah EfendiÔÇÖnin ikinci o─čludur. Edirne Vakas─▒ nedeniyle ├Ânce BursaÔÇÖya s├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. BursaÔÇÖdaki evini mektep haline getirmi┼č ve talebelere ders vermi┼čtir. 1730ÔÇÖda affedilmi┼čse de ─░stanbulÔÇÖa d├Ânmeyip BursaÔÇÖda kalm─▒┼čt─▒r.

Vani Mehmet ├çelebi: Faz─▒l Ahmet sadrazam oldu─ču d├Ânemde Padi┼čah D├Ârd├╝nc├╝ MehmetÔÇÖin emriyle ─░stanbul’a ├ža─čr─▒ld─▒. Padi┼čah hocas─▒ ve Yeni CamiÔÇÖde ilk k├╝rs├╝ vaizi oldu. ┼×ehzade Mustafa’n─▒n da hocal─▒─č─▒n─▒ yapt─▒. Padi┼čah hocas─▒ olmas─▒ndan dolay─▒ “┼×eyh Mehmet” nam─▒yla an─▒lmaya ba┼čland─▒. Mehmet Efendinin Yeni Cami k├╝rs├╝s├╝nden etti─či vaazlar b├╝y├╝k ilgi g├Ârd├╝. 1665 senesinde baz─▒ tarikat├ž─▒lar─▒n ├ž─▒─č─▒rdan ├ž─▒kan ve ─░slamiyetin d─▒┼č─▒na ta┼čan h├ól ve hareketlerinin durdurulmas─▒ i├žin ferman ├ž─▒kartt─▒rd─▒.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Meml├╗kler

D├Âneminde Sabatay Sevi ad─▒nda bir haham kendisinin Mesih oldu─čuna dair bir tak─▒m sap─▒k fikirler ileri s├╝rm├╝┼čt├╝. Sevi, yakalan─▒p Edirne’ye getirildi. Edirne saray─▒nda ┼×eyh├╝lisl├óm Minkarizade Yahya Efendi ve Sultan─▒n imam─▒ V├óni Mehmet Efendi’nin i├žinde oldu─ču bir divan taraf─▒ndan yarg─▒land─▒. Sabatay Sevi, M├╝sl├╝man oldu ve davas─▒ d├╝┼čt├╝.

Vani Mehmet Efendi 1683 senesinde Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Pa┼ča komutas─▒ndaki ─░kinci Viyana Seferine ordu ┼čeyhi olarak kat─▒ld─▒. Seferden sonra Bursa yak─▒nlar─▒ndaki Kestel k├Ây├╝ne g├Ânderildi. Kestel’de de b├╝y├╝k bir cami ve mektep yapt─▒rd─▒. ├ľmr├╝n├╝ orada tamamlad─▒. 1685 (H.1096) tarihinde Bursa yak─▒nlar─▒nda Kestel k├Ây├╝nde vefat edip, orada kendi yapt─▒rd─▒─č─▒ Caminin giri┼čine defnedildi.

Kad─▒ Hasan Efendi: Sarayda muallim olan, daha sonra kad─▒l─▒k ve m├╝derrislik g├Ârevlerinde bulunan Hasan Efendi ├Ânce Limni Adas─▒ÔÇÖna, daha sonra BursaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilmi┼č ve 1711ÔÇÖde BursaÔÇÖda vefat etmi┼čtir. P─▒narba┼č─▒ÔÇÖnda SeyfizadeÔÇÖnin yan─▒na g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r.

                                                        *

Bursa, ayn─▒ zamanda g├Âzden d├╝┼čen, devleti k─▒zd─▒ran ┼čairlerin de s├╝rg├╝n edildi─či, kimisinin s├╝rg├╝nde ├Âld├╝─č├╝ bir yerdir. ┼×air Ahmet Pa┼ča BursaÔÇÖya s├╝r├╝len ┼čairlerden ilk akla gelenler.┬á Devlet y├Âneticilerini k─▒zd─▒ran Ha┼čmet ve Kerk├╝kl├╝ Abd├╝rrezzak Nevresi ad─▒nda iki ┼čair BursaÔÇÖya s├╝r├╝l├╝r. 1762 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖya s├╝r├╝len ┼čair Ha┼čmet, BursaÔÇÖdan Rodos Adas─▒ÔÇÖna s├╝r├╝l├╝r ve ├Âmr├╝n├╝ orada tamamlar(1769). BursaÔÇÖda iken Sadrazam Rag─▒p Pa┼čaÔÇÖya ÔÇťTevfikÔÇŁ┬á kasidesi yazarak af dileyen ┼čiar─▒n bu talebini padi┼čah geri ├ževirir. ┼×airden geriye Kad─▒n Divan ┼čairlerimizden Fitnat Han─▒mÔÇÖla olan f─▒kralar geriye kal─▒r.

Devlet b├╝y├╝kleri hakk─▒nda ele┼čtiri dolu ┼čiirler ve hicviyeler yazan Kerk├╝kl├╝ Abd├╝rrezzak Nevresi, Girit, Ba─čdat ve BursaÔÇÖya s├╝r├╝l├╝r. K├╝tahyaÔÇÖda kad─▒l─▒k yapan ┼čair BursaÔÇÖya 1762 y─▒l─▒nda ikinci s├╝rg├╝n edili┼činden birka├ž g├╝n sonra vefat eder.

Yaz─▒l─▒ eser b─▒rakm─▒┼č sufi, m├╝derris ve mollalar:

Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin en ├Ânemli ┼čehirlerinden biri olan BursaÔÇÖda fethedildi─činden g├╝nden sonra ├žok say─▒da tekke kuruldu. ├ľnce ┼čehir d─▒┼č─▒nda ve ┼čehre gelen yollarda kurulan tekke ve zaviyeler kuruldu. Daha sonra Yeni┼čehir, ─░znik ve BursaÔÇÖda artarda medreseler kurulmaya ba┼čland─▒.┬á ├çok say─▒da m├╝derris ve molla Osmanl─▒ Beyli─čiÔÇÖne gelmeye ba┼člad─▒lar. Davud-i Kayseri o d├Ânemin ├╝nl├╝ ├ólimlerindendi ve ─░znikÔÇÖteki medresede g├Ârev yapt─▒.

┼×ehir i├žinde daha sonra ├žok say─▒da tekke ve zaviye a├ž─▒ld─▒.┬á Bu tekkelerin ┼čeyhlerinin bir k─▒sm─▒ k├╝t├╝phane kurdular, bir k─▒sm─▒ tasavvuf ├╝zerine ├žok say─▒da eser yazm─▒┼člard─▒r.

Bunlar─▒n i├žinde en ├╝nl├╝s├╝ yazd─▒─č─▒ mevlit g├╝n├╝m├╝zde de okunan(1351-1422) tarihleri aras─▒nda ya┼čayan S├╝leyman ├çelebi ve yazd─▒─č─▒ eserler g├╝n├╝m├╝zde de ilgi g├Âren, tasavvuf k├╝lt├╝r├╝n├╝n temel direklerinden say─▒lan ve s├╝rg├╝n edildi─či Limni Adas─▒ÔÇÖnda vefat eden Niyazi Misri (1618-1694)ÔÇÖdir.

Bu sufiler i├žinde Lami ├çelebi ayr─▒ bir yere sahiptir. Dedesi Ye┼čil K├╝lliyeÔÇÖyi yapan ekipte yer alan Nakka┼č AliÔÇÖdir. Tasavvuf konusunda yaz─▒lm─▒┼č ├žok say─▒da eseri Arap├ža ve Fars├žaÔÇÖdan terc├╝me etmi┼čtir. Telif ve Terc├╝me olarak 12 mansur, 12 manzum eser yazm─▒┼čt─▒r. BursaÔÇÖyla ilgili olarak yazd─▒─č─▒ 638 beyitlik ┼×ehrengiz-i BursaÔÇÖy─▒ kanuni Sultan S├╝leyman BursaÔÇÖy─▒ ziyaret etti─činde takdim etmi┼čtir.

1632 y─▒l─▒nda vefat eden H├╝sameddin Bosnevi;┬á Emir Sultan, ├ťftade, Abdal Murat ve Baba Sultan ├╝zerine men├ók─▒bnameler yazm─▒┼čt─▒r.

ÔÇťBursaÔÇÖda ya┼čam─▒┼č sufiler in en fazla eser vereniÔÇŁ┬á unvan─▒na sahip olan ─░smail Hakk─▒ Bursevi(1653-1725) Arap├ža, Fars├ža ve T├╝rk├že ├žok say─▒da esere imza atm─▒┼čt─▒r. Divan─▒ vard─▒r. En tan─▒nm─▒┼č eseri ZuhuÔÇÖ─▒ BeyanÔÇÖd─▒r.

Ahmet Ziyaeddin Efendi(├Â.1784), 1723-1782 y─▒llar─▒ aras─▒nda BursaÔÇÖda ya┼čam─▒┼č ┼čeyh, vaiz, vali, m├╝derris, ┼čair, hattat, muziki┼činas ve doktorlar─▒ tan─▒tt─▒─č─▒ ÔÇťG├╝lz├ór-─▒ Suleh├ó ve Vefey├ót-─▒ Uref├óÔÇŁd─▒r.

Abdullah M├╝nzevi (├Â.1795) UlucamiÔÇÖde b├╝y├╝k bir yazma eser k├╝t├╝phanesi meydana getirmi┼čtir. Bug├╝n bu eserler ┼čimdi ─░nebey K├╝t├╝phanesiÔÇÖndedir.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Malta S├╝rg├╝nleri

GazzizadeAbdullatif Efendi (├Â.1832)BursaÔÇÖda ya┼čayan ├ólim, sufi, ├ó┼č─▒k ve abdallarla ilgili olarak RavzatuÔÇÖl Muflihun adl─▒ bir eser yazm─▒┼čt─▒r.

Bursa sadece Osmanl─▒ sufilerine de─čil, CezayirÔÇÖi i┼čgal eden ve ba─č─▒ms─▒z bir beylik kuran, sonunda Frans─▒zlara yenilen ve Osmanl─▒ topraklar─▒na s├╝rg├╝n gelen Abd├╝lkadir Cezayiri ve LibyaÔÇÖda Osmanl─▒larla ─░talyanlara kar┼č─▒ sava┼čan, ─░stiklal m├╝cadelemize destek veren Ahmet ┼×erif el SunisiÔÇÖye de ev sahipli─či yapm─▒┼čt─▒r. Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n son d├Âneminde ise say─▒s─▒z eser veren Bursal─▒ Mehmet Tahir ve BursaÔÇÖda kurulan derg├óhlar─▒ anlatan Yadig├ór-─▒ ┼×emsi adl─▒ eseriyle (Bursa Derg├óhlar─▒ ad─▒yla bas─▒ld─▒) Mehmet ┼×emsettin UlusoyÔÇÖu anmadan ge├žemeyiz.

*

BursaÔÇÖya Osmanl─▒ Beyli─čiÔÇÖnin devletle┼čme ve sonra imparatorluk olma s├╝recinde ├žok say─▒da bilgin, sanat├ž─▒ ve din adam─▒ gelmi┼čtir. TimurÔÇÖun veliaht─▒ Muhammed Sultan MirzaÔÇÖn─▒n hocas─▒ Cemaleddin Harizmi BursaÔÇÖya gelmi┼č ve ├Âl├╝m├╝ne kadar (1427) m├╝derrislik yapm─▒┼č ve ├Âzel dersler vermi┼čtir. II. Murat zaman─▒nda Alt─▒n Ordu DevletiÔÇÖnden K─▒r─▒ml─▒ Fakih Ahmet, Saray M├╝ft├╝s├╝ Hafiz├╝dd├╝n Bezzaz ve ┼×erafeddin Kirimi BursaÔÇÖya gelmi┼čtir.(Zeki Velidi Togan, Umumi T├╝rk Tarihine Giri┼č-I,s.362, ─░stanbul-1946)

├ťnl├╝ gezgin ibni Batuta ve sonra ─░bni Arap┼čah─▒n yolu BursaÔÇÖya d├╝┼čer. Karadeniz ├╝zerinden EdirneÔÇÖye gelen ─░bni Arap┼čah (1408) ─░bn-i Arab┼čah EdirneÔÇÖde bulundu─ču zaman, Eb├╝ÔÇÖl-Leys-i Semerkand├« hazretlerinin tefs├«rini Arap├žadan T├╝rk├žeye, ÔÇťC├ómiÔÇÖul-Hik├óy├ót ve L├ómi-ur-Riv├óy├ótÔÇŁ adl─▒ eseri Farscadan T├╝rk├žeye terc├╝me etti. Edebiyattaki kudreti, if├ódede g├Âsterdi─či incelik ve birka├ž yabanc─▒ dili bilmesi sebebiyle, Sultan ├çelebi Mehmet HanÔÇÖ─▒n iltif├ót─▒na kavu┼čup, Divan-─▒ H├╝m├óyunÔÇÖda vazife ald─▒. Sultan ├çelebi MehmetÔÇÖin hususi k├ótipli─čini yap─▒p, civar devlet ba┼čkanlar─▒na mekt├╗plar yazd─▒. Bu arada Burh├ón├╝dd├«n HaydarÔÇÖdan Mift├óh-├╝l-ul├╗m adl─▒ eseri okumaya devam etti. 824 (m. 1421) senesinde Sultan ├çelebi MehmetÔÇÖin vefat etmesi ├╝zerine, on sene m├╝ddetle kald─▒─č─▒ Osmanl─▒ ├╝lkesinden ┼×amÔÇÖa d├Ânmeye karar verip, ayr─▒ld─▒. ─░bn_i Arap┼čah, TimurÔÇÖun hayat─▒n─▒ yazd─▒─č─▒ Acaibu’l Makdur (Bozk─▒rdan Gelen Bela) adl─▒ eseriyle tan─▒n─▒r.

*

BursaÔÇÖdaki ilk ve en b├╝y├╝k mezarl─▒k P─▒narba┼č─▒ mezarl─▒─č─▒d─▒r. P─▒narba┼č─▒ mezarl─▒─č─▒ndan yakla┼č─▒k y├╝z sene sonra Emirsultan Mezarl─▒─č─▒ olu┼čmu┼čtur. Hazireler ve ┼čimdi olmayan Deveciler Mezarl─▒─č─▒ ve di─čer mezarl─▒klar daha sonra olu┼čmu┼čtur. 20. Y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda BursaÔÇÖya gelen seyyahlar, P─▒narba┼č─▒ Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n BursaÔÇÖn─▒n en b├╝y├╝k mezarl─▒─č─▒ oldu─čunu yazm─▒┼člard─▒r.

Kar┼č─▒s─▒nda bulunan Mevlevi tekkesi ve civar─▒ndaki di─čer tekkelerin men suplar─▒ bu mezarl─▒─ča g├Âm├╝lm├╝┼člerdir. Mevleviler, Nak┼či ┼čeyhleri, mollalar, subaylar, t├╝ccarlar, e┼čraf ve e┼čleri bu mezarl─▒─ča g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r. Emirsultan Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖnda da ├žok say─▒da devlet g├Ârevlisi (sadrazam, vezir, kazasker, kad─▒, m├╝derris, subay, t├╝ccar, ┼čeyh, seyyid ve di─čer tarikat ehli ve e┼čleri buraya g├Âm├╝lm├╝┼čt├╝r.

─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan m├╝derrisler

Ba─čdadizade H├╝seyin Bin Yusuf: Ba─čdat kad─▒s─▒n─▒n o─člu oldu─ču i├žin, Ba─čd├ód├«-z├óde diye bilinir. Do─čum yeri ve tarihi kesin olarak bilinmemektedir. DimetokaÔÇÖda bulunan Abd├╝lv├ósi┬á Efendi MedresesiÔÇÖne m├╝derris olarak tayin edildi. Daha sonra; ─░neg├Âl MedresesiÔÇÖne, P├«ri Pa┼ča MedresesiÔÇÖne m├╝derris olup, 955 (m. 1548) senesinde M├╝eyyed-z├óde Abd├╝lvehh├óp ├çelebiÔÇÖnin yerine ─░znik Orhaniye MedresesiÔÇÖnde, 962 (m. 1554) senesinde EdirneÔÇÖdeki ├ť├ž ┼×erefeli MedresesiÔÇÖnde, 967 (m. 1559) senesinde Mertlus Efendi yerine Sahn-─▒┬á sem├ón MedresesiÔÇÖnde m├╝derris olarak vazife yapt─▒. Daha sonra 980 (m. 1572) senesinde Nakib-├╝l-E┼čr├óf (Peygamber efendimizin) soyundan gelen seyyid ve ┼čeriflerin do─čum ve ├Âl├╝m kay─▒tlar─▒n─▒ tutan m├╝essesenin ba┼č─▒ makam─▒na tayin edildi. 984 (m. 1576) senesinde, ya┼čl─▒l─▒ktan dolay─▒ bu vazifeden ayr─▒ld─▒. 1578 senesinde BursaÔÇÖda vefat etti.

Yegani Sinan ├çelebi:┬á Molla yeg├ónÔÇÖ─▒n torunu As─▒l ad─▒ Sihadettin Yusuf, M├╝derrislik ve kad─▒l─▒k yapm─▒┼čt─▒r.

Ebusuud Efendi: 1491ÔÇÖde do─čdu. Anne taraf─▒ndan da Ali Ku┼č├žu’nun torunudur. 1516’da ─░neg├Âl ─░shak Pa┼ča Medresesi’ne m├╝derris olarak atand─▒. 1520’de bu g├Ârevinden al─▒nd─▒. K─▒sa s├╝re sonra Davut Pa┼ča, 1522’de Mahmut Pa┼ča, 1525’te Gebze, ertesi y─▒l Bursa ve 1528’de de ─░stanbul Fatih sahn-─▒ seman medreselerinin m├╝derrisliklerine getirildi. 1533’te ├Ânce Bursa, sonra ─░stanbul kad─▒s─▒ oldu. 1537’de Rumeli kazaskerli─čine y├╝kseldi. 1545’te ┼čeyh├╝lislaml─▒─ča getirildi ve hayat─▒ boyunca bu g├Ârevde kald─▒. Osmanl─▒ ┼čeyh├╝lislamlar─▒ aras─▒nda daha ├žok verdi─či fetvalarla tan─▒n─▒r. ├ľzellikle bat─▒nili─či benimseyen mutasavv─▒flara kar┼č─▒ koydu. ┼×iirler de yazd─▒. 23 A─čustos 1574 tarihinde ─░stanbul’da vefat etti.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Osmanl─▒ Devletinin Kurulu┼ču: A┼čiretten mi Yoksa U├ž Beyli─či mi?

EbuÔÇÖl Leys Ali: ┬áOsmanl─▒ devri ├ólimlerinden. ─░smi, Al├óedd├«n Ali Men├óviÔÇÖdir Do─čum yeri ve do─čum tarihi bilinmemektedir. 974 (m. 1566) senesinde vefat etti. Ali Men├óvi, baz─▒ medreselerde ders okuttuktan sonra, ─░neg├ÂlÔÇÖde ─░shak Pa┼ča Medresesi m├╝derrisli─čine tayin oldu. Trabzon, Manisa ve ─░stanbulÔÇÖda ├že┼čitli medreselerde m├╝derrislik yapt─▒.

Kas─▒m Efendi:

─░neg├ÂlÔÇÖde ad─▒n─▒ ayn─▒ camiye veren Kas─▒m Efendi┬á hakk─▒nda Bursal─▒ Mehmet Tahir BeyÔÇÖin eserinden edinilen kaynak bilgilere g├Âre, Antakyal─▒ ─░drisÔÇÖin o─člu ┼×eyh ─░lyasÔÇÖ─▒n o─člu Kas─▒m, Abd├╝lkadir GeylaniÔÇÖnin torunlar─▒ndan┬á bir zat olup Bursa vilayeti d├óhilindeki ─░neg├ÂlÔÇÖde ikamet etmeyi tercih etmi┼č ve 941ÔÇÖde (M.1535) vefat etmi┼čtir. Tasavvuf ve ahlaka dair otuz iki b├Âl├╝mden olu┼čmu┼č 902 (M 1497) telif etti─či Cevahir├╝ÔÇÖl Ahbar ismindeki manzumesidir.

Kas─▒m EfendiÔÇÖye dair verilen bilgi veren ÔÇť Ravza-i EvliyaÔÇŁ adl─▒ bir eser daha mevcuttur. Bu eserde verilen bilgilere g├Âre; karamaniÔÇÖnin halifesi olan Kas─▒m Efendi BursaÔÇÖn─▒n Muradiye semtinde ÔÇť Bahri Dede ZaviyesiÔÇŁ yak─▒n─▒nda tasavvufi yolda m├╝r┼čit olarak hizmet vermi┼čtir. Hicri dokuz y├╝z y─▒l─▒nda haccetmek i├žin yola ├ž─▒km─▒┼č; ancak ─░neg├ÂlÔÇÖe vard─▒klar─▒nda hastalanm─▒┼č, bir m├╝ddet sonra da vefat etmi┼č ve ─░neg├ÂlÔÇÖde defnedilmi┼čtir.

Hızır Çelebi:

Bursa’ya gelip m├╝derrislik hayat─▒n─▒ burada s├╝r┬şd├╝rd├╝ ve pek ├žok ├ólimin yeti┼čmesini sa─člad─▒. Daha sonra tekrar kad─▒l─▒─ča d├Ând├╝ ve ─░neg├Âl kad─▒l─▒─č─▒na tayin edildi. 1444 Buradan Edirne’ye geldi. Tekrar m├╝derrislik hayat─▒na ba┼člad─▒. ├çok say─▒da eseri vard─▒r.

El-Kas├«det├╝’n-N├╗niyye. Eser,┬áCev├óhiru’l-Ak├óid olarak┬áda adland─▒r─▒l─▒r.┬áM├ót├╝r├«d├«┬áanlay─▒┼ča g├Âre yaz─▒lm─▒┼č, y├╝z be┼č beyittten olul┼čan Arap├ža bir manzumedir. H─▒z─▒r ├çelebi’nin en me┼čhur eseridir.

İmamzâde Mehmet Efendi:

─░neg├Âl m├╝derrislik yapt─▒. Daha sonra oldu. Y─▒ld─▒r─▒m MedresesiÔÇÖne tayin edildi. 946 (m. 1539) Yazd─▒─č─▒ eserlerinden baz─▒lar─▒ ┼čunlard─▒r: 1- Beyd├óv├« tefs├«rine ha┼čiye, 2- K├ófiye terc├╝mesi, 3- Misb├óh terc├╝mesi, 4- Av├ómil terc├╝mesi.

  • Ekrem Hayri PEKER

KAYNAKÇA:

  • Gazziz├óde Seyyid Abd├╝llatif Efendi, Hul├ósat├╝l-Vefey├ót, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa-2014
  • Kara, Mustafa, BursaÔÇÖn─▒n ve Balkanlar─▒n G├Ân├╝l Sultanlar─▒, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa-2016
  • Kara, Mustafa, BursaÔÇÖda Tarikatlar ve Tekkeler, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa-2012
  • Karata┼č, Ali ─░hsan, Osmanl─▒ D├Ânemi Bursa S├╝rg├╝nleri (18-19. As─▒rlar), Bursa-2009, Emin Yay─▒nlar─▒
  • Mermutlu, Bedri-├ľcalan, Hasan Basri, Bursa Hazireleri, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa-2011
  • Mermutlu, Bedri-├ľcalan, Hasan Basri, Emirsultan Mezarl─▒─č─▒, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa-2012
  • Mermutlu, Bedri-├ľcalan, Hasan Basri, P─▒narba┼č─▒ Mezarl─▒─č─▒, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa
  • Mermutlu, Bedri-├ľcalan-Sevim, Sezai-Yava┼č, Do─čan, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa-2013
  • ├ľcalan, Hasan Basri-Sevim, Sezai-Yava┼č, Do─čan, Bursa Vakfiyeleri-1, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa
  • Togan, Zeki Velidi Togan, Umumi T├╝rk Tarihine Giri┼č-I,s.362, ─░stanbul-1946)
  • Yeni Mecmua Bursa ├ľzel Say─▒s─▒, Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi, Bursa-2013

Toplam Okuma: 220 , Bug├╝n: 2 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča

Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča

20 May─▒s 2020, Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ

ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ

19 May─▒s 2020, ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Tuna Deltas─▒’nda Bizden ─░zler -1

Tuna Deltas─▒’nda Bizden ─░zler -1

19 May─▒s 2020, Tuna Deltas─▒’nda Bizden ─░zler -1 i├žin yorumlar kapal─▒
VahideddinÔÇÖin S├╝rg├╝ndeki Hac Yolculu─ču ve Birka├ž Bildirisi

VahideddinÔÇÖin S├╝rg├╝ndeki Hac Yolculu─ču ve Birka├ž Bildirisi

19 May─▒s 2020, VahideddinÔÇÖin S├╝rg├╝ndeki Hac Yolculu─ču ve Birka├ž Bildirisi i├žin yorumlar kapal─▒
VahidettinÔÇÖin beyannamesiÔÇŽ Mustafa KemalÔÇÖi AnadoluÔÇÖya kim g├Ânderdi?

VahidettinÔÇÖin beyannamesiÔÇŽ Mustafa KemalÔÇÖi AnadoluÔÇÖya kim g├Ânderdi?

17 May─▒s 2020, VahidettinÔÇÖin beyannamesiÔÇŽ Mustafa KemalÔÇÖi AnadoluÔÇÖya kim g├Ânderdi? i├žin yorumlar kapal─▒
Mezar─▒nda bile rahat b─▒rak─▒lmayan ┼×ehzade Cem Sultan

Mezar─▒nda bile rahat b─▒rak─▒lmayan ┼×ehzade Cem Sultan

17 May─▒s 2020, Mezar─▒nda bile rahat b─▒rak─▒lmayan ┼×ehzade Cem Sultan i├žin yorumlar kapal─▒
Lodos esti─činde u├žaklar BursaÔÇÖya inemezdi

Lodos esti─činde u├žaklar BursaÔÇÖya inemezdi

9 May─▒s 2020, Lodos esti─činde u├žaklar BursaÔÇÖya inemezdi i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Bas─▒n─▒ndan U├žan Daire Haberleri

Bursa Bas─▒n─▒ndan U├žan Daire Haberleri

9 May─▒s 2020, Bursa Bas─▒n─▒ndan U├žan Daire Haberleri i├žin yorumlar kapal─▒
Yalova Vilayetine ─░skan Edilen Kafkas G├Â├žmenleri

Yalova Vilayetine ─░skan Edilen Kafkas G├Â├žmenleri

9 May─▒s 2020, Yalova Vilayetine ─░skan Edilen Kafkas G├Â├žmenleri i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝reselle┼čme K─▒skac─▒nda E─čitim Sanc─▒m─▒z

K├╝reselle┼čme K─▒skac─▒nda E─čitim Sanc─▒m─▒z

9 May─▒s 2020, K├╝reselle┼čme K─▒skac─▒nda E─čitim Sanc─▒m─▒z i├žin yorumlar kapal─▒
Edebiyat ─░li┼čkisi ve Sinema

Edebiyat ─░li┼čkisi ve Sinema

9 May─▒s 2020, Edebiyat ─░li┼čkisi ve Sinema i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ Devletinde Sinema

Osmanl─▒ Devletinde Sinema

9 May─▒s 2020, Osmanl─▒ Devletinde Sinema i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa ve Civar─▒ | Marie de Launay – Bonkowski Bey

Bursa ve Civar─▒ | Marie de Launay – Bonkowski Bey

9 May─▒s 2020, Bursa ve Civar─▒ | Marie de Launay – Bonkowski Bey i├žin yorumlar kapal─▒
Kadersiz T├╝rk├╝ler

Kadersiz T├╝rk├╝ler

24 Nisan 2020, Kadersiz T├╝rk├╝ler i├žin yorumlar kapal─▒
Dili Olmayan─▒n Yolu da Olmaz Beli deÔÇŽ

Dili Olmayan─▒n Yolu da Olmaz Beli deÔÇŽ

24 Nisan 2020, Dili Olmayan─▒n Yolu da Olmaz Beli deÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žine ├ť├ž Elma Koy ÔÇô Amma!…

─░├žine ├ť├ž Elma Koy ÔÇô Amma!…

24 Nisan 2020, ─░├žine ├ť├ž Elma Koy ÔÇô Amma!… i├žin yorumlar kapal─▒
ÔÇťNem Alacak Felek BenimÔÇŁ

ÔÇťNem Alacak Felek BenimÔÇŁ

24 Nisan 2020, ÔÇťNem Alacak Felek BenimÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Hayati Vasfi Ta┼čy├╝rek Vard─▒, Yeni Yetmeler Bilmez Onu

Bir Hayati Vasfi Ta┼čy├╝rek Vard─▒, Yeni Yetmeler Bilmez Onu

24 Nisan 2020, Bir Hayati Vasfi Ta┼čy├╝rek Vard─▒, Yeni Yetmeler Bilmez Onu i├žin yorumlar kapal─▒
─░┼čte O ┼×ampiyon ─░smet Atl─▒’d─▒r

─░┼čte O ┼×ampiyon ─░smet Atl─▒’d─▒r

24 Nisan 2020, ─░┼čte O ┼×ampiyon ─░smet Atl─▒’d─▒r i├žin yorumlar kapal─▒
Deste Deste Dertli, ├çileke┼č A┼č─▒k Ferrahi

Deste Deste Dertli, ├çileke┼č A┼č─▒k Ferrahi

24 Nisan 2020, Deste Deste Dertli, ├çileke┼č A┼č─▒k Ferrahi i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar