Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
ekrempeker@gmail.com
K─▒z─▒lderililer ve ├ľn T├╝rkler
  • 25 May─▒s 2019 Cumartesi
  • +
  • -

Bu yaz─▒dan amac─▒m baz─▒ K─▒z─▒lderili kabileler ve ├Ân T├╝rkler aras─▒nda baz─▒ k├╝lt├╝rel benze┼čmelere dikkat ├žekmek; bu halk─▒ olu┼čturan baz─▒ d─▒┼č g├Â├žlere dikkat ├žekmek, bu konuda son y─▒llarda yap─▒lan baz─▒ yeni ├žal─▒┼čmalar─▒ incelemektir. Milletlerin saf ─▒rklardan olu┼čmad─▒─č─▒n─▒ genler ├╝zerine yap─▒lan son ├žal─▒┼čmalar bize g├Âstermi┼čtir.

G├Âkt├╝rkler ├╝zerine ara┼čt─▒rmalar yapan ve bu konuda kitaplar yazan Prof. Dr. Ahmet Ta┼ča─č─▒l, kaya resimleri ve ├ľn T├╝rklerden kalan izler ├╝zerinde ├žal─▒┼čan ve ├žekti─či resimleri alb├╝mler halinde yay─▒nlayan merhum Servet Somuncuo─čluÔÇÖyla T├╝rkistanÔÇÖ─▒ gezerler. Ta┼ča─č─▒l, ÔÇťG├Âkb├Âr├╝ÔÇÖn├╝n ─░zindeÔÇŁ adl─▒ eserinde, Grono-Altay (Da─čl─▒k Altay) CumhuriyetiÔÇÖnde y├╝z bin y─▒l ├Âncesine ait tarihi nesneler bulundu─čunu yazar. B├Âlgede ├žok say─▒da kurgan ve kaya resimleri bulunmaktad─▒r. Da─čl─▒k Altay CunhuriyetiÔÇÖnin Ulagan il├žesinde d├╝nyan─▒n ilk d├╝─č├╝ml├╝ hal─▒s─▒ Paz─▒r─▒kÔÇÖta bulunmu┼čtur.

Ta┼ča─č─▒l, merhum Somuncuo─člu ile beraber, Sibiryan─▒n ba┼čkenti olarak bilinen ve Rusya FederasyonuÔÇÖnun ├╝├ž├╝nc├╝ b├╝y├╝k kenti olan NovasibirskÔÇÖte SibiryaÔÇÖdaki ya┼čam─▒n sergilendi─či k├╝├ž├╝k bir etnografya m├╝zesi olan, Kra├ževarsky MuzeyÔÇÖi ziyaret ederler.

Ta┼ča─č─▒l, ÔÇťGer├žekten oradaki kay─▒klar─▒n, ┼čaman elbiselerinin ve di─čer etnografik malzemelerin ilgin├ž ┼čekilde K─▒z─▒lderili e┼čyalar─▒na benzedi─čini g├Ârd├╝m. Rahmetli Servet, bu malzemeleri g├Âr├╝nce, ÔÇśHocam, K─▒z─▒lderililer kesin T├╝rk, hemen yazmal─▒s─▒n.ÔÇÖ(G├Âkb├Âr├╝ÔÇÖn├╝n ─░zinde, s,57)

Saha ┼×aman─▒

B├Âlgede ya┼čayan ve ren geyi─či yeti┼čtiren DuhalarÔÇÖ─▒n ├žad─▒rlar─▒ Kuzey katl─▒ evleri gizemini korumaktad─▒r. AmerikaÔÇÖdaki ova yerlilerinin ├žad─▒rlar─▒na benzer. Bildi─čimizin aksine K─▒z─▒lderililerin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ yerle┼čikÔÇÖti. Pueblo yerlilerinin ├žok katl─▒ evleri gizemini korumaktad─▒r. Salg─▒n hastal─▒klar ve katliamlardan arta kalan yerliler, mecburen g├Â├žebe ya┼čamak zorunda kald─▒lar.

Kuzey Amerika k─▒tas─▒n─▒n ilk sakinlerinin Sibirya’n─▒n g├╝neyindeki Altay b├Âlgesi oldu─ču ortaya ├ž─▒kt─▒┬á

WASHINGTON- ABD’deki ─░nsan Geneti─či dergisinde yay─▒mlanan ara┼čt─▒rmay─▒ yapanlardan Pennsylvania ├ťniversitesi Antropoloji b├Âl├╝m├╝ Do├ženti Theodore Schurr, Rusya, Mo─čolistan, ├çin ve Kazakistan’─▒n kesi┼čti─či Altay b├Âlgesinin on binlerce y─▒ld─▒r ├žok say─▒da halk─▒n gelip gitti─či kilit bir yer oldu─čunu belirtti.

Ara┼čt─▒rmaya g├Âre, Amerika k─▒tas─▒ndaki ilk insanlar─▒n atalar─▒ bu halklardan biriydi ve bug├╝n Rusya Federasyonu’nun bir par├žas─▒ olan Altay’dan 20 bin ila 25 bin y─▒l ├Ânce gelmi┼člerdi.

Asyal─▒lara ait genetik ├Âzelliklere sahip bu insanlar, o d├Ânemde sular alt─▒nda olmayan Bering bo─čaz─▒n─▒ ge├žmeden ├Ânce t├╝m Sibirya’y─▒ katettiler.

Ara┼čt─▒rmalar─▒nda, Amerikal─▒ k─▒z─▒lderililerin ve G├╝ney Altay b├Âlgesinde ya┼čayan yerli kavimlerin DNA’lar─▒nda Y kromozumunu (babadan ge├žen) analiz eden bilim adamlar─▒, iki grubun payla┼čt─▒─č─▒ ve bunlara ├Âzg├╝ genetik mutasyonu bulmaya ├žal─▒┼čt─▒lar.

Ara┼čt─▒rman─▒n sonucunda, Amerikal─▒ ve Rus antropologlar, her iki grupta da, anneden miras mitokondriyal genlerde de ayn─▒ genetik ├Âzellikleri buldular.

├çal─▒┼čmalar─▒nda bu mutasyonlar─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒ i├žin ne kadar zaman ge├žmesi gerekti─čini hesaplayan bilim adamlar─▒, Altay genlerinin 13 bin ila 14 bin y─▒l ├Ânce Amerikal─▒ yerlilerinkinden ayr─▒ld─▒─č─▒n─▒ tahmin ediyorlar. (AA)

Sahalar (Yakutlar) ├╝zerine bir kitap yazm─▒┼č olan Serosevski, ┼čunlar─▒ yazm─▒┼čt─▒r; ÔÇťD─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č itibariyle Sahalar ├╝├ž gruba ayr─▒labilir:

I)Rus kan─▒n─▒n belirgin bir bi├žimde fark edilebildi─či grup;

2) Mo─čol tipi olup, Tunguslara daha yak─▒n olan grup;

3)├ľz T├╝rk ya da Saha grubu; ki bu grubun Kuzey Amerika K─▒z─▒lderilileriyle benzerli─čini A. F. Mindendorf da kaydetmi┼čtir.

├ť├ž├╝nc├╝ gruba ait ki┼čilerin burnu kemerli, y├╝z e─črisi ├žok ho┼č olup, dudaklar─▒ belirgin, g├Âzleri kara ve parlakt─▒rÔÇŽÔÇŁ (Sero┼čevski, V.L., Saha Yakutlar,s, 59-60)

Yazar, Saha sava┼č├ž─▒lar─▒n─▒n isimlerinin K─▒z─▒lderili sava┼č├ž─▒larla olan benzerli─čine dikkat ├žeker. (Sero┼čevski, V.L., Saha Yakutlar,s,159)

ÔÇťÔÇŽ Ural dilleri ile Atapask ve onlara akraba ama daha g├╝neyde bulunan Apa├ži ve Navaho K─▒z─▒lderililerinin dili aras─▒ndaki akrabal─▒k g├╝n├╝m├╝z bilim literat├╝r├╝nde kan─▒tlanm─▒┼č olgu durumundad─▒r. Dolay─▒s─▒yla, Sahalar─▒n Kuzey Amerika K─▒z─▒lderililerine yak─▒nl─▒─č─▒ da fazla fantastik bir iddia de─čildir. (Sero┼čevski, V.L., Saha Yakutlar,s,289)

├ťnl├╝ Rus tarih├ži Gumilev, K─▒z─▒lderililerin SibiryaÔÇÖya mamut avlamaya geldi─čini yazm─▒┼čt─▒r.

─░nsano─člu G├╝ney AmerikaÔÇÖya ├╝├ž ayr─▒ g├Â├ž dalgas─▒yla yerle┼čmi┼čler

Harward T─▒p OkuluÔÇÖndan David Reich y├Ânetiminde 8 ├╝lkeden 72 bilim insan─▒, insan kal─▒nt─▒lar─▒na ait 49 kemik ├Âene─činin DNAÔÇÖs─▒n─▒ incelediler. Buluntular Belize, Brezilya ve Andlar gibi Orta ve G├╝ney AmerikaÔÇÖn─▒n bat─▒s─▒ndan. Ve DNAÔÇÖlar─▒ bug├╝ne dek incelenen fosildekilerden on misli daha eski.

Kemiklerin 17.000 y─▒l─▒ a┼čk─▒n bir s├╝re ├Ânce SibiryaÔÇÖdan AlaskaÔÇÖya ge├žerek, Kuzey Amerika k─▒tas─▒na yay─▒lan avc─▒ ve toplay─▒c─▒ gruplara ait oldu─ču anla┼č─▒ld─▒. Bu insanlar panama kara k├Âpr├╝s├╝n├╝ ge├žerek ├╝├ž g├Âl dalgas─▒yla (─░lki 15.000-11.000 y─▒l ├Ânce; ikincisi-9000 y─▒l ├Ânce ve ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ 4000 yol ├Ânce) G├╝ney AmerikaÔÇÖya yerle┼čmi┼čler. Bu g├Â├ž yolu ┼×ili, Brezilya ve BelizeÔÇÖdeki kemiklerle kan─▒tlanm─▒┼č oldu. AmerikaÔÇÖya ilk yerle┼čenler Clovis insanlar─▒yd─▒. Bunlar AmerikaÔÇÖda ├žok geni┼č bir alana yay─▒lm─▒┼č olan ve iki kenar─▒ da i┼členmi┼č ├žakmakta┼č─▒nda m─▒zrak u├žlar─▒yla bilinen bir k├╝lt├╝r├╝ olu┼čturmu┼člard─▒r. Klovislerin antik DNAÔÇÖlar─▒ (aDNA) buluntularda tespit edilmi┼č ancak 9000 y─▒ldan daha yeni olanlar yok olmu┼č.

Bu da b├╝y├╝k bir pop├╝lasyon de─či┼čimi anlam─▒na geliyor. Bu grubun soyu t├╝kendikten sonra yeni bir topluluk b├╝y├╝meye ba┼člam─▒┼č ve bu toplulu─čun DNA sinyalleri g├╝n├╝m├╝zdeki yerli halkla devam ediyor. Bu da s├╝rekli yerle┼čime i┼čaret ediyor ki, bu durum Avrupa, Asya ve AfrikaÔÇÖdaki hareketli n├╝fus tarihiyle b├╝y├╝k bir z─▒tl─▒k olu┼čturmakta. (Nilg├╝n ├ľzba┼čaran Dede, Herkese Bilim ve Teknoloji, say─▒:141,s, 5)

AmerikaÔÇÖya g├Â├ž eden halklar k─▒tadaki atlar─▒ avlad─▒klar─▒ i├žin yok ettiler. Panama k─▒sta─č─▒n─▒n darl─▒─č─▒, yetmezmi┼č gibi neredeyse ge├žilmez s─▒kl─▒ktaki ormanlar G├╝ney AmerikaÔÇÖdaki y├╝k hayvan─▒ lamalar─▒n Kuzeye ge├ži┼čini engellemi┼čtir. Demiri i┼čleyemeyen Amerikan halklar─▒ birka├ž ├že┼čit halk─▒n kar─▒┼č─▒m─▒yla olu┼čmu┼čtur.

Bu olu┼čumun temelini k├Âse proto Mo─čollar olu┼čturmu┼čtur. K─▒z─▒lderililer aras─▒nda biyolojik olarak farkl─▒l─▒klar olmas─▒na ra─čmen temel ├Â─če koyu tenli olu┼člar─▒ (bak─▒r ten) ve k├Âseliktir.

Bu halklar─▒n d─▒┼č─▒nda Vikingler gibi k├╝├ž├╝k koloni kuranlar olmu┼čtur. Ayr─▒ca, Polinezyal─▒lar─▒n katamaran tipi teknelerle geldiklerini Thor Hyerdahl (1914-2002),┬á Kon-Tiki adl─▒ sal─▒yla PeruÔÇÖdan PolinezyaÔÇÖya giderek ispatlam─▒┼čt─▒r. K─▒tay─▒ ├çinliler de ziyaret etmi┼čtir. Ayr─▒ca bulunan baz─▒ kabartmalarda Fildi┼či SahiliÔÇÖnde ya┼čayanlara benzemektedir. Eskimolar─▒n en ba┼čtaki kimseye ÔÇťHakanÔÇŁ demeleri, Dakotalar─▒n ise Wakang demesi ilgin├žtir.

Bir ba┼čka ilgin├žlik Orta Amerika ve Yucatan Yar─▒madas─▒ÔÇÖndaki piramitlerin S├╝mer piramitleri gibi basamakl─▒ olu┼čudur.┬á G├Â├žler a├ž─▒s─▒ndan da bu b├Âlge ilgin├žtir. FasÔÇÖtan M─▒s─▒rl─▒lar─▒n kulland─▒─č─▒ Papir├╝sten yap─▒lm─▒┼č RA-II adl─▒ tekneyle yola ├ž─▒kan Thor Hyerdahl, teknesini ak─▒nt─▒ya b─▒rakm─▒┼č ve Meksika k├Ârfezindeki BardabosÔÇÖa ula┼čm─▒┼čt─▒r. Hyerdahl, Antik ├ça─čÔÇÖda k─▒talar aras─▒nda yolculuk yap─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir.

B├Âlgeye daha ├Ânce sakall─▒ ve beyaz tenli insanlar gelmi┼čtir. B├Âlgeye ├žok faydas─▒ dokunan bu insanlar ayr─▒l─▒rken ÔÇťtekrar gelecekleriniÔÇŁ s├Âylemi┼člerdir. Bu olay b├Âlgedeki halklar─▒n─▒n inan├žlar─▒nda b├╝y├╝k yer tutmu┼č ve ─░spanyol istilac─▒lar bu inan├žtan faydalanm─▒┼člard─▒r.

*

Reha T├╝rkkanÔÇÖ─▒n bu konudaki yazd─▒─č─▒ ÔÇťT├╝rkler ve K─▒z─▒lderililerÔÇŁ kitab─▒ndaki tespitlerini inceleyelim.┬á ÔÇťArjantinÔÇÖde Lappata ├ťniversitesi ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒ ve ABDÔÇÖde Kansas Enstit├╝s├╝ÔÇÖnden A. Bergen, Do─ču AsyaÔÇÖda Yenisey ve Altaylardaki T├╝rklerin kromozomlar─▒ndaki (Y) ├Âzelli─činin b├╝t├╝n K─▒z─▒lderililerinkinin ayn─▒ oldu─čunu bulmu┼člard─▒r. (s.41) Maya ve Azteklerin ya┼čad─▒─č─▒ b├Âlgede 2 metreyi a┼čan aksakall─▒ insan heykelleri bulmu┼člard─▒r.

Kuzey AmerikaÔÇÖn─▒n en u├ž noktalar─▒nda ya┼čayan Aluetlerin ve Eskimolar─▒n yakla┼č─▒k 11 bin y─▒l ├Ânce g├Â├ž ettikleri san─▒l─▒yor. ┼×u anma kadar AmerikaÔÇÖda 35-40 bin y─▒llar─▒ndan ├Âncesine ait insan iskeletleri hen├╝z bulunmam─▒┼čt─▒r.

Reha O─čuz T├╝rkkan, ArizonaÔÇÖda ├╝nl├╝ bir sayfiye yerinin ad─▒n─▒n ÔÇťHava-suÔÇŁ oldu─čunu yazar (s.123). T├╝rkkan, Mexico CityÔÇÖde bulunan antropoloji m├╝zesinde 24 tonluk bir kayaya oyulmu┼č b├╝t├╝n duvar─▒ kaplayan 12 hayvanl─▒ bir Aztek takvimi g├Ârm├╝┼čt├╝r. Bu takvim ├Ânce Toltek ve Mayalarca benimsenmi┼č. Bu takvim deki hayvan-y─▒l s─▒ralamas─▒ T├╝rk takvimindeki gibidir.(s.139-140)

1800ÔÇÖl├╝ y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda Von Humboldt, K─▒z─▒lderililerin ├╝zerinde yapt─▒─č─▒ antropolojik tetkikler sonucu bunlar─▒n ÔÇťMongoloidÔÇŁ ─▒rklar─▒yla benzerliklerini tespit etmi┼čtir (s.193).

Haddon, Montandon, Pittard ve Howells gibi ├╝nl├╝ antropologlar Ameri yerlileri i├žin ÔÇťProto-Mongoloid-Mongoloid ├ľncesiÔÇŁ demi┼člerdir (s.194)

Von Humboldt, Vuesdes Condillieres adl─▒ eserinin 31-39. Sayfalar─▒nda Amerikan dillerinden derledi─či 137 kelimenin Ural-Altay dilleriyle hatta Uygurca ile izah edilebilece─čini yazm─▒┼čt─▒r. (s.203)

1935 y─▒l─▒nda RomaÔÇÖda toplanan 19. Oryantalistler kongresinde Uruguay Montevideo ├╝niversitesinden Prof. Ferrario sundu─ču bildiriyle ─░nkalar─▒n konu┼čtu─ču Ke├žua diliyle T├╝rk├že aras─▒ndaki benzerli─če dikkat ├žekmi┼čtir. (s.203)

Frans─▒z dilcisi Georges Dumezil, 1977 y─▒l─▒nda Journal AsiatiqueÔÇÖde yay─▒nlanan bir ara┼čt─▒rmas─▒nda ancak T├╝rk├že ile izah edilebilen 300ÔÇÖden fazla K─▒z─▒lderili dillerinden kelime g├Âstermi┼čtir. (s.206)

Frans─▒z dilcisi Georges Dumezil, Ke├žua diliyle T├╝rk├ženin ├çuva┼č leh├žesini kar┼č─▒la┼čt─▒rm─▒┼čt─▒r. Benzerlikler konusunda y├╝zlerce ├Ârnek vermi┼čtir. (s.216)

Osman Nedim Tuna, 1981 y─▒l─▒nda toplanan Milli T├╝rkoloji KongresiÔÇÖnde DumezilÔÇÖinKe├žu adilini tetkik ederken (buldu─ču) kelimelerin %50 kadar─▒n─▒n kesinlikle T├╝rk├že k├Âkenli oldu─čunu belirtmi┼čtir. Dumezil, Ke├žua dilinin t─▒pk─▒ T├╝rk├že gibi ÔÇśeklerÔÇÖ yoluyla c├╝mle olu┼čturdu─čuna, temel ÔÇś blokÔÇÖ kelimenin de─či┼čmedi─čine i┼čaret eder.(s.222)

Aztek Medeniyeti ve tarihi ├╝zerine ilk bilimsel eseri yazm─▒┼č olan William H. Prescott,┬á 1874ÔÇÖde Maya ve Aztek takvimini incelerken, bunun ÔÇťMo─čollar ve TatarlarÔÇŁ diye isimlendirdi─či Asya takvimiyle ┼č├Âyle mukayese ediyor: ÔÇťMilletler aras─▒nda, m├╝esseselerin ve geleneklerin y├╝zey benzerliklerine, hatta ayn─▒ gibi g├Âr├╝n├╝┼člerine bak─▒p, men┼če birli─či h├╝km├╝ne varmakta acele etmemeliyiz, bu do─čruÔÇŽ Ancak baz─▒ ├Âzellikler vard─▒r ki, bunlar benzer ┼čekilde iki millete rastlan─▒rsa, vaktiyle bir temas─▒n oldu─čunu mant─▒ken belli ederÔÇŽ Bunun y├╝ksek derecede bir ├Ârne─čini, Azteklerin kronoloji sistemlerinde g├Âr├╝yoruz. Y─▒llar─▒ devrelere b├Âlmeleri, bunlar─▒, rakamlar yerine, periyodik serilerle tan─▒mlamalar─▒ gibi. Benzer bir sistemi AsyaÔÇÖda fakat 52 yerine 60ÔÇÖl─▒k devreler halinde g├Âr├╝yoruzÔÇŽ Ancak prensip t─▒pat─▒p ayn─▒d─▒rÔÇŽ AsyaÔÇÖda hayvan sembolleri kullan─▒lm─▒┼čt─▒r. 12ÔÇÖden 4 tanesi Azteklerdekinin ayn─▒d─▒r, 3 tanesi co─črafya fark─▒yla ilgili de─či┼čikliklerdir; fakat benzer niteliktedir. Geri kalan 5 hayvan Anahuac (Meksika) bulunmayan hayvanlard─▒r. Bundan daha fazlas─▒ beklenemezdiÔÇŽ(History of the Conguest of Mexico, 3. Cilt, s.319-3219 Aktaran Reha O─čuz T├╝rkkan, T├╝rkler ve K─▒z─▒lderililer, s.229)

*

ÔÇťT├╝rklerin ve Tatarlar─▒n K├ÂkeniÔÇŁ kitab─▒n─▒ yazan Mir Fatih Zekiyev, bu konuda ilgin├ž benzerlikler tespit etmi┼čtir.

Halklar─▒n en eski etnik k├Âkenleri, bir kural olarak, lengustik i┼čaretlere g├Âre dil bilimciler taraf─▒ndan ortaya ├ž─▒kar─▒l─▒r, Halklar─▒n etnogeneziyle u─čra┼čan tarih├žiler ise,┬á arkeolojik belgeler ve di─čer verileri de ilave ederek, genellikle dil bilimcilerin ula┼čt─▒klar─▒ sonu├žlar─▒ kullan─▒rlar.

J.Joselin, Amerikan K─▒z─▒lderililerinin dillerinde T├╝rk├že kelimeler bulundu─čuna hen├╝z 1638’de dikkat ├žekmi┼čti. XIX. y├╝zy─▒lda ise Otto Rening, Kuzey Amerikal─▒ Siyular─▒n dilinde:

-Tang- “Tan vakti”
-Tani veya tangi-“tan─▒mak
-Ate-“baba”
-─░na-“ana”
-Ta-te- ÔÇťyer zamiri ekleriÔÇŁ
-Yekta-“taraf─▒ndan” gibi bir ├žok kelime saym─▒┼čt─▒r. (Karamullin, A. O,Vozmojnom rods ve otdelnix indey shix yaz─▒kov s tyurskin, s.136-141.Aktaran,T├╝rklerin ve Tatarlar─▒n K├Âkeni, Mir Fatih Zekiyev, s.93)

G├╝n├╝m├╝z├╝n bilim adamlar─▒ndan ─░sve├žli Stig Vikander, Maya ve Altay dilleri aras─▒ndaki etkile┼čimi ortaya koyan birka├ž ├žal─▒┼čma yay─▒nlam─▒┼čt─▒r. Karamullin, bu ├žal─▒┼čmalardan faydalanarak ┼ču ├Ârnekleri g├Âstermektedir:

-Aak-“ak, nemli”
-Aka-“aga- akmak”
-Bald─▒z-“bald─▒z”
-Bayal-zengin, ├žok”
-Boya, b─▒r-“burmak”
-├ç─▒k-“├ž─▒kmak, ortaya ├ž─▒kmak”
-Tur-“durmak”
-Yot-“ba─člamak, birle┼čtirmek, yatmak” (T├╝rklerin ve Tatarlar─▒n K├Âkeni, Mir Fatih Zekiye, s.93-94)

Amerikal─▒ K─▒z─▒lderililerinden Mayalar─▒n dilinde y ve c sesi ├žo─ču kez birbiri izlemektedir ki,T├╝rk├že fonetikay─▒ hat─▒rlatmaktad─▒r. Fiillerde -l eki aktif olarak kullan─▒lmaktad─▒r. Olumsuzluk eki -mi/-ma ┼čeklindedir. ki, bunlarda T├╝rk├že morfolojiyi hat─▒rlatmaktad─▒r.(Karamullin, A. O,Vozmojnom rods ve otdelnix indey shix yaz─▒kov s tyurskin, s.140. Aktaran, T├╝rklerin ve Tatarlar─▒n K├Âkeni, Mir Fatih Zekiyev, s.94) T├╝rk dillerinde oldu─ču gibi Maya dilinde de “ya┼č” s├Âzc├╝─č├╝ “gen├ž, yeni” anlam─▒nda kullan─▒lmakta; “yasil”, “ye┼čil” s├Âzc├╝─č├╝n├╝ b├╝nyesinde bulundurmaktad─▒r.(Diego de Landa, soob┼čceniye o delax v Yukatane,1566, s.19, 77, 79. aktaran, T├╝rklerin ve Tatarlar─▒n K├Âkeni, Mir Fatih Zekiyev, s.94)

Maya k├╝lt├╝r ve alfabesi uzun bir s├╝re Rus bilim adam─▒ Yu. V. Kronozov’un da dikkatini ├žekmi┼čtir. Yazar ├žal─▒┼čmalar─▒ sonucunda pe┼č ├žok Mayaca kelimenin T├╝rk├že ile ├Ârt├╝┼čt├╝─č├╝n├╝ ┼č├╝pheye mahal b─▒rakmayacak ┼čekilde ortaya koymu┼čtur.

Pek ├žok T├╝rk halk─▒ gibi Mayalar─▒n musikisi de pentatonik ├╝zerine kurulmu┼čtur.

Bu ara┼čt─▒rmalar─▒n g├Âsterdi─či sonu├ž: “Bu K─▒z─▒lderililer her kim olurlarsa olsunlar, her y├Ânden T├╝rklere yak─▒n olu┼člar─▒ 20-30 bin y─▒l ├Ânce de T├╝rklerin Amerika k─▒tas─▒na sa├ž─▒lm─▒┼č olduklar─▒n─▒ g├Âstermektedir. (T├╝rklerin ve Tatarlar─▒n K├Âkeni, s.96)

Ara┼čt─▒rmalar, 20-30 bin y─▒l ├Ânce Bering Bo─čaz─▒’n─▒n var olmad─▒─č─▒n─▒, Amerika ve Asya ana karalar─▒n─▒n birle┼čik oldu─čunu, hayvanlar─▒n ve insanlar─▒n iki k─▒tay─▒ birle┼čtiren noktadan ge├žerek birbirleriyle kayna┼čt─▒klar─▒n─▒ ortaya koymaktad─▒r. (Kuzmi┼č├žie, V, Tayn─▒ jretsov Maya, s.342. Aktaran, T├╝rklerin ve Tatarlar─▒n K├Âkeni, Mir Fatih Zekiyev, s.96)

Ba┼čk─▒rdistanÔÇÖda (Matu┼čin G., Indayet Na Urale/Vokrug sveta,no:10, s.29-30), Mo─čolistanÔÇÖda (Novgorodova E.A., Pamyatniki drevnosti i ne kotoriya problemi Mongolskogo etnogenezya / problemi dalnego vostoka no:1, s.130) bulunan be┼č bin y─▒l ├Âncesine ait kafataslar─▒ ve ortaya ├ž─▒kae─▒lan cenaze defin ┼čekilleri her iki ├╝lkede de Amerikan K─▒z─▒lderililerinin ya┼čad─▒─č─▒na i┼čaret etmektedir. ─░lk insanlar─▒n AsyaÔÇÖdan Amerika ana karas─▒na ge├žtiklerini Bering, Alaska ve Aleut adalar─▒nda ara┼čt─▒rma yapan Sovyet-Amerikan heyeti ├╝yeleri de kaydetmektedirler.┬á Bu heyete Rusya taraf─▒ndan ba┼čkanl─▒k eden Prof. A. Okladnikov, ilk Amerikal─▒lar─▒n Sibiryal─▒ olduklar─▒n─▒ belirtmi┼čtir. (Okladnikov, A., Pervimi Amerikant sami bili Sibiryaki /Narado, jizn, no:12, s.33) Onlar zaman i├žinde G├╝ney AmerikaÔÇÖya ge├žmi┼člerdir. (Kuzmi┼č├žie, V, Tayn─▒ jretsov Maya, s.343)

Eski T├╝rklerin Bat─▒ AvrupaÔÇÖda ve Pirene Yar─▒madas─▒ÔÇÖnda ya┼čad─▒klar─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulursa, ─░lk Amerikal─▒lar─▒n da AvrupaÔÇÖdan gitmi┼č olduklar─▒ teklifi getirilebilir. (T├╝rklerin ve Tatarlar─▒n K├Âkeni, Mir Fatih Zekiyev, s.96)

Bir Omaha giysisi

Zacharia S─▒tchinÔÇÖin ÔÇťKozmik TohumÔÇŁ adl─▒ eserinde ilgin├ž bir bilgiyle kar┼č─▒la┼čt─▒m. ÔÇť1987 y─▒l─▒nda Joseph Greenberg, ÔÇťLanguages in the Americas-Amerika K─▒tas─▒ DilleriÔÇŁ kitab─▒nda Yeni D├╝nyaÔÇÖdaki y├╝zlerce dilin Eskimo-Aluet, Na-Dane ve Amerikand ad─▒n─▒ verdi─či ├╝├ž aile olarak gruplanabilece─čini g├Âstermi┼čtir. Vard─▒─č─▒ daha b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒yan yan─▒, bu ├╝├ž grubun Amerika K─▒tas─▒ÔÇÖna Afrika, Avrupa, Asya ve Pasifikten getirilmi┼č olmal─▒yd─▒. Yeni D├╝nyaÔÇÖdaki diller eski d├╝nyan─▒n dillerinden t├╝remeydi.

Yazar─▒n Na-Dene ad─▒n─▒ verdi─či ├Ân-dil, GreenbergÔÇÖin ├Ânerdi─čine g├Âre, Sovyet bilginlerin Dene-Kafkasya grubu ile ili┼čkiliydi.

Merritt Ruhlen, Natural History dergisinde bu (Mart 1987) ÔÇśArt─▒k var olmayan Etr├╝sk├že ve S├╝merceyi i├žeren diller grubuna genetik a├ž─▒dan en yak─▒nÔÇÖ gibi g├Âr├╝nd├╝─č├╝ yazm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ (S─▒tch─▒n, Zecharia, Kozmik Tohum, s,237)

Vikipedi de bu konuda ┼čunlar yaz─▒l─▒d─▒r: ÔÇťNa-Dene dilleri, Kuzey Amerika’da Na-Dene K─▒z─▒lderilileri taraf─▒ndan, ABD (Alaska, Washington, Oregon, Kaliforniya, Utah, Kolorado, Arizona, New Mexico, Oklahoma, Teksas) , Kanada (Yukon, Kuzeybat─▒ Topraklar─▒, Nunavut, Britanya Kolombiyas─▒, Alberta, Saskatchewan, Manitoba) ve ufak bir k─▒sm─▒ da MeksikaÔÇÖda konu┼čulan diller ailesidir.

Na-Dene dillerinin bug├╝n konu┼čuldu─ču alan

Asya k├Âkenli oldu─ču 2008 y─▒l─▒nda Edward Vajda ba┼čta olmak ├╝zere uzmanlar─▒nca teyid edilen tek K─▒z─▒lderili dilleri budur.

Daha ├Ânce bu grupta yer alan Haydaca, ┼čimdi grup d─▒┼č─▒nda izole bir dil olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒lmaktad─▒r. Kalan diller (Tlingit├že, Eyak├ža, Atabask dilleri) Sibirya’daki Yenisey dilleri ile birlikte Denesey (Dene-Yenisey) ad─▒ alt─▒nda yeni bir grup olu┼čturur. T├╝rkiye’de en ├žok tan─▒nan ve K─▒z─▒lderili dendi─činde ilk akla gelen Apa├žilerin dili bu gruptand─▒r. Na-Dene ad─▒n─▒n kayna─č─▒ halk anlam─▒na gelen Tlingit├že na ile Atabask dillerindeki dene s├Âzleridir.ÔÇŁ Navaholar da bu gruptand─▒r.

*

Farkl─▒ g├Â├žmenlerin etkisini inan├žlarda dinsel g├Ârmek m├╝mk├╝nd├╝r. Orta ve G├╝ney AmerikaÔÇÖda tanr─▒lar─▒n putlar─▒ varken ve onlara tapmak ├Âzel rit├╝eller gerektirirken; basamakl─▒ piramitlerin ├╝zerinde rahiplerin kulland─▒─č─▒ zigguratlar─▒n ├╝zerindeki odalar─▒n benzeri varken, Kuzey Amerika yerlilerinde ÔÇťSakall─▒ beyaz adamÔÇŁ inanc─▒ yoktur. Onun yerine ┼čamanlar─▒ ve kutsal ruh inanc─▒n─▒ g├Âr├╝r├╝z. Bu a├ž─▒dan Sahalara benzerlik g├Âsterirler.

Aztek, ─░nka ve b├Âlgedeki b├╝y├╝k medeniyetleri yok eden istilac─▒lar─▒n ├želikten ve ate┼čli silahlar─▒ olmam─▒┼čt─▒r. ─░stilac─▒lar─▒n getirdi─či grip ve su├ži├že─či gibi salg─▒nlar K─▒z─▒lderili n├╝fusunun onda dokuzunu yok etmi┼čtir.

Amerika k─▒tas─▒na AsyaÔÇÖdan yani bat─▒dan g├Â├žler ├╝zerinde ├žok durulmu┼č ama do─čudan yap─▒lan g├Â├žler sadece Vikinglerle s─▒n─▒rl─▒ kalm─▒┼čt─▒r. Viking teknelerinin k├╝├ž├╝k olu┼ču daha az say─▒da insan─▒n yolculuk edebilmesi ve ikmal a├ž─▒s─▒ndan Gr├ÂnlandÔÇÖa ba─č─▒ml─▒ olmalar─▒ y├╝z├╝nden bu koloniler yok olmu┼čtur.

Orta AmerikaÔÇÖda ya┼čayan Mayalar─▒n ye┼čim ta┼č─▒n─▒ mezarlar─▒na koyma inanc─▒ ba┼čka bir ilgin├ž konudur. MeksikaÔÇÖya el├ži olarak g├Ânderilen Tahsin Bey, buradaki yerlilerin tepe yerine kulland─▒klar─▒ ÔÇťTepekÔÇŁ gibi kelimeler bulunca hemen durumu Atat├╝rkÔÇÖe bildirmi┼čtir. Konu Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ilgisini ├žekmi┼čtir. Tahsin Bey, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n iste─či ├╝zerine ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ rapor halinde g├Ândermeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Tahsin BeyÔÇÖin raporlar─▒ zamanla dinsel alana kaymaya ba┼člay─▒nca Atat├╝rkÔÇÖ├╝n konuya ilgisi kaybolmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Soyad─▒ kanunu ├ž─▒k─▒nca Tahsin Bey, Mayatepek soyad─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r.

Mayalar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ b├Âlgede daha ├Ânce Olmek denilen bir halk ya┼čam─▒┼čt─▒r. B├Âlgede bulunan baz─▒ heykellerdeki insan fig├╝rleri pos b─▒y─▒kl─▒ ve sakall─▒d─▒r. Oysa K─▒z─▒lderililer sakals─▒z ve b─▒y─▒ks─▒zd─▒r. Bu bize baz─▒ g├Â├žmenlerin Thor HyerdahlÔÇÖ─▒n yapt─▒─č─▒ gibi ak─▒nt─▒larla bu b├Âlgeye geldiklerini g├Âstermektedir. Bu eserlerin sergilendi─či bir m├╝zeyi ziyaret den Reha O─čuz T├╝rkkan, yazd─▒─č─▒ ÔÇťT├╝rkler ve K─▒z─▒lderililerÔÇŁ ad─▒n─▒ verdi─či eserinde bu heykellerin O─čuz T├╝rklerine benzerli─čini dile getirir.

Bu konuya dikkat ├žeken sadece T├╝rkkan de─čildir. ─░ki ─░talyan ara┼čt─▒rmac─▒, Roma ├ťniversitesiÔÇÖnden Prof. Mario Baltone ve Yale ├ťniversitesiÔÇÖnden Dr. Gattoni Galli ┼ču tezi ├Âne s├╝rm├╝┼člerdir. M├ľ 1000ÔÇÖli y─▒llarda Ege k─▒y─▒lar─▒ndan yola ├ž─▒kan denizci TurskalarÔÇÖ─▒n (Etr├╝skler) bir kolu OkyanusÔÇÖa ├ž─▒km─▒┼č ve ak─▒nt─▒ya kap─▒lan gemiler Thor HyerdahlÔÇÖ─▒n yapt─▒─č─▒ ┼čekilde ak─▒nt─▒lar─▒n yard─▒m─▒yla Meksika K├ÂrfeziÔÇÖndeki Vera CruzÔÇÖa ula┼čm─▒┼člard─▒r. Ara┼čt─▒rmac─▒lara g├Âre Truskalar, Kolomb ├Âncesi b├╝y├╝k Amerikan uygarl─▒klar─▒ndan birini kuran Olmekler olarak ortaya ├ž─▒km─▒┼člard─▒r. Olmeklerin Tritirem denilen b├╝y├╝k gemilerdi. Bu gemilerin yolcu kapasitesi Viking teknelerine g├Âre ├žok fazlad─▒r.

B├Âlgede ya┼čayan halk─▒n matematik, astronomi, ┼čehircilik gibi konularda ├žok ileri seviyede olmas─▒n─▒n sebebi Etr├╝sklerin bu konuda ├žok bilgili olmas─▒na ba─članabilir.

─░klimdeki de─či┼čiklikler t├╝m d├╝nyay─▒ etkiledi─či gibi Amerika k─▒tas─▒n─▒ ve bilhassa Yucatan b├Âlgesindeki medeniyetleri ve bilhassa Mayalar─▒ etkilemi┼čtir. M├ľ 2200 y─▒l─▒ndaki kurakl─▒k Yucatan b├Âlgesindeki n├╝fusu etkilenmi┼čtir. Bu iklim de─či┼čikli─či nedeniyle PeruÔÇÖdaki Supe vadisindeki yerle┼čimler terk edilmi┼čtir. MS 9. Y├╝zy─▒lda meydana gelen kurakl─▒k Maya medeniyetinin ├ž├Âkmesine sebebiyet vermi┼čtir. Bolivya ve PeruÔÇÖda MS II. Y├╝zy─▒ldaki kurakl─▒k Wari ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun ├ž├Âkmesine, salg─▒n hastal─▒klara sebep olmu┼čtur. MS 13. Y├╝zy─▒lda Kuzey AmerikaÔÇÖda meydana gelen b├╝y├╝k kurakl─▒k Pueblo yerlilerinin yurtlar─▒n─▒ terk etmesine sebep olmu┼čtur. (Akdeniz ve Bat─▒ AsyaÔÇÖda Kurakl─▒k, Toplumsal ├ç├Âk├╝┼č ve Diren├ž, s, 46)

Kensington Rune Stone

AmerikaÔÇÖn─▒n do─čusunda birka├ž yaz─▒t bulunmu┼čtur.┬á Bunlar─▒n bir k─▒sm─▒n─▒n Vikinglerden kald─▒─č─▒ tespit edilmi┼čtir. Ancak Minnesota, Maine, Oklohoma ve i├ži kesimlerde bulunan Kensington Yaz─▒t─▒, Spririt Pond, Poteau, OhlohomaÔÇÖda Heavener Rune Stone ve Shawnee runestone yaz─▒tlar─▒ gizemini koruyor . Bu yaz─▒tlar─▒n 19. Y├╝zy─▒ldan kald─▒klar─▒, ─░skandinav g├Â├žmenleri taraf─▒ndan yap─▒ld─▒klar─▒ ├Âne s├╝r├╝lm├╝┼čse de ya┼č tespiti yap─▒lmam─▒┼čt─▒r. Ancak eski yaz─▒tlar─▒ ara┼čt─▒ran Kaz─▒m Mir┼čan, ÔÇťT├╝rklerin Kaybolan Atalar─▒ÔÇŁ adl─▒ kitab─▒n─▒n 152. Ve 156. Sayfalar─▒nda bu yaz─▒tlar─▒n ├ž├Âz├╝mlemelerini yapm─▒┼čt─▒r.

  • Ekrem Hayri Peker

 

KAYNAKÇA

-Crawford, Harriet, S├╝mer ve S├╝merler, Ankara-2010, Arkada┼č

-Diamond, Jared, Tüfek Mikrop ve Çelik, Ankara-2013,TUBİTAK

Herkese Bilim ve Teknoloji, say─▒:141

-Mir┼čan, Kaz─▒m, T├╝rklerin Kaybolan Atalar─▒, Bursa-2011, MBB Yay─▒nlar─▒

-Sero┼čevski, V.L., Saha Yakutlar, ─░stanbul-2007, Selenge Yay─▒nlar─▒

-S─▒tch─▒n, Zecharia, Kozmik Tohum, ─░stanbul-2018, Ruh ve Madde

-Ta┼ča─č─▒l, Ahmet, G├Âkb├Âr├╝ÔÇÖnin ─░zinde, ─░stanbul-2017

-T├╝rkkan, Reha O─čuz, T├╝rkler ve K─▒z─▒lderililer, ─░stanbul-2009, Pegasus

– Weis, Harvey, Akdeniz ve Bat─▒ AsyaÔÇÖda Kurakl─▒k, Toplumsal ├ç├Âk├╝┼č ve Diren├ž, Akt├╝el Arkeoloji, Mart-Nisan, s:68, 2019, ─░stanbul-2019

-Zekiyev, Mir Fatih, T├╝rklerin ve Tatarlar─▒n K├Âkeni, ─░STANBUL-2007,Selenge Yay─▒nlar─▒

 

717 Toplam, 1 okuma bug├╝n

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: ekrempeker@gmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒

12 Eyl├╝l 2019, Gayb Aleminden ─░ndirilmi┼č Tek Din ─░slamÔÇÖ─▒n Tezah├╝r Bi├žimleri ile T├╝rkl├╝k D├Ânemi Kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ Halk ─░nan├žlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar