Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Ermeni tehciri ├╝zerine
  • 07 Nisan 2018 Cumartesi
  • +
  • -
  • Ekrem Hayri PEKER /

Tarih okumaya 7 -8 ya┼č─▒nda ba┼člad─▒m. Yerli ve yabanc─▒ tarih├žiler taraf─▒ndan yaz─▒lm─▒┼č ├╝lkeler, milletler tarihi kitaplar─▒ al─▒p, okumay─▒ severdim. Sonraki y─▒llarda Antik ├ça─čÔÇÖda Anadolu, Ortado─ču, M─▒s─▒r ve T├╝rk tarihiyle; 1800ÔÇÖl├╝ y─▒llardan sonra Balkan ÔÇô Osmanl─▒ Tarihi ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ y─▒llar─▒ ├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒m.

├ľzel bir ilgi alan─▒mda KafkasyaÔÇÖdan ├çerkeslerÔÇÖin s├╝r├╝lmesiydi. Bu konularda say─▒s─▒z kaynak kitab─▒, makaleyi okudum, notlar ald─▒m.

S├╝rg├╝n, Tehcir, Soyk─▒r─▒m… Ad─▒ ne derseniz deyin ailem ya┼čad─▒. Bir taraf─▒m─▒z KafkasyaÔÇÖdan s├╝r├╝ld├╝. E┼čimin annesi Rodoplardan, babas─▒ Bat─▒ TrakyaÔÇÖdan s├╝r├╝lenlerdendi.

Bazen bir c├╝mle her ┼čeyi anlat─▒r. O─člumla 2000 y─▒l─▒nda G├Âk├žeadaÔÇÖya kamp yapmaya gitti─čimizde terk edilmi┼č Rum k├Âylerini gezdik. Terk edilmi┼č k├Âylerin halini g├Âren o─člum ┼čunlar─▒ s├Âylemi┼čti; ÔÇťBaba, buradaki Atat├╝rk b├╝stleri ─░n├Ân├╝ÔÇÖye ├žok benziyorÔÇŁ, sonra ┼č├Âyle devam etti; ÔÇťBu insanlar─▒ geri ├ža─č─▒rmal─▒y─▒zÔÇŁ.

Evet, 1923ÔÇÖden sonra kendi istekleriyle g├Â├ž eden veya askerlik yapmad─▒klar─▒ i├žin vatanda┼čl─▒ktan ├ž─▒kard─▒klar─▒m─▒z─▒ geri ├ža─č─▒r─▒p, vatanda┼čl─▒k haklar─▒n─▒ iade etmeliyiz.

Gelelim Ermeni tehciri konusuna; Ermeni diasporas─▒ ├Ânce 1915ÔÇô1918 tarihini ├Âne s├╝rd├╝ler, Sonra bu tarihi 1915ÔÇô1923 y─▒llar─▒yla de─či┼čtirdiler. Sebebini konusunda okudu─čum baz─▒ kitaplar ─▒┼č─▒k tuttu.

Tehcir edilen hi├žbir halk geri d├Ânmedi, s├╝r├╝len Osmanl─▒ vatanda┼č─▒ Ermenilerin %90ÔÇÖ─▒ geri d├Ând├╝. Hastal─▒k, yol ┼čartlar─▒ ve baz─▒ K├╝rt a┼čiretlerinin sald─▒r─▒s─▒yla 10ÔÇô50 bin aras─▒nda (Tarihciler genellikle ~30 bin rakam─▒nda uzla┼č─▒yorlar) Ermeni vatanda┼č─▒m─▒z hayat─▒n─▒ yitirdi.

Bug├╝nk├╝ MoldovyaÔÇÖdan Osmanl─▒ topraklar─▒na g├Â├ž eden ve ─░svi├žre merkezli Yahudi kurulu┼čunun verdi─či krediyle Band─▒rmaÔÇÖda bir ├žiftlik al─▒p i┼čleten bir ailenin o─člu I. D├╝nya Sava┼č─▒ ve Kurtulu┼č ┼×ava┼č─▒ y─▒llar─▒n─▒ yay─▒nlad─▒─č─▒ kitapta anlat─▒yor. ├çetecilerin ├žiftliklerini basmalar─▒n─▒, u─črad─▒klar─▒ haks─▒zl─▒klar─▒, Yunan i┼čgalini ve yenilgiden sonra Averof Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Band─▒rmaÔÇÖy─▒ bombalamas─▒n─▒, ┼čehrin yanmas─▒n─▒ anlat─▒yor; ÔÇť Rumlar ve Ermeniler ka├žt─▒lar, biz kald─▒k. ├ç├╝nk├╝ T├╝rklere bir k├Ât├╝l├╝k yapmam─▒┼čt─▒kÔÇŁ. (Bir Yahudinin An─▒lar─▒, Albert Kant, Kasta┼č Yay─▒nevi, ─░stanbul Temmuz 2003)

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  H├╝sn├╝ Z├╝ber - "Ya┼čarken mezar ta┼č─▒n─▒ yapt─▒ran adam!"

Ermenilerin Bat─▒ AnadoluÔÇÖyu (─░stanbul hari├ž) terketmesi Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda ya┼čananlar─▒n neticesidir. Liberallerimiz, bat─▒l─▒ tarih├ži ve politikac─▒lar ne derlerse desinler, ├╝lkemize su├žlas─▒nlar o d├Ânemin ter├Âristleri kadar d├╝r├╝st olamazlar. H─▒n├žak, Ta┼čnak ve benzeri ├Ârg├╝tler ama├žlar─▒n─▒n ne oldu─čunu ve bu ama├žlar─▒n─▒ nas─▒l ger├žekle┼čtireceklerini a├ž─▒k a├ž─▒k yazd─▒lar. Sadece yazmad─▒lar, uygulad─▒lar.

Aile Tarihimizi yazd─▒m, ÔÇť├çerkes S├╝rg├╝n├╝ÔÇŁ ├╝zerine bir kitap tasla─č─▒m var. Bu ├žal─▒┼čmay─▒ yaparken do─čal olarak Osmanl─▒ ÔÇô Rus Sava┼člar─▒n─▒, Do─ču AnadoluÔÇÖya k─▒smi ├çerkes g├Â├ž├╝n├╝ ve I. D├╝nya Sava┼č─▒ y─▒llar─▒nda ya┼čananlar─▒ geni┼č olarak ara┼čt─▒rd─▒m. B├Âlgede korkun├ž katliamlar ya┼čanm─▒┼č ve tehcir karar─▒ al─▒nm─▒┼č. Yakla┼č─▒k 300 bin Osmanl─▒ Ermenisi ├çarl─▒k RusyaÔÇÖs─▒na ge├žmi┼č.

Daha sonra ilan edilen Ermeni Cumhuriyeti, ├Ânce Azeri ve G├╝rc├╝lerle sava┼čt─▒ (G├╝rc├╝lerin Kara kitab─▒na de─činmeyece─čim). Daha sonra Do─ču Anadolu ve TrabzonÔÇÖu ele ge├žirmek i├žin Ankara H├╝k├╝metiÔÇÖyle sava┼čt─▒. Yetmedi Bol┼čevik ve Men┼čevik diye birbirleriyle sava┼čt─▒lar. Sava┼člar ve yol a├žt─▒─č─▒ ekonomik y─▒k─▒m─▒n getirdi─či a├žl─▒k Ermeni n├╝fusunun yar─▒s─▒n─▒ yok etti.

Bu konuda Kasta┼č Yay─▒nevinin (─░stanbul, 1990) yay─▒nlad─▒─č─▒ ve Dr. Sipahi ├çataltepeÔÇÖnin ├ževirdi─či, Leonard Ramsdan Hertill taraf─▒ndan yaz─▒lm─▒┼č bir kitaptan bahsedece─čim. ÔÇťBir Ermeninin an─▒lar─▒nda Azerbeycan olaylar─▒ 1918 ÔÇô 1922ÔÇŁ. Kitap 1928 y─▒l─▒nda ABDÔÇÖnin ─░ndianapolis kentinde The Bobbs ÔÇô Marvill Company yay─▒nevi taraf─▒ndan yay─▒nlanm─▒┼č. Orjinal ad─▒ ÔÇť Men Are Like ThatÔÇŁ, Book Review Digest adl─▒ y─▒ll─▒k kitap katalo─čuna kay─▒tl─▒.

Son Ermeni Cumhurba┼čkan─▒ Ovanes Ka├žaznuniÔÇÖnin 1923 y─▒l─▒ Nisan ay─▒nda Ta┼čnaksutyun PartiÔÇÖsinin RomanyaÔÇÖn─▒n ba┼čkenti B├╝kre┼čÔÇÖte yapt─▒─č─▒ yurtd─▒┼č─▒ konferans─▒na sundu─ču rapordan birka├ž sat─▒r─▒n─▒ okuyal─▒m;Ka├žaznuni, ┬áÔÇťBol┼čevik i┼čgaline direnmeyeceklerini, bu i┼čgalin i├ž bar─▒┼č─▒ sa─člamas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra halk─▒n a├žl─▒ktan ├Âlmesinin ├Ân├╝ne ge├žti─činiÔÇŁ s├Âylemi┼čtir.ÔÇŁ1920 Sonbahar─▒nda biz hem h├╝k├╝met hem de parti olarak g├╝c├╝m├╝z├╝ kaybetmi┼č, ├ž─▒kmaza girmi┼čtik. Ve Bol┼čevikler ge├ž kalsayd─▒, ,biz kendimiz onlar─▒ davet etmek zorunda kalacakt─▒k. ÔÇŽ Biz bitmez t├╝kenmez sava┼člarda ├╝lkeyi s├╝rekli olarak silah alt─▒nda tuttuk, ├╝reten elleri sava┼č meydanlar─▒nda me┼čgul ettikÔÇŽ Bol┼čevikler, halk─▒ bu korkun├ž durumdan kurtard─▒lar.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Onlar ya┼čarken efsaneydiler

Bizim d├Ânemimizde halk sava┼č meydanlar─▒nda ya da a├žl─▒ktan ├Âlmekteydi, ┼×erur ve Vedi gibi bu─čday zengini b├Âlgeleri, Akbaba gibi hayvanc─▒l─▒k ├╝ss├╝n├╝ ├ž├ÂkerttikÔÇŽ Bug├╝n Ermeni halk─▒n─▒n tok oldu─čunu, bu─čday ihtiyac─▒n─▒n hemen hemen bulunmad─▒─č─▒n─▒ duymaktay─▒z.ÔÇŁ (Ovanes Ka├žaznuni,Ta┼čnak PartisiÔÇÖnin Yapaca─č─▒ Bir ┼×ey Yok-1923 Parti Konferans─▒ Raporu-,├çeviren: arif Acalo─člu,s:84-85Kaynak Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul, Ocak 2012)

Not: Ermenice bas─▒lan bu kitap 4 y─▒l sonra Rus├žaÔÇÖya ├ževrilerek G├╝rcistanÔÇÖ─▒n ba┼čkenti TiflisÔÇÖde bas─▒lm─▒┼čt─▒r. MoskovaÔÇÖdaki Lenin K├╝t├╝phanesinde mevcuttur.

Toplam Okuma: 3,618 , Bug├╝n: 4 

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar. Bursa Mustafakemalpa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri

18 Ekim 2020, 1990ÔÇÖl─▒ Y─▒llardan G├╝n├╝m├╝ze Yeni┼čehirÔÇÖde Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ

18 Ekim 2020, Nida T├╝fek├žiÔÇÖyi U─čurlad─▒k, S├╝rmeliler Yetim Kald─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler

18 Ekim 2020, K─▒r─▒m ve Do─ču T├╝rkistan Meseleleri Hakk─▒nda Baz─▒ ─░zlenimler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler

18 Ekim 2020, T├╝rkiye’de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri ve Sivil Toplum ├ľrg├╝t├╝ Olarak T├╝rk Dernekler i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť

18 Ekim 2020, Nogay T├╝rklerinin Gelece─či: ÔÇťT├╝rkiye ve Rusya ─░li┼čkileriÔÇť i├žin yorumlar kapal─▒
─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že

10 Ekim 2020, ─░berce, Bask├ža, Afrika-Asya Dilleri ve T├╝rk├že i├žin yorumlar kapal─▒
─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri

10 Ekim 2020, ─░lk Gazeteden 1990’lara Yeni┼čehir’de Gazetecilik Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo

10 Ekim 2020, ─░ttihat ve Terakki’nin Kurucusu ─░brahim Temo i├žin yorumlar kapal─▒
1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝

10 Ekim 2020, 1957’de Bursa Ulu CamiiÔÇÖde ─░rtica ve Mehdi Olay─▒n─▒n ─░├žy├╝z├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
532 Nika Ayaklanmas─▒

532 Nika Ayaklanmas─▒

6 Ekim 2020, 532 Nika Ayaklanmas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Umurbey Sinemalar─▒

Umurbey Sinemalar─▒

2 Ekim 2020, Umurbey Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
MudanyaÔÇÖya gidememek

MudanyaÔÇÖya gidememek

2 Ekim 2020, MudanyaÔÇÖya gidememek i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n sordu─ču soru

Bursa’n─▒n sordu─ču soru

2 Ekim 2020, Bursa’n─▒n sordu─ču soru i├žin yorumlar kapal─▒
Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor

2 Ekim 2020, Hebron ÔÇśAna Tanr─▒├žaÔÇÖ kavram─▒n─▒ ihra├ž ediyor i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ

27 Eyl├╝l 2020, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖndan Cumhuriyet T├╝rkiyesine Ge├ži┼č A┼čamas─▒ ÔÇśT├╝rk├ž├╝l├╝kÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒

27 Eyl├╝l 2020, Arkeolojik A├ž─▒dan; Paz─▒r─▒k, Esik, ┼×ibe, Berel ve Kostromskaya Kurganlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒

24 Eyl├╝l 2020, Altaylar’dan Anadolu’ya… Tunceli’de T├╝rk’├╝n damgas─▒: Ko├ž ba┼člar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
A─čustos Ay─▒nda Vatan

A─čustos Ay─▒nda Vatan

30 A─čustos 2020, A─čustos Ay─▒nda Vatan i├žin yorumlar kapal─▒
Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

28 A─čustos 2020, Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar