Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Ermeni tehciri ├╝zerine
  • 07 Nisan 2018 Cumartesi
  • +
  • -

Tarih okumaya 7 -8 ya┼č─▒nda ba┼člad─▒m. Yerli ve yabanc─▒ tarih├žiler taraf─▒ndan yaz─▒lm─▒┼č ├╝lkeler, milletler tarihi kitaplar─▒ al─▒p, okumay─▒ severdim. Sonraki y─▒llarda Antik ├ça─čÔÇÖda Anadolu, Ortado─ču, M─▒s─▒r ve T├╝rk tarihiyle; 1800ÔÇÖl├╝ y─▒llardan sonra Balkan ÔÇô Osmanl─▒ Tarihi ve Kurtulu┼č Sava┼č─▒ y─▒llar─▒ ├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒m.

├ľzel bir ilgi alan─▒mda KafkasyaÔÇÖdan ├çerkeslerÔÇÖin s├╝r├╝lmesiydi. Bu konularda say─▒s─▒z kaynak kitab─▒, makaleyi okudum, notlar ald─▒m.

S├╝rg├╝n, Tehcir, Soyk─▒r─▒m… Ad─▒ ne derseniz deyin ailem ya┼čad─▒. Bir taraf─▒m─▒z KafkasyaÔÇÖdan s├╝r├╝ld├╝. E┼čimin annesi Rodoplardan, babas─▒ Bat─▒ TrakyaÔÇÖdan s├╝r├╝lenlerdendi.

Bazen bir c├╝mle her ┼čeyi anlat─▒r. O─člumla 2000 y─▒l─▒nda G├Âk├žeadaÔÇÖya kamp yapmaya gitti─čimizde terk edilmi┼č Rum k├Âylerini gezdik. Terk edilmi┼č k├Âylerin halini g├Âren o─člum ┼čunlar─▒ s├Âylemi┼čti; ÔÇťBaba, buradaki Atat├╝rk b├╝stleri ─░n├Ân├╝ÔÇÖye ├žok benziyorÔÇŁ, sonra ┼č├Âyle devam etti; ÔÇťBu insanlar─▒ geri ├ža─č─▒rmal─▒y─▒zÔÇŁ.

Evet, 1923ÔÇÖden sonra kendi istekleriyle g├Â├ž eden veya askerlik yapmad─▒klar─▒ i├žin vatanda┼čl─▒ktan ├ž─▒kard─▒klar─▒m─▒z─▒ geri ├ža─č─▒r─▒p, vatanda┼čl─▒k haklar─▒n─▒ iade etmeliyiz.

Gelelim Ermeni tehciri konusuna; Ermeni diasporas─▒ ├Ânce 1915ÔÇô1918 tarihini ├Âne s├╝rd├╝ler, Sonra bu tarihi 1915ÔÇô1923 y─▒llar─▒yla de─či┼čtirdiler. Sebebini konusunda okudu─čum baz─▒ kitaplar ─▒┼č─▒k tuttu.

Tehcir edilen hi├žbir halk geri d├Ânmedi, s├╝r├╝len Osmanl─▒ vatanda┼č─▒ Ermenilerin %90ÔÇÖ─▒ geri d├Ând├╝. Hastal─▒k, yol ┼čartlar─▒ ve baz─▒ K├╝rt a┼čiretlerinin sald─▒r─▒s─▒yla 10ÔÇô50 bin aras─▒nda (Tarihciler genellikle ~30 bin rakam─▒nda uzla┼č─▒yorlar) Ermeni vatanda┼č─▒m─▒z hayat─▒n─▒ yitirdi.

Bug├╝nk├╝ MoldovyaÔÇÖdan Osmanl─▒ topraklar─▒na g├Â├ž eden ve ─░svi├žre merkezli Yahudi kurulu┼čunun verdi─či krediyle Band─▒rmaÔÇÖda bir ├žiftlik al─▒p i┼čleten bir ailenin o─člu I. D├╝nya Sava┼č─▒ ve Kurtulu┼č ┼×ava┼č─▒ y─▒llar─▒n─▒ yay─▒nlad─▒─č─▒ kitapta anlat─▒yor. ├çetecilerin ├žiftliklerini basmalar─▒n─▒, u─črad─▒klar─▒ haks─▒zl─▒klar─▒, Yunan i┼čgalini ve yenilgiden sonra Averof Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Band─▒rmaÔÇÖy─▒ bombalamas─▒n─▒, ┼čehrin yanmas─▒n─▒ anlat─▒yor; ÔÇť Rumlar ve Ermeniler ka├žt─▒lar, biz kald─▒k. ├ç├╝nk├╝ T├╝rklere bir k├Ât├╝l├╝k yapmam─▒┼čt─▒kÔÇŁ. (Bir Yahudinin An─▒lar─▒, Albert Kant, Kasta┼č Yay─▒nevi, ─░stanbul Temmuz 2003)

Ermenilerin Bat─▒ AnadoluÔÇÖyu (─░stanbul hari├ž) terketmesi Kurtulu┼č Sava┼č─▒ÔÇÖnda ya┼čananlar─▒n neticesidir. Liberallerimiz, bat─▒l─▒ tarih├ži ve politikac─▒lar ne derlerse desinler, ├╝lkemize su├žlas─▒nlar o d├Ânemin ter├Âristleri kadar d├╝r├╝st olamazlar. H─▒n├žak, Ta┼čnak ve benzeri ├Ârg├╝tler ama├žlar─▒n─▒n ne oldu─čunu ve bu ama├žlar─▒n─▒ nas─▒l ger├žekle┼čtireceklerini a├ž─▒k a├ž─▒k yazd─▒lar. Sadece yazmad─▒lar, uygulad─▒lar.

Aile Tarihimizi yazd─▒m, ÔÇť├çerkes S├╝rg├╝n├╝ÔÇŁ ├╝zerine bir kitap tasla─č─▒m var. Bu ├žal─▒┼čmay─▒ yaparken do─čal olarak Osmanl─▒ ÔÇô Rus Sava┼člar─▒n─▒, Do─ču AnadoluÔÇÖya k─▒smi ├çerkes g├Â├ž├╝n├╝ ve I. D├╝nya Sava┼č─▒ y─▒llar─▒nda ya┼čananlar─▒ geni┼č olarak ara┼čt─▒rd─▒m. B├Âlgede korkun├ž katliamlar ya┼čanm─▒┼č ve tehcir karar─▒ al─▒nm─▒┼č. Yakla┼č─▒k 300 bin Osmanl─▒ Ermenisi ├çarl─▒k RusyaÔÇÖs─▒na ge├žmi┼č.

Daha sonra ilan edilen Ermeni Cumhuriyeti, ├Ânce Azeri ve G├╝rc├╝lerle sava┼čt─▒ (G├╝rc├╝lerin Kara kitab─▒na de─činmeyece─čim). Daha sonra Do─ču Anadolu ve TrabzonÔÇÖu ele ge├žirmek i├žin Ankara H├╝k├╝metiÔÇÖyle sava┼čt─▒. Yetmedi Bol┼čevik ve Men┼čevik diye birbirleriyle sava┼čt─▒lar. Sava┼člar ve yol a├žt─▒─č─▒ ekonomik y─▒k─▒m─▒n getirdi─či a├žl─▒k Ermeni n├╝fusunun yar─▒s─▒n─▒ yok etti.

Bu konuda Kasta┼č Yay─▒nevinin (─░stanbul, 1990) yay─▒nlad─▒─č─▒ ve Dr. Sipahi ├çataltepeÔÇÖnin ├ževirdi─či, Leonard Ramsdan Hertill taraf─▒ndan yaz─▒lm─▒┼č bir kitaptan bahsedece─čim. ÔÇťBir Ermeninin an─▒lar─▒nda Azerbeycan olaylar─▒ 1918 ÔÇô 1922ÔÇŁ. Kitap 1928 y─▒l─▒nda ABDÔÇÖnin ─░ndianapolis kentinde The Bobbs ÔÇô Marvill Company yay─▒nevi taraf─▒ndan yay─▒nlanm─▒┼č. Orjinal ad─▒ ÔÇť Men Are Like ThatÔÇŁ, Book Review Digest adl─▒ y─▒ll─▒k kitap katalo─čuna kay─▒tl─▒.

Son Ermeni Cumhurba┼čkan─▒ Ovanes Ka├žaznuniÔÇÖnin 1923 y─▒l─▒ Nisan ay─▒nda Ta┼čnaksutyun PartiÔÇÖsinin RomanyaÔÇÖn─▒n ba┼čkenti B├╝kre┼čÔÇÖte yapt─▒─č─▒ yurtd─▒┼č─▒ konferans─▒na sundu─ču rapordan birka├ž sat─▒r─▒n─▒ okuyal─▒m;Ka├žaznuni, ┬áÔÇťBol┼čevik i┼čgaline direnmeyeceklerini, bu i┼čgalin i├ž bar─▒┼č─▒ sa─člamas─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra halk─▒n a├žl─▒ktan ├Âlmesinin ├Ân├╝ne ge├žti─činiÔÇŁ s├Âylemi┼čtir.ÔÇŁ1920 Sonbahar─▒nda biz hem h├╝k├╝met hem de parti olarak g├╝c├╝m├╝z├╝ kaybetmi┼č, ├ž─▒kmaza girmi┼čtik. Ve Bol┼čevikler ge├ž kalsayd─▒, ,biz kendimiz onlar─▒ davet etmek zorunda kalacakt─▒k. ÔÇŽ Biz bitmez t├╝kenmez sava┼člarda ├╝lkeyi s├╝rekli olarak silah alt─▒nda tuttuk, ├╝reten elleri sava┼č meydanlar─▒nda me┼čgul ettikÔÇŽ Bol┼čevikler, halk─▒ bu korkun├ž durumdan kurtard─▒lar.

Bizim d├Ânemimizde halk sava┼č meydanlar─▒nda ya da a├žl─▒ktan ├Âlmekteydi, ┼×erur ve Vedi gibi bu─čday zengini b├Âlgeleri, Akbaba gibi hayvanc─▒l─▒k ├╝ss├╝n├╝ ├ž├ÂkerttikÔÇŽ Bug├╝n Ermeni halk─▒n─▒n tok oldu─čunu, bu─čday ihtiyac─▒n─▒n hemen hemen bulunmad─▒─č─▒n─▒ duymaktay─▒z.ÔÇŁ (Ovanes Ka├žaznuni,Ta┼čnak PartisiÔÇÖnin Yapaca─č─▒ Bir ┼×ey Yok-1923 Parti Konferans─▒ Raporu-,├çeviren: arif Acalo─člu,s:84-85Kaynak Yay─▒nlar─▒ ─░stanbul, Ocak 2012)

Not: Ermenice bas─▒lan bu kitap 4 y─▒l sonra Rus├žaÔÇÖya ├ževrilerek G├╝rcistanÔÇÖ─▒n ba┼čkenti TiflisÔÇÖde bas─▒lm─▒┼čt─▒r. MoskovaÔÇÖdaki Lenin K├╝t├╝phanesinde mevcuttur.

1,374 Toplam, 2 okuma bug├╝n

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar