Ta┼člar─▒n Anlatt─▒─č─▒ T├╝rkler

Ta┼člar─▒n Anlatt─▒─č─▒ T├╝rkler

  • Murad ADJ─░

T├╝rklerin ve Bozk─▒r─▒n Kadim Tarihi Ta┼člar─▒n Dili siyaset├žiler i├žin tarihi tahrif etmek ├žok kolay ve ayn─▒ zamanda ├Ânemli bir i┼č haline gelmi┼čtir. Profes├Âr ThomsenÔÇÖin do─črulu─ču tart─▒┼č─▒lamaz beyannamesini bile dikkate almadan sanki hi├ž olmam─▒┼č gibi davrand─▒lar. Arkeolojik bulgulara g├Âre, AltayÔÇÖda ilk kabileler bundan iki y├╝z bin y─▒l ├Ânce ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒. Bu kabileler g├╝neyden, Hindi├žin taraf─▒ndan gelmi┼čti. AsyaÔÇÖn─▒n en eski yerle┼čim b├Âlgeleri de orada bulunmu┼čtur. Bu yerle┼čkelerin tarihi yakla┼č─▒k olarak bir milyon y─▒la dayanmaktad─▒r. Altay da─člar─▒ kadim insanlar taraf─▒ndan neden bu kadar seviliyordu? Sebep, tabiat─▒n g├╝zellikleri mi? ├çok k├╝├ž├╝k ihtimalÔÇŽ Emniyetli olu┼čunu ve beslenme ┼čartlar─▒ a├ž─▒s─▒ndan uygunlu─čunu ileri s├╝rsek belki de daha do─čru olur.

***

Her ┼čey, son derece basit bir olayla ba┼člam─▒┼čt─▒. ├çok s─▒k g├Ârmeye al─▒┼č─▒k olmad─▒─č─▒m─▒z ├ólimlerden biri olan, arkeolog Aleksey Pavlovi├ž Okladnikov, bir g├╝n Gorno-Altaysk ilinde bir parkta dola┼č─▒yordu. K├╝├ž├╝k Ulalinka Nehri boyunca, patikada d├╝┼č├╝nceler i├žinde gezerken, nehir boyunca sa─čda solda da─č─▒lm─▒┼č ta┼člardan biri g├Âz├╝ne ├žarpt─▒. Ta┼č─▒ kald─▒rd─▒. ─░┼čte bu bir ke┼čif idi. Bu anÔÇŽ Bu andan sonra her ┼čey de─či┼čti. Okladnikov, b├╝t├╝n d├╝nya taraf─▒ndan tan─▒nan bir ├ólim oldu. Bu ta┼č, ilkel insanlar─▒n kulland─▒─č─▒ ta┼čtan bir alet idi! Bu ke┼čif tesad├╝f de─čildi. Okladnikov, b├╝t├╝n hayat─▒ ile bu ke┼čfe kendisini haz─▒rlam─▒┼čt─▒. ─░lk ├ža─č insan─▒, ta┼čtan kesici alet yapmak i├žin, ├žak─▒l─▒n bir taraf─▒n─▒ sivriltmi┼čti. Nehir sular─▒ bir ta┼č─▒ bu ┼čekilde sivriltemezdi. Bunu ancak insan yapabilirdi. Ger├žek arkeolog binlerce ta┼č─▒n aras─▒nda tek olan o ta┼č─▒ mutlaka g├Âr├╝r.

Okladnikov, Ulalinka Nehrinin yan─▒ndaki tepeye bir ara┼čt─▒rma grubuyla geldi ve kaz─▒ i┼člerini ba┼člatt─▒. Her ak┼čam bando ├žal─▒nan ┼čehirdeki bu bah├žede, ilk insanlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ en eski yerle┼čim yerlerinden biri bulunmaktayd─▒. Hayretler i├žinde kalan insanlar─▒n g├Âz├╝ ├Ân├╝nde ma─čaray─▒ a├žt─▒lar.

B├Âylece AltayÔÇÖdaki ilk ├ža─č insan─▒n─▒n en eski yerle┼čim b├Âlgesi bulunmu┼čtu. Bu yere, yak─▒n─▒nda akan Ulalinka Nehrinin ad─▒ndan dolay─▒, Ulalinka ad─▒ verildi. Daha sonra ilk ├ža─č insan─▒n─▒n AltayÔÇÖ da ya┼čad─▒─č─▒ di─čer yerle┼čim b├Âlgeleri de bulundu. Ta┼čtan yap─▒lm─▒┼č baltalar, b─▒├žaklar, ok u├žlar─▒, ba┼čka e┼čyalar ve eserlerÔÇŽ

Altay art─▒k me┼čhur olmu┼čtu. B├╝t├╝n d├╝nya AltayÔÇÖ─▒n sesini duydu. Baz─▒ arkeolojik buluntular o kadar nadir rastlanan cinstendi ki, g├Âren pek ├žok ├ólimi bile ┼ča┼č─▒rt─▒yordu. Di─čer yerle┼čim b├Âlgelerinde rastlanan buluntulardan ├žok farkl─▒ idi. Mesel├ó, ta┼čtan yap─▒lm─▒┼č b─▒├žaklar ve han├žerler bir t─▒ra┼č b─▒├ža─č─▒ kadar keskindi. Onlarla rahatl─▒kla t─▒ra┼č olunabilirdi. ├ça─čda┼č insan bile bu kalitede ta┼čtan aletler yapamazd─▒. ├ç├╝nk├╝ bunlar─▒n yap─▒lmas─▒ i├žin de aletler ve tezg├óhlar l├óz─▒md─▒. Altayl─▒lar ise, hi├žbir alet ve tezg├óh kullanmadan yapabilmi┼člerdi. Nas─▒l yap─▒yorlard─▒? Bunun a├ž─▒klamas─▒ ├žok basittir. Ger├ži, bu basit dehay─▒ anlamak i├žin arkeologlar fizik├žilerden yard─▒m istemi┼č ve birlikte deneme yapm─▒┼člard─▒. Bu sorunun cevab─▒na birlikte ula┼čmay─▒ ba┼čard─▒lar. Me─čer Altayl─▒ ustalar, ilk ├ža─č insanlar─▒n─▒n yapt─▒─č─▒ gibi ta┼č─▒ di─čer bir ta┼čla i┼člemiyorlarm─▒┼č. Altayl─▒lar ta┼č─▒ ate┼č ve suyla i┼čliyorlard─▒. Dolay─▒s─▒yla onlar─▒n yapt─▒klar─▒ aletler d├╝nyada tek ├Ârnektir. Elbette, b├Âyle cidd├« bir i┼čleme her ta┼č dayanmazd─▒. Ancak bu i┼člem i├žin ├žok nadir bulunabilen nefrit ta┼č─▒ (ye┼čim) kullan─▒labilirdi. Siyah damarlar─▒yla bu ye┼čilimsi mineral, y├╝ksek dayan─▒m ├Âzelli─čine sahiptir. AltayÔÇÖ da nefrit kaynaklar─▒ mevcuttu. Altay sakinleri de bunu ke┼čfetmi┼č ve kullanm─▒┼čt─▒.

ALTAY’DAN ─░LK G├ľ├ç

Kadim AltayÔÇÖdaki ma─čara hayat─▒ binlerce y─▒ld─▒r devam ediyordu. ─░nsanlar ge├žimini eskiden oldu─ču gibi avc─▒l─▒k ve bal─▒k├ž─▒l─▒kla sa─čl─▒yordu. Ama gene de sakin g├Âr├╝nen bu hayatta baz─▒ de─či┼čiklikler oluyordu: Mesel├ó arkeologlar metalden yap─▒lm─▒┼č e┼čyalara rastlamaya ba┼člad─▒lar. Bu e┼čyalar bronzdand─▒r, yani bak─▒r ve kalay─▒n kar─▒┼č─▒m─▒ndan. Demek ki, Kadim AltayÔÇÖ da ta┼č devri yerini bronz devrine b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Art─▒k bronzdan yapt─▒klar─▒ baltalarla a─ča├ž kesebiliyorlard─▒! A─ča├ž kesmek, sanki b├╝y├╝k bir i┼č mi diyebilirsiniz! ├ľncelikle tabiat─▒n g├╝c├╝ne ba─čl─▒l─▒k sona ermi┼čtir. ─░nsan ma─čaradan ├ž─▒km─▒┼čt─▒! Art─▒k kendisine ev yapabilirdi. Demek ki art─▒k a─ča├žtan s─▒cak evler in┼ča etmeyi ├Â─črenmi┼čti. Bu ah┼čap evlere kuren ad─▒ veriliyordu.

Kuren ├Âzel bir ev tipidir. Bu evlerin penceresi, kap─▒s─▒ ve tahta kapl─▒ zemini yoktu. Sadece duvarlar─▒ ve ├žat─▒s─▒ vard─▒. Duvarlar d─▒┼čtan toprak dolgu i├žine al─▒n─▒yor veya yerin alt─▒na g├Âm├╝l├╝yordu. Kurenler yukar─▒dan sekizgen olarak g├Âr├╝n├╝yordu. Kurenlerin giri┼či do─ču y├Ân├╝nde idi. Bu as─▒rlar boyunca s├╝recek bir T├╝rk gelene─čidir. Bildi─čimiz kap─▒ yerine deriden yap─▒lm─▒┼č bir perde as─▒yorlar, zemini de kuru ot veya samanla kapl─▒yorlard─▒.

Kurenlerin ortas─▒nda bir ocak bulunurdu. Duman─▒n ├ž─▒kmas─▒ ve ─▒┼č─▒─č─▒n girmesi i├žin ├žat─▒da bir baca deli─či a├ž─▒l─▒yordu. En so─čuk havalarda, ayazlarda bile bu kurenler s─▒cakt─▒. Eski insanlar, kurenler in┼ča ederek, daha do─črusu yeni k├Âyler in┼ča ederek, yava┼č yava┼č Altay vadilerine do─čru a├ž─▒l─▒yorlard─▒. Tomruktan yap─▒lm─▒┼č evler ┼č├╝phesiz Altayl─▒lar─▒n ├╝r├╝n├╝d├╝r. Bu ke┼čif, ilk ├ža─č insanlar─▒n─▒ ma─čaralardan geni┼č d├╝nyaya ├ž─▒kartan b├╝y├╝k bir ke┼čiftir. O ├ža─člarda baz─▒ kabileler AltayÔÇÖdan kuzeye do─čru, UralÔÇÖ a gitmi┼člerdi. Buraya geldiklerinde bilgilerini de getirmi┼člerdi. UralÔÇÖ da da ayn─▒ tarz kurenler in┼ča ediyorlard─▒. Ormanlarda ve nehir k─▒y─▒lar─▒nda yeni k├Âyler kurulmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Bu izler bug├╝ne kadar muhafaza edilmi┼čtir. Altay evleriyle hemen hemen ayn─▒d─▒rlar. Ev e┼čyalar─▒, ├žal─▒┼čma aletleri ve di─čer pek ├žok e┼čyalar da ayn─▒d─▒r.

Arkeologlar, UralÔÇÖ da o ├ža─člardan kalan ┼čehir izlerine de rastlam─▒┼člard─▒r. Demek ki, AltayÔÇÖda da buna benzer ┼čehirler olmu┼čtur. Kadim Altay ┼čehirleri biliniyor. Ama bu ┼čehirlerin hi├ž ara┼čt─▒r─▒lmad─▒─č─▒n─▒ da b├╝y├╝k bir esefle belirtmek istiyoruz. Ama her ┼čeye ra─čmen bu ┼čehirler vard─▒! Bug├╝ne kadar UralÔÇÖ da en iyi ara┼čt─▒r─▒lm─▒┼č Arkaim ┼čehrinin tarihi be┼č bin y─▒la uzanmaktad─▒r.

Arkaim ┼čehrinde metal i┼čleme ustalar─▒ ya┼č─▒yordu. Arkaim ┼čehrinin hemen hemen her avlusunda bir metal i┼čleme oca─č─▒ vard─▒. Bu ocaklar gece g├╝nd├╝z s├Ânmeden ├žal─▒┼č─▒yordu. Ural sakinleri yapt─▒klar─▒ bu ├╝r├╝nleri AltayÔÇÖ a g├Ât├╝r├╝yorlard─▒. AltayÔÇÖdan gelen kabileler UralÔÇÖda koloniler halinde ya┼č─▒yorlard─▒. Zamanla bir k─▒sm─▒ daha ileriye, iklimi yumu┼čak ve tabiat─▒ zengin olan bat─▒ya gittiler. H├ól├ó bir devlet olmayan, ama gelecekte kurulabilecek bir devletin halk─▒n─▒ olu┼čturacak her koloni veya kabile, as─▒rlar boyu kalacaklar─▒, yerle┼čime uygun yerler ar─▒yordu. ─░nsanlar─▒n hayat tarzlar─▒ gibi, dilleri de as─▒rlar boyunca de─či┼čikliklere u─čruyordu. ├ço─ču jest ve mimikten olu┼čan basit konu┼čma tarz─▒ ile anla┼čmak ├žok zor oluyordu. Sesler dili zenginle┼čtiriyordu, fakat bu dil, ancak ayn─▒ kabilede ya┼čayanlar taraf─▒ndan anla┼č─▒labiliyordu. ├ľnceleri basit de olsa sadece ayn─▒ dili bilen insanlar, zamanla birbirlerini anlamaya ba┼člam─▒┼člard─▒r. Bir milletin olu┼čumu tahmin edilemeyecek kadar uzun bir s├╝re├žtir. ┼×├╝phesiz, her kabile bir millet olu┼čturamaz.

KAD─░M ALTAY’IN KE┼×F─░

Altay ile ili┼čkisini kesmeyerek, ara s─▒ra oraya, ├Âz vatan─▒na u─čramay─▒ ihmal etmeyen o Ural muhacirleri de belki T├╝rk olarak adland─▒r─▒lm─▒┼člard─▒r. Zaten Altayl─▒lar da ├Âyle adland─▒r─▒lmakta idi. Gene de bu fikir tart─▒┼č─▒labilir. Arkaim, Sinta┼čt ve di─čer Ural ┼čehirleri ┼č├Âhretin zirvesinde iken, Altay g├Âlgede kalm─▒┼čt─▒. ─░lk kahramanlar, sarp da─člardan ve yol vermez ormanlardan ge├žerek yollar a├ž─▒yorlard─▒. Zapt olunamaz, ormanlarla kapl─▒ da─člara tayga demi┼člerdi. Tan─▒d─▒k bir kelime de─čil mi? Bug├╝nlerde bu kelime hemen her yerde biliniyor. Ama bu kelimenin nereden geldi─čini, nas─▒l ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nenler ├žok az.

─░lk g├Â├žmenler nas─▒l seyahat ederdi? Rastgele mi yol al─▒n─▒rd─▒? Kesinlikle hay─▒r. Onlar, yolunu g├╝ne┼če g├Âre tespit ederlerdi. G├Âky├╝z├╝ndeki y─▒ld─▒z haritas─▒n─▒ okumay─▒ ├Â─črenmi┼člerdi. ├çok iyi bildikleri nehirleri pusula gibi kullanarak, yollar─▒n─▒ tespit ediyorlard─▒. ├ç├╝nk├╝ onlar, nehirlerin nerede do─čdu─čunu ve nereye akt─▒─č─▒n─▒ ├žok iyi biliyorlard─▒.

Kadim d├Ânemlerde AltaylarÔÇÖdaki nehirlerin ├Âzel adlar─▒n─▒n olmad─▒─č─▒ ortadad─▒r. Bilim adamlar─▒n─▒n tahminlerine g├Âre, ├Ânceleri b├╝t├╝n nehirler sadece ÔÇťKatunÔÇŁ (hatun) diye bir kelime ile adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Sonra bu eski ad, Katun ad─▒ muhafaza edilerek, AltayÔÇÖdaki b├╝y├╝k ve ├Ânemli nehire, Katun NehriÔÇÖne ├Âzel ad olarak verilmi┼čtir. Beyaz karl─▒ tepelerden ba┼člayan di─čer bir nehir ise, Biya diye adland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. As─▒rlara dayanan bu eski adlar co─čraf├« haritalarda ebed├« izler b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Biya ve Katun nehirleri co┼čku ile da─člardan, vadilerden ge├žerek, Kuzey Buz DeniziÔÇÖ ne kadar akan, ba┼čka bir b├╝y├╝k ve geni┼č nehirle, Ob NehriÔÇÖyle birle┼čmektedir.

Dikkat edilirse, bu adlar─▒n hepsi, T├╝rk k├Âkenlidir! Biya ve Katun kelimelerinin T├╝rk dilinde kar┼č─▒l─▒─č─▒ ÔÇťbeyÔÇŁ ve ÔÇťhatunÔÇŁ ; Ob kelimesi ise ÔÇťnineÔÇŁ anlam─▒na gelmektedir. Demek ki, da─člar─▒n, nehirlerin ve g├Âllerin adlar─▒n─▒, yani co─čraf├« adlar─▒ inceleyerek, bir millet hakk─▒nda ├žok ┼čey ├Â─črenebiliriz. Bu da bir ilimdir. Bu bilim dal─▒na Toponimi denilmektedir. Bu alandaki uzmanlar─▒n say─▒s─▒ bir elin parmaklar─▒ndan biraz fazlad─▒r. ├ç├╝nk├╝, bu alanda ├žal─▒┼čan bir bilim adam─▒n─▒n tarih, co─črafya, dil ve etnografya gibi ilimlerde derin bilgilere sahip olmas─▒ gerekir. Hemen hemen her ┼čeyi bilmek zorundad─▒r.

Eduard Makarovi├ž Murzayev bir toponimi uzman─▒d─▒r. MurzayevÔÇÖ in ÔÇťT├╝rk Co─črafya Adlar─▒ÔÇŁ isimli kitab─▒, AltayÔÇÖ─▒n ve AvrasyaÔÇÖn─▒n pek ├žok s─▒rr─▒n─▒ a├ž─▒klam─▒┼čt─▒r. Bu kitab─▒ okuduktan sonra, co─črafya atlas─▒na ba┼čka bir g├Âzle bakmaya ba┼čl─▒yorsunuz.

Mesel├ó, herkes taraf─▒ndan bilinen Yenisey NehriÔÇÖnin ad─▒ ├žok ┼čey ifade etmektedir. Bu nehrin k─▒y─▒lar─▒nda Altayl─▒lara ait ├žok eski, pek ├žok yerle┼čim b├Âlgesi bulunmu┼čtur. ─░lk T├╝rklerin millet olarak tam buralarda g├Âr├╝nd├╝─č├╝ne dair rivayetler muhafaza edilmi┼čtir. T├╝rkler bu nehri, ÔÇťAnasuÔÇŁ diye adland─▒rm─▒┼člard─▒. Bu da ÔÇťAna SuÔÇŁ demektir. Eski T├╝rklerde nehir ile, ba┼čka bir deyi┼čle, su kavram─▒ ile ├žok ┼čey ifade edilmektedir. Mesel├ó, yeni do─čmu┼č bir bebe─či nehrin buz gibi so─čuk suyuna dald─▒r─▒p ├ž─▒kart─▒yorlard─▒. Bebek h├ól├ó ya┼č─▒yorsa sa─čl─▒kl─▒ demekti; de─čilse kimse fazla ├╝z├╝lm├╝yordu. Millet sa─čl─▒─č─▒n─▒ buna bor├žluydu! G├╝├žl├╝ anlam─▒na gelen ÔÇťT├╝rkÔÇŁ kelimesi buradan gelmi┼č olamaz m─▒?

D├╝nyan─▒n en derin ve en temiz g├Âl├╝ BaykalÔÇÖ─▒n ad─▒ ile bu ad─▒n eski dildeki anlam─▒ ├žoktan unutulmu┼čtur. Kadim T├╝rklerin dilinde bu g├Âl├╝n ad─▒n─▒n anlam─▒, ÔÇťkutsal g├ÂlÔÇŁ idi ve insanlar ona gururla ÔÇťBay G├ÂlÔÇŁ diyordu. Baykal da─člar─▒ndan do─čan nehir ise, her ┼čeyini, eski ad─▒n─▒ da tarihini de kaybetmi┼čtir. Bug├╝n, bu nehrin ad─▒ Lena. Halbuki, bu nehrin eski ad─▒ ─░li idi, yani ÔÇťdo─čuluÔÇŁ. ─░li Nehri kadim AltayÔÇÖ─▒n en do─čusundaki nehir idi. Altay soyundan gelen baz─▒ insanlar, zor g├╝nlerde evlerini bu nehrin k─▒y─▒lar─▒nda yapm─▒┼člard─▒. Eski zamanlardan beri bu havzada T├╝rk dilinde konu┼čmalar duyulmaktad─▒r. Saha-YakutistanÔÇÖ─▒n geni┼č topraklar─▒ bug├╝n bilinen kadim T├╝rk D├╝nyas─▒n─▒n en ger├žek ve nadir hazinelerinden biridir.

Kadim Altay, tam olarak Bay G├ÂlÔÇÖ den ve Saha-YakutistanÔÇÖ dan ba┼čl─▒yor ve uzaklara, yani bat─▒ya, Avrasya bozk─▒rlar─▒na kadar uzan─▒yordu. Toponimi, net ve do─čru bir bilim dal─▒d─▒r. Her milletin kendine has bir adland─▒rma ├╝slubunun var oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r. Mesel├ó, T├╝rkler da─člara bir ad veriyordu, ama bu ad k├Ât├╝l├╝klere ve fel├óketlere yol a├žabilir diye tel├óffuz edilemiyordu. Dolay─▒s─▒yla ayn─▒ da─č─▒n bazen iki, hatta ├╝├ž ad─▒ olabilirdiÔÇŽ Da─člar─▒n koruyucular─▒na ┼čirin g├Âz├╝kmek ve onlar─▒n g├Âz├╝ne girmek i├žin insanlar kurbanlar kesiyordu. Kadim T├╝rkler, baz─▒ da─člar─▒n tepesinde obo mabetleri kuruyorlard─▒. G├╝nahlar─▒ndan ar─▒nmak i├žin buraya kurbanlar getiriliyordu. Baz─▒ Kadim Altay da─člar─▒n─▒n adlar─▒nda ÔÇťOboÔÇŁ kelimesi de bulunuyor. Mesel├ó Obo-Oz─▒, Obo-Tu. G├╝nahk├ór ki┼či zirveye, g├╝nah─▒n─▒n b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne uygun ├Âl├ž├╝de bir ta┼č getirmek zorundayd─▒. Obo i┼čte bu ÔÇťaf ta┼člar─▒ndanÔÇŁ kuruluyordu. Kadim T├╝rkler, da─člar─▒ kutsalla┼čt─▒r─▒yor ve aff─▒ da buralardan umuyordu. Altayl─▒lar her da─č─▒ de─čil, sadece kutsal da─člar─▒ ziyaret ediyorlard─▒. Bir da─č nas─▒l kutsal say─▒l─▒yordu? Neden? Elbette, bug├╝n bunu kimse hat─▒rlam─▒yor. ├ť├ž tepeli S├╝mer Da─č─▒ her zaman i├žin ├žok ├Ânemli olmu┼čtu. Bu da─č, d├╝nyan─▒n, yani MeruÔÇÖnun merkezidir. Buras─▒ Kadim AltayÔÇÖ─▒n en kutsal yeri idi. Kimse burada y├╝ksek sesle konu┼čmazd─▒. Hi├ž kimse bu da─č─▒n etraf─▒nda ava ├ž─▒kamazd─▒. Otlar─▒n─▒ koparamazd─▒. Aksi g├╝nah say─▒l─▒yordu. Sonra daha ba┼čka kutsal zirveler oldu─ču da ├Â─črenildi: Borus, Tanr─▒ Han, KaylasÔÇŽ Bayramlarda bu kutsal da─člar─▒n eteklerinde binlerce insan bir araya geliyordu. Kadim T├╝rkler senede bir defa ├çam Bayram─▒ yap─▒yorlard─▒. ├çam Bayram─▒ b├╝y├╝kler ve ├žocuklar i├žin ├žok beklenen bir bayramd─▒. Bu gelenek de unutulmad─▒.

ÇAM BAYRAMI

AltayÔÇÖ da ├žam a─čac─▒n─▒n her zaman esrar dolu bir g├╝zelli─če sahip oldu─ču kabul edilmi┼čtir. ├çam a─čac─▒ eski zamanlardan beri T├╝rklerde kutsal say─▒l─▒yordu. Bu a─čac─▒n eve girmesine izin veriyorlard─▒. ├ť├ž-d├Ârt bin y─▒l ├Ânceleri, yani insanlar─▒n ├žok tanr─▒l─▒ dinlerin tanr─▒lar─▒na inand─▒klar─▒ ├ža─člarda, ├çam a─čac─▒n─▒ ululamak i├žin bayramlar yap─▒yorlard─▒. T├Ârenler tanr─▒lar─▒n ve ruhlar─▒n dinlenme mek├ón─▒nda ya┼čayan, YersuÔÇÖ ya ithaf ediliyordu. YersuÔÇÖnun yan─▒nda aksakall─▒ ├ťlgen vard─▒. ├ťlgen, yeralt─▒ndaki alt─▒n ├žitli alt─▒n saray─▒nda, alt─▒n bir tahtta oturuyor, g├Âsteri┼čli k─▒rm─▒z─▒ bir kaftan giyiyordu. G├╝ne┼č ve ay onun emri alt─▒ndayd─▒. ├çam bayram─▒ k─▒┼č─▒n tam ortas─▒nda, 25 Aral─▒kta ba┼čl─▒yordu. Bu tarihte g├╝n geceyi yeniyordu. ─░nsanlar ├ťlgenÔÇÖe dua ediyor ve iade edilen g├╝ne┼č i├žin te┼čekk├╝r ediyorlard─▒. Dualar─▒n─▒n kabul edilmesi i├žin de, ├ťlgenÔÇÖin ├žok sevdi─či bir ├žam a─čac─▒n─▒ s├╝sl├╝yorlard─▒. Eve getirdikleri ├žam a─čac─▒n─▒n dallar─▒na parlak renkli, kurdele benzeri bezler ba─čl─▒yorlar ve yan─▒na da hediyeler yerle┼čtiriyorlard─▒. ─░nsanlar g├╝ne┼čin karanl─▒─č─▒ yenmesini kutluyor, bunun i├žin b├╝t├╝n gece e─členiyorlar, ÔÇťKora├žun, kora├žunÔÇŁ diye naralar at─▒yorlard─▒. Bu bayram─▒n ad─▒ Kora├žun idi. Bu kelime, eski T├╝rk dilinde ÔÇťazals─▒nÔÇŁ anlam─▒na gelmektedir. Gece azals─▒n, g├╝n uzas─▒n diye ba─č─▒r─▒yorlard─▒. ├çam a─čac─▒ ÔÇť├ťlgenÔÇÖin a─čac─▒ÔÇŁ olarak adland─▒r─▒l─▒yordu. ├çam a─čac─▒ bir m─▒zrak gibi ├ťlgenÔÇÖe yukar─▒y─▒, yani do─čru yolu g├Âsteriyordu.

Rus├žaÔÇÖdaki ÔÇťy├ÂlkaÔÇŁ kelimesi ÔÇťyolÔÇŁ yani T├╝rk├žeÔÇÖ deki ÔÇťyolÔÇŁ kelimesinden do─čmu┼čtur; Y├Âlka Rus├žaÔÇÖ da ├žam a─čac─▒ demektir. Aradan as─▒rlar ge├žmesine ra─čmen bu eski bayram unutulmad─▒. Ger├ži ├ťlgenÔÇÖin ad─▒ de─či┼čti; Ded Moroz, Santa Klaus veya Noel Baba oldu. Ama onun bayramdaki rol├╝ ve k─▒yafeti hi├ž de─či┼čmemi┼čtir. Kaftan, ┼čapka, ku┼čak ve ke├žeden yap─▒lm─▒┼č ├žizmeler, yani Ded MorozÔÇÖ un b├╝t├╝n k─▒yafeti Kadim T├╝rklere ait.

├ťlgen : ─░lk bak─▒┼čta ÔÇť├Âlen, ├ÂlgenÔÇŁ kelimelerini an─▒msatabilir. ├ťlgenÔÇÖ in Yeralt─▒ Tanr─▒s─▒ olmas─▒ da ÔÇť├Âl├╝mÔÇŁ kelimesini ├ža─čr─▒┼čt─▒r─▒r. Ama ÔÇť├ťlgenÔÇŁ kelimesi ÔÇť├╝lken, ├╝lgenÔÇŁ yani ÔÇťb├╝y├╝kÔÇŁ anlam─▒na gelmektedir. Baz─▒ ├ža─čda┼č T├╝rk leh├želerinde bu kelime h├ól├ó ÔÇťb├╝y├╝kÔÇŁ anlam─▒nda kullan─▒lmaktad─▒r.

Ded Moroz : Rus├ža ÔÇťAyaz AtaÔÇŁ anlam─▒na gelmektedir. mutlulu─čun simgeleridir. Kadim ressamlar eserlerinde insanlar─▒n nas─▒l ya┼čad─▒klar─▒n─▒, neyi konu┼čtuklar─▒n─▒ ve neye ibadet ettiklerini, ba┼čka deyi┼čle, hayat─▒ yans─▒tm─▒┼člard─▒r. Kaya ├╝zerindeki resimlerin as─▒l sanat de─čeri budur. ├ç├╝nk├╝ sanat bir dildir. Bir milleti millet yapan da dildir.

Murad ADJ─░ “KIP├çAKLAR T├╝rklerin ve Bozk─▒r─▒n Kadim Tarihi” 1999 Moskova

Al─▒nt─▒ Kayna─č─▒:

  • www.turkcenindirilisi.com
  • https://www.turkcenindirilisi.com/turk-tarihi/altaylari-ne-guzel-anlatmis-taslarin-anlattigi-turkler-murad-adji-h76203.html

228 total views, 1 views today

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Murad ADJ─░

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒