Quantcast
─░zmir ─░ktisat Kongresi 100 Ya┼č─▒nda – Belgesel Tarih

Nevin BALTA
Nevin  BALTA
─░zmir ─░ktisat Kongresi 100 Ya┼č─▒nda
  • 01 ┼×ubat 2023 ├çar┼čamba
  • +
  • -
  • Nevin BALTA /

Toplam: 285 , Bug├╝n: 3 Okuma

Yak─▒n tarihimizde ─░zmir ─░ktisat Kongresi┬áveya┬áI. ─░ktisat Kongresi┬á(17 ┼×ubat-4 Mart 1923) ad─▒yla bilinen kongre bu y─▒l 100. ya┼č─▒na ula┼čt─▒.

Mustafa Kemal Atat├╝rk ve T├╝rkiyeÔÇÖnin y├Ânetici kadrosu┬áKurtulu┼č Sava┼č─▒┬áile kazan─▒lan zaferden sonra prensip olarak siyasi ve ekonomik ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ ├Âng├Ârm├╝┼čt├╝. 1135 delege ile toplanan tarih├« KongreÔÇÖde yeni┬áT├╝rkiye’nin ekonomik sorunlar─▒n─▒n tart─▒┼č─▒ld─▒. Ola─čan├╝st├╝ bir d├Ânemde, ba┼čl─▒ca mesaisi yurdu i┼čgalden kurtarmak olan TBMM’nin en ├Ânemli g├╝ndemi ise ekonomik ba─č─▒ms─▒zl─▒kt─▒. TBMM h├╝k├╝meti taraf─▒ndan ├Âng├Âr├╝len bu ekonomik ba─č─▒ms─▒zl─▒k hedefinin nas─▒l ger├žekle┼čtirilece─čine dair bir kongre yap─▒ld─▒. ─░zmir’de Banka-Han binas─▒nda toplanan Ba┼čkan─▒┬áKaz─▒m Karabekir┬áse├žildi.

─░tilaf Devletleri┬átaraf─▒ndan┬áLozan Antla┼čmas─▒┬áile devam etmesi istenilen┬áOsmanl─▒ Devleti’nin ekonomisinde ciddi hasarlara yol a├žm─▒┼č┬ákapit├╝lasyonlar─▒n┬áve di─čer imtiyazlar─▒n kabul edilemeyece─či kongrede belirtildi. Ekonomik sorunlar─▒ a┼čmak, sava┼čtan yeni ├ž─▒kan halk─▒n kalk─▒nd─▒r─▒lmas─▒ ve onlara yol g├Âsterilmesi gibi konular ├╝zerinde duruldu.

─░ktisat vekili┬áMahmut Esat (Bozkurt) Bey’in 13 ┼×ubat 1923 tarihinde verdi─či beyanata g├Âre T├╝rkiye ─░ktisat Kongresi “H├╝k├╗metin Delaleti” ile toplanm─▒┼čt─▒r.┬áAnadolu Ajans─▒┬á13 ┼×ubat 1923’te Mahmut Esat Bey, ayn─▒ beyanatta kongrenin amac─▒n─▒ ┼ču ┼čekilde belirtmektedir: “Bu Kongreyi millet ve memleketimizin kabiliyet ihtiyacat-─▒ iktisadiyesini elbirli─či ile tetkik ederek ona g├Âre bir ittila usul├╝ vaz ve tetkik eylemek ayn─▒ zamanda memleketimizin muhtelif ve ┼čimdiye kadar yek di─čerine yabanc─▒ kalm─▒┼č iktisat amillerinin birbiri ile tan─▒┼čt─▒rmak i├žin a├ž─▒yoruz”.

Kongrede ele al─▒nacak sorunlardan baz─▒lar─▒n─▒ kongre heyeti; T├╝rkiye’de kredi meselesi, istihsalin tanzimi, g├╝mr├╝k meselesi, vergiler, vesait-i nakliye ba┼čl─▒klar─▒ alt─▒nda ayr─▒nt─▒l─▒ bir rapor ┼čeklinde i┼čleyerek 23 ┼×ubat 1923’te yay─▒mlam─▒┼čt─▒r.

T├╝rkiye’nin ├žift├ži, t├╝ccar, sanayi ve i┼č├ži z├╝mrelerinden se├žilen 1135 ├╝yenin kat─▒ld─▒─č─▒ bu kongrede bu gruplar─▒n haz─▒rlad─▒─č─▒ “Misak-─▒ ─░ktisad├« Esaslar─▒” tart─▒┼č─▒ld─▒ ve kabul edildi.

─░zmir’in Kurtulu┼čundan┬á5 ay sonra ve Lozan Antla┼čmas─▒’n─▒n imzalanmas─▒ndan 4 ay ├Ânce toplanan T├╝rkiye ─░ktisat Kongresi Anadolu kurtulu┼č hareketinin iktisadi y├Ân├╝n├╝ g├Âstermesi bak─▒m─▒ndan son derece ├Ânemlidir.┬áAnadolu Ajans─▒n─▒n┬á5 Mart 1923 tarihli bir haberinde, “Tab ve ne┼čredilecek bilumum kitaplar─▒n ilk sahifelerinde Misak-─▒ ─░ktisadi esaslar─▒ gayet okunakl─▒ bir surette yaz─▒lacakt─▒r. Kongre Divan─▒nca bu bapta alakadar─▒na tebligat icras─▒na karar verilmi┼čtir” denilmesine ra─čmen iktisat kongresi ile ilgili tebli─čler sadece┬áOsmanl─▒ca┬á“─░ktisat Esaslar─▒m─▒z” adl─▒ bir kitap├ž─▒kta yay─▒mlanm─▒┼čt─▒r. Kongreye her┬ákazadan┬ág├Ânderilen sekiz ki┼či Atat├╝rk’├╝n a├ž─▒l─▒┼č┬ánutkunda┬ábelirtti─či ├╝zere milleti temsil ediyor ve delegelerin s├Âyleyeceklerine itibar edeceklerini bildiriyordu. T├╝m bunlara ra─čmen topra─ča sahip olmadan ├žal─▒┼čan ortak├ž─▒ ve yar─▒c─▒n─▒n kongrede tam olarak temsil edilemedi─či de a┼čik├órd─▒r.

├ľte yandan, i┼č├ži grubunun iktisat esaslar─▒n─▒n 34. maddesi tar─▒m i┼č├žilerinin ve topra─ča sahip olmayan k├Âyl├╝n├╝n kongrede temsil olunmad─▒─č─▒ kan─▒s─▒n─▒ do─črulayacak niteliktedir. Bu maddeye g├Âre “Ziraat i┼člerinde kullan─▒lan i┼č├žiler yukar─▒daki (i┼č├ži grubunun iktisat esaslar─▒n─▒ i├žeren) maddelerin ahk├óm─▒ndan m├╝stesnad─▒r.” Bir ba┼čka deyimle, kongrede sanayi ve i┼č├žilerini temsil edenler, tar─▒m i┼člerinde ├žal─▒┼č─▒p kongrede temsil edilemeyen i┼č├žilerin ├ž─▒karlar─▒n─▒ savunmay─▒ d├╝┼č├╝nmemi┼člerdir.

Kurtulu┼č Sava┼č─▒’n─▒n s├╝r├╝p gitti─či y─▒llarda bile Ankara H├╝k├╗meti imk├ónlar ├Âl├ž├╝s├╝nde sosyo-ekonomik konularla ilgilenir ve u─čra┼č─▒rken, bu arada madencilik konusuyla da ilgilenmi┼č, ├Âzellikle Zonguldak K├Âm├╝r Havzas─▒’ndaki durum g├Âzden ka├žmam─▒┼čt─▒r. Kongrede bu duruma da de─činilmi┼čtir.

Foto─čraf: ataturk.org

Kongrede al─▒nan kararlar─▒n ├žo─ču zamanla tatbik edilmi┼č, ├Âzellikle tar─▒mla ilgili maddeler g├╝n├╝m├╝zde dahi tam anlam─▒yla amac─▒na ula┼čt─▒r─▒lamam─▒┼čt─▒r. ─░zmir ─░ktisat Kongresi ile ba┼člayan d├Ânem, ekonomik envanterlerin belirlenmesi, model aray─▒┼člar─▒ ve belli ├Âl├ž├╝de uygulamaya ba┼člama d├Ânemidir. Kongre ile ┬áekonominin sahip olduklar─▒ ve olmad─▒klar─▒ belirlenmi┼č, ekonomik hedefler tayin edilmi┼č, karma ekonomi modelinin temelleri haz─▒rlanm─▒┼čt─▒r.

Efendiler!
Aziz T├╝rkiyeÔÇÖmizin iktisad├« y├╝kselme gereklerini aramak ve bulmak gibi vatan├«, hayat├« ve mill├« bir kutsal ama├ž i├žin bug├╝n burada toplanm─▒┼č olan sizlerin, sayg─▒de─čer halk temsilcilerinin kar┼č─▒s─▒nda bulunmakla ├žok mutlu ve sevin├žliyim. Efendiler! uzun ihmallerle ve derin ilgisizlik ile ge├žen y├╝zy─▒llar─▒n iktisad├« yap─▒m─▒zda a├žt─▒─č─▒ yaralar─▒ tedavi etmek, tedavi ├žarelerini aramak ve memleketi bay─▒nd─▒rl─▒─ča, mill├« bir rahatl─▒─ča, mutlulu─ča ve servete ula┼čt─▒racak yollar─▒ bulmak i├žin ger├žekle┼čecek ├žal─▒┼čman─▒z─▒n ├žok k─▒ymetli ve ba┼čar─▒l─▒ sonu├žlara ula┼čmas─▒n─▒ dilerim.

Arkada┼člar, sizler do─črudan do─čruya milletimizi olu┼čturan halk s─▒n─▒flar─▒n─▒n i├žinden geliyorsunuz ve onlar taraf─▒ndan se├žilmi┼č olarak geliyorsunuz. Bunun i├žin memleketimizin, milletimizin halini, ihtiyac─▒n─▒ ve milletimizin emellerini, ├╝z├╝nt├╝lerini yak─▒ndan biliyorsunuz. Herkesten daha iyi biliyorsunuz. Sizin s├Âyleyece─činiz s├Âzler, al─▒nmas─▒ gere─čini s├Âyleyece─činiz ├Ânlemler; do─črudan do─čruya halk─▒n dilinden s├Âylenmi┼č gibi kabul olunur. Bu, en b├╝y├╝k do─črudur. Zira halk─▒n sesi, hakk─▒n sesidir.

Efendiler, tarih., milletlerin y├╝kselme ve d├╝┼čmesi sebeplerini ararken bir├žok siyas├«, asker├«, sosyal nedenler bulmakta ve saymaktad─▒r. ┼×├╝phe yok, b├╝t├╝n bu nedenler, sosyal olaylarda etkilidir. Fakat bir milletin do─črudan do─čruya hayat─▒yla, y├╝kselmesiyle, d├╝┼čmesiyle ilgili ve ili┼čkili olan milletin ekonomisidir. Tarihin ve tecr├╝benin belirledi─či bu ger├žek, bizim mill├« hayat─▒m─▒zda ve mill├« tarihimizde de tamamen g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Ger├žekten T├╝rk tarihi ara┼čt─▒r─▒l─▒rsa b├╝t├╝n y├╝kselme ve d├╝┼čme sebeplerinin bir iktisat meselesinden ba┼čka bir ┼čey olmad─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒r. Efendiler, tarihimizi dolduran bunca ba┼čar─▒lar, zaferler veyahut yenilgiler, yok olmalar ve fel├óketler, bunlar─▒n, t├╝m├╝; ger├žekle┼čtikleri devirlerdeki iktisad├« durumlar─▒m─▒zla ili┼čkili ve ilgilidir. Yeni T├╝rkiyeÔÇÖmizi hak etti─či yere ula┼čt─▒rabilmek i├žin, mutlaka ekonomimize birinci derecede ├Ânem vermek zorunday─▒z. ├ç├╝nk├╝ zaman─▒m─▒z tamamen bir iktisat devresinden ba┼čka bir ┼čey de─čildir. Efendiler, bir milletin hayat gereklerini, rahatl─▒k ve mutlulu─čunu olu┼čturan ekonomiyle u─čra┼čmamas─▒, u─čra┼čamamas─▒ dikkatleri ├žeken bir durumdur. Fakat biz kabul etmek zorunday─▒z ki, ekonomimize gere─či kadar ├Ânem vermemi┼č bulunuyoruz. Bir milletin do─črudan do─čruya hayat gerekleri ile u─čra┼čamamas─▒, o milletin ya┼čad─▒─č─▒ devirler ile ve devirleri belirleyen tarih ile ├žok ilgilidir. Bundan dolay─▒ biz de e─čer u─čra┼čamam─▒┼č isek, ger├žek nedenlerini ge├žirdi─čimiz devirlerde ve ├Âzellikle tarihimizde arayabiliriz. Fakat b├Âyle bir ara┼čt─▒rma yapt─▒─č─▒m─▒z zaman, yaz─▒k ki itirafa mecburuz ki, biz hen├╝z ┼čimdiye┬á kadar ger├žek, ilm├«, olumlu anlam─▒ ile mill├« bir devir ya┼čayamad─▒k. Bundan dolay─▒ mill├« bir tarihe sahip olamad─▒k. Bu noktay─▒ biraz a├ž─▒klam─▒┼č olmak i├žin hep beraber Osmanl─▒ tarihini hat─▒rlayal─▒m.

Osmanl─▒ tarihinde b├╝t├╝n gayretler, b├╝t├╝n ├žal─▒┼čma, milletin iste─či, emelleri ve ger├žek ihtiya├žlar─▒ a├ž─▒s─▒ndan de─čil, belki ┼čunun bunun ├Âzel emellerini, tutkular─▒n─▒ kar┼č─▒lamak a├ž─▒s─▒ndan ger├žekle┼čmi┼čtir. ├ľrne─čin Fatih ─░stanbulÔÇÖu ald─▒ktan sonra, yani Sel├žuk saltanat─▒ ile Do─ču Roma ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun miras─▒na konduktan sonra, Bat─▒ Roma ─░mparatorlu─čuÔÇÖnu da zaptederek b├╝y├╝k bir saltanat kurmak istedi. B├Âyle geni┼č bir emel izledi. B├Âyle bir emeli izlemek ve uygulayabilmek i├žin b├╝t├╝n milleti, ana unsuru arkas─▒ndan bu hedefe do─čru y├Ânlendirdi. ├ľrne─čin Yavuz Sultan Selim, FatihÔÇÖin a├žt─▒─č─▒ bat─▒ cephesini sa─člamla┼čt─▒rmakla beraber; b├╝t├╝n AsyaÔÇÖy─▒ birle┼čtirerek b├╝y├╝k bir ─░sl├óm ─░mparatorlu─ču meydana getirmek ├╝zere b├Âyle bir siyas├« meslek izledi. Ana unsuru bunun arkas─▒ndan dola┼čt─▒rd─▒. Kanuni S├╝leyman her iki cepheyi en ├╝st derecede geni┼čletmek, b├╝t├╝n Bahr-i SefidÔÇÖi (Akdeniz) bir Osmanl─▒ havuzu┬á haline getirmek, Hindistan ├╝zerinde g├╝c├╝n├╝ kurmak gibi ├žok b├╝y├╝k, ┼čahane bir siyaset izledi. Bu siyasetin uygulanmas─▒ i├žin ana unsuru kulland─▒.
Arkada┼člar, b├╝t├╝n bu i┼čler ve hareketler, do─črulu─ču ara┼čt─▒r─▒l─▒rsa, g├Âr├╝l├╝r ki bu b├╝y├╝k, g├╝├žl├╝ padi┼čahlar takip ettikleri d─▒┼č siyasette kendi emelleri, h─▒rslar─▒ ve arzular─▒na dayanm─▒┼člard─▒r. B├╝y├╝k ve ┼čahane arzular─▒na dayanmakla beraber i├ž kurulu┼člar─▒n─▒, i├ž siyasetlerini bu tutkular─▒ndan do─čmu┼č olan d─▒┼č siyasetlerine g├Âre d├╝zenlemek zorunda kalm─▒┼člard─▒r. Halbuki d─▒┼č siyaset i├ž te┼čkil├ót ve i├ž siyasete dayand─▒r─▒lmak mecburiyetindendir. Yani i├ž te┼čkil├ót─▒n─▒n dayanamayaca─č─▒ geni┼člik derecesinde olmamal─▒d─▒r. Yoksa hayal├«, d─▒┼č siyasetler pe┼činde dola┼čanlar, dayanma noktalar─▒n─▒ kendili─činden kaybederler. Ger├žekten Osmanl─▒ hakanlar─▒, as─▒l olan noktay─▒ unuttular. Duygular─▒ ve emelleri ├╝zerine b├╝t├╝n hareketleri ve fiilleri yapt─▒lar. ─░├ž te┼čkil├ótlar─▒n─▒ d─▒┼č siyasetlerine uydurmak zorunda kal─▒nca ald─▒klar─▒ memleketlerde b├╝t├╝n unsurlar─▒: dilleri, dinleri, gelenekleri, her ┼čeyi ba┼čka ba┼čka olan ve bir├žok milletlerden ibaret bulunan bu unsurlar─▒, oldu─ču gibi korumaya kalk─▒┼čt─▒lar ve onlara b├╝t├╝n bu ┼čeyleri koruyabilecek ayr─▒cal─▒klar verdiler. Buna kar┼č─▒n ana unsur, uzun seferler yapmakla zafer meydanlar─▒nda ├Âlmekle, zapt olunan memleketlerin kendisini ve halk─▒n─▒ beslemekle ve onlara bek├žilik etmekle kendi kendini y─▒prat─▒yordu. Bununla birlikte millet, ana unsur; kendi evinde, kendi yurdunda ve kendi hayati gereklerini kazanmak i├žin ├žal─▒┼čmaktan tamamen mahrum bir halde bulunuyordu. Bu tac sahipleri y├Âneticiler milleti b├Âyle diyar diyar dola┼čt─▒rmakla, onlara kendi yurtlar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmeye izin vermemekle de yetinmiyorlard─▒. Belki fetihler sonucu elde edilen halk─▒ memnun edebilmek i├žin, sonra yabanc─▒lar─▒ memnun edebilmek i├žin do─črudan do─čruya, ana unsurun hukukundan ve hayati ve iktisad├« kaynaklar─▒ndan bir├žok ┼čeyleri kar┼č─▒l─▒ks─▒z yard─▒m olarak, hediye olarak onlara veriyorlard─▒. ├ľrne─čin Fatih zaman─▒nda CenevizlilerÔÇÖe ve PatrikÔÇÖe verilen ayr─▒cal─▒klar ile a├ž─▒lan yol, kendisinden sonra daima geni┼člemi┼č ve sa─člamla┼čt─▒r─▒lm─▒┼č bulunuyordu. Bu ayr─▒cal─▒klar, devletim en kuvvetli, en b├╝y├╝k zaman─▒nda ger├žekle┼čmi┼č oluyordu. Ancak ve ancak bir padi┼čah yard─▒m─▒ kar┼č─▒l─▒ks─▒z sunulan bir destek olmak ├╝zere ger├žekle┼čmi┼č oluyordu. Hepiniz hat─▒rlayabilirsiniz, Kanun├« Sultan S├╝leyman zaman─▒nda Venediklilerle ticaret antla┼čmas─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒. Fakat Padi┼čah, Venediklilerle ticaret antla┼čmas─▒ yapmay─▒ kendi ┼čerefine ve onuruna ayk─▒r─▒ buldu. Zira onun anlay─▒┼č─▒na g├Âre antla┼čma, birbirine denk milletler aras─▒nda yap─▒l─▒rd─▒. Halbuki Venedik o zaman Osmanl─▒ DevletiÔÇÖne denk olmak ┼č├Âyle dursun, onun do─črudan do─čruya korumas─▒ alt─▒nda idi. Bundan dolay─▒ padi┼čah b├Âyle bir devletle antla┼čma yapamazd─▒; ancak ona yard─▒mlarda bulunabilirdi. Ve yard─▒mlarda bulundu. ─░┼čte bu yard─▒m kelimesi kapit├╝lasyonlar kelimesi ile terc├╝me edilmi┼čtir. Halbuki biliyorsunuz, kapit├╝lasyon kelimesi, bir kale i├žinde ku┼čat─▒lan, korunma gere├žlerini ve vas─▒talar─▒n─▒ kulland─▒ktan sonra teslim olmak zorunda olanlar hakk─▒nda kullan─▒lan bir kelimedir. ─░┼čte b├Âyle bir kelimeyi, padi┼čahlar─▒n yard─▒m─▒n─▒ terc├╝me ederken kullanm─▒┼č bulundular. Bu ufak ayr─▒nt─▒y─▒ iki noktadan tekrar edeyim: Millet hayati gerekleriyle u─čra┼čmaktan yasaklanm─▒┼č olarak diyar diyar dola┼čt─▒r─▒l─▒yor ve bu yeni diyarlar halk─▒, bir├žok ayr─▒cal─▒klara sahip olarak ├žal─▒┼č─▒l─▒yordu. Yani fatihler, ana unsuru pe┼čine takarak k─▒l─▒├žla fetihler yaparken, k─▒l─▒├ž sallarken zaptolunan memleket halk─▒ kazand─▒klar─▒ ayr─▒cal─▒klarla sabana yap─▒┼č─▒yorlar; toprak ├╝zerinde ├žal─▒┼č─▒yorlard─▒. Arkada┼člar, k─▒l─▒├ž ile fetih yapanlar, sabanla fetih yapanlara yenilmeye ve sonu├žta yerlerini b─▒rakmaya mecburdurlar. Nitekim Osmanl─▒ saltanat─▒ da b├Âyle olmu┼čtur. Bulgarlar, S─▒rplar, Macarlar, Romenler sabanlar─▒na yap─▒┼čm─▒┼člar, varl─▒klar─▒n─▒ korumu┼člar, kuvvetlenmi┼čler; bizim milletimiz de b├Âyle fatihlerin arkas─▒nda serserilik etmi┼č ve kendi ana yurdunda ├žal─▒┼čmam─▒┼č olmas─▒ndan dolay─▒ bir g├╝n onlara yenilmi┼čtir. Bu bir ger├žektir ki, tarihin her devrinde ve d├╝nyan─▒n her yerinde b├Âyle ger├žekle┼čmi┼čtir. ├ľrne─čin Frans─▒zlar KanadaÔÇÖda k─▒l─▒├ž sallarken oraya ─░ngiliz ├žift├žisi girmi┼čtir. Bu meden├« sabanla k─▒l─▒├ž m├╝cadelesinde sonunda muzaffer olan sapand─▒r. Ve KanadaÔÇÖya sahip oldu. Efendiler, k─▒l─▒├ž kullanan kol yorulur, sonunda k─▒l─▒c─▒ k─▒n─▒na koyar ve belki k─▒l─▒├ž o k─▒nda k├╝flenmeye, paslanmaya mahk├╗m olur. L├ókin saban kullanan kol; g├╝n ge├žtik├že daha fazla kuvvetlenir ve daha ├žok kuvvetlendik├že daha ├žok topra─ča sahip olur.
Efendiler, Osmanl─▒ fatihleri, hakanlar─▒, istil├óc─▒lar─▒, ana unsur ile beraber saban─▒n ├Ân├╝nde yenilip ├žekilmeye ba┼člad─▒ktan sonra, as─▒l fel├óketlerin b├╝y├╝─č├╝ ba┼člad─▒. S─▒rf ┼čahane bir ihsan olarak, yabanc─▒lara verilmi┼č olan ve ├Âzel┬á olan kar┼č─▒l─▒ks─▒z yard─▒m, memleket i├žindeki M├╝sl├╝man olmayan unsurlara verilmi┼č olan her ┼čey, kazan─▒lm─▒┼č haklar olanak anla┼č─▒ld─▒.

Fakat yabanc─▒lar yaln─▒z bu hukuku korumak ile de yetinmediler. Belki her g├╝n onlar─▒ biraz daha artt─▒rmak i├žin ├žareler arad─▒lar ve buldular. ─░├ž unsurlar korumaya g├╝├žlerinin yetti─či i├ž te┼čkil├ótlar─▒na dayanarak, d─▒┼čar─▒n─▒n daima k─▒┼čk─▒rtmas─▒na ve yard─▒m─▒na s─▒─č─▒narak devletin ve asl├« unsurunun yok edilmesiyle siyas├« bir varl─▒k olmak i├žin ├žal─▒┼čmaktan geri durmad─▒lar. Yabanc─▒lar bir taraftan i├ž unsurlar─▒ k─▒┼čk─▒rt─▒yorlard─▒; di─čer taraftan da kendileri Osmanl─▒ devletinin i├ž i┼člerine kar─▒┼č─▒yorlar ve her kar─▒┼čmada da yine devlet ve milletin aleyhine olmak ├╝zere yeni yeni birtak─▒m ayr─▒cal─▒klar, haklar al─▒yorlard─▒. Bu devaml─▒ problemler alt─▒nda zaten fakir d├╝┼čm├╝┼č olan anayurtta, ana unsur devlete verebilecek paray─▒ g├╝├ž haz─▒rl─▒yordu. Halbuki ta├ž sahipleri y├Âneticiler, Saraylar, Bab─▒├óliler mutlaka b├╝y├╝k g├Âsteri┼če, ┼čana sahip olabilmek i├žin, onu devam ettirebilmek, zevk ve tutkular─▒n─▒ sa─člayabilmek i├žin her ne pahas─▒na olursa olsun, bu paray─▒ haz─▒rlamak ├žaresine d├╝┼čm├╝┼člerdir. O ├žareler de, bor├žlanmalar oldu. O kadar ├žok bor├žlanmalar yap─▒yorlard─▒, o kadar k├Ât├╝ ┼čartlar i├žinde bor├žlanmalar yap─▒l─▒yordu ki, bunlar─▒n faizleri de ├Âdenemedi. En sonunda bir g├╝n Osmanl─▒ Devletinin ifl├ós─▒na karar verdiler. Maliye i┼čleri hemen kontrol alt─▒na al─▒nm─▒┼č ve ba┼č─▒m─▒za genel bor├žlar bel├ós─▒ ├ž├Âkm├╝┼č bulunuyordu.

Efendiler, milletin u─čram─▒┼č oldu─ču bu ├╝z├╝c├╝ durumun, bu d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝n sebeplerini arayacak olursak bunu do─črudan do─čruya devlet kavram─▒nda buluyoruz. Biliyorsunuz ki Osmanl─▒ Devleti, ┼čahs├« saltanat ve son be┼č on y─▒l i├žinde de me┼čruti saltanat ilkesine dayanarak h├╝k├╗met idare ediyordu.

Arkada┼člar, ┼čahs├« saltanatta her konuya tac sahiplerinin arzusu, iradesi ve amac─▒ h├ókimdir. S├Âz konusu olan yaln─▒z odur. Milletin ama├žlar─▒, arzular─▒, ihtiya├žlar─▒ s├Âz konusu olmaktan ├žok uzakt─▒r. B├╝t├╝n millet istekleri ve dileklerini b─▒rakm─▒┼č bulunuyordu. ├ç├╝nk├╝ tac sahipleri kendilerini Allah taraf─▒ndan g├Ânderilmi┼č bir ki┼či sayarlard─▒. Bir de onlar─▒n etraf─▒n─▒ alan ├ž─▒karc─▒lar vard─▒. Onlar da padi┼čahlar─▒n fikirleri ve anlay─▒┼člar─▒ ile dolu olarak ve padi┼čah─▒n bu arzusunu bir kutsal ve bir KurÔÇÖan gere─či gibi herkese kabul ettirirlerdi. Bu gayet koyu ve s├╝rekli etkilemeler kar┼č─▒s─▒nda ger├žekten bir g├╝n b├╝t├╝n halk bu arzu ve iradelerin yap─▒lmas─▒ gereken ve kay─▒ts─▒z ┼čarts─▒z gereken kutsal emirler gibi oldu─čuna inanm─▒┼č olurlard─▒. B├Âyle idare ve h├ókimiyete r─▒za g├Âsteren bir milletin sonu elbette fel├ókettir, elbette u─čursuzluktur. Arkada┼člar! Son anlatt─▒─č─▒m noktada art─▒k Osmanl─▒ Devleti ger├žekte ve fiili olarak ba─č─▒ms─▒zl─▒ktan mahrum bir duruma getirilmi┼čti. Ger├žekten bir devlet ki, kendi halk─▒na koydu─ču bir vergiyi yabanc─▒lara koyamaz. G├╝mr├╝k uygulamalar─▒n─▒, vergilerini memleketin ve milletin ihtiya├žlar─▒na g├Âre d├╝zenlemekten yasakl─▒d─▒r. Ve bir devlet ki, fazla olarak yabanc─▒lar ├╝zerinde yarg─▒ hakk─▒n─▒ uygulamaktan mahrumdur. B├Âyle bir devlete elbette ba─č─▒ms─▒z denilemez. Devletin ve milletin hayat─▒na yap─▒lan m├╝dahaleler yaln─▒z bu kadar de─čil, daha fazla idi. Do─črudan do─čruya milletin hayat─▒n─▒ devam ettirmesi i├žin gerekli olanlardan, ├Ârne─čin tren yapmak i├žin, ├Ârne─čin fabrika yapmak i├žin, ├Ârne─čin her ┼čey yapmak i├žin devlet serbest de─čildi. Mutlaka d─▒┼čar─▒dan kar─▒┼čmalar vard─▒. Bundan dolay─▒ hayat─▒n─▒ s├╝rd├╝rmekten al─▒koyulan bir devlet ba─č─▒ms─▒z olabilir mi? S├Âyledi─čim gibi ger├žekte devlet, istikl├ólini ├žoktan kaybetmi┼čti ve Osmanl─▒ ├╝lkesi yabanc─▒lar─▒n serbest bir s├Âm├╝rgesinden ba┼čka bir ┼čey de─čildi ve Osmanl─▒ halk─▒ i├žindeki T├╝rk milleti de tamamen esir bir duruma getirilmi┼čti. Bu sonu├ž s├Âyledi─čim gibi milletin kendi iradesine ve kendi h├ókimiyetine sahip bulunamamas─▒ndan ve bu irade ve h├ókimiyetin ┼čunun bunun elinde kullan─▒la gelmi┼č olmas─▒ndan ileri geliyor. O halde kesinlikle diyebiliriz ki, biz mill├« bir devir ya┼čam─▒yorduk ve mill├« bir tarihe sahip bulunmuyorduk.

├ľrne─čin, Osmanl─▒ tarihi ba┼čtan sonuna kadar hakanlar─▒n, padi┼čahlar─▒n, ki┼čilerin, en sonunda z├╝mrelerin hal ve hareketini kaydeden bir destandan ba┼čka bir ┼čey de─čildir. Ge├žmi┼čin, y├╝zy─▒llar─▒n elimize tarih diye uzatt─▒─č─▒ kitab─▒n mahiyeti bundan ibarettir. ┬á┬á┬á┬á┬áArkada┼člar, milletin h├ókimiyetine sahip olmamas─▒ y├╝z├╝nden girdi─či D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan k─▒ymetli evl├ótlar─▒m─▒zdan olu┼čmu┼č kahraman ordular─▒m─▒z─▒n Gali├žyaÔÇÖda, Romanya ve MakedonyaÔÇÖda, Kafkas da─člar─▒nda, Sina ├ž├Âllerinde u─čram─▒┼č oldu─ču eziyetleri hat─▒rlatmaya gerek g├Âr├╝lecek kadar ├žok zaman ge├žmemi┼čtir ve en sonunda bu d├╝nya sava┼č─▒n─▒n u─čursuz sonucu da hepinizin bilgisi dahilindedir. ├ľzellikle Mondros M├╝tarekesiÔÇÖyle a├ž─▒lan ate┼čkes devrinin g├Âr├╝nt├╝s├╝, bir an i├žin tekrar d├╝┼č├╝nm├╝┼č olursan─▒z g├Âreceksiniz ki, ba┼čtan sonuna kadar bir da─č─▒lma g├Âr├╝nt├╝s├╝nden ba┼čka bir ┼čey de─čildi. Devletler her t├╝rl├╝ anla┼čmalardan ve insan├« ve meden├« haklardan s─▒yr─▒larak memleketimizin en k─▒ymetli ve en verimli yerlerini ├ži─čnediler. ─░zmirÔÇÖi, BursaÔÇÖy─▒, Eski┼čehirÔÇÖi ta SakaryaÔÇÖya kadar; sonra b├╝t├╝n Adana ve ├ževresini ve TrakyaÔÇÖy─▒, ─░stanbulÔÇÖu, en sayg─▒n yerlerimizi ├ži─čnediler. Fakat d├╝┼čmanlar─▒n bu hareket ┼čeklinden daha ├╝z├╝c├╝ ve ac─▒kl─▒ ve daha ├žok ├╝z├╝lmeye de─čer olan bir nokta varsa, o da bu memleketin y├╝zy─▒llarca ba┼č─▒nda bulunan ve bu milletin irade ve h├ókimiyetini kullanan insanlar─▒n dahi d├╝┼čman saflar─▒na ge├žmi┼č olmas─▒d─▒r. Ve arkada┼člar biliyorsunuz, bu d├╝┼čmanlar yani i├ž d├╝┼čmanlar, d─▒┼č d├╝┼čmanlar─▒n yapmad─▒─č─▒ ve yapmaya g├╝c├╝n├╝n yetemeyece─či k├Ât├╝ ve ac─▒kl─▒ yeme hareketlerinde karars─▒zl─▒k g├Âstermemi┼člerdir. D─▒┼č d├╝┼čman kuvvetleri, sayd─▒─č─▒m sayg─▒n vatan topraklar─▒nda bulunurken, padi┼čah─▒n iradesi ile, ├ž─▒kartt─▒─č─▒ fetvalarla ve hil├ófet ordular─▒ ile bu su├žsuz millet, ┼čurada burada al├žalt─▒l─▒yor ve aldat─▒l─▒yordu. Ger├žekten vatan─▒m─▒z─▒n ┼čuras─▒nda buras─▒nda isyanlar ba┼člam─▒┼čt─▒. Zaten ├žoktan beri manen ve fiilen istikl├ólinden mahrum b─▒rak─▒lm─▒┼č olan Osmanl─▒ devletinin t├╝kenmesinde ba┼čar─▒ meydana gelmi┼čti.
Osmanl─▒ Devleti tamamen bitmi┼čti. Fakat d├╝┼čmanlar─▒m─▒z ayn─▒ zamanda Osmanl─▒ DevletiÔÇÖni kuran T├╝rk milletinin de, asl├« unsurunun da, bu memleketin ger├žek halk─▒n─▒n da yok ve ├ž├Âkm├╝┼č oldu─čunu zannettiler. ─░┼čte bunda ├žok aldand─▒lar. Osmanl─▒ Devleti ve Osmanl─▒ Devleti gibi ├žok devlet kurmu┼č olan T├╝rk milleti yok olmam─▒┼čt─▒r. Tersine hayat─▒na vurulan bu darbelerden, d─▒┼č d├╝┼čmanlar─▒n ve i├ž d├╝┼čmanlar─▒n bu ac─▒ ve nefret edilecek darbelerinden birdenbire b├╝t├╝n a├ž─▒kg├Âzl├╝l├╝─č├╝n├╝, b├╝t├╝n uyan─▒kl─▒─č─▒n─▒ tak─▒nd─▒ ve hayat─▒n─▒, ┼čerefini, namusunu kurtarmak i├žin tam bir kararl─▒l─▒kla ba┼č─▒n─▒ kald─▒rd─▒; birlikte ve birbirine dayanarak ortaya at─▒ld─▒.

─░┼čte milletimiz o dakikadan itibaren mill├« devreye girdi, halk devresinin ba┼člang─▒c─▒na girdi. Millet bu noktadan ba┼člad─▒─č─▒ g├╝n kendisini hedefe ula┼čt─▒ran yollar─▒n ve bizzat hedefin bulundu─ču ufuklar─▒n karanl─▒klar i├žinde bulundu─čunu hepimiz hat─▒rlar─▒z. Fakat bu hal milletimizi ├╝mitsizli─če d├╝┼č├╝rmedi. Tam bir kararl─▒l─▒k ile kutsal hedefe ad─▒mlar─▒n─▒ att─▒. Efendiler, milletimiz, kesin kurtulu┼ča ve ger├žek kurtulu┼ča sahip olabilmek i├žin, iki ilkeye dayanman─▒n farz ve ┼čart oldu─čunu anlad─▒; b├╝y├╝k ve a├ž─▒k kanaatlerle anlad─▒. O ilkelerden birincisi Misak-─▒ Mill├«ÔÇÖnin ifade etti─či manan─▒n ruhudur. ─░kincisi Anayasam─▒z─▒n belirledi─či de─či┼čtirilemez ger├žeklerdir. Biliyorsunuz ki┬á Misak-─▒ Mill├«, milletin tam istikl├ólini sa─člayan ve bunu sa─člayabilmek i├žin ekonomisinin de geli┼čmesine engel olan b├╝t├╝n sebepleri bir daha ve kesinlikle geri gelmemek ├╝zere kald─▒ran bir y├Ântemdir. Anayasa da Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čuÔÇÖnun, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin ├Âld├╝─č├╝n├╝ idrak ve ifade var oldu─čunu il├ón eden bir kanundur ve bu devletin hayat─▒n─▒n da kay─▒ts─▒z ┼čarts─▒z milletin yetkisinde kalabilmesi i├žin, halk─▒n bizzat kendi al─▒n yaz─▒s─▒n─▒ idare etmesi esas─▒n─▒ ┼čart k─▒lan bir kanundur. ÔÇťArt─▒k T├╝rkiye halk─▒ i├žin tek temsilci, yasama ve y├╝r├╝tme yetkisini alm─▒┼č olan kendi meclisidir, T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet MeclisidirÔÇŁ diyen bir kanundur ve Bab─▒├óli H├╝k├╗meti yerine T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet Meclisi H├╝k├╗metini koyan kanundur.

Efendiler, T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet Meclisi ve bunun h├╝k├╗metinin milletten ald─▒─č─▒ yetki tam bir istikl├ól ve kay─▒ts─▒z ┼čarts─▒z mill├« h├ókimiyet ilkelerine dayanarak memleketi bay─▒nd─▒r yapmak ve milleti zengin, rahat ve mutlu etmekten ibarettir. B├Âyle olmakla beraber Anayasa, bir ├Âzel madde ile Meclisin g├Ârevini de a├ž─▒klar. O g├Ârevler ki, do─črudan do─čruya milletin hukuk ve yetkisi iken y├╝zy─▒llarca ┼čunun ve bunun elinde kalm─▒┼čt─▒r. Art─▒k bu hukuk ve yetkinin hi├žbir neden ve ┼čekilde hi├žbir makama ve ki┼čiye b─▒rak─▒lamayaca─č─▒n─▒ kesinlikle ifade etmek i├žin bir ├Âzel madde koymu┼čtur. Efendiler, milletimizin bu iki ilkeye dayanarak ├žal─▒┼čmaya ba┼člad─▒─č─▒ g├╝nden bug├╝ne kadar ge├žen zaman, ├žok zaman de─čildir; ├╝├ž bu├žuk, d├Ârt seneden ibarettir. Fakat milletimizin kazand─▒─č─▒ ba┼čar─▒ ve zafer bu ├╝├ž bu├žuk d├Ârt seneye s─▒─čamayacak kadar ├žoktur, ta┼čk─▒nd─▒r, co┼čkundur, y├╝ksektir, kuvvetlidir. Ger├žekten o h├╝k├╝mdar buyruklar─▒yla, hil├ófet ordular─▒yla ve bin t├╝rl├╝ k─▒┼čk─▒rtmalar ve yalanlarla meydana getirilen isyanlar─▒n tamam─▒ bast─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Millet t├╝feksiz, topsuz, her t├╝rl├╝ malzemesiz ve paras─▒z bulundu─ču bir zamanda yeniden d├╝nyan─▒n en kuvvetli ve en muazzam ordusunu kurmaya g├╝├ž yetirmi┼čtir. Ve bu ordu daha hen├╝z kurulma durumunda iken Birinci ─░n├Ân├╝, ─░kinci ─░n├Ân├╝, Sakarya meydan sava┼člar─▒n─▒ ve zaferlerini kazanm─▒┼čt─▒r. Ve en sonunda b├╝t├╝n d├╝nyay─▒ hayretlerde b─▒rakan, b├╝t├╝n d├╝nyay─▒ ister istemez ├Âvg├╝lerine, sevkeden en son zaferi tam bir ┼čiddet ve ba┼čar─▒yla kazan─▒p topraklar─▒m─▒z─▒ ve kutsal vatan─▒m─▒z─▒ ├ži─čneyen d├╝┼čman ordular─▒n─▒ bire kadar yok etmi┼čtir. Fakat Efendiler, tam ba─č─▒ms─▒zl─▒k i├žin ┼ču kural vard─▒r, mill├« h├ókimiyet i├žin bir kanun vard─▒r, diyoruz. Bug├╝n de b├╝y├╝k bir zaferin ger├žekle┼čtirici etkenleri ve yapanlar─▒ oldu─čumuzu s├Âyl├╝yoruz. Bu noktada ├žok kesin olan bir ger├že─či hep beraber tekrar etmek zorunday─▒z. Bu kadar b├╝y├╝k, bu kadar kutsal ve b├╝y├╝k hedefler yaln─▒z k├ó─č─▒t ├╝zerinde kurallarla ve kanun maddeleriyle ve sadece h─▒rslarla, arzularla ├ž├Âz├╝m bulamaz. Tam ger├žekle┼čmesini sa─člayabilmek i├žin tek kuvvet, ger├žek ve en kuvvetli┬á temel ekonomidir.

Siyas├«, asker├« zaferler ne kadar b├╝y├╝k olursa olsunlar, iktisadi zaferler ile ta├žland─▒r─▒lamazlarsa meydana gelen zaferler devaml─▒ olamaz, az zamanda s├Âner. Bu bak─▒mdan en kuvvetli ve parlak zaferimizin bile sa─člayabildi─či ve daha sa─člayabilece─či yararl─▒ kazan├žlar─▒ belirlemek i├žin ekonomimizin, iktisad├« h├ókimiyetimizin sa─članmas─▒ ve sa─člamla┼čt─▒r─▒lmas─▒ ve geni┼čletilmesi gerekir. Efendiler, bu kadar verimli ve bu kadar kuvvetli olan yeni h├╝k├╗metimizin, d├╝┼čmans─▒z kalaca─č─▒n─▒ saymak do─čru de─čildir. Bu g├╝zel temellerin bile i├žine bomba koyarak onu y─▒kmaya ├žal─▒┼čanlar olacakt─▒r. Onun hayat─▒na, ilerlemesine kar┼č─▒ suikastler d├╝zenlemeye giri┼čecekler bulunacakt─▒r. B├╝t├╝n bunlara kar┼č─▒ en kuvvetli sil├óh─▒m─▒z ekonomideki geni┼člik, dayan─▒kl─▒l─▒k ve ba┼čar─▒m─▒z olacakt─▒r. Efendiler, i├žinde oldu─čumuz halk devrinin, mill├« devrin, mill├« tarihini yazabilmek i├žin kalemlerimiz sabanlar olacakt─▒r. Bence halk devri, iktisat devri kavram─▒ ile a├ž─▒klanabilir.

├ľyle bir iktisat devri ki, onda memleketimiz bay─▒nd─▒r olsun, milletimiz rahat olsun ve zengin olsun. Bu noktada bir felsefeyi size hat─▒rlatay─▒m. ÔÇťEl kanaat├╝ kenzi l├óy├╝fnaÔÇŁ. ÔÇťKanaat, yok edilmeyen bir hazinedirÔÇŁ anlay─▒┼č─▒ ile, fakirli─či fazilet bilmek felsefesine de iktisat devri art─▒k son versin.

Efendiler! bu felsefeyi, mutlaka yanl─▒┼č yorumlamak y├╝z├╝nden bu millete, bu memlekete ├žok b├╝y├╝k k├Ât├╝l├╝k edilmi┼čtir. Biliriz ki, Allah d├╝nya ├╝zerinde yaratt─▒─č─▒ bu kadar nimetleri, bu kadar g├╝zellikleri insanlar yararlans─▒n, varl─▒k i├žinde ya┼čas─▒n diye yaratm─▒┼čt─▒r ve fazla derecede┬á yararlanm─▒┼č olabilmek i├žin de, bug├╝n k├óinattan esirgedi─či zek├óy─▒, akl─▒ insanlara vermi┼čtir. E─čer vatan denilen ┼čey kupkuru da─člardan, ta┼člardan, batakl─▒k sahalardan, ├ž─▒plak ovalardan ve vatan; ┼čehirler, k├Âylerden olu┼čsayd─▒, onun zindandan hi├žbir fark─▒ olmazd─▒. Ve ger├žekten bu dedi─čimiz felsefesinin sahipleri bu k─▒ymetli vatan─▒m─▒z─▒ b├Âyle zindan ve cehennem yapmaktan ba┼čka bir ┼čey yapmam─▒┼člard─▒r. Halbuki bu vatan evl├ót ve torunlar─▒m─▒z i├žin cennet yap─▒lmaya l├óy─▒k, ├žok yak─▒┼č─▒r bir vatand─▒r. ─░┼čte bu memleketi b├Âyle bay─▒nd─▒r haline, cennet haline getirecek olan, ekonomik nedenler ve ekonomik faaliyetlerdir. Bundan dolay─▒ ├Âyle bir iktisat devri l├óz─▒md─▒r ki, art─▒k milletimiz insanca ya┼čamas─▒n─▒ bilsin, insanca ya┼čaman─▒n neye ba─čl─▒ oldu─čunu ├Â─črensin ve o vas─▒talara y├Ânelsin. Hepimizin iste─či ┼čudur ki, bu memleketin fertleri ellerinde ├Ârnekleriyle ziraatin, ticaretin, sanat─▒n, eme─čin hayat─▒n bir temsilcisi olsun. Ve art─▒k bu memleket b├Âyle fakir ve bu millet de─čersiz de─čil, belki memleketimize zengin memleketi, zenginler memleketi, bu yeni T├╝rkiyeÔÇÖnin ad─▒na da ├žal─▒┼čkanlar memleketi denilsin. ─░┼čte millet b├Âyle bir devir i├žinde bulunuyor ve b├Âyle bir devri y├╝kseltecektir. Ve b├Âyle bir devrin tarihini yazacakt─▒r. Ve b├Âyle bir devirde, b├Âyle bir tarihte en b├╝y├╝k makam, en b├╝y├╝k hak, ├žal─▒┼čkanlara ait olacakt─▒r.

Efendiler, T├╝rkiye ─░ktisat Kongresi tarihte ilk defa y├╝ksek yer kazanacak bir kongredir. Sizler memleketin ihtiyac─▒n─▒ ve milletin yetene─čini ve bunun kar┼č─▒s─▒nda b├╝t├╝n d├╝nyada var olan ├žok kuvvetli iktisat te┼čkil├ót─▒na de─čer vererek, yap─▒lmas─▒ gereken ├Ânlemleri ve uygulamas─▒ gerekli olan b├╝t├╝n yenilikleri tam bir a├ž─▒kl─▒kla dile getirmelisiniz. T├ó ki o ├Ânlemler, o yenilikler uyguland─▒k├ža memleketimiz hay─▒rl─▒ neticelere, nurlara batm─▒┼č olsun. Arkada┼člar, T├╝rkiye B├╝y├╝k Millet MeclisiÔÇÖniz ve h├╝k├╗metiniz, elbette milletin istekleri dairesinde, geli┼čmeye, yenilenmeye tamamen taraftard─▒r. Bunun i├žin memleket ve millete faydal─▒ olarak alaca─č─▒n─▒z ├Ânlemler tam bir memnuniyetle g├Âz ├Ân├╝ne al─▒nacakt─▒r. Buna ┼č├╝phe etmiyorum. Efendiler, ekonomi sahas─▒nda d├╝┼č├╝n├╝rken ve konu┼čurken zannedilmesin ki, biz yabanc─▒ sermayesine d├╝┼čman bulunuyoruz. Hay─▒r, bizim memleketimiz geni┼čtir. ├çok ├žal─▒┼čma ve sermayeye ihtiyac─▒m─▒z vard─▒r. Bundan dolay─▒ kanunlar─▒m─▒za ba─čl─▒ olmak ┼čartiyle yabanc─▒ sermayelerine gereken g├╝venceyi vermeye her zaman haz─▒r─▒z ve isteriz ki, yabanc─▒ sermayesi bizim ├žal─▒┼čmam─▒za ve var olan ama yetersiz kalan servetimize kat─▒ls─▒n. Bizim i├žin ve onlar i├žin faydal─▒ sonu├žlar versin; fakat eskisi gibi de─čil. Ger├žekten ge├žmi┼čte ve ├Âzellikle Tanzimat devrinden sonra, yabanc─▒ sermayesi memlekette ├╝st├╝n bir yere sahip oldu. Ve ilmi manasiyle denebilir ki, devlet ve h├╝k├╝met yabanc─▒ sermayesinin jandarmal─▒─č─▒ndan ba┼čka bir ┼čey yapmam─▒┼čt─▒r. Art─▒k her meden├« devlet gibi, millet gibi, yeni T├╝rkiye de buna uyamaz. Buras─▒n─▒ esir ├╝lkesi yapt─▒ramaz.
Arkada┼člar, son s├Âz olarak demi┼čtim ki, biz memleketimizi art─▒k esir ├╝lkesi yapamay─▒z. Belki hepimizin dikkatlerini ├žekmi┼č olan Lozan konferans─▒ÔÇÖn─▒n son g├Âr├╝┼čmesi bu nokta ile ilgilidir. Konferans─▒n ┼čimdilik gecikmeye u─čray─▒┼č─▒ hep ayn─▒ meseleden, ayn─▒ noktadan do─čmu┼čtur gibi anla┼č─▒labilir. Ordular─▒m─▒z en b├╝y├╝k bir zaferi kazanm─▒┼člard─▒r ve zafer y├╝r├╝y├╝┼č├╝n├╝ durduracak hi├žbir engel yoktur. B├Âyle bir zamanda ─░til├óf Devletleri, hukukumuzu, kanun├« haklar─▒m─▒z─▒ g├Âr├╝┼čmeler ile bile onaylayacaklar─▒n─▒ ve meselelerin g├Âr├╝┼čmeler ile bile ├ž├Âz├╝mlenece─čini s├Âylediler ve bizi konferansa davet ettiler. Milletimiz, Meclisimiz ve H├╝k├╗metimiz samim├« olarak bar─▒┼č taraftar─▒ oldu─ču i├žin, muzaffer ordular─▒m─▒z─▒ durdurdu ve delegeler heyetimizi LozanÔÇÖa g├Ânderdi. Aylardan beri konu┼čmalar ve tart─▒┼čmalar s├╝r├╝yor. Fakat hen├╝z kar┼č─▒m─▒zdakiler bizimle ├╝├ž senelik, d├Ârt senelik bir hesab─▒ g├Ârm├╝yorlar, ├╝├ž y├╝z ve d├Ârt y├╝z senelik bir hesab─▒ g├Ârmeye ba┼člam─▒┼člard─▒r. Ve h├ól├ó kar┼č─▒m─▒zdakiler eski Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin tarihe ge├žti─čini ve bug├╝n yeni T├╝rkiye devletinin var oldu─čunu ve bu T├╝rkiye devletini kuran milletin ├žok kararl─▒ ve kahraman bir millet oldu─čunu ve bu milletin art─▒k tam ba─č─▒ms─▒zl─▒ktan ve milli h├ókimiyetinden zerre kadar fedak├órl─▒k yapamayaca─č─▒n─▒ anlamam─▒┼člard─▒r.

─░┼čte bunu anlayamamak y├╝z├╝nden karars─▒zl─▒─ča d├╝┼čm├╝┼čler, beklemeye mecbur hissetmi┼člerdir. Arkada┼člar, onlar istedikleri kadar karars─▒z olsunlar, fakat bu millet kesin karar─▒n─▒ vermi┼čtir. Bu millet i├žin karars─▒zl─▒k devirleri ├žoktan ge├žmi┼čtir. Devletlerin delegeler heyetimize verdikleri son proje elbette heyetimizce kabule de─čer g├Âr├╝lmedi. Di─čer delegeler heyeti gibi bizim delegeler heyetimiz de durumu h├╝k├╗mete ve gerekirse MeclisÔÇÖe sunmak ├╝zere memlekete geri gelmek ├╝zeredir. Elbette sorular ve a├ž─▒klamalar olacakt─▒r. Ancak b├╝t├╝n millet, b├╝t├╝n d├╝nya bilsin ki, en sonunda ve en sonunda millet tam ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒n sa─čland─▒─č─▒n─▒ g├Ârmedik├že y├╝r├╝meye ba┼člad─▒─č─▒ yolda bir an durmayacakt─▒r.

Efendiler! Hi├ž kimseden fazla bir ┼čey istemiyoruz. D├╝nyan─▒n her meden├« milletinin tabi├« olarak sahip oldu─ču ┼čeylerden bizi mahrum etmemelidirler ve haklar─▒m─▒z─▒ vermelidirler. ├ç├╝nk├╝ hakk─▒m─▒z tabi├«dir, kanun├«dir, mant─▒kl─▒d─▒r ve bize gereklidir. Biz, bu haktan vazge├žmeyece─čiz ve ne kadar hakl─▒ isek bu hakk─▒m─▒z─▒ savunmak ve korumak i├žin de memleketimizin, milletimizin yetene─či ve g├╝c├╝ o kadard─▒r. Efendiler, g├Âr├╝l├╝yor ki, bu kadar kesin ve y├╝ksek bir asker├« zaferden sonra bile bizi bar─▒┼ča kavu┼čmaktan engelleyen nedenler, do─črudan do─čruya ekonomik nedenlerdir. ─░ktisad├« d├╝┼č├╝ncelerdir. ├ç├╝nk├╝ bu devlet, bu millet iktisad├« h├ókimiyetini sa─člarsa o kadar kuvvetli temel ├╝zerinde yerle┼čmi┼č ve y├╝kselmeye ba┼člam─▒┼č olacakt─▒r ve art─▒k bunu yerinden k─▒m─▒ldatamazlar. ─░┼čte d├╝┼čmanlar─▒m─▒z─▒n, ger├žek d├╝┼čmanlar─▒m─▒z─▒n, bir t├╝rl├╝ r─▒za g├Âstermedikleri budur.

Efendiler! Bu fiilen ger├žekle┼čmi┼čtir. Bar─▒┼č denilen ┼čeyin sa─članmas─▒ i├žin yabanc─▒lar─▒n bu ger├že─či itiraf etmemekteki karars─▒zl─▒klar─▒na mant─▒ki anlam vermek m├╝mk├╝n de─čildir. ├çok iste─če de─čerdir ki, ├žok yak─▒n bir zamanda onlar da bu ger├že─či itiraf ederler ve b├╝t├╝n medeniyet d├╝nyas─▒n─▒n ├žok b├╝y├╝k istek ve ├Âzlemle bekledi─či bar─▒┼č─▒n kurulmas─▒na engel olmak sorumlulu─čundan ├žekinirler. Biz ┼čimdiden hayat─▒m─▒zla ilgili gereklerimizi sa─člamaya ba┼člam─▒┼č bulunuyoruz. Ve do─čal olarak bar─▒┼č durumunun kurulmas─▒nda daha b├╝y├╝k geli┼čmeler oluyor. Fakat ba┼čar─▒l─▒ olmak i├žin ├žok ├žal─▒┼čmak gerekti─čini bilmeliyiz. ─░ktisadiyat diyoruz; fakat arkada┼člar, iktisadiyat demek, her ┼čey demektir. Ya┼čamak i├žin, mutlu olmak i├žin, insan varl─▒─č─▒ i├žin ne gerekse onlar─▒n tamam─▒ demektir. Ziraat demektir, ticaret demektir, emek demektir, her ┼čey demektir. B├╝t├╝n bu konularda ┼čimdi memleket ve milletimizin ne halde oldu─čunu sizler ├žok g├╝zel bilirsiniz. Nitelendirmek istemeyece─čim. Ancak memleketimizin geni┼čli─či ve n├╝fusumuzun bu geni┼člikle ne kadar uygunsuz oldu─čunu da hat─▒rlay─▒n─▒z. Bu geni┼č ve verimli topraklar─▒ i┼čleyebilmek, i┼čletebilmek i├žin eksik olan el eme─čini, mutlaka fenni aletler ile kar┼č─▒lamak zorunday─▒z. Memleketimizi bundan ba┼čka tren ile ve ├╝zerinde otomobiller ├žal─▒┼č─▒r yollarla┬á ┼čebeke haline getirmek mecburiyetindeyiz. ├ç├╝nk├╝, garb─▒n ve cihan─▒n vas─▒talar─▒ bunlar olduk├ža, trenler olduk├ža bunlara kar┼č─▒ merkepler ve ka─čn─▒ ile yollar ├╝zerinde yar─▒┼čmaya ├ž─▒k─▒┼čman─▒n imk├ón─▒ yoktur. Memleketimiz ziraat memleketidir. Bu y├╝zden halk─▒m─▒z─▒n ├žo─čunlu─ču ├žift├židir, ├žoband─▒r. Bundan dolay─▒ en b├╝y├╝k kuvveti, kudreti bu alanda g├Âsterebiliriz ve bu alanda ├Ânemli yar─▒┼č meydanlar─▒na at─▒labiliriz. Fakat ayn─▒ zamanda sanat─▒m─▒z─▒ da art─▒rmak ve geni┼čletmek zorunday─▒z. E─čer sanat konusunda yine ho┼čg├Âr├╝l├╝ olursak o halde sanayi eserlerinde yine d─▒┼čar─▒ya hara├ž verici oluruz. ├ťr├╝nlerin ve e┼čyalar─▒n de─či┼č toku┼ču ve servete d├Ân├╝┼čmesi i├žin, ticarete ihtiyac─▒m─▒z vard─▒r. Ticaretimizin yabanc─▒lar elinde kalmas─▒, memleketimizin servetinden gere─či kadar yararlanmam─▒z─▒ ├Ânler. Fakat b├╝t├╝n bunlar s├Âylenildi─či kadar basit ve kolay olmayan ┼čeylerdir. Bunda ba┼čar─▒l─▒ olabilmek i├žin ger├žekten memleketin ve milletin ihtiyac─▒na uygun ana program ├╝zerinde b├╝t├╝n milletin birlikte ve denk olarak ├žal─▒┼čmas─▒ gerekir. Y├╝ce Heyetiniz bu ilkelerin en k─▒ymetlilerini in┼čallah bulup ortaya koyacaks─▒n─▒z. Arkada┼člar, bence yeni devletimizin, yeni h├╝k├╝metimizin b├╝t├╝n ilkeleri, b├╝t├╝n programlar─▒ iktisat program─▒ndan ├ž─▒kmal─▒d─▒r. ├ç├╝nk├╝ demin dedi─čim gibi her ┼čey bunun i├žinde yerle┼čmi┼čtir. Bundan dolay─▒ evl├ótlar─▒m─▒z─▒ o ┼čekilde e─čitmeli ve terbiye etmeliyiz, onlara o ┼čekilde bilgi, anlay─▒┼č vermeliyiz ki, ticaret, ziraat ve sanat d├╝nyas─▒nda ve b├╝t├╝n bunlar─▒n faaliyet alanlar─▒nda verimli olsunlar, etkili olsunlar, ├žal─▒┼č─▒r olsunlar, ameli bir organ olsunlar. Bundan dolay─▒ e─čitim program─▒m─▒z, gerek ilk ├Â─čretimde, gerek orta ├Â─čretimde verilecek b├╝t├╝n ┼čeyler, bu bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na g├Âre olmal─▒d─▒r. E─čitim programlar─▒m─▒z gibi devlet ┼čubeleri i├žin d├╝┼č├╝n├╝lecek programlar bile, iktisat program─▒na dayanmaktan kendini kurtaramazlar. ─░lkeli bir program uygulamak ve bu program ├╝zerinde b├╝t├╝n milleti denk olarak ├žal─▒┼čt─▒rmak l├óz─▒md─▒r.

Bizim halk─▒m─▒z─▒ yararlar─▒ birbirinden ayr─▒l─▒r s─▒n─▒flar halinde de─čil, tersine varl─▒klar─▒ ve ├žal─▒┼čma sonucu birbirine l├óz─▒m olan s─▒n─▒flardan ibarettir. Bu dakikada dinleyicilerim ├žift├žilerdir, sanatk├órlard─▒r, t├╝ccarlard─▒r ve i┼č├žilerdir. Bunlar─▒n hangisi birbirinin kar┼č─▒t─▒ olabilir. ├çift├žinin sanatk├óra, sanatk├ór─▒n ├žift├žiye ve ├žift├žinin t├╝ccara ve bunlar─▒n hepsine, birbirine ve i┼č├žiye muhta├ž oldu─čunu, kim ink├ór edebilir.

Bug├╝n var olan fabrikalar─▒m─▒zda ve daha ├žok olmas─▒n─▒ umdu─čumuz fabrikalar─▒m─▒zda kendi i┼č├žimiz ├žal─▒┼čmal─▒d─▒r. Rahat ve mutlu olarak ├žal─▒┼čmal─▒d─▒rlar ve b├╝t├╝n bu sayd─▒─č─▒m─▒z s─▒n─▒flar ayn─▒ zamanda zengin olmal─▒d─▒r ve hayat─▒n ger├žek lezzetini tadabilmelidir ki, ├žal─▒┼čmak i├žin kudret ve kuvvet bulabilsinler. Bundan dolay─▒ programdan s├Âz edildi─či zaman, ├ódeta denebilir ki, b├╝t├╝n halk i├žin bir ÔÇťEmek Misak-─▒ Millis├«ÔÇŁdir. Ve b├Âyle bir emek Misak-─▒ Mill├«ÔÇÖsi mahiyetinde olan program etraf─▒nda toplanmaktan meydana gelecek olan siyas├« ┼čekli ise, s─▒radan bir parti yap─▒s─▒nda d├╝┼č├╝n├╝lmemek gerekir. Ve bar─▒┼čtan sonra meydana gelebilecek olan b├Âyle bir siyas├« ┼čeklin ┼čimdiye kadar oldu─ču gibi milletin kararl─▒l─▒─č─▒ ve iman─▒ ile ve birlik ve dayan─▒┼čmas─▒n─▒n birbirine yard─▒mc─▒ olmas─▒ ile ba┼čar─▒l─▒ olaca─č─▒ hakk─▒ndaki inanc─▒m kuvvetlidir ve tamd─▒r.

Efendiler! Y├╝ce heyetinizin bug├╝n toplam─▒┼č oldu─ču T├╝rkiye ─░ktisat Kongresi ├žok ├Ânemlidir, ├žok tarih├«dir. Nas─▒l ki Erzurum Kongresi, Sivas Kongresi fel├óket noktas─▒na gelmi┼č olan bu milleti kurtarmak konusunda Misak-─▒ Mill├«ÔÇÖnin ve Anayasan─▒n ilk temel ta┼člar─▒n─▒ haz─▒rlamak konusunda etkili olmu┼č, giri┼čimci olmu┼č ve bundan dolay─▒ tarihimizde, mill├« tarihimizde ve mill├« hayat─▒m─▒zda en k─▒ymetli ve y├╝ksek hat─▒ray─▒ kazanm─▒┼č ise, kongreniz milletin ve memleketin hayat ve ger├žek kurtulu┼čunu sa─člamaya ara├ž olacak kurallar─▒n temel ta┼člar─▒n─▒ ve ilkelerini haz─▒rlay─▒p ortaya koymak ┼čekliyle tarihte en b├╝y├╝k ad─▒ ve ├žok k─▒ymetli bir hat─▒ray─▒ kazanacakt─▒r. Bu kadar k─▒ymetli ve tarihi kongrenizi a├žmak ┼čerefini bana verdi─činizden dolay─▒ ├Âzellikle te┼čekk├╝rlerimi sunar─▒m. Ve b├Âyle bir kongreyi d├╝zenleyen sizlersiniz. Bundan dolay─▒ sizi tebrik etme─če de─čer g├Âr├╝r├╝m. Ve tebrik ederim. Kongre a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r efendim.

2023 T├╝rkiye ─░ktisat Tarihi Kongresi Ba┼čl─▒yor

T├╝rk Tarih Kurumu, ─░zmir Valili─či ve Y├ľK i┼čbirli─čiyle, 15-21 ┼×ubat 2023 tarihlerinde, T├╝rkiyeÔÇÖnin iktisat tarihi ve iktisadi d├╝┼č├╝nce birikiminin ele al─▒naca─č─▒ ÔÇťT├╝rkiye ─░ktisat Kongresi 2023ÔÇŁ d├╝zenlenecektir. ─░zmir B├╝y├╝k┼čehir Belediye Ba┼čkan─▒ Tun├ž Soyer,┬á ─░kinci Y├╝zy─▒l─▒n ─░ktisat Kongresi┬á hakk─▒nda┬á uluslararas─▒ bas─▒n kurulu┼člar─▒n─▒ bilgilendirdi. Ortak ak─▒lla cumhuriyetin yeni y├╝zy─▒l─▒n─▒n iktisat politikalar─▒n─▒ olu┼čturmay─▒ hedefleyen ─░kinci Y├╝zy─▒l─▒n ─░ktisat Kongresi, 15-21 ┼×ubat 2023 tarihleri aras─▒nda┬á toplanacak ve yeni y├╝zy─▒la y├Ân verecek politika ├Ânerileri┬á payla┼č─▒lacak.┬á KongreÔÇÖnin sekretaryas─▒ ─░zmir B├╝y├╝k┼čehir BelediyesiÔÇÖne ba─čl─▒ ─░zmir Planlama Ajans─▒┬á taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝lmektedir.

CumhuriyetÔÇÖin kuruldu─ču y─▒l iki ├Ânemli geli┼čmeden ilki Lozan Bar─▒┼č Anla┼čmas─▒, ikincisi ise ─░zmirÔÇÖde toplanan T├╝rkiye ─░ktisat Kongresi idi. 1923 ┼×ubat ay─▒nda toplanan T├╝rkiye ─░ktisat KongresiÔÇÖnde ├╝lkede ├ža─čda┼č bir┬á ekonomik yap─▒n─▒n kurulmas─▒na y├Ânelik ilkeler belirlenmi┼čtir. Amac─▒, ├Âng├Âr├╝len ekonomik ba─č─▒ms─▒zl─▒k hedefinin nas─▒l ger├žekle┼čtirilece─čine ili┼čkindir. 2023 T├╝rkiye ─░ktisat Tarihi Kongresi ise farkl─▒ kurumlarda g├Ârev yapan bilim insanlar─▒n─▒ T├╝rk Tarih Kurumu ├žat─▒s─▒ alt─▒nda bulu┼čturmay─▒ hedeflemektedir.

17 ┼×ubat-4 Mart 1923 tarihlerinde┬á ┬átoplanan ─░zmir ─░ktisat Kongresi┬á (I. ─░ktisat Kongresi)ÔÇÖnde Atat├╝rk, KongreÔÇÖnin a├ž─▒l─▒┼č konu┼čmas─▒nda ekonominin ├Ânemini ┼ču ┼čekilde vurgulam─▒┼čt─▒: ÔÇťSiyasi, askeri muzafferiyetler ne kadar b├╝y├╝k olursa olsun iktisadi muzafferiyetle tetvi├ž edilmezse (ta├žland─▒r─▒lmazsa) husule gelen zaferler payidar (kal─▒c─▒) olamaz. Yeni T├╝rkiyeÔÇÖmizin lay─▒k oldu─ču mertebeye is├ól (ula┼čt─▒rmak) i├žin behemeh├ól (ne olursa olsun) iktisadiyat─▒m─▒za birinci derecede ehemmiyet vermek mecburiyetindeyiz.ÔÇŁ

T├╝rkiye’nin ├žift├ži, t├╝ccar, sanayi ve i┼č├ži┬á kesimlerimden┬á se├žilen 1135 ├╝yenin kat─▒ld─▒─č─▒ bu kongrede┬á gruplar─▒n haz─▒rlad─▒─č─▒ “Misak-─▒ ─░ktisadiÔÇŁ esaslar─▒ tart─▒┼č─▒larak┬á kabul edilmi┼čti. Lozan Anla┼čmas─▒’n─▒n imzalanmas─▒ndan 4 ay ├Ânce toplanan Kongre, Anadolu kurtulu┼č hareketinin┬á ekonomik y├Ân├╝n├╝ g├Âsterdi─či i├žin ├Ânenmelidir┬á Kongre┬á bildirileri┬á ┬áOsmanl─▒ca┬á ─░ktisat Esaslar─▒m─▒z adl─▒┬á kitapta toplanm─▒┼čt─▒. KongreÔÇÖye her il├žeden g├Ânderilen sekiz┬á kat─▒l─▒mc─▒, milleti temsil ediyor ve delegelerin s├Âyleyeceklerine itibar edeceklerini bildiriyordu.┬áKongreÔÇÖde┬á al─▒nan ├Ânemli kararlar a┼ča─č─▒dad─▒r:

  • Hammaddesi yurt i├žinde yeti┼čen veya yeti┼čtirilebilen sanayi dallar─▒ kurulmal─▒d─▒r.
  • El i┼č├žili─činden ve k├╝├ž├╝k sanayiden┬á b├╝y├╝k i┼čletmeye ge├žilmelidir.
  • Devletin┬á ekonomik┬á g├Âr├╝┼čleri olmal─▒, ├Âzel┬á sekt├Âr taraf─▒ndan kurulamayan┬á i┼čletmeler devlet taraf─▒ndan kurulmal─▒d─▒r.
  • ├ľzel te┼čebb├╝slere kredi sa─člayacak bir Devlet Bankas─▒┬á olu┼čturulmal─▒d─▒r.
  • D─▒┼č rekabete dayanabilmek i├žin sanayi, toplu ve b├╝t├╝n olarak ├Âl├žek┬á ekonomiler dikkate al─▒narak kurulmal─▒d─▒r.
  • Yabanc─▒lar─▒n kurduklar─▒ tekellerden ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r.
  • Sanayinin te┼čviki ve milli bankalar─▒n kurulmas─▒ sa─članmal─▒d─▒r.
  • Demiryollar─▒ bir┬á yap─▒m┬á program─▒na ba─članmal─▒d─▒r.
  • Eme─či ile ├žal─▒┼čanlara amele de─čil, i┼č├ži denmelidir.
  • Kurulu┼člara sendika hakk─▒ tan─▒nmal─▒d─▒r.

T├╝rkiye Cumhuriyeti’nin 1923-1929 d├Ânemi ekonomi politikas─▒na damgas─▒n─▒ vuran ─░zmir ─░ktisat Kongresi’nin oy birli─či ile al─▒nm─▒┼č kararlar─▒ndan┬á bence en ├Ânemlisi,┬á 1925 y─▒l─▒nda┬á A┼čarÔÇÖ─▒n kald─▒r─▒lmas─▒d─▒r.┬á A┼čar,┬á b├╝t├ženin gelir kaleminde ├Ânemli bir yer tutmas─▒na ra─čmen┬á Kongre ile┬á liberal bir ekonomi tasarland─▒─č─▒ ve liberalizmin temeli ├Âzel m├╝lkiyete dayand─▒─č─▒ndan, kald─▒r─▒lmas─▒ gerekiyordu. Cumhuriyet idaresi, SultanÔÇÖ─▒n m├╝lk├╝n├╝n sahiplik s─▒fat─▒n─▒ halka intikal ettirince a┼čar─▒n al─▒nmas─▒n─▒n mant─▒─č─▒ da┬á son bulmu┼čtur.

─░kinci ─░zmir ─░ktisat Kongresi 2-7 Kas─▒m 1981 tarihinde ger├žekle┼čtirilmi┼čtir. Kongre’nin toplanmas─▒ karar─▒ndaki as─▒l ama├ž, bir yandan Cumhuriyet’in kurucusu B├╝y├╝k Atat├╝rk’├╝┬á anmak, ├Âte yandan da┬á T├╝rkiyeÔÇÖnin o g├╝n hangi noktada bulundu─čunu, gelece─činden ne bekledi─čini belirtecek g├Âr├╝┼člerin ifade edilmesi i├žin ortak bir zemin haz─▒rlamaktad─▒r. B├╝lent Ulusu’nun direktifi ile Ba┼čbakan Yard─▒mc─▒s─▒ Turgut ├ľzal’─▒n ba┼čkanl─▒─č─▒nda kurulan ÔÇť─░kinci ─░zmir ─░ktisat Kongresi Tertip KomitesiÔÇŁ taraf─▒ndan olgunla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Kongre’nin 10 y─▒lda bir yap─▒lmas─▒, ilerdeki ikinci 5 y─▒ll─▒k kalk─▒nma plan─▒na ─▒┼č─▒k tutmas─▒ ve bu planlara y├Ân vermesi d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝r.

├ť├ž├╝nc├╝ ─░zmir ─░ktisat Kongresi 4-7 Haziran 1992 tarihleri aras─▒nda yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Kongrenin 1923 ve 1981 y─▒llar─▒nda yap─▒lan ─░ktisat Kongrelerinden iki temel fark─▒┬á vard─▒r. Bunlardan birincisi┬á bu Kongre’nin uluslararas─▒ kat─▒l─▒ma a├ž─▒k olmas─▒, ikincisi ise siyasi parti temsilcilerinin g├Âr├╝┼člerini dile getirmelerine imk├ón veren bir de─čerlendirme ve sonu├ž paneli ile bitiyor olmas─▒d─▒r.┬áKongre’nin amac─▒, m├╝mk├╝n olan en geni┼č kat─▒l─▒mla b├╝t├╝n g├Âr├╝┼člerin teknik seviyede ve siyasi g├Âr├╝┼člerle de desteklenmi┼č olarak tart─▒┼č─▒lmas─▒n─▒┬á sa─člayarak┬á ├╝zerinde g├Âr├╝┼č birli─čine var─▒lan konular─▒n ekonomik ve sosyal konulardaki karar al─▒c─▒lara sunmaktad─▒r.┬áT├╝rkiye ekonomisinde makro ekonomik istikrar─▒n sa─članmas─▒ ve┬á kamu a├ž─▒klar─▒ ve finansman─▒n makul┬á seviyeye┬á indirilmesi, enflasyonsuz┬á bir b├╝y├╝menin sa─članmas─▒ ve bunlar yap─▒l─▒rken sosyal boyutun da hi├žbir ┼čekilde ihmal edilmemesi┬á hedeflenmi┼čtir. Devletin temel g├Ârevinin; ekonomik, sosyal ve teknolojik altyap─▒y─▒┬á d├╝zenlemek┬á ve geli┼čtirmek oldu─ču bir┬á defa daha ortaya konmu┼čtur.

D├Ârd├╝nc├╝ ─░zmir ─░ktisat Kongresi 5-9 May─▒s 2004 tarihlerinde┬á Ba┼čbakanl─▒k Devlet Planlama Te┼čkilat─▒ÔÇÖn─▒n koordinasyonunda ger├žekle┼čtirilmi┼čtir. T├╝rkiyeÔÇÖnin uzun┬á d├Ânemde┬á bilgi toplumuna d├Ân├╝┼čmesi ve ABÔÇÖye ├╝yelik perspektifi KongreÔÇÖnin ana temalar─▒n─▒ olu┼čturmu┼čtur. Bu┬á kapsamda┬á y├╝ksek ve istikrarl─▒ b├╝y├╝me h─▒z─▒n─▒n sa─članmas─▒n─▒, giri┼čimcili─čin ve rekabet g├╝c├╝n├╝n art─▒r─▒lmas─▒n─▒, b├Âlgesel geli┼čme dinamiklerinin harekete ge├žirilmesini, gelir da─č─▒l─▒m─▒n─▒n iyile┼čtirilmesini, yoksullukla m├╝cadeleyi ve iyi y├Âneti┼čimi hedefleyen ├ž├Âz├╝m ├Ânerileri ve stratejiler ortaya konmu┼čtur.

  • Nevin BALTA

 

Kaynaklar :

www.atam.gov.tr┬áÔÇ║ ataturkun-soylev-ve-demecleri

─░zmir Yollar─▒nda, s. 103-126.

─░zmir ─░ktisat Kongresi, www.dergipark.org.tr/Y─▒l: 2019, Cilt: 3, Say─▒ : 5, s.27-70.

 

Nevin BALTA

Gaziantep 1968, Gazi ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Gazetecilik ve Halkla ─░li┼čkiler B├Âl├╝m├╝ (1988) mezunu. Gazi ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Master Program─▒n─▒ 1992ÔÇÖde tamamlad─▒. T├╝rk Dil Kurumunun a├žt─▒─č─▒ s─▒nav─▒ kazanarak Uzman Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ kadrosuyla 1989ÔÇÖda i┼če ba┼člad─▒. 3 y─▒l sonra Uzman kadrosuna atand─▒. TDKÔÇÖde Ki┼či Adlar─▒ S├Âzl├╝─č├╝ ├çal─▒┼čma Grubunda ve Dil Bilimi ve Dil Bilgisi Kolundaki ├žal─▒┼čmalara kat─▒ld─▒. T├╝rk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk D├╝nyas─▒ Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk Dili Ara┼čt─▒rmalar Y─▒ll─▒─č─▒ Belleten dergilerinin yay─▒na haz─▒rlanmas─▒nda g├Ârev ald─▒. ├çe┼čitli gazete ve dergilerde; yer adlar─▒, dil, edebiyat, bas─▒n tarihi ve folklor konulu yaz─▒lar─▒ yay─▒mlanmaktad─▒r. H├ólen T├╝rk Dil Kurumunda Uzman olarak g├Ârev yapmaktad─▒r. Eserleri: ÔÇó T├╝rk D─▒┼č Politikas─▒-Milliyetten Yans─▒malar, Lazet Ofset Yay─▒nlar─▒, 2005. ÔÇó D├╝┼č├╝nce Okyanusu Mevlana, Kanguru Yay─▒nlar─▒, 2. bask─▒, Ankara 2008. ÔÇó Gaziantep Yer Adlar─▒ ├ťzerine Bir ─░nceleme, Gaziantep Valili─či-─░l K├╝lt├╝r ve Turizm M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ortak Yay─▒n─▒, Gaziantep, 2010. ÔÇó Anadolu Kad─▒n Ba┼čl─▒klar─▒, Alter Yay─▒nc─▒l─▒k, 2014. ÔÇó Antep-Halep-┼×am ├ť├žgeninde Kuvay─▒ Milliye (Bask─▒ a┼čamas─▒nda). ÔÇó E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Nevin Balta
  • YEN─░
Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 11 Mart 2023
Gazi’nin Stadyumu

Gazi’nin Stadyumu

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Ben ┼×eyh Bedreddin

Ben ┼×eyh Bedreddin

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Anadolu ve T├╝rkler

Anadolu ve T├╝rkler

Tahsin ┼×─░M┼×EK, 26 ┼×ubat 2023
Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

Haber Merkezi, 25 ┼×ubat 2023
Demokrasiye Ge├ži┼čin ─░lk Se├žimi: 1946

Demokrasiye Ge├ži┼čin ─░lk Se├žimi: 1946

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 22 ┼×ubat 2023
Bursa’da Nostaljik Bir Gezinti

Bursa’da Nostaljik Bir Gezinti

Haber Merkezi, 20 ┼×ubat 2023
Bir D├Ânemin Efsanesi: Alasya Oyuncaklar─▒

Bir D├Ânemin Efsanesi: Alasya Oyuncaklar─▒

Haber Merkezi, 4 ┼×ubat 2023
BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

Haber Merkezi, 23 Ocak 2023