Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
─░kinci Bat─▒ Trakya Devleti
  • 26 Mart 2018 Pazartesi
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

1683 y─▒l─▒ndaki ─░kinci Viyana ku┼čatmas─▒ Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun ├ž├Âk├╝┼č s├╝recinin ba┼člang─▒c─▒ oldu. Katolik d├╝nyas─▒n─▒n merkezine yap─▒lan bu sald─▒r─▒ PolonyaÔÇÖya gibi nispeten etkimiz alt─▒ndaki bir ├╝lkenin de olu┼čturulan ha├žl─▒ seferine kat─▒lmas─▒na sebep oldu. Rus ├çarl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n her ge├žen g├╝n b├Âlgedeki T├╝rk devletlerini yutarak b├╝y├╝mesini aymazl─▒k i├žinde seyreden, enerjisi ─░ranÔÇÖla sonu├ž vermeyen sava┼člarla t├╝keten imparatorlun bu son hamlesi sonun ba┼člang─▒c─▒ oldu. 1699 y─▒l─▒nda Karlof├ža Anla┼čmas─▒yla Osmanl─▒n─▒n s─▒n─▒r─▒n─▒n tuna nehri oldu diyebiliriz. 1774 y─▒l─▒nda imzalad─▒─č─▒m─▒z k├╝├ž├╝k kaynarca anla┼čmas─▒ ikinci k─▒r─▒lma noktas─▒ oldu. K─▒r─▒m Hanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒ kaybettik. ─░mparatorlu─čuÔÇÖnu ├ž├Âk├╝┼čten Frans─▒z ihtilalinin AvrupaÔÇÖda yaratt─▒─č─▒ sars─▒nt─▒ kurtard─▒. Rus ├çarl─▒─č─▒ ve Avusturya-Macaristan ─░mparatorluklar─▒yla yapt─▒─č─▒m─▒z ve yenilgimizle biten, K─▒r─▒m Hanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n Rus ├žarl─▒─č─▒na ilhak─▒n─▒ onaylama d─▒┼č─▒nda ciddi bir kayb─▒ olmad─▒. NapolyonÔÇÖun 1798 de m─▒s─▒r’a sald─▒r─▒s─▒yla ba┼člayan s├╝re├ž 1811y─▒l─▒nda yap─▒lan Avusturya-Macaristan imparatorlu─čuÔÇÖnun Ba┼čbakan─▒ Meternich’in gayretiyle s─▒n─▒rlara sayg─▒ temelinde bir konsensus sa─čland─▒. G├╝n ge├žtik├že zay─▒flayan Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun Rus ├çarl─▒─č─▒ ve Avusturya imparatorlu─ču gibi iki b├╝y├╝k d├╝┼čman─▒ndan ba┼čka bir d├╝┼čman daha ├ž─▒kt─▒; milliyet├žilik. Top├žuluk da gerileme, t├╝fek kullanan piyadenin ├Âne ├ž─▒kmas─▒, ordunun disiplinsizli─či, teknikten uzakla┼čmas─▒, bitmeyen ve s├╝rekli kaybedilen sava┼člar, bozulan ekonomi, kiliselerin ├Ânc├╝l├╝─č├╝ndeki milliyet├žilik hareketi Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunda ayr─▒l─▒k├ž─▒ isyanlar─▒ ba┼člatt─▒. ilk isyanlar S─▒rbistanÔÇÖda ba┼člad─▒.

Osmanl─▒ vereni sisteminin bozulmas─▒, hukuk sisteminde keyfili─čin yay─▒lmas─▒, yeni├žerilerin keyfi davran─▒┼člar─▒n─▒n S─▒rp isyan─▒n─▒n tetikleyici oldu─ču konusunda tarih├žiler hemfikirdir. S├╝re├ž otonom bir S─▒rp b├Âlgesinin ve Eflak eyaletinin kurulmas─▒yla sonu├žland─▒.

Kilisenin ├žabalar─▒ Mora’da Yunanl─▒lar─▒n┬á isyan─▒n─▒ ba┼člatt─▒. Fenerli Rumlar─▒n kurdu─ču Etnik-i Eterya Cemiyeti nin ├žal─▒┼čmalar─▒yla Mora/Poloponez yar─▒madas─▒nda Hristiyan Arnavutlar─▒n ├žo─čunlukta oldu─čunu,

Greklerin az─▒nl─▒k durumunda oldu─ču nedense tarih├žiler taraf─▒ndan es ge├žilir. S─▒rp ihtilalinde bu denli g├Âr├╝lmeyen veya kay─▒tlara ge├žmeyen katliamlar bu ayaklanmada g├Âr├╝l├╝r. Mora’da ya┼čayan otuz bin M├╝sl├╝man halktan iki bin ki┼činin kurtuldu─ču ├žo─ču Arnavut k├Âkenli yaz─▒l─▒d─▒r. Kad─▒n ve ├žocuklar─▒n bir k─▒sm─▒ k├Âle yap─▒lmak i├žin sa─č b─▒rak─▒l─▒r. Yabanc─▒ konsoloslar─▒n arac─▒l─▒─č─▒yla teslim olan Preveze kalesindeki M├╝sl├╝manlar Atina’daki Akropol’e s─▒─č─▒nan M├╝sl├╝manlar verilen s├Âzlere ra─čmen katliama u─črar. Balkanlarda ba─č─▒ms─▒zl─▒k hareketi, milli devletlerin kurulu┼ču etnik temizlik temelinde y├╝kselir. M─▒s─▒r kuvvetlerinin yard─▒m─▒yla isyan bast─▒r─▒ld─▒. Ancak Avrupal─▒ ayd─▒nlar─▒n bask─▒lar─▒ h├╝k├╝metin ├╝zerinde etkili olur. Osmanl─▒ Donanmas─▒ Navarin’de yak─▒l─▒r ve Yunanistan’─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ kabul edilir.

Eflak Beyli─čiÔÇÖnde ├ž─▒kan ayaklanmada katliamla ba┼člar. T├╝rkler Asker, esnaf, k├Âyl├╝ oldu─čuna bak─▒lmaks─▒z─▒n ├Âld├╝r├╝l├╝rler. Ruslar destek vermeyince isyan ba┼čar─▒l─▒ olmaz, k─▒sa bir s├╝rede bast─▒r─▒l─▒r. Yunanistan2─▒n ba┼č─▒na Alman k├Âkenli bir prens getirilir. Ancak ─░ngilizler bu devleti himayelerine al─▒r. Napolyon sava┼člar─▒ndan sonra ele ge├žirdi─či Venediklilere ait adalar yeni devlete b─▒rak─▒l─▒r(1862).

Yunan Devleti f─▒rsat bulduk├ža Osmanl─▒lara sald─▒r─▒r.1841’de Girit’te ayaklanma ba┼člat─▒r. K─▒r─▒m Sava┼č─▒ s├╝rerken (1853-1856) Teselya ve Epir b├Âlgelerine sald─▒r─▒r, ancak ─░ngiliz ve Frans─▒z bask─▒s─▒yla geri ├žekilirler.

Girit’te 1866 y─▒l─▒nda ikinci bir ayaklanma ba┼člat─▒lsa da Osmanl─▒lar taraf─▒ndan bast─▒r─▒l─▒r.1877-1878 Osmanl─▒-Rus Sava┼č─▒ Yunanistan i├žin bir f─▒rsat olur. Berlin Antla┼čmas─▒’na konulan bir maddeden faydalanarak Teselya’n─▒n b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝ ve Epir b├Âlgesinden bir b├Âlge Yunanistan’a ge├žer.

1896’da Girit’te bir ayaklanma ba┼člar. Ada da ├žat─▒┼čmalar s├╝rerken 1897’de Osmanl─▒ Devleti’ne sald─▒r─▒rlar. K─▒sa bir s├╝rede ma─člup olsalar da masadan galip kalkarlar ve Girit Adas─▒’nda ├Âzerk bir y├Ânetim kurulur. 1841 ve 1896 y─▒llar─▒ aras─▒nda adada ya┼čayan M├╝sl├╝manlar katliama u─črar. Bir k─▒sm─▒ da Anadolu’ya g├Â├ž eder. Ada 1908’de Yunanistan’a kat─▒l─▒r.

├çok ge├žmeden 1912’de Balkan Sava┼č─▒ patlak verir. Balkanlar kan i├žinde kal─▒r. Osmanl─▒ ordular─▒ art arda yenilir. Yunan kuvvetleri Selanik kap─▒s─▒na dayan─▒r. O d├Ânemde Selanik ┼čehrinin y├╝zde 40’─▒ M├╝sl├╝man, y├╝zde40’─▒ Yahudi ve kalan y├╝zde 20 Rum, Arnavut, Bulgar gibi ├že┼čitli halklardan olu┼čuyordu. B├Âlgenin ticaret merkezi olan Selanik Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču’nun en zengin kentlerinin ba┼č─▒nda geliyordu, ┼čehrin zarar g├Ârmesini istemeyen Burjuvalar ┼×├╝kr├╝ Pa┼ča’y─▒ ikna ederek tek bir silah at─▒lmadan ┼čehrin teslimini sa─člarlar.

Bulgar kuvvetleri Bat─▒ Trakya ve Edirne’yi i┼čgal ettiler, Birinci Balkan Sava┼č─▒ ve ─░kinci Balkan Sava┼č─▒ sonras─▒ ya┼čananlar─▒ biliyoruz. Birka├ž cephede sava┼čan Bulgar kuvvetlerine kar┼č─▒ Enver Pa┼ča komutas─▒ndaki g├Ân├╝ll├╝ kuvvetler Edirne’yi kurtar─▒r. S├╝leyman askeri Ku┼č├žuba┼č─▒ E┼čref ve Sami Beyler, Yakup Cemil gibi daha sonra Te┼čkilat-─▒ mahsusa da g├Ârev alm─▒┼č kahramanlar y├Âredeki Bulgar kuvvetlerini art arda bozguna u─čratarak Stuma-Karasu’na kadar olan y├Âreyi kurtar─▒p Bat─▒ Trakya T├╝rk Cumhuriyeti Devleti’ni kurar. Yunanistan, Fransa ve Bulgaristan bu ├╝lkeyi tan─▒rlar.

Belki ismi cumhuriyet olu┼čundan belki ─░ttihat ve Terakki i├žindeki ├žeki┼čmeler, Balkan Sava┼č─▒’nda arabulucu olan devletleri k├╝st├╝rmemek sebebiyle bu Cumhuriyet’i tan─▒mad─▒lar ve y─▒k─▒lmas─▒ i├žin ├žaba sarf ettiler. Bat─▒ Trakya Cumhuriyet’i Cemal Pa┼ča’n─▒n bask─▒s─▒yla y─▒k─▒ld─▒ ve Bat─▒ Trakya BulgaristanÔÇÖa teslim edildi. Konuyla ilgili ├žok say─▒da yay─▒n oldu─ču i├žin burada noktay─▒ koyal─▒m.

Bu belgesel, Bat─▒ Trakya Cumhuriyeti’nin 100. y─▒l─▒ an─▒s─▒na 2013 y─▒lnda yap─▒lm┼čt─▒r.

[youtube_sc url=”https://youtu.be/Ay-yXg4DFzs”]

Toplam Okuma: 2,110 , Bug├╝n: 1 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar