Ekrem Hayri PEKER
Ekrem Hayri  PEKER
Tarih Yaz─▒m─▒n─▒n De─či┼čimi: 19. Y├╝zy─▒l
  • 15 Temmuz 2018 Pazar
  • +
  • -

18.y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒nda tarih sayfas─▒nda ├╝├ž yeni g├╝├ž belirdi, ─░ngiltere, Avusturya ve Rus ├çarl─▒─č─▒. Bir a, Avrupa ve AsyaÔÇÖda da ├╝lkesi olan ─░ngiltere denizlerde b├╝y├╝rken, Rus ├çarl─▒─č─▒ kara devleti olarak b├╝y├╝d├╝.

─░spanya,┬á Portekiz ve Fransa gibi s├Âm├╝rge ki imparatorluklar─▒ ├ž├Âkmeye ba┼člad─▒.┬á Avusturya ve Rusya, kara imparatorlu─ču olarak kald─▒lar. Osmanl─▒, ─░ran ve Fas imparatorluklar─▒ gerileme s├╝recine girdi.

AvrupaÔÇÖda din savalar─▒ sona erdi. Angikan, Protestan, Kalvinci devletler ├Ân plana ├ž─▒kt─▒. Amerika k─▒tas─▒ yerle┼čime a├ž─▒ld─▒. K├Âlelik patlad─▒. Afrika k─▒tas─▒ bo┼čalt─▒ld─▒, yerel devletler y─▒k─▒ld─▒.

19.Y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒nda Kutsal Roma-Cermen ─░mparatorlu─ču y─▒k─▒ld─▒, Prusya devleti do─čdu. 1765 y─▒l─▒nda iyice HindistanÔÇÖa yerle┼čen ─░ngiltere, bu k─▒tay─▒ ele ge├žirdi. Fransa NapolyonÔÇÖla b├╝y├╝meye kalkt─▒, Afrika k─▒tas─▒n─▒ ─░ngiltere ile payla┼čmaya ba┼člad─▒lar. 1830ÔÇÖlardan sonra Antik ├ça─čÔÇÖdan gelen ├çin ─░mparatorlu─ču da i┼čgal edilmeye ba┼čland─▒.

19.y├╝zy─▒l emperyalizmin do─čdu─ču ve k├Âkle┼čmeye ba┼člad─▒─č─▒ d├Ânem oldu. HindistanÔÇÖdaki s├Âm├╝rge d├╝zenini iyice peki┼čtiren ─░ngiltere yeni bir kavrama destek verdi, Ari ─▒rk.

Ari ─▒rk─▒n ├ž─▒k─▒┼č yeri bulundu, Hindistan. Ger├ži ─░ngilizler, HindistanÔÇÖa geldiklerinde Ari ─▒rkla alakal─▒, Ari ─▒rka benzer kimseyi bulamad─▒lar ama ne gam. Slogan haz─▒rd─▒ ÔÇťAta yurdumuza medeniyet getirmeye geldikÔÇŁ.

Ari ─▒rk kavram─▒yla beraber yeni bir din do─čdu, Darwinizm. DarwinÔÇÖin Do─čal seleksiyon tezi insan ─▒rklar─▒na da uyguland─▒. Siyah, sar─▒ ve K─▒z─▒l ─▒rklar hayvanlarla ayn─▒ stat├╝ye indirildi. Ayn─▒ ┼čekilde Protestan ve Katoliklik d─▒┼č─▒ndaki dini inan├žlara mensup olanlar da ikinci s─▒n─▒f insan olarak nitelendirildi.

AvrupaÔÇÖda K─▒r─▒m Sava┼č─▒ÔÇÖnda 1856ÔÇÖda kurulan denge, ├Ânce FransaÔÇÖn─▒n Ruslara yana┼čmas─▒, PrusyaÔÇÖn─▒n ├Ânce 1866ÔÇÖsa Avusturya-MacaristanÔÇÖ─▒, sonra 1871 y─▒l─▒nda FransaÔÇÖy─▒ ma─člup etmesi b├╝t├╝n dengeleri de─či┼čtirdi.

1875 y─▒l─▒nda Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču morotoryum ilan ederek iflas─▒n─▒ ilan etti. Osmanl─▒ tahvillerini alan Avrupa orta s─▒n─▒f─▒ ve politikac─▒lar Osmanl─▒ Devletine d├╝┼čman oldu. Sonra 93 Harbi (1877-1878 Osmanl─▒ Rus sava┼č─▒) Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Balkanlardan at─▒lmas─▒ ve Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin varl─▒─č─▒n─▒n ─░ngiltereÔÇÖnin politik gereksinimlerine ba─čl─▒ kalmas─▒…

├ľnce YunanistanÔÇÖ─▒n kurulmas─▒yla ba┼člayan ve 1870ÔÇÖlerden sonra zirveye ├ž─▒kan T├╝rk ve k─▒smen M├╝sl├╝man d├╝┼čmanl─▒─č─▒ Bat─▒ÔÇÖda h─▒zla yayg─▒nla┼čt─▒. T├╝rk d├╝┼čmanl─▒─č─▒, M├╝sl├╝man d├╝┼čmanl─▒─č─▒n─▒n da ├Ân├╝ne ge├žti.

B├╝t├╝n bu de─či┼čikli─če uygun felsefeciler de ├ž─▒kt─▒, emperyalizmin politikalar─▒ do─črultusunda yeni felsefeler ├╝retildi. Her felsefecinin Engels ve Marx olmas─▒ gerekmiyordu. Felsefe d─▒┼č─▒nda di─čer sosyal bilimler de bu geli┼čmelerden etkilendiler.

Tabi ki tarih de bundan etkilendi. HerodotÔÇÖun ÔÇťGrekler tanr─▒lar─▒n─▒ M─▒s─▒rl─▒lardan ald─▒larÔÇŁ s├Âz├╝ unutuldu. Medeniyetin Mezopotamya-Anadolu-M─▒s─▒r ve T├╝rkistan-Hindistan ve ├çin aks─▒ndan do─čdu─ču unutturuldu. ├ç├╝nk├╝ Avrupa emperyalizmi ne kadar u─čra┼č─▒rsa u─čra┼čs─▒n kendine bir k├Âk bulamad─▒, sonunda Grekleri ata ilan edip bu i┼čin i├žinden ├ž─▒kt─▒lar.

Thomson gibi Marksist k├Âkenli tarih├žiler yaz─▒lar─▒yla (Tarih ├ľncesi Ege) bu anlay─▒┼ča kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒lar. Sovyet d├Ânemi tarih├žiler s─▒n─▒f temelli tarih anlay─▒┼č─▒yla Bat─▒n─▒n emperyalist tarih anlay─▒┼č─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒kt─▒lar.

Martin Bernal, 1987 y─▒l─▒nda yay─▒nlad─▒─č─▒ÔÇťKara Atena Eski Yunan Uydurmacas─▒ Nas─▒l ─░mal Edildi 1785-1985ÔÇŁ adl─▒ eserinde yeni tarih anlay─▒┼č─▒n─▒n do─ču┼čunu ve geli┼čimini ayr─▒nt─▒l─▒ ┼čekilde yazm─▒┼čt─▒r.

BernalÔÇÖa g├Âre,ÔÇťAvrupa merkezci teoriler, Asya ve Afrikal─▒ toplumlar─▒ d├╝nyan─▒n tarihsel geli┼čme yata─č─▒n─▒n d─▒┼č─▒na itmektedir. B├Âylece Avrupa toplumu, s├Âz├╝m ona insanl─▒─č─▒n biricik geli┼čme yata─č─▒ ve ├Ânc├╝s├╝ olmaktad─▒r.

Do─ču toplumlar─▒n─▒n ise geli┼čme dinami─čine yap─▒sal olarak sahip olmad─▒klar─▒, sosyoekonomik kurulu┼člar─▒ nedeniyle t─▒kand─▒klar─▒ ileri s├╝r├╝lmektedir. Sonu├ž olarak “geri” ├╝├ž├╝nc├╝ d├╝nya halklar─▒n─▒n bu t─▒kan─▒kl─▒─č─▒n─▒ a┼čacak olan Bat─▒ emperyalizmi ve s├Âm├╝rgecilik hakl─▒ k─▒l─▒nmaktad─▒r.ÔÇŁ

Martin Bernal, bu kitab─▒nda “eski├ža─č modeli” ad─▒n─▒ verdi─či tarihsel-k├╝lt├╝rel modelin 19. y├╝zy─▒l─▒n ba┼č─▒na kadar ge├žerlili─čini korudu─čunu, oysa Yunan tarihinin okullarda ├Â─čretilen versiyonunun ancak 1840 ve 1850’lerde geli┼čtirildi─čini, 19. y├╝zy─▒lda Kuzey Avrupa ─▒rk├ž─▒l─▒─č─▒n─▒n patlamas─▒yla birlikte “├Âzg├╝n Avrupa uygarl─▒─č─▒n─▒n be┼či─či Yunanistan” efsanesinin ortaya at─▒ld─▒─č─▒n─▒ ve Yunanistan’─▒ olu┼čturan Avrupa d─▒┼č─▒ unsurlar─▒n yok say─▒lmaya ba┼čland─▒─č─▒n─▒ belirtmektedir.

***

─░skitlerin i├žinde kas, Cermen ve ─░rani kavimler bulunabilir. Ancak y├Ânetici s─▒n─▒f─▒n ve ├žo─čunlu─čunun ├ľn T├╝rk oldu─čunu s├Âyleyebiliriz. ─░skitleri ve Persleri tan─▒yan Grek tarih├žilerin hi├ž birisi bu halklar─▒n ayn─▒ dili konu┼čtu─čunu yazmaz. Aksine ├ľn T├╝rklere benzedi─čini yazarlar.

Sovyet d├Ânemi tarih├žilerinin ├žo─ču bu ÔÇťNetameliÔÇŁ konuda devlet politikas─▒na uydular. Stalin, T├╝rk Milliyet├žilerini ve Milliyet├ži T├╝rk kom├╝nistlerini otuzlu y─▒llarda yok etmi┼čti. ─░kinci s─▒n─▒f vatanda┼č yerine konulan T├╝rk kavimlerine ÔÇťSiz Alt─▒n Elbiseli adam─▒n medeniyetini kuranlar─▒n soyundan geliyorsunuzÔÇŁ diyemezdi. Devlet politikas─▒na uymayan ayd─▒nlar─▒n sonunu herkes g├Ârm├╝┼čt├╝.

T├╝rkler i├žin g├Â├žebe yerine g├Â├žmen tan─▒m─▒ uygun olur. Mavera├╝nnnehir ve Harezm b├Âlgelerindeki ┼čehirleri Arap tarih├žiler, Uygur kentlerini ├çinliler yazarlar. 468 y─▒l─▒nda y─▒k─▒lan Bat─▒ Hun DevletiÔÇÖnin Hazarlar (685-965) Semender, Saray ve Kiev (k─▒y─▒ ev) ba┼čta olmak ├╝zere bir├žok kent kurdular.

Hazarlar Runik alfabeyi kulland─▒lar. G├╝n├╝m├╝ze ula┼čan bir yaz─▒: Hukirim=Okurum

Volga boyunda devlet kuran Bulgarlar Bulgar, ┬áSuvar, Ka┼čan, ├ç├╝katav, A┼čl─▒,Tuk├ž─▒n), ─░brahim (Bryakhimov) ve Tavile gibi bir├žok kentler kurmu┼člard─▒r. X. Y├╝zy─▒lda Kimek topraklar─▒n─▒ ziyaret eden Arap seyyah Ebu Delef, ÔÇťKimeklerin otuzdan fazla kentleri oldu─čunuÔÇŁ yazar.

Problem g├╝n├╝m├╝z T├╝rk tarih├žilerin T├╝rkleri ÔÇťG├Â├žmen de─čil, g├Â├žebe ve gayri medeniÔÇŁ g├Ârmeleri.

Ekrem Hayri PEKER

Ekrem Hayri PEKER

Kimya m├╝hendisi, ara┼čt─▒rmac─▒, yazar, STK y├Âneticisi. Bursa Mustafa Kemal Pa┼čaÔÇÖda (1954) do─čdu. Anadolu ├ťniversitesi Kimya M├╝hendisli─či b├Âl├╝m├╝ mezunu. TUB─░TAK veri taban─▒na kay─▒tl─▒ ÔÇťTeknoloji tabanl─▒ Ba┼člang─▒├ž Firmalar─▒na ├ľzel ─░┼č Geli┼čtirmeÔÇŁ ment├Âr├╝, C Grubu i┼č G├╝venli─či uzman─▒ olarak Nano kimyasallar─▒n tekstil materyallerine uygulamalar konusunda ├╝niversitelerde konferanslar verdi. Yay─▒nlanm─▒┼č kitaplar─▒ndan baz─▒lar─▒: "Ku┼č├žuba┼č─▒ Hac─▒ Sami Bey", "├ľzbek Mektuplar─▒", "Ye┼čim Ta┼č─▒ - ├ľn T├╝rkler ve T├╝rk Tarihinden Kesitler", "Kafkasya'dan Anadolu'ya - Zekeriya Efendi". Belgeseltarih.com kurucu orta─č─▒ ve yazar─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Hayri Peker
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒

TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒

28 Mart 2020, TBMM 100. YA┼×INDA! Birinci Meclisin Yap─▒s─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒

─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒

23 Mart 2020, ─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi

Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi

22 Mart 2020, Y├Âr├╝k kad─▒n─▒n─▒n mor cepkeni… Kad─▒n haklar─▒n─▒n simgesi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒

BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒

22 Mart 2020, BursaÔÇÖn─▒n i┼čgali s─▒ras─▒nda Mustafa KemalÔÇÖin bir telgraf─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒

Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒

27 ┼×ubat 2020, Paz─▒r─▒k Hal─▒s─▒ ve Kurgan─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒?

27 ┼×ubat 2020, Osmanl─▒ÔÇÖn─▒n Girit A├ž─▒l─▒m─▒ GiritÔÇÖi kurtard─▒ m─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar

─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar

27 ┼×ubat 2020, ─░neg├ÂlÔÇÖde m├╝derrislik yapan mollalar i├žin yorumlar kapal─▒
Tirilye Sinemalar─▒

Tirilye Sinemalar─▒

27 ┼×ubat 2020, Tirilye Sinemalar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar

Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar

27 ┼×ubat 2020, Bursa’da Havayolu Ta┼č─▒mac─▒l─▒─č─▒ ve An─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri

13 Ocak 2020, Naz─▒m Hikmet ve Bursa S├╝rg├╝nleri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar