U─čur Bora YUMAK
U─čur Bora  YUMAK
Mahmud ┼×evket Pa┼ča’n─▒n Markas─▒ Bilinmeyen Otomobili
  • 16 ┼×ubat 2022 ├çar┼čamba
  • +
  • -
  • U─čur Bora YUMAK /

Toplam: 1,284 , Bug├╝n: 4 Okuma

Mahmut ┼×evket Pa┼ča kimdir?
(1856, Ba─čdat ÔÇô 11 Haziran 1913, ─░stanbul), Osmanl─▒ askeri ve devlet adam─▒. 31 Mart ─░syan─▒ olarak bilinen ayaklanman─▒n bast─▒r─▒lmas─▒nda ve II. Abd├╝lhamidÔÇÖin tahttan indirilmesinde rol oynam─▒┼č, V. Mehmed saltanat─▒nda 23 Ocak 1913 ÔÇô 11 Haziran 1913 tarihleri aras─▒nda d├Ârt ay on dokuz g├╝n sadrazaml─▒k yapm─▒┼čt─▒r. 11 Haziran 1913 g├╝n├╝nde suikast sonucu ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

Bu otomobilin i├žinde Mahmud ┼×evket Pa┼ča bir tanesi yana─č─▒na gelen toplamda v├╝cuduna isabet eden 5 kur┼čun ile suikaste u─črayarak ├Âld├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r.

11 Haziran 1913 g├╝n├╝ ─░stanbul Muhaf─▒z─▒ Cemal Pa┼ča kendisini ziyarete gelip de y├Âneticilere suikastler d├╝zenlenebilece─čini, bu konudaki istihbarat ├╝zerine gereken ├Ânemlerin al─▒nmakta oldu─čunu, yine de yola ├ž─▒kt─▒─č─▒nda uyan─▒k davranmas─▒n─▒n uygun olaca─č─▒n─▒ s├Âyledi─činde, Mahmud ┼×evket Pa┼ča ┼ču cevab─▒ vermi┼č:
ÔÇťAdam!.. I┼č olaca─č─▒na var─▒r! Ne yapal─▒m? El h├╝km├╝ lillah (Tanr─▒n─▒n yarg─▒s─▒)!ÔÇŁ

Suikast nas─▒l ger├žekle┼čti?

Sadrazam ve Harbiye Naz─▒r─▒ Mahmud ┼×evket Pa┼ča Harbiye Nezaretindeki ├žal─▒┼čmas─▒n─▒ bitirmi┼č otomobili ile Bab─▒aliÔÇÖye gidiyordu. Solunda ba┼čyaveri E┼čref, kar┼č─▒s─▒nda ├Âteki yaveri Bahriye Y├╝zba┼č─▒s─▒ ─░brahim, ┼čof├Âr├╝n yan─▒nda ÔÇśa─čaÔÇÖs─▒ u┼ča─č─▒) Kaz─▒m A─ča oturuyordu.


Otomobil Harbiye Nezaretinin (bug├╝n Beyaz─▒tÔÇÖta ─░stanbul ├ťniversitesi merkez binas─▒) b├╝y├╝k kap─▒s─▒ndan ├ž─▒k─▒p Beyaz─▒t meydan─▒na ilerlemi┼čti. Tam ├çar┼č─▒kap─▒ÔÇÖya d├Ânecekti ki, yola bir cenaze alay─▒ ├ž─▒kt─▒. Az ilerde de bir ÔÇśkira arabas─▒ÔÇÖ (fayton) duruyordu. O d├Ânemde epey dar ve onar─▒lmakta olan yol t─▒kanm─▒┼čt─▒. Biraz daha ├Âtede bulunan, bozulmu┼č da onar─▒lacakm─▒┼č izlenimi veren otomobil, geli┼č gidi┼či iyice aksat─▒yordu.
Pa┼čan─▒n otomobili durduÔÇŽ
Durur durmaz, bozuk gibi g├Âr├╝nen otomobilin ├Ân├╝ndeki sar─▒ pardes├╝l├╝ adam ate┼č etmeye ba┼člad─▒. Az ilerdeki y─▒k─▒k duvar─▒n ├╝zerine ├ž─▒km─▒┼č bir adam da ayn─▒ anda Pa┼čaÔÇÖn─▒n otomobilini kur┼čun ya─čmuruna tuttu.
Sar─▒ pardes├╝l├╝ suikast├ž─▒ Pa┼čaÔÇÖn─▒n otomobiline yakla┼č─▒p ├╝├ž kur┼čun daha s─▒kt─▒. Hemen ard─▒ndan, arkada┼člar─▒yla birlikte az ilerdeki otomobile bindi. Otomobil h─▒zla Aksaray y├Ân├╝ne ilerledi, sur d─▒┼č─▒na ├ž─▒kt─▒ÔÇŽ
Pa┼čaÔÇÖn─▒n ┼čof├Âr├╝, sadrazam─▒ Harbiye NezaretiÔÇÖne g├Ât├╝rd├╝. ┼×of├Ârle E┼čref Bey kur┼čun yaras─▒ almadan kurtulmu┼člard─▒. Pa┼ča otomobilden al─▒n─▒p yukar─▒ya ta┼č─▒nd─▒. Askeri doktorlar bedenindeki kur┼čunlar─▒ ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼čt─▒lar. Ba┼čka doktorlar da ├ža─čr─▒ld─▒ÔÇŽ B├╝t├╝n ├žabalar sonu├žsuz kald─▒. Mahmud ┼×evket Pa┼ča bir saat daha ya┼čayabildi.

Gelelim otomobil gizemine

Mahmud ┼×evket Pa┼ča suikastinden sonra otomobil tahkikat i├žin Y─▒ld─▒z Saray─▒na g├Ât├╝r├╝lm├╝┼č ve uzun y─▒llar saray─▒n depolar─▒ yada kapal─▒ kap─▒lar─▒ ard─▒nda unutulmu┼č. Devam eden y─▒llarda kurulan Harbiye askeri m├╝zesinde sergilenmek ├╝zere tekrar g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒na ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č.


Askeri m├╝ze yetkilileri taraf─▒ndan otomobil hakk─▒nda ┼ču bilgiler yaz─▒lm─▒┼č. Otomobilin sol taraf─▒ndaki plakada karoserinin Avusturya ViyanaÔÇÖda, motorunun ise Almanya Daimler motor ┼čirketinde ├╝retildi─či yaz─▒yor. Bu bilgilerin d─▒┼č─▒nda otomobilin markas─▒n─▒n yer ald─▒─č─▒ bir bilgi yada logo bulunmuyor.

LAFFLY
Otomobilin ├Ân b├Âl├╝m├╝nde Laffly logosu yer al─▒yor ve bunun otomobilin markas─▒ oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝l├╝yor fakat otomobilin markas─▒ Laffly de─čil.

Firma 1898 y─▒l─▒nda Alexandre Laffly (1859-1937) taraf─▒ndan kuruldu. Askeri alanda ÔÇťLafflyÔÇŁ in ana de─čeri, t├╝m araziyi ve paletli ara├žlarla rekabeti art─▒rmak i├žin tasarlanm─▒┼č, ara├žlar─▒ arazi ┼čartlar─▒na uygun hale getiren bir modifikasyon markas─▒d─▒r.
Laffly taraf─▒ndan askeri kullan─▒m i├žin araziye uygun hale getirilen ara├ž listesi alt b├Âl├╝mde yer al─▒yor. Bu ara├žlar─▒n tamam─▒ kamyon ┼časisi ├╝zerine in┼ča edilmi┼č modellerdir. Laffly tarihi boyunca hi├ž bir zaman otomobil ├╝retimi yapmam─▒┼čt─▒r.

R-15 ~ 4├Ś4 kamyon serisi.
S-15 ~ 2.5 tonluk 6├Ś4/6 kamyon serisi.
S-20 ~ 3,2 tonluk 6├Ś6 kamyon serisi.
S-25 ~ 4 tonluk 6├Ś6 kamyon serisi.
S-35 ~ 5,2 tonluk 6├Ś6 kamyon serisi.
S-45 ~ 12 tonluk 6├Ś6 kamyon serisi.
V-10 ~ 2.5 tonluk 4/6 tekerlekli kamyon serisi.
V-15 ~ 2.5 tonluk 4/6 tekerlekli kamyon serisi.
W-15 ~ 2 tonluk 6├Ś6 kamyon serisi.

Madem ├Âyle Laffly logosu neden var?

Mahmud ┼×evket Pa┼čaÔÇÖn─▒n kullan─▒m─▒nda olan bu otomobil g├╝venlik sebebi ile z─▒rhl─▒ imi┼č. Hi├ž bir kayna─ča dayand─▒rmad─▒─č─▒m─▒z tamamen ┼čahsi fikrimiz olarak otomobilin ├╝retildikten sonra Laffly taraf─▒ndan z─▒rhland─▒r─▒lm─▒┼č olmas─▒ y├Ân├╝ndedir. Otomobilin ├Ân├╝ndeki Laffly logosunda da ÔÇťConstructeurÔÇŁ kelimesi otomobilin tekrar yap─▒land─▒r─▒ld─▒─č─▒ anlam─▒na geliyor.

Avusturya yap─▒m─▒ otomobil!

Harbiye askeri m├╝zesinde sergilenen ve pa┼čan─▒n suikastinden g├╝n├╝m├╝ze kadar kur┼čun delikleri ile korunmu┼č bu otomobilin markas─▒ i├žin 6 ihtimal var.

Bug├╝ne kadar AvusturyaÔÇÖda seri ├╝retim yapm─▒┼č otomobillerin markas─▒n─▒ ara┼čt─▒rd─▒k. Bu marklar─▒n ├╝retmi┼č olduklar─▒ modellerin g├Ârsellerini tek tek inceledik. Baz─▒ modellerin g├Ârsellerine ula┼čamam─▒┼č olsakta i├žlerinden Austro Daimler markas─▒n─▒ bir modeli pa┼čan─▒n otomobili ile ├žok b├╝y├╝k benzerlikler g├Âsteriyor.

Austria Motorenwerke Avusturya
Austro 1913 1914 Avusturya
Austro-Daimler 1899 1934 Avusturya
Austro-Fiat 1907 1936 Avusturya
Austro-Rumpler 1920 1936 Avusturya
Austro-Tatra 1934 1948 Avusturya

Austro Daimler

1899 ile 1934 y─▒llar─▒ aras─▒nda Alman Daimler motorlar─▒ kullanan Austro markas─▒ Harbiye askeri m├╝zesinde sergilenen Mahmud ┼×evket Pa┼čan─▒n otomobili ile nereyse ayn─▒ otomobiller. Austro Daimler markas─▒n─▒n ├╝retmi┼č oldu─ču otomobilin model ad─▒ ise 28/32 ÔÇťKaiserwagenÔÇŁ.
Austro Daimler ile ilgili konuyu biraz daha ilgin├ž hale getirmek istersek Ferdinand Porsche bu markada teknik tasar─▒mc─▒ olarak g├Ârev yapm─▒┼č ve bir ├žok ├Ânemli projeye imza atm─▒┼čt─▒r:

Mahmud ┼×evket Pa┼čaÔÇÖn─▒n otomobili

Austro Daimler 28/32 ÔÇťKaiserwagenÔÇŁ
Austro Daimler 28/32 ÔÇťKaiserwagenÔÇŁ

Her iki otomobilin de b├╝y├╝k benzerlikler┬á g├Âsterdi─či ┼č├╝phesiz ortada. Konu ile ilgili otomobil merakl─▒lar─▒n─▒n da g├Âr├╝┼člerini sab─▒rs─▒zl─▒kla bekliyoruz.

U─čur Bora YUMAK

1982 ─░zmir do─čumlu, Manisa Celal Bayar ├ťniversitesi'nde Makine ve Eski┼čehir Anadolu ├ťniversitesi'nde Uluslararas─▒ ili┼čkiler mezunu. Otomobiller ve tarih├želeri hakk─▒nda i├žerik olu┼čturuyor. www.ictenyanmali.com blog sayfas─▒n─▒n sahibi... eposta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
U─čur Bora Yumak
  • YEN─░
Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Prof. Dr. Nadir Paksoy, 15 May─▒s 2022
Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Ekrem Hayri PEKER, 23 Mart 2022
Ye┼čil Diyar Kosova

Ye┼čil Diyar Kosova

Haber Merkezi, 22 Mart 2022
Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ali E┼čref UZUNDERE, 22 Mart 2022
T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

U─čur Bora YUMAK, 12 Mart 2022
T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

Haber Merkezi, 12 Mart 2022