Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
TOY – ├ľzbek D├╝─č├╝n├╝
  • 24 Temmuz 2018 Sal─▒
  • +
  • -

Yard─▒mc─▒m Dilafruz, 23 A─čustosÔÇÖta uzatmal─▒ ni┼čanl─▒s─▒yla evlendi. Yard─▒mc─▒m buradaki ├Âl├ž├╝lere g├Âre evlenme ya┼č─▒n─▒ epey ge├žirmi┼čti. 26 ya┼č─▒na gelmi┼čti. ├ľzbekistan’da ├ľzbekler aras─▒nda evlenme ya┼č─▒ kad─▒nlarda 18-19. Genelde ├╝niversite tahsili yapmayan kad─▒nlar bu ya┼čta evleniyorlar; Hemen bir ├žocuk d├╝nyaya getiriyorlar. Bo┼čanan kad─▒nlar genelde bir veya iki ├žocuklu oluyor. ├ľzbekistan’─▒n D├╝nyan─▒n en gen├ž n├╝fusuna sahip ├╝lkelerden biri olmas─▒n─▒n sebebi belki de bu erken evlenmeler. Aileler genelde be┼č-alt─▒ ├žocuklu.

Yard─▒mc─▒m bir y─▒l ├Ânce bu zamanlarda evlenecekken b├╝y├╝klerinden birinin rahats─▒zlanmas─▒ nedeniyle d├╝─č├╝n├╝ ertelenmi┼čti. Temmuzdan ba┼člayarak d├╝─č├╝n ├Âncesi al─▒┼č─▒k oldu─čunun aileler aras─▒ ge├žimsizlikler ya┼čanmaya ba┼člad─▒. Bende bu konularda tecr├╝beli bir b├╝y├╝k olarak sakinle┼čtiricilik g├Ârevini yapmaya devam ettim. Elbiseler d├╝─č├╝ne zor – zor yeti┼čti. ├çeyiz Ta┼čkent’e yakla┼č─▒k 3 saat uzakl─▒─ča, Cizah kentine 20 kilometre mesafedeki Galla – Aral kasabas─▒na gitti. Galla ad─▒ bizde galle/gale olarak var. Eskiden tah─▒l ├╝r├╝nlerinin sat─▒ld─▒─č─▒ yerlerde ÔÇťGale pazar─▒ÔÇŁ denirdi. Aral’da sulu batakl─▒k arazi demekmi┼č. Bizim oras─▒ sulak oldu─ču i├žin iyi bu─čday yeti┼čir deyince ┼ča┼č─▒rm─▒┼čt─▒m. Ekilen bu─čday en az iki kez sulan─▒rm─▒┼č. ├ťlkemizde bu─čday tar─▒m─▒ genelde kurak, az ya─č─▒┼č alan yerlerde yap─▒l─▒r ve Allah’a emanet edilir. Allah ne kadar ya─čmur verirse o kadar ├╝r├╝n.

Beklenen g├╝n nihayet geldi. 22 A─čustos da k─▒z─▒m─▒z evlendi. Kasabadaki e─členceye gittik. Bah├žeye masalar kurulmu┼č, yemekler, tatl─▒lar, i├žecekler, i├žkiler masalara konulmu┼čtu. Davetliler gelip. Bir m├╝ddet yiyip i├žtikten sonra m├╝zik ba┼člad─▒. Hoparl├Âr├╝ y├╝ksek voluml├╝ bir m├╝zik seti kiralanm─▒┼č. Set sahibi ayn─▒ zamanda diskjokeylik yap─▒yordu. Bazen h─▒zl─▒ disko par├žalar─▒, bazen normal m├╝zikler. Oynad─▒klar─▒ oyunlar Azeri/Harezm oyunlar─▒na benziyordu. Bizdeki ni┼čan e─člencesinin benzeri bir kutlamayd─▒. Gelin han─▒m bu gece i├žin diktirdi─či sekiz-dokuz elbiseyi giyerek dola┼čt─▒. Bu ├ľzbek gelinlerinin ├ódetiymi┼č. Epeyce masraf─▒ bir adet olmal─▒. Gecenin en ilgin├ž anlar─▒ndan birisi yakla┼č─▒k 70 ya┼č─▒ndaki k─▒z babas─▒n─▒n davetlileri ABD ye kars─▒ dikkatli olmaya ├ža─č─▒ran bir konu┼čma yapmas─▒yd─▒. ÔÇťBush’un ─░slam fa┼čistleriÔÇŁ deyi┼čini ele┼čtirdi Orta do─čuya emperyalist sald─▒r─▒lar─▒ protesto etti. Beni i├žin gecenin as─▒l s├╝rprizi konu┼čmas─▒n─▒n sonunda ├╝nl├╝ ┼čairimiz Naz─▒m HikmetÔÇÖten bir ┼čiir okumas─▒yd─▒. Resmen koptum. Konu┼čmas─▒ndan sonra yan─▒na gidip kutlad─▒m. Sonra biraz sohbet ettik. Bir ka├ž ay ├Ânce k─▒saca g├Âr├╝┼čm├╝┼čt├╝m. O zaman rahats─▒zd─▒, ┼čimdi daha iyiydi. ÔÇťNaz─▒m’─▒ sordumÔÇŁ ona. Kendisiyle tan─▒┼čt─▒─č─▒n─▒, onun i├žin bir ┼čiir yazd─▒─č─▒n s├Âyledi. ÔÇťO b├╝y├╝k bir ┼čairdi, ayn─▒ zamanda bizim i├žin T├╝rkl├╝─č├╝ temsil ediyorduÔÇŁ dedi. Konu┼čmam─▒z bu konu ├╝zerinde bir m├╝ddet devam etti. Do─črusu g├╝zel bir gece oldu benim i├žin.

Gece on bire do─čru gelin han─▒m evden bah├žeye ├ž─▒kt─▒. Koca evine do─čru yolculuk zaman─▒ gelmi┼čti. ├ľn├╝nde oynayan kad─▒nlarla babas─▒n─▒n annesinin yan─▒na geldi. Ba┼č─▒nda doppi adl─▒ bir fesi ve y├╝z├╝n├╝ ├Ârten bir t├╝l├╝ vard─▒. Anne ve babas─▒n─▒ e─čilerek bir ka├ž kez selamlad─▒. ├ľn├╝nde oynayan kad─▒nlar e┼čli─činde kap─▒ya g├Ât├╝r├╝ld├╝. ├çeyizler ├Ânceden bir minib├╝se y├╝klenmi┼čti. Damat ve arkada┼člar─▒ gelin han─▒m─▒ al─▒p gittiler. Bende gece kalmak i├žin Semerkant’a ge├žtim.

Ertesi g├╝n bir fabrika ziyaretinden sonra esas toyun yap─▒laca─č─▒ Semerkant’a 70-80km uzakl─▒ktaki ─░┼čtahan k─▒┼čla─č─▒na gittik. K─▒┼člak bildi─čimiz gibi g├Â├žerlerin / k─▒┼č─▒n kald─▒klar─▒ yerlere verdikleri add─▒. Yakla┼č─▒k otuz bin n├╝fuslu bir yer. Kasabay─▒ biraz gezdim. Kasabadaki tiyatronun ├Ân├╝nde bir b├╝st bulunuyordu. K─▒rsal kesimde her yerde bir zamanlar tiyatrolar faaliyetleri varm─▒┼č. ┼×imdi hepsi kapanm─▒┼č. B├╝st├╝ dikilen y├Ânetici ├ževredeki batakl─▒klar─▒ kurutmu┼č, yollar yapm─▒┼č, tiyatro binas─▒ ve g├╝zel bir kolej binas─▒ yapm─▒┼č. Toy yeri o─član evinin hemen yan─▒ndaki sokakt─▒. Bir platform kurulmu┼č ve sokak ├Ârt├╝lere b├Âl├╝nm├╝┼čt├╝. Bahmal denilen kuma┼ča bas─▒lm─▒┼č duvar hal─▒s─▒na benzetilmi┼č ├Ârt├╝lerle d├╝─č├╝n yeri ├ževrilmi┼čti. Gelin ve damatlar─▒n duraca─č─▒ platform arkas─▒ndaki hal─▒lar s├╝slenmi┼č ve hal─▒lar─▒n ├╝zerine gelin ve damatlar─▒n isimleri yaz─▒lm─▒┼č. Gelin ve damatlar dedim. Evet, Bahtiyar Eke iki ├žocu─čunu birden evlendiriyordu. Bizim damat Dilmurat ve karde┼či Hur┼čit. Hur┼čit beyin e┼či ayn─▒ kasabadand─▒, k─▒saca ├žifte d├╝─č├╝n vard─▒.

Burada d├╝─č├╝nleri aileye yak─▒n bir erkek veya kad─▒n y├Ânetiyor.┬á Bu sunucu d├╝─č├╝n sahibini, gelin ve damad─▒ ├Âven konu┼čmalar yap─▒yor, zaman ÔÇô zaman da damad─▒n veya gelinin ├Â─čretmenleri, yak─▒nlar─▒n─▒ yeti┼čmesine katk─▒da bulunmu┼č insanlar─▒, hal─▒ gibi pahal─▒ hediye getirenleri tan─▒t─▒p konu┼čturuyordu. Sonra ├žalg─▒c─▒lar ├žalmaya ba┼člad─▒lar. Bir ├žengi k─▒z ├ž─▒k─▒p oynamaya, kar┼č─▒l─▒kl─▒ oynad─▒klar─▒ndan bah┼či┼č toplamaya ba┼člad─▒. Kasaban─▒n gen├žleri sadece kendileriyle, oynama konusunda onu s─▒k─▒┼čt─▒rd─▒larsa da sonunda kad─▒n kendini g├╝├ž bela kurtard─▒. Daha ├Ânce ├ç─▒r├ž─▒k’da bir Kazan Tatarlar─▒n─▒n d├╝─č├╝n├╝nde bulunmu┼čtum. Oynayanlar─▒n ellerinde para oluyordu ve birisi bu paralan topluyordu. Ama├ž d├╝─č├╝n masraflara katk─▒ da bulunmak. Ayn─▒ adet burada da ge├žerliydi. Fark─▒ yerlilerden al─▒nan para deftere kay─▒t ediliyor. D─▒┼čar─▒dan gelen misafirler de para vererek masraflara katk─▒da bulunuyordu. Misafirlere mihman, d├╝─č├╝ne yard─▒mc─▒ olan masalar─▒ kurup, i├žki, yemek servisi yapanlara ise mizman deniyor.

Damatlarda tak─▒m elbise, gelin han─▒mlarda beyaz gelinlik vard─▒. Takdimcinin ├ža─č─▒rd─▒─č─▒ konu┼čmac─▒lar konu┼čurken gelin ve damat ayakta dinliyorlard─▒, gelinlerin elleri kalplerinde konu┼čma bitene kadar ba┼člar hafif e─čik. Gelin ve damatlar platforma ├ž─▒k─▒nca bir ka├ž kez e─čilerek misafirleri selamlad─▒lar. Do─črusu bu protokolde yerli gelin daha ba┼čar─▒l─▒yd─▒. Bunu sonra bizim k─▒za da s├Âyledim. ─░yi ki gelinin biri yerli. Bahtiyar Ekenin hi├ž olmasa gelenek ve g├Ârene tam uyacak bir gelini var dedim. Misafir ve gelinin patronu olarak beni de konu┼čturdular. Burada d├╝─č├╝n g├╝n├╝ gelin han─▒m damad─▒n akrabalar─▒n─▒n evlerine g├Ât├╝r├╝lerek tan─▒┼čt─▒r─▒l─▒yor. Yakla┼č─▒k gece 23.00 de civar─▒ m├╝saade isteyip ayr─▒ld─▒m. Ta┼čkent’e kadar yakla┼č─▒k be┼č-alt─▒ saatlik bir yolculu─čumuz var. G├╝n ─▒┼č─▒rken Ta┼čkent’e gelip evlerimize da─č─▒ld─▒k.

2,715 Toplam, 1 okuma bug├╝n

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

20 Ekim 2019, Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

20 Ekim 2019, Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar