Quantcast
Gel Profes├Âr – Belgesel Tarih

Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Gel Profes├Âr
  • 09 May─▒s 2024 Per┼čembe
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Loading

AmsterdamÔÇÖdaki Schiphol Havaalan─▒nda u├ža─ča gidi┼čim maceral─▒ olmu┼čtu. Bu y├╝zden ─░svi├žreÔÇÖye tedirgin gitmi┼čtir. Burada ya┼čayan kuzenim y─▒llard─▒r beni davet ediyordu.,

O─člum ├Ânce, ÔÇťBen seni g├Ât├╝r├╝m. Otobandan gidersek yedi saat, beraber giderizÔÇŁ demi┼čti. Ho┼čuma da gitmi┼čti. Gitmi┼čti ama hem i┼člerindeki yo─čunluk hem de k├╝├ž├╝k ├žocu─ču ve e┼čini iki g├╝n yaln─▒z kalacak olmas─▒ fikir de─či┼čtirmemize sebep oldu. Zira bir gece kalmadan tekrar otobandan HollandaÔÇÖya d├Ân├╝┼č ├žok riskliydi. Sonunda o─člum; ÔÇťT├╝rkiyeÔÇÖye d├Ânmemi ve Sabiha G├Âk├ženÔÇÖden gitmemiÔÇŁ ├Ânerdi.21 Eyl├╝l Per┼čembe g├╝n├╝ ─░svi├žreÔÇÖye gidecek ve 28 Eyl├╝l Per┼čembe g├╝n├╝ T├╝rkiyeÔÇÖye d├Ânecektim.

16 Eyl├╝l Cumartesi g├╝n├╝ sabah erkenden yola koyulduk ve bizi Schiphol Havaalan─▒na g├Ât├╝recek trene bindik. ├çekin i┼člemleri bittikten sonra ayr─▒ld─▒lar. Havaalan─▒nda maceral─▒ bir ┼čekilde u├ža─ča bindim. Sabiha G├Âk├žen Havaalan─▒na indim. RotterdamÔÇÖl─▒ bir ailenin ye─čenlerine g├Ânderdikleri davetiyeyi de ilettim. U├žak r├Âtarl─▒ oldu─ču i├žin onlar da d├╝┼č├╝nd├╝klerinden fazla beklemi┼č oldular. Burula┼čÔÇÖ─▒n bir sonraki arabas─▒na binip gece BursaÔÇÖya vas─▒l olabildim.

Ald─▒─č─▒m bavulu ilk defa bu yolculukta kulland─▒m ama giderken ├žok b├╝y├╝k s─▒k─▒nt─▒ yaratt─▒. Gelirken y├╝k├╝m├╝n az olmas─▒ bile rahat├ža kullanmam i├žin yeterli olmad─▒. S├╝rekli ├žekeleyip durdum. Gelir gelmez her zaman ├žanta-bavul tamir ettirdi─čim ustama gidip g├Âsterdim. Usta ÔÇťBunun tekerlekleri bu bavula uygun de─čilÔÇŁ dedi. Daha sonra e┼čim ald─▒─č─▒m zincir ma─čazaya g├Ât├╝rd├╝. Verdikleri evrakla ─░svi├žre d├Ân├╝┼č├╝ imalat├ž─▒ya geri g├Ânderdim.

Derdini anlatacak kadar yabanc─▒ dil bilmemem beni tedirgin ediyordu. Ama bir y─▒ll─▒k vizemin olu┼ču, HollandaÔÇÖda ├╝├ž hafta kal─▒┼č─▒m

Gidi┼č-d├Ân├╝┼č u├žak biletlerimin olmas─▒ ve St. GallenÔÇÖde oturan kuzenimin beni kar┼č─▒lamaya gelecek olmas─▒ rahatlat─▒c─▒ bir unsurdu.

U├žu┼č i├žin yine Sabiha G├Âk├ženÔÇÖi tercih ettim. Yolculuk s─▒k─▒nt─▒s─▒z ge├žti. Al├žald─▒─č─▒m─▒zda da─člar─▒, g├Âlleri, nehirleri ve yerle┼čim yerlerini g├Ârme ┼čans─▒m oldu. ─░ni┼če yak─▒n yan─▒mdakiyle sohbet etme ┼čans─▒m oldu. Buradan AlmanyaÔÇÖya ge├žece─čini s├Âyledi. Kendisinden g├╝mr├╝kten ge├žerken terc├╝manl─▒k yapmas─▒n─▒ rica ettim. O da kabul etti. Kuzenim, ana binaya trenle gelece─čimi s├Âylemi┼čti. Garipsedim, ama ├╝st├╝nde durmad─▒m.

Rahat bir ini┼č yapt─▒k. Otob├╝sle binaya geldik. Koridorlarda y├╝r├╝d├╝k. Sonunda tren istasyonuna geldik. Bu arada tuvalete girmem gerekti. Rehber olacak arkada┼čta girecekti. Neyse tuvaletten ├ž─▒kt─▒m.┬á Arap bir aileden ba┼čka kimse yoktu. Arkada┼č─▒ bekledim, seslendim. Kimse yoktu. Mecburen trene bindim.┬á Trenden indikten sonra ├ž─▒k─▒┼č kap─▒lar─▒ndan birisini buldum. S─▒raya girdim. ┼×ans─▒ma T├╝rk├že konu┼čan yolcu yoktu.

Evraklar─▒m tamamd─▒. Vizem vard─▒. ├ľnce vizeyi veren HollandaÔÇÖya gitmi┼čtim. Ayr─▒ca d├Ân├╝┼č biletimin fotokopisi vard─▒. Ayr─▒ca bir k├ó─č─▒da ─░ngilizce, ÔÇťBir haftal─▒─č─▒na geldi─čimi, m├╝zeleri gezmek ─░stedi─čimi, KreuzlingenÔÇÖde ya┼čayan kuzenim G├╝lten ElmasÔÇÖta kalaca─č─▒m─▒, onun ├ž─▒k─▒┼čta beni bekledi─čini; adres ve telefonunun da yaz─▒l─▒ oldu─ču k├ó─č─▒d─▒ pasaportla beraber uzatt─▒m. K├ó─č─▒tta kimya m├╝hendisi ve yazar oldu─čumu yazm─▒┼čt─▒m. Tabi d├Ân├╝┼č biletimin ├ž─▒kt─▒s─▒n─▒ da uzatt─▒m. Asl─▒nda iki sayfayd─▒ ama zaten ├Ân sayfas─▒nda d├Ân├╝┼č tarih ve saatim yaz─▒yor diye biletin ikinci k─▒sm─▒n─▒ almam─▒┼čt─▒m. O─člum bileti ald─▒─č─▒nda bir resmini de watsaptan g├Ândermi┼čti. Ama onu g├Âstermek akl─▒ma gelmedi.

Telefonumu kapatm─▒┼čt─▒m. Adam bana yaz─▒yor ben ona. K├ó─č─▒d─▒n devam─▒n─▒ soruyor. Oysa d├Ân├╝┼č bileti mail mesaj─▒ olarak duruyor. Ben telefonumu a├žmay─▒ ak─▒l edene kadar, g├Ârevli zile bast─▒. Ya┼čl─▒ bir kad─▒n polis geldi ve beni ├Âzel odaya ald─▒. Bu arada telefonum a├ž─▒lm─▒┼čt─▒ ve G├╝ltenÔÇÖe ula┼čt─▒m. Onlar da merak i├žinde beni bekliyorlarm─▒┼č. K─▒saca durumu anlatt─▒m. K─▒z─▒, annesinden telefonu ald─▒. Bende telefonu kad─▒n uzatt─▒m. Kad─▒n bana burada bekle diye bank─▒ g├Âsterdi ve i├žerideki odaya girdi. 5-10 dakika aras─▒ bekledim. Derken ayn─▒ kad─▒n polis odadan ├ž─▒kt─▒ ve bana ÔÇťGel profes├ÂrÔÇŁ dedi. Elime pasaportumu verdi. Kilitli bir kap─▒y─▒ anahtarla a├žt─▒. ÔÇťEyvahÔÇŁ dedim kendi kendime. ÔÇťNezarete at─▒l─▒yorum, oradan da s─▒n─▒r d─▒┼č─▒ ederlerÔÇŁ. Kad─▒n polis kap─▒dan girmem i├žin i┼čaret etti. ├çaresiz girdim. Ard─▒mdan kap─▒ kapand─▒. Ama o da ne? ├ç─▒k─▒┼č kap─▒s─▒nday─▒m. Hemen g├Âzlerim G├╝ltenÔÇÖi arad─▒. ├ľnce onlar beni g├Ârd├╝. Birbirimize sar─▒ld─▒k. Hemen otoparka gittik.

K├╝├ž├╝k k─▒z─▒ Emine yoga dersi veriyormu┼č. Ben ├ž─▒kamay─▒nca derse yeti┼čmedi ve iptal etmek mecburiyetinde kald─▒. Yakla┼č─▒k 45-50 dakika yolculuk yapt─▒k. G├╝lten, ÔÇťA├ž m─▒s─▒n?ÔÇŁ diye sordu. De─čilim dedim. Emine Han─▒m, ÔÇťArabada su varÔÇŁ diye hat─▒rlatt─▒. Bir su ald─▒m, i├žtim.

Emine, Saint GallenÔÇÖde oturuyormu┼č. Almanlar Sakkalen diyorlard─▒.

─░svi├žre, bir konfederasyon. Devlet 26 kantondan olu┼čuyor. 26 Kantonun her birinin ayr─▒ anayasas─▒, kanunlar─▒, h├╝k├╝meti ve parlamentosu bulunmaktad─▒r. Kantonlar ise kom├╝nlerden olu┼čmaktad─▒r.┬á ─░svi├žreÔÇÖde Almanca, Frans─▒zca, ─░talyanca ve Roman┼č├ža konu┼čuluyor. Roman┼č├ža, a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak Graub├╝nden kantonunda konu┼čulmaktad─▒r. Romen dilleri ailesindendir. Bir zamanlar Akdeniz ├ževresinde ve Roma ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun resmi dili olan Latin dili ailesine mensup.

St. Gallen ├ževresi ve Vodense G├Âl├╝

D├Ârt ayr─▒ millet ortak bir ├žat─▒ alt─▒nda toplanm─▒┼čt─▒r. Alman ┼čehri Konstanz bu birli─če kat─▒lmak istemi┼č ama Katolik mezhebinden olanlar a─č─▒rl─▒k kazanacak diye almam─▒┼člar. N├╝fusu yakla┼č─▒k 7 milyon.

─░svi├žre tarihi hakk─▒nda k─▒sa bir bilgi verelim.

─░svi├žreÔÇÖye ad─▒n─▒ veren HelvetlerÔÇÖdir. Kutsal Roma Cermen ─░mparatorlu─ču d├Âneminde, 1000 y─▒l─▒ civar─▒nda bu b├Âlge tek bir idare alt─▒nda toplanm─▒┼č.

1291 y─▒l─▒nda Uri, Schwyz ve Unterwalden kantonlar─▒ bir birlik olu┼čturmu┼člar. 15 Kas─▒m 1315 g├╝n├╝ ger├žekle┼čen Morgarten Muharebesi’nde Habsburg ordusunu yenen ─░svi├žreliler, Kutsal Roma Cermen ─░mparatorlu─ču i├žinde ─░svi├žre Konfederasyonu’nun varl─▒─č─▒n─▒ kabul ettirmi┼čler.

1353 y─▒l─▒na gelindi─činde Glarus ve Zug kantonlar─▒yla, Luzern, Z├╝rih ve Bern ┼čehir devletleri de birli─če kat─▒larak 15. y├╝zy─▒la kadar varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝ren ve sekiz eyaletten olu┼čan “Eski Federasyon”u kurdular. Kutsal Roma Cermen ─░mparatoru I. Maximilian’a kar┼č─▒ ─░svi├žrelilerin 1499 y─▒l─▒nda Svabya Sava┼č─▒’nda kazand─▒─č─▒ zafer sonucunda, ─░svi├žre, Kutsal Roma Cermen ─░mparatorlu─ču’ndan ayr─▒l─▒p ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒ kazand─▒. 1648 y─▒l─▒nda Westfalya Bar─▒┼č Antla┼čmas─▒ ile Avrupa ├╝lkeleri ─░svi├žre’nin Kutsal Roma Cermen ─░mparatorlu─ču’ndan ayr─▒lmas─▒n─▒ ve tarafs─▒zl─▒─č─▒n─▒ tan─▒d─▒

1815 y─▒l─▒nda Viyana Kongresi ile ─░svi├žre’nin ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ ve tarafs─▒zl─▒─č─▒, t├╝m Avrupa g├╝├žleri taraf─▒ndan tan─▒nd─▒. Valais, Neuch├ótel ve Cenevre kantonlar─▒n─▒n federasyona kat─▒lmas─▒yla birlikte ─░svi├žre tarihteki en son geni┼člemeyi ger├žekle┼čmi┼č.

Bu birlik elbette g├╝n├╝m├╝ze kadar problemsiz gelmedi. AvrupaÔÇÖdaki reform hareketi ─░svi├žreÔÇÖyi etkiledi. 1529 ve 1531 y─▒llar─▒nda kantonlar aras─▒nda din sava┼člar─▒ ├ž─▒kt─▒. Sonunda ─░svi├žre, Katolik ve Protestan kantonlar ┼čeklinde b├Âl├╝nd├╝.

Katolikler bir├žok kantonda kontrol├╝ ele ge├žirdiler. 1648 y─▒l─▒nda Westfalya Bar─▒┼č Antla┼čmas─▒ ile Avrupa ├╝lkeleri ─░svi├žre’nin Kutsal Roma Cermen ─░mparatorlu─ču’ndan ayr─▒lmas─▒n─▒ ve tarafs─▒zl─▒─č─▒n─▒ tan─▒d─▒. Ekonomik durumun 30 y─▒l sava┼člar─▒ y├╝z├╝nden bozulmas─▒ 1653 y─▒l─▒nda ─░svi├žre k├Âyl├╝ sava┼člar─▒na yol a├žt─▒. Bu ├žat─▒┼čmalar─▒n arka plan─▒nda yine Katolik-Protestan ├žat─▒┼čmas─▒ vard─▒.

Kantonlar aras─▒nda anla┼čmazl─▒─č─▒n devam etmesi ├╝zerine 1656 ve 1712 y─▒llar─▒nda kantonlar aras─▒nda din sava┼člar─▒ yap─▒ld─▒. En son 1847 y─▒l─▒nda ├╝lkedeki Katolik ve Protestan kantonlar aras─▒nda bir i├ž sava┼č patlak verdi.

─░├ž sava┼čtan sonra ─░svi├žre referandum uygulamas─▒na ge├žti ve 1849 y─▒l─▒nda federal anayasa kabul edildi. Bu anayasa ile merkez├« otorite kuruluyor ve kantonlar yerel konularda kendi kendilerini y├Ânetebiliyorlard─▒.

1893 y─▒l─▒nda anayasa, ola─čan d─▒┼č─▒ bir ┼čekilde do─črudan demokrasinin uygulanmas─▒na y├Ânelik olarak d├╝zenlendi. G├╝n├╝m├╝zde de varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝ren bu sistem, d├╝nyadaki tek ├Ârnek konumundad─▒r. Her konuda halk oylamas─▒yla karar verilir.

─░svi├žre 1920 y─▒l─▒nda Milletler CemiyetiÔÇÖne ve 1963 y─▒l─▒nda da Avrupa KonseyiÔÇÖne kat─▒ld─▒.

***

Hava alan─▒ndan Emine Han─▒mÔÇÖ─▒n evine gittik. Trafik St. GallenÔÇÖe yakla┼čt─▒k├ža azal─▒yordu. Her taraf yemye┼čildi. Eve geldik. Geni┼č ve ferah bir dairede oturuyorlard─▒. Evde uzak do─ču k├╝lt├╝r├╝ne ait resim ve biblolarla dekore edilmi┼čti. ├çok g├╝zel durmu┼č, s─▒r─▒tm─▒yorlard─▒. Emine Han─▒m bir s├╝redir yoga ├Â─čretmenli─či yap─▒yormu┼č. Bu alanda kendini ├žok geli┼čtirmi┼č.

E┼či Ali (Savc─▒) ve k─▒z─▒ M. evdeydi. Tan─▒┼čt─▒k, ak┼čam yeme─čini beraber yedik. K─▒z─▒, torunum Selen DenizÔÇÖle ayn─▒ ya┼čtayd─▒.

Emine ve k─▒z─▒

Emine Han─▒mÔÇÖla Yoga felsefesiyle dinimizdeki ahlak benzerli─či ├╝zerine konu┼čtuk. Gece G├╝ltenÔÇÖin evine gittik. Odama yerle┼čtim, sohbet ettik. Saat on civar─▒ neredeyse y├╝r├╝y├╝┼č mesafesinde olan b├╝y├╝k k─▒z─▒ Serap Han─▒mÔÇÖa gitti. Onun da L. ad─▒nda k─▒z─▒ varm─▒┼č. L.ÔÇÖy─▒ okula g├Ât├╝rmek ve almak G├╝lten Han─▒mÔÇÖ─▒n i┼či

Yemek davetine gitti─čimizde L.ÔÇÖn─▒n da bir arkada┼č─▒ evdeydi. L.ÔÇÖn─▒n okulu eve ├žok yak─▒nd─▒. ─░ki torunu okuldan almak ve etkinlikler g├Ât├╝rmek anneannenin g├Ârevi. L. binicilik kursuna gidiyormu┼č,

Sabah geldi ve beraber kahvalt─▒ ettik.

Gezdi─čimiz yerlerin baz─▒lar─▒na birka├ž kez gittik. Gelip giderken i├žinden ge├žtik. G├╝n g├╝n yazmak yerine gezdi─čimiz kentleri tek ba┼čl─▒k alt─▒nda yazaca─č─▒m.

G├╝lten, nelere merakl─▒ oldu─čumu bildi─či i├žin bana ├žok g├╝zel bir gezme program─▒ haz─▒rlam─▒┼č. Gezmeye b├Âlgenin en ├Ânemli iki tarihi kentinden birisi olan SakkalenÔÇÖden ba┼člad─▒k. Di─čeri ise KostanzÔÇÖd─▒.

┼×ehirde k─▒sa bir tur att─▒k.┬á ─░svi├žreÔÇÖnin en eski kilise ve manast─▒r─▒ buradaym─▒┼č.

K─▒saca ┼čehir hakk─▒nda bilgi vereyim. Kantonda Almanca konu┼čuluyor. ┼×ehir Aziz Gal taraf─▒ndan kurulmu┼č.

Manast─▒rda b├╝st├╝n├╝ g├Ârd├╝─č├╝m├╝z ki┼či, St. Gallen kantonunun kurucu babas─▒ Karl M├╝ller-FriedbergÔÇÖdir. ┬áNapolyonÔÇÖla olan ili┼čkilerinden faydalanarak Linth ve S├Ąntis Helvetik kantonlar─▒n─▒n kal─▒nt─▒lar─▒ndan St. Gallen kantonunu olu┼čturmu┼čtur. St. Gallen 1803ÔÇÖte ─░svi├žreÔÇÖye kat─▒lm─▒┼č.

St. Gallen ┼čehrinin merkez n├╝fusu yakla┼č─▒k olarak 76.000. Kantonun n├╝fusu 168.000. ┼×ehir Bodensee /Konstanz G├Âl├╝ ile da─člar aras─▒na kurulmu┼č. Ren Nehri kantondan ge├žer.

┼×ehirde tiyatro salonu, konser salonu ve m├╝zeler bulunmaktad─▒r. Bunlar─▒n d─▒┼č─▒nda ├žikolata fabrikas─▒, Abey k├╝t├╝phanesi, Sanat M├╝zesi-Tekstil m├╝zesi, St. Gall manast─▒r─▒ ve do─ča m├╝zesi gezilmesi gereken yerler. Do─ča Tarihi M├╝zesi 1846ÔÇÖda a├ž─▒lm─▒┼č. M├╝zede 1823ÔÇÖte yakalanan bir Nil timsah─▒n─▒n mumyas─▒n─▒ ve 73 ila 66 milyon y─▒l ├Ânce Kuzey Amerika’da ya┼čam─▒┼č bir ├Ârdek gagal─▒ dinozor cinsi olan edmontosaurusÔÇÖun iskeleti bulunuyor. ┼×ehirde bir botanik park─▒ var.

┼×ehrin Roter Platz semtinde, ayr─▒ca St. GallenÔÇÖs City Lounge olarak da bilinen ┼čehir b├Âlgesin bulunan halka a├ž─▒k m├╝ze ├žok ilgin├ž.

st.laurenzen  Kloster Notkersegg

***

Kuzenimle ├Ânce sanat m├╝zesine gittik.

Sanat M├╝zesi

┼×ehrin sanat m├╝zesinde Ge├ž Orta ├ça─čÔÇÖdan 21. Y├╝zy─▒la kadar AvrupaÔÇÖn─▒n ve d├╝nyan─▒n her yerinden toplanan ender tablolar ve heykeller sergileniyor. M├╝zede SisleyÔÇÖin bir tablosu vard─▒.

M├╝zede ├╝niversiteli oldu─čunu sand─▒─č─▒m bir grup gen├ž sergi salonlar─▒n─▒n birinde ├Â─čretmenlerini dinliyorlard─▒.

M├╝zede ├žok say─▒da R├Ânesans devri tablolar─▒ vard─▒. M├╝zede ├žok say─▒da modern obje de sergileniyordu. ├ťst katta ├žok b├╝y├╝k koltuk sergileniyordu. M├╝zenin bah├žesinde ├že┼čitli heykeller vard─▒.

Resim ve heykellerin sergilendi─či binan─▒n kar┼č─▒s─▒nda tarihi binada Tekstil M├╝zesi bulunuyordu.

Tekstil M├╝zesi

M├╝zede Orta ├ça─čÔÇÖdan 21. Y├╝zy─▒la kadar ba┼čta gelinlik sergisi ve Do─ču ─░svi├žreÔÇÖdeki tekstil end├╝strisinin tarihini anlatan eserler sergileniyormu┼č. Buray─▒ gezmeyi sonraya b─▒rakt─▒m. Ama gezemeden T├╝rkiyeÔÇÖye d├Ând├╝m. Her iki m├╝ze de kentin tarihi mahallesinde bulunuyordu. Evlerin mimarisi ├žok g├╝zeldi.

┼×ehirde ├žo─ču tekstil t├╝ccarlar─▒na ait 16-17. Y├╝zy─▒ldan kalma cumbal─▒ s├╝sl├╝ pencereli evler bulunuyor. Cumbal─▒ ve s├╝sl├╝ pencereler bir zenginlik alametiydi.111 pencere tescil edilmi┼č.

┼×ehrin sokaklar─▒n─▒ gezerken Michelen y─▒ld─▒zl─▒ iki lokanta g├Ârd├╝m. Ayr─▒ca Einstein ad─▒ verilmi┼č bir cadde g├Ârd├╝m.

Buradan manast─▒ra do─čru gittik. Alt ge├žitten kar┼č─▒ya gittik. Manast─▒r─▒n oldu─ču yerde tarihi bir ├žikolata fabrikas─▒ bulunuyordu. Binan─▒n ├Ân y├╝z├╝nde dinsel motifli resimler yap─▒lm─▒┼č.

Saint/Aziz Gall Manast─▒r─▒

Saint/Aziz Gall Manast─▒r─▒, bir Katolik dini kompleksi. 612 ─░rlandal─▒ y├╝r├╝yen ke┼či┼č Gallus taraf─▒ndan (550-645) yerle┼čim yeri olarak kurulmu┼čtur. Papazlar taraf─▒ndan bir ├žileke┼čhane olarak kullan─▒lan k├╝├ž├╝k kilise, 719 y─▒l─▒ndan sonra geni┼čletilmi┼č ve Benedikten papazlar─▒n─▒n Avrupa’daki merkezi haline gelmi┼čtir.

Bah├žede bir piskopos ve Romal─▒ asker heykeli bulunuyordu.

Bir kitapta ─░spanyaÔÇÖdaki End├╝l├╝s Emevi DevletiÔÇÖnin Macarlar─▒n ak─▒n─▒na u─črad─▒─č─▒n─▒ okumu┼čtum. Burada ya┼čayanlar─▒n zenginli─čini b├╝y├╝k ihtimalle t├╝ccarlardan ├Â─črenen Macarlar, baz─▒ ─░talyan beyleri ile anla┼čarak buraya ya─čma ak─▒n─▒ yapt─▒klar─▒n─▒ okumu┼čtum. 926 y─▒l─▒nda Macarlar buraya sald─▒rm─▒┼člar ve manast─▒ra biti┼čik ┼čehri yok etmi┼čler.

G├╝n├╝m├╝zde UNESCO’nun d├╝nya miras listesinde bu manast─▒r, 1848’den sonra Katedral olmu┼čtur. Manast─▒r─▒n k├╝t├╝phanesi, i├žinde orta ├ža─člara ait eserlerin bulundu─ču d├╝nyadaki en ├Ânemli k├╝t├╝phanelerden biridir. 937 y─▒l─▒nda ├ž─▒kan bir yang─▒nda St. Gall manast─▒r─▒ tamamen yanm─▒┼č, fakat k├╝t├╝phanedeki kitaplar hi├žbir ┼čey olmadan kurtar─▒lm─▒┼čt─▒r.

Piskoposluk kilisesi ve St. Gallen Katedrali, Roma Katolik Kilisesi binas─▒ Katedralin g├Ârkemli kuleleri, piskoposluk k├╝t├╝phanesini burada bulunuyor.

Manast─▒r─▒n ilk planlar─▒ 820 y─▒l─▒na dayan─▒yor. Manast─▒r d├╝nyan─▒n en eski korunmu┼č binalar─▒ndan biri. Dokuz rahibe M├╝nstairÔÇÖdeki Benediki St. John Manast─▒r─▒nda, GrisonÔÇÖda ya┼č─▒yor.

St. John Manast─▒r─▒n─▒n freskleri 9. Y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda yap─▒lm─▒┼č. Fresklerde ─░sa peygamberin hayat─▒ anlatl─▒yor.

K├╝t├╝phane

K├╝t├╝phane b├Âl├╝m├╝, 18. y├╝zy─▒lda, Rokoko mimarisi tarz─▒nda, Peter Thomb taraf─▒ndan restore edilmi┼č.

G├╝lten Elmas manast─▒r k├╝t├╝phanesinin kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝nde

K├╝t├╝phane koleksiyonu, ─░svi├žre’deki en eski derlemelere sahiptir. Ayn─▒ zamanda d├╝nyadaki en ├Ânemli manast─▒r k├╝t├╝phanelerinden biridir. K├╝t├╝phanede 8. ile 15. y├╝zy─▒l aras─▒nda yaz─▒lm─▒┼č 2.100 elyazmas─▒ eser ve 1.650 incunabula (15. Y├╝zy─▒ldan ├Ânce bas─▒lm─▒┼č kitap) bulunmaktad─▒r. Toplam kitap say─▒s─▒ 160 bindir.

AbbeyÔÇÖde bar─▒nd─▒r─▒lan bir├žok hazine aras─▒nda d├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k Kelt el yazmalar─▒ koleksiyonu bulunuyor

Benedikten kilisesinin MS 600ÔÇÖl├╝ y─▒llarda olu┼čturmaya ba┼člad─▒─č─▒ bu k├╝t├╝phane 9. y├╝zy─▒lda zenginle┼čerek b├Âlgede etkin bir duruma gelmi┼čtir. M─▒s─▒rdan getirilen mumyadan Osmanl─▒ el yazmalar─▒na kadar geni┼č bir i├žeri─če sahipmi┼č.

K├╝t├╝phaneden bir g├Âr├╝n├╝┼č

K├╝t├╝phanenin i├ž dizayn─▒, 1758 y─▒l─▒nda bug├╝nk├╝ rokoko tarz─▒n─▒ alm─▒┼č, tavan fresklerinde Nicea, Constantinople, Ephesus ve Calcedon resimlerin yer al─▒yormu┼č. Ah┼čap i┼č├žili─či ve zemin parkeleri ise ayr─▒ bir ┼čaheser oldu─ču belirtiliyor. K├╝t├╝phaneye ayakkab─▒ ile girilmiyormu┼č. Ayakkab─▒ ├╝st├╝ne bir terlik giyiliyormu┼č.

                                                             *

Manast─▒r─▒n kilisesi/Piskoposluk katedral tek kelimeyle muhte┼čemdi. Kilisenin her taraf─▒ muhte┼čem ah┼čap s├╝slemelerle donat─▒lm─▒┼č. Giri┼čte muhte┼čem bir org. Hazreti ─░sa ve Meryem Ana resimleri en g├Âze ├žarpan yerlerdeydi.

Tahta s─▒ralara oturup dua edenlerin yan─▒ s─▒ra bizim gibi gezmeye gelen ├žok say─▒da insan vard─▒. Katedral, ─░svi├žreÔÇÖde ├žok ├╝nl├╝ym├╝┼č.

Kilise ve binalar Barok tarzda in┼ča edilmi┼č.

Korodaki iki ah┼čap s─▒ra Aziz BenedictÔÇÖin hayat─▒ndan sahneleri tasvir eden oymalarla s├╝slenmi┼č.

Do─ču cephesindeki kuleler 68 metre y├╝ksekli─čindedir.

K─▒saca Benedikten tarikat─▒n─▒ anlatay─▒m. Tarikata ba─čl─▒ ilk manast─▒r 529 y─▒l─▒nda ─░talya’n─▒n Subiaco kenti yak─▒nlar─▒nda Nursial─▒ Aziz Benediktus taraf─▒ndan kurulmu┼čtur. Her manast─▒r zaman i├žinde kendi geli┼čimini sa─člam─▒┼č ve topluluklar olu┼čturmu┼člard─▒r. ─░svi├žre Cemaati 1602ÔÇÖde olu┼čmu┼čtur. G├╝n├╝m├╝zde her bir manast─▒r─▒n ba─č─▒ms─▒z olu┼ču ve bir ├╝st y├Âneticiye ba─čl─▒ olmay─▒┼č─▒ sebebiyle Benedikten manast─▒r ya┼čam─▒ Hristiyanl─▒ktaki di─čer dini tarikatlardan ayr─▒lmaktaym─▒┼č.

Bu ve daha sonra gezdi─čimiz kilisede beni ┼ča┼č─▒rtan bir ┼čeyi g├Ârd├╝m, camilerimizdeki k├╝rs├╝n├╝n bir benzerini.

Bu k├╝rs├╝n├╝n bir benzerini de Aziz Laventius kilisesinde de g├Ârd├╝m.

┼×ehrin tarihi kesimindeki ├žo─ču dar ve ara├ž trafi─čine kapal─▒ sokak aralar─▒nda kafeler bulunuyordu.

Kilisenin d─▒┼čardan g├Âr├╝n├╝┼č├╝

Kilisenin ana kap─▒s─▒n─▒n yanlar─▒ Hazreti ─░sa ve azizlere ait heykellerle s├╝slenmi┼č. Kilise 15. Y├╝zy─▒lda in┼ča edilmi┼č. 19. Y├╝zzy─▒lda neo-Gotik tarzda in┼ča edilmi┼č. Daha sonra Evanjelik kilise oldu.

Ana kap─▒ kapal─▒yd─▒. Kiliseye yan sokaktaki kap─▒dan girdik. Burada ayn─▒ zamanda klasik m├╝zik konserleri yap─▒l─▒yormu┼č.

Kilisenin muhte┼čem bir orgu vard─▒. Bizdeki k├╝rs├╝n├╝n bir benzeri burada vard─▒.

Daha sonra ┼čehrin modern yerle┼čim b├Âl├╝m├╝ne ge├žtik. Roter Platz semtinde, bulunan k─▒rm─▒z─▒ kaplanm─▒┼č masa sandalye ve koltuk benzeri eserlerle s├╝slenmi┼č sokaklar─▒ gezdik. Burada k├╝├ž├╝k bir AVM benzeri bir bina vard─▒. Ma─čazalar ve lokantalar vard─▒. Burada karn─▒m─▒z─▒ doyururken sokaktan ge├žen otob├╝sleri seyrettik.

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
  • YEN─░