Quantcast
A├ž─▒l─▒m-Yorum-Sanat ve Sanat├ž─▒ (Hangisinden YadÔÇÖeyleyim G├Ânl├╝m├╝) – Belgesel Tarih

Dr. Halil ATILGAN
Dr. Halil  ATILGAN
A├ž─▒l─▒m-Yorum-Sanat ve Sanat├ž─▒ (Hangisinden YadÔÇÖeyleyim G├Ânl├╝m├╝)
  • 03 Aral─▒k 2022 Cumartesi
  • +
  • -
  • Dr. Halil ATILGAN /

Toplam: 302 , Bug├╝n: 3 Okuma

├ťlkemizde a├ž─▒l─▒m s├Âzc├╝─č├╝ dilimize tespih oldu. Bilen de bilmeyen de a├ž─▒l─▒m diyor. Varsa yoksa a├ž─▒l─▒mÔÇŽ Bir a├ž─▒l─▒md─▒r gidiyor. Hem de doludizgin. Ge├žti─čimiz g├╝nlerde bir de sanat├ž─▒ a├ž─▒l─▒m─▒ yap─▒ld─▒. ÔÇťAli, Veli, d├Ârt de ondan eveliÔÇŁ hepsi orada. Ba┼čbakan─▒n a├ž─▒l─▒m festivali yapaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝m. Zira festivalci zevat haz─▒r ve naz─▒r, emre amade bekliyordu. (Festivalci olmayanlar tenzih edilir)

Gerdan k─▒r─▒p racon kestiler. Hatta i├žlerinden biri ba┼čbakan─▒n ve ba─čl─▒ belediyelerinin yapaca─č─▒ festivallerde parsay─▒ kapabilmek i├žin a├ž─▒l─▒m bestesi yapaca─č─▒n─▒ s├Âylemi┼č. Deveye demi┼čler ÔÇŁNeden boynun e─čri.ÔÇŁ Deve cevap vermi┼č ÔÇťnerem do─čru kiÔÇŁÔÇŽ Evet, neremiz do─čru kiÔÇŽ

Efendim biz de sanat├ž─▒y─▒z. Sanat├ž─▒ kimli─čimiz oldu─ču halde festivalci olmad─▒─č─▒m─▒z i├žin okunmad─▒k. Evet, ben ve benim gibiler davet edilmedi. Haz─▒rlanan listede imimiz timiz yokÔÇŽ Ama nota ├Â─čretmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z. Nota de─čerlerini anlayamad─▒─č─▒ i├žin de─čerleri elmaya, portakala, paraya benzeterek zihinlerine yerle┼čtirmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z muhteremler oradayd─▒. Evet, ├Â─črenemedi─či i├žin: ─░ki d├Ârtl├╝k nota iki lira / ┬áBir d├Ârtl├╝k nota bir lira / Bir sekizlik nota 50 kuru┼č / Bir onalt─▒l─▒k nota 25 kuru┼č diyerek anlatmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m─▒z, buna ra─čmen anlamayarak nota ├Â─črenmeyi terk eden muhteremler de oradayd─▒. Kimler yoktu kiÔÇŽ Fele─či ta┼čtan indirenler, temrene derman, ÔÇťhasleteÔÇŁ hasret, ÔÇťkaddiÔÇŁ ne kadrin diyenlerin hepsi oradayd─▒. ÔÇťEyvallah ┼×ahÔÇÖ─▒m eyvallah, Hak L├ó ─░l├óhe ─░ll├óllahÔÇŁ diyerek kadeh kald─▒ran, semah d├Ânen, imparatorlar, devler, starlar, k─▒rklar yedilerÔÇŽ ├ço─ču oradayd─▒. Sadece kimli─činde sanat├ž─▒ yaz─▒lanlar yoktu. Aman AllahÔÇÖ─▒mÔÇŽ Y├╝z├╝m k─▒zard─▒ÔÇŽ

Ali bizim ┼×ahÔÇÖ─▒m─▒z
Kâbe Kıblegâhımız
Mira├žÔÇÖtaki Muhammed
O bizim padi┼čah─▒m─▒z

D├Ârtl├╝─č├╝ndeki t├╝rk├╝ s├Âz├╝nde ÔÇťMira├žÔÇŁ yerine ÔÇťbedra┼čepra┼čÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝n├╝ kullanarak ÔÇťBedra┼čÔÇÖtaki Muhammed ya da Epra┼čtaki Muhammed ┼čeklinde okuyanlar da oradayd─▒. ─░ki ├╝nl├╝ isim.┬á Sanat├ž─▒n─▒n sanat├ž─▒s─▒ÔÇŽ ├ťnl├╝lerin ├╝nl├╝s├╝ÔÇŽ Hayret ettim. ÔÇťMira├žÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝n├╝ bilmeyen muhteremler a├ž─▒l─▒m konusunda fikir beyan edecekler, devletin kaderiyle ilgili yorum yapacaklar. Vay benim T├╝rkiyeÔÇÖm vay. Hor g├Ârmedim. Sadece festivalci olmad─▒─č─▒ma ├╝z├╝ld├╝m.

A├ž─▒l─▒mda ahk├óm kesenleri g├Ârd├╝k├že burnumun dire─či s─▒zlad─▒. Acaba ger├žek anlamda a├ž─▒l─▒m s├Âzc├╝─č├╝n├╝n anlam─▒n─▒ muhteremlerden ka├ž─▒ biliyordur diye d├╝┼č├╝nd├╝m. 100 ki┼čiden ka├ž─▒ size istedi─činiz cevab─▒ verebilir. Ben bir tahmin y├╝r├╝temiyorum. Birka├ž ki┼činin d─▒┼č─▒nda do─čru d├╝r├╝st kimsenin cevap veremeyece─či kanaati var i├žimde. ─░┼čte buradan hareketle ├Ânce a├ž─▒l─▒m s├Âzc├╝─č├╝n├╝n anlam─▒ndan ba┼člamak istedimÔÇŽ

T├╝rk Dil Kurumu s├Âzl├╝─č├╝nde a├ž─▒l─▒m: 1- A├žma, a├ž─▒lma i┼či. 2- Bak─▒┼č a├ž─▒s─▒: (H├╝z├╝nl├╝ bir a├ž─▒l─▒m yerine, yer yer g├╝l├╝mseten bir anlat─▒m─▒ koydum). 3- (G├Âk bilimi) Sa─č a├ž─▒kl─▒k: g├╝ne┼č’in bir y─▒ldaki a├ž─▒l─▒m─▒ÔÇô23 derece 27 dakikadan+23 derece 27 dakikaya kadar de─či┼čir. 4- (Matematik) bir k─▒saltma veya form├╝l├╝n a├ž─▒k bi├žimi…

A├ž─▒l─▒m s├Âzc├╝─č├╝ dillere tespih olmadan ├Ânce ben bir k─▒saltma veya form├╝l├╝n a├ž─▒k bi├žimi olarak d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m. Akl─▒ma TBMM, SSK, MEBÔÇÖin a├ž─▒l─▒m─▒ gelirdi. Hatta bu k─▒saltmalar─▒n a├ž─▒l─▒mlar─▒ TV programlar─▒na bile konu oldu. ├çok iyi hat─▒rl─▒yorum. TBMMÔÇÖnin a├ž─▒l─▒m─▒n─▒ mikrofon uzat─▒lanlar─▒n ├žo─ču bilemedi. Hi├ž kimsenin bilemedi─či ise ─░ETTÔÇÖnin a├ž─▒l─▒m─▒ olmu┼čtu.

Bu vesile ile internete a├ž─▒l─▒m i├žin s├Âylenenlere ┼č├Âyle bir bakt─▒m. Tabir yerindeyse gezindim. Dola┼čt─▒m. Tespit ettiklerimi sizlerle de payla┼čmak istedim. Benim ├žok ho┼čuma gitti, san─▒r─▒m siz de be─čenirsiniz. ─░lk tespitim MAF─░AÔÇŽ Bu s├Âzc├╝k g├╝nl├╝k hayat─▒n bir ger├že─či olarak her g├╝n kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor. Yap─▒s─▒ ve kayna─č─▒ itibar─▒yla ─░talyanca oldu─čunu biliyoruz, fakat anlam─▒n─▒ bilmiyoruz. ─░talyanca s├Âzl├╝─če baksak da s├Âzc├╝─č├╝n ger├žek anlam─▒n─▒ ├Â─črenmemiz zor. Zira birka├ž s├Âzc├╝─č├╝n birle┼čmesinden MAF─░A meydana gelmi┼č. Yani tek ba┼č─▒na bir s├Âzc├╝k de─čil. ├ťstelik de k─▒saltma. Efendim 13.y├╝zy─▒lda ─░talya Frans─▒zlar taraf─▒ndan i┼čgal edilmi┼č. ─░talyan halk─▒ bu i┼čgale kar┼č─▒l─▒k bir ├Ârg├╝t kurmu┼č, ├Ârg├╝t├╝n ad─▒n─▒ da MAFIA koymu┼č. A├ž─▒l─▒m─▒ ise:

  1. Morte
  2. Alla
  3. Franca
  4. Italia
  5. Anelia yani: Zalim Frans─▒zlara ├Âl├╝m, ya┼čas─▒n ─░talya.

Bir ba┼čka a├ž─▒l─▒m da hepimizin kulland─▒─č─▒ ├╝├ž W. Yani WWW. WWWÔÇśnin ─░ngilizce a├ž─▒l─▒m─▒ World, Wide, Web. T├╝rk├že kar┼č─▒l─▒─č─▒: D├╝nyay─▒ saran a─č, ├Âr├╝mcek a─č─▒. ├ľr├╝mcek dalda a─č─▒n─▒ ├Ârmeye ba┼člar, sonra di─čer dala, sonra da ba┼čka bir a─čaca giderÔÇŽ ├ľr├╝mcek sayesinde a─ča├žlar ve dallar aras─▒nda bir k├Âpr├╝ olu┼čur. Bu k├Âpr├╝ sayesinde de her dal birbiriyle ilintilidir. ─░┼čte internette bilgisayarlar da ├╝├ž w ile ├Âr├╝mce─čin a─č─▒ gibi birbiriyle ilintilidir.

├ť├ž├╝nc├╝ tespitim de F─░AT. Fiat arabas─▒ olanlara sorsak desek ki; ÔÇťF─░AT ne demekÔÇŁ. San─▒r─▒m ├žok az ki┼či F─░ATÔÇÖ─▒n a├ž─▒l─▒m─▒n─▒ bilecektir.
F─░AT: Fabbrica, Italiana Automobili, Torino demekmi┼č. ─░fade etti─či anlam─▒ s├Âylemek i├žin hayli temrin yapmak gerek. Ama F─░ATÔÇÖ─▒ s├Âylemek hem kolay hem de basit.

Biz bu kadar bilgiyi neden aktarma gere─či duyduk. Dilimize tespih olan ÔÇťa├ž─▒l─▒mÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝n├╝ daha iyi anlatmak, anlam─▒na oturtmak i├žin. A├ž─▒klamalara ve de T├╝rk Dil Kurumu s├Âzl├╝─č├╝ndeki ifade etti─čimi anlama bakt─▒─č─▒m─▒zda demode olan ÔÇťa├ž─▒l─▒mÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝ s├Âzl├╝k anlam─▒yla ├Âzde┼čle┼čmiyor. ├ľyle ise k─▒ble yanl─▒┼č. K─▒blenin do─čru olabilmesi i├žin s├Âzc├╝─č├╝n yerinde ve anlam─▒na uygun kullan─▒lmas─▒ gerekir. Zira a├ž─▒l─▒m bir gazoz kapa─č─▒ de─čil, hele tencere kapa─č─▒ hi├ž de─čildir. ├ľyle ise sanat├ž─▒; a├ž─▒l─▒m─▒n gazoz kapa─č─▒n─▒n a├ž─▒lmas─▒ gibi kolay olmad─▒─č─▒n─▒ bilmesi gerekir. E─čer bilmiyorsa sanat dedi─čimiz derg├óh─▒n kap─▒s─▒ndan i├žeri girmesin, sanat├ž─▒ s─▒fat─▒n─▒ kullanmas─▒n. Zira sanat ve sanat├ž─▒ kutsald─▒r. Sanat├ž─▒ a├ž─▒l─▒m─▒n─▒ da bu kutsall─▒─č─▒ bilenlerle y├╝r├╝tmek gerekir. Buna ra─čmen y├╝r├╝t├╝lmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒rsa gemi karaya oturur. Hele de bilmeyenlere siz sanat ve sanat├ž─▒ ├Âzelliklerine sahip de─čilsiniz. (Olanlar tenzih edilir) Piyasan─▒n pop├╝lerisiniz. Pop├╝listle sanat├ž─▒y─▒ kar─▒┼čt─▒rmamak gerek diyerek ay─▒b─▒n─▒ y├╝z├╝ne vurursan─▒z onlar bu sefer de yorumcu olarak kar┼č─▒n─▒za ├ž─▒kar. ÔÇťBen yorumcuyum, ustay─▒mÔÇŁ derÔÇŽ ÔÇśÔÇÖHem de iyi bir ustay─▒m. Konserlerimi seyretmiyor musunuz?┬á Kendilerini b─▒├žaklayanlar, jilet atanlar hep orada de─čil mi? Evet oradaÔÇŽ ├ľyle ise ben de buraday─▒mÔÇÖÔÇÖÔÇŽ

Pekiyi ÔÇťyorumcuÔÇŁ s─▒fat─▒n─▒ kullananlara g├Âre yorum nedir? Yorumcu nedir? Bence yorum; “kendini entel” zannedenlerin yerli yersiz ├žok├ža kulland─▒─č─▒ s├Âzc├╝klerden biridir. O da “olay” gibi moda s├Âzc├╝kler aras─▒na girmi┼čtir. Anlam─▒n─▒ bilen de bilmeyen de kullanmaktad─▒r┬á

            Yorum (is):
T├╝rk Dil Kurumunun T├╝rk├že s├Âzl├╝─č├╝nde: ÔÇť1-Bir yaz─▒n─▒n veya bir s├Âz├╝n anla┼č─▒lmas─▒ g├╝├ž y├Ânlerini a├ž─▒klayarak ayd─▒nl─▒─ča kavu┼čturma, tefsir. 2- Bir olay─▒ belli bir g├Âr├╝┼če g├Âre a├ž─▒klama de─čerlendirme. 3- Gizli veya hayali olan bir ┼čeyden anlam ├ž─▒karmak. 4- (M├╝zik – Tiyatro) Bir m├╝zik par├žas─▒ veya tiyatro oyunun orijinal bir teknik veya duyarl─▒l─▒kla sunulmas─▒” denmektedir.

M├╝zik Ansiklopedisinde[1] yorum: “Bir m├╝zik yap─▒t─▒n─▒n anlam─▒n─▒, stilini, karakterini, genel niteli─čini icra s─▒ras─▒nda aktarabilmek. Asl─▒nda icra yap─▒t─▒n yorumlanmas─▒d─▒r.

Yorum: Bestecinin yarat─▒c─▒ m├╝zikal fikirlerini dinleyicilere iletmek, oldu─ču gibi icran─▒n da ki┼čilikli tavr─▒n─▒ da ortaya koymas─▒d─▒r.

Bir tiyatro yazar─▒ yap─▒t─▒n─▒ kaleme al─▒rken oyunculara nas─▒l oynayaca─č─▒n─▒ belirtme durumda de─čildir. Besteci de yap─▒tlar─▒n─▒ seslendiren sanat├ž─▒ya ayr─▒nt─▒s─▒yla nas─▒l icra edece─čini a├ž─▒klamaz. Dolay─▒s─▒yla sanat├ž─▒lar─▒n yorumlar─▒ farkl─▒l─▒klar g├Âsterir. Yorum farkl─▒l─▒─č─▒ buradan kaynaklan─▒r.

Yorumda esas olan b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ bozmama ve ├žal─▒nan yap─▒t─▒n stilini hep ayn─▒ ba─člam da verebilmektir. ├ťst├╝n teknik bir yap─▒t─▒n yorumlanmas─▒na yetmez, ama sa─čl─▒kl─▒ yorumun ilk ko┼čuludur” denmektedir.

M├╝zikte yorum: Bir eserin b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝, stilini bozmadan, yap─▒s─▒nda hi├ž de─či┼čiklik yapmadan icra etmektir. Her iki sanat├ž─▒dan biri di─čerine g├Âre eseri daha tatl─▒, daha duygulu ├žalar. ─░┼čte yorum eserin m├╝zikal yap─▒s─▒n─▒ hi├ž de─či┼čtirmeden tatl─▒ ├žalmak ya da s├Âylemektir. Yorumlanacak eser t├╝rk├╝ ise, yak─▒l─▒┼č hik├óyesini, s├Âzlerinin ifade etti─či anlam─▒, y├Âre a─čz─▒n─▒, tav─▒r ve ├╝slubunu ├žok iyi bilmek gerekir. Bu ├Âzellikler t├╝rk├╝lerimizin yorumlanmas─▒nda ├Ânemli unsurlard─▒r. Onun i├žin TRT – THM sanat├ž─▒lar─▒ t├╝rk├╝leri daha iyi yorumlayabilmek i├žin bu ├Âzellikleri dikkate alarak repertuvarlar─▒n─▒ genelde kendi b├Âlgelerinin t├╝rk├╝lerinden olu┼čtururlar. Ama maalesef piyasadaki s├Âz├╝m ona yorumcular─▒n yorum anlay─▒┼č─▒; eseri de─či┼čtirerek yeni boyutlar kazand─▒r─▒p arabeskle┼čtirmektir. (─░stisnalar hari├ž – Yusuf HarputluÔÇÖnun Ahucan adl─▒ kasetindeki Mu─člaÔÇÖn─▒n Ormanc─▒ t├╝rk├╝s├╝ bahsetti─čimiz Arabeskle┼čmeye g├╝zel bir ├Ârnektir.) Bu anlay─▒┼č san─▒r─▒m d├╝nyan─▒n hi├žbir yerinde yoktur. S├Âzl├╝klerdeki yorum tarifine de ayk─▒r─▒d─▒r. Ad─▒ ge├žen t├╝rk├╝n├╝n nas─▒l yorumland─▒─č─▒n─▒ g├Ârmek i├žin Yusuf Harputlunun ÔÇťAhucan[2]ÔÇŁ kasetini dinlemeniz ya da Halil At─▒lganÔÇÖ─▒n ÔÇťMedyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝lerÔÇŁ adl─▒ tebli─čini okuman─▒z gerekir[3]. E─čer okumazsan─▒z ad─▒ ge├žen kaseti muhakkak dinlemelisiniz. Dinledi─činiz de Mu─člal─▒ Ormanc─▒ya yak─▒lan a─č─▒t─▒n nas─▒l arabeskle┼čti─čini g├Ârecek, yorumu, sanat─▒ ve sanat├ž─▒y─▒ daha yak─▒ndan tan─▒yacak, onlar gibi d├╝┼č├╝nmedi─činiz i├žin sanat ve sanat├ž─▒ nedir diye bir aray─▒┼č i├žine gireceksiniz.

Evet, o zaman sanat nedir. Sanat├ž─▒ nedir. Nas─▒l olmal─▒d─▒r? ├ťlkemizde sanat alan─▒nda herkesin kendine g├Âre de─čerlendirdi─či ├╝├ž ├Ânemli s├Âzc├╝k var. Bu s├Âzc├╝klerin s├Âzl├╝klerde ifade etti─či anlamlar kay─▒t alt─▒na al─▒nm─▒┼č olsa da herkes kendine g├Âre yorumlar, tarif eder. Tarifine g├Âre de ya┼čamaya ├žal─▒┼č─▒r.

Bu s├Âzc├╝kler;
1- Sanat
2- Sanat├ž─▒
3- Yorum

Yorumu konuya girmeden k─▒smen de olsa anlatmaya ├žal─▒┼čt─▒k. ┼×imdi sanat ve sanat├ž─▒ s├Âzc├╝klerinin ├╝zerinde dural─▒m. Sanat nedir? Sanat├ž─▒ kimdir? Nas─▒l olmal─▒d─▒r? ├ľzellikleri nelerdir? ┬áBu sorular─▒n kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ bulmak i├žin yine T├╝rk Dil Kurumu s├Âzl├╝─č├╝ne ba┼čvural─▒m.

Sanat:

1-ÔÇśÔÇÖBir duygu, tasar─▒, g├╝zellik vb.nin anlat─▒m─▒nda kullan─▒lan y├Ântemlerin tamam─▒ ve

ya bu anlat─▒m sonucunda ortaya ├ž─▒kan ├╝st├╝n yarat─▒c─▒l─▒k: Selimiye Camii y├╝ksek bir sanat eseridir. Bir oyunun on be┼č g├╝n s├╝rmesi bir sanat hadisesi oldu─čunu g├ÂsterirdiÔÇŁ.- T. Bu─čra.

2-ÔÇśÔÇÖBelli bir uygarl─▒─č─▒n veya toplulu─čun anlay─▒┼č ve zevk ├Âl├ž├╝lerine uygun olarak yarat─▒lm─▒┼č anlat─▒m: T├╝rk sanat─▒ Caz ve caz havalar─▒ ne yaz─▒k ki bizim ├žok verimli o milli halk sanat─▒m─▒z─▒ da baltalad─▒ÔÇŁ. R. H. Karay

3-ÔÇśÔÇÖBir ┼čey yapmadan g├Âsterilen ustal─▒k: Konu┼čma sanat─▒.ÔÇÖÔÇÖ

4-ÔÇśÔÇÖBir meslekte uyulmas─▒ gereken kurallar─▒n t├╝m├╝: Askerlik sanat─▒.ÔÇÖÔÇÖ

5-ÔÇśÔÇÖZanaat. Enstit├╝s├╝ end├╝strinin t├╝rl├╝ dallar─▒na ve k├╝├ž├╝k alan─▒na bilgili usta i┼č├ži teknisyen yeti┼čtirmek amac─▒n─▒ g├╝den ├Â─čretim kurumu. Filmi (Kazan├ž d├╝┼č├╝nmeden) salt sanat gayg─▒s─▒ysa yap─▒lm─▒┼č filmÔÇÖÔÇÖ.

Sanat├ž─▒:

1- ÔÇťG├╝zel sanatlar─▒n herhangi bir dal─▒nda yarat─▒c─▒l─▒─č─▒ olan, eser veren (kimse) sanatk├órÔÇÖÔÇÖ.

2- ÔÇśÔÇÖSinema, tiyatro, m├╝zik gibi sanat eserlerini oynayan, yorumlayan, uygulayan (kimse): T├╝rk tiyatrosunun en ├Ânde gelen kad─▒n sanat├ž─▒lar─▒ aras─▒nda yerini al─▒verdiÔÇŁ.-

Osmanl─▒ca T├╝rk├že s├Âzl├╝kte sanat: Ustal─▒k h├╝ner marifet. Sanatk├ór ise: Usta, sanat├ž─▒ÔÇŽ Bug├╝n ise T├╝rk├žede iyi yap─▒lan her i┼č sanat s├Âzc├╝─č├╝ ile ifade ediliyor. H├ólbuki sanat s├Âzc├╝─č├╝ i├žerik bak─▒m─▒ndan kapsaml─▒ bir anlam ifade etmektedir. ┬á┬áS├Âzc├╝k etimolojik olarak Osmanl─▒caya dayan─▒r. Osmanl─▒can─▒n s├Âzc├╝k kayna─č─▒ da Arap├ža ve Fars├žad─▒r.

ÔÇťSanat: Arap├žada amel ve i┼č yapma anlam─▒na gelen ÔÇťsanÔÇÖaÔÇŁ k├Âk├╝nden gelmektedir. Alet yard─▒m─▒yla, el maharetiyle yap─▒lan marangozluk, duvarc─▒l─▒k gibi meslek dallar─▒n─▒ kapsamaktad─▒r. S├Âzc├╝k Arap├žada insan─▒n ak─▒l ve zek├ós─▒n─▒ kullanarak yapt─▒─č─▒ i┼čleri anlatmaktad─▒r. Bug├╝nk├╝ T├╝rk├žede kulland─▒─č─▒m─▒z sanat s├Âzc├╝─č├╝ ise Osmanl─▒cada de─či┼čikli─če u─čram─▒┼č, yeni kazand─▒─č─▒ anlam ve i├žerikle birlikte benimsenmi┼čtirÔÇŁ.

Sanat─▒; ÔÇťinsanlar aras─▒nda anla┼čmay─▒ sa─člayan bir ara├ž” olarak d├╝┼č├╝n├╝rsek, yap─▒lan t├╝m g├╝zel i┼čler sanatla ifade edilir. ├ľ─čretmenlik sanat─▒, g├╝zel yazma sanat─▒, konu┼čma sanat─▒ gibi. O halde yap─▒lan bir i┼č, g├╝zel ve etkileyici bi├žimde ortaya konmu┼čsa, onu sanat olarak tan─▒mlamam─▒z gerekir. Ki┼či yapt─▒─č─▒ i┼či y├╝celttik├že, ona yeni boyutlar kazand─▒r─▒p birini be┼č yapm─▒┼čsa sanat olgusuna biraz daha yakla┼č─▒r.

Sanat: A┼čk, i┼č ve duygu ├╝├žgeninin birle┼čerek ortaya koydu─ču eserdir. Bunu v├╝cuda getiren de sanat├ž─▒d─▒r. Sanatta sevgi, dostluk, bar─▒┼č ve nezaket vard─▒r. A┼čks─▒z sanat olmaz. Sanat insanlar─▒ birbirine ba─člayan, ortak m├╝┼čterekler sa─člayan, yeni dostluklar olu┼čturan duygular bile┼či─čidir. ─░├žerdeki g├╝zelliklerin d─▒┼ča yans─▒mas─▒, d─▒┼čar─▒da renk, ┼čekil ve bi├žim bulmas─▒d─▒r. Sanat: d├╝nyaya g├Ân├╝l penceresinden bakan, yarat─▒lan─▒ Yaradan ├Ât├╝r├╝ seven, (Ba┼čbakan gibi de─čil) engin g├Ân├╝llere ─▒┼č─▒k tutan, mecliste arif olmay─▒ bilen, ÔÇťKim ki g├Ân├╝l k─▒rm─▒┼č ise / ─░ki cihan bedbaht─▒ÔÇť diyen bir anlay─▒┼čt─▒r. ┬áEngin olduk├ža insan─▒ y├╝celten duygular─▒n en y├╝cesidir. ÔÇťSanat: ─░nsanlar─▒n kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒─č─▒ psiko-sosyal sorunlara ├ž├Âz├╝m olan, insan ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝n hakk─▒n─▒ arayan, birle┼čtiren, ba─člayan, sava┼čs─▒z ya┼čamay─▒ ama├ž edinen duygular─▒n t├╝m├╝d├╝rÔÇŁ. Bilimde, ilimde do─čruyu arayan insan ruhu ve zek├ós─▒, ┬áinsan─▒n kendini anlamas─▒, aramas─▒ demektir. Sanat: Kadir k─▒ymet bilme, yard─▒mla┼čma, payla┼čma, iyilik, g├╝zellik ve dayan─▒┼čman─▒n sembol├╝d├╝r. K├╝lt├╝rd├╝r. Okumakt─▒r. Toplumun ├Ânde gelen insanlar─▒n─▒ yaratan g├╝├žt├╝rÔÇŽ Karacao─članÔÇÖ─▒n a┼čk─▒, YunusÔÇÖun sevdas─▒, K├Âro─čluÔÇÖnun mertli─čidir. KeremÔÇÖin Asl─▒ÔÇÖs─▒, ErzurumÔÇÖun Dada┼čÔÇÖ─▒, Egenin zeybe─či, KaradenizÔÇÖin horonudur.

Sanat├ž─▒: Do─čruluk, d├╝r├╝stl├╝k, erdemlilik, ┼čahsiyet, g├╝zellikler bile┼čkesidir. Yalaka ve ya─čc─▒l─▒─ča kar┼č─▒d─▒rÔÇŽ Hi├žbir zaman karakterinden ├Âd├╝n vermez. Nokta kadar menfaati i├žin virg├╝l kadar e─čilmez. Adam gibi adamd─▒r. Duyguludur. Sevecendir. ┬áToplumun aynas─▒, lideri, ├Â─čretmeni, hac─▒s─▒ hocas─▒d─▒r. Gazi Mustafa Kemal Atat├╝rk sanat├ž─▒daki t├╝m bu ├Âzellikleri ├žok iyi bildi─či i├žin: ÔÇťEfendiler! Hepiniz mebus olabilirsiniz, vekil olabilirsiniz, hatta reisicumhur olabilirsiniz, fakat sanatk├ór olamazs─▒n─▒z. Hayatlar─▒n─▒ b├╝y├╝k bir sanata vakfeden bu ├žocuklar─▒ sevelim…” demi┼č. Tolstoy: “─░nsan─▒n bir zamanlar ya┼čam─▒┼č oldu─ču duyguyu, kendinde canland─▒rd─▒ktan sonra, ayn─▒ duyguyu ba┼čkalar─▒n─▒n da hissedebilmesi i├žin hareket, ses, ├žizgi, renk veya kelimelerle belirlenen bi├žimlerle ifade etme ihtiyac─▒ndan sanat ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r” diyerek d├╝┼č├╝ncelerini dile getirmi┼č. ┬áAristophanes ise: ÔÇťSanat ekmek pe┼činde ko┼čarsa al├žal─▒rÔÇŁ demi┼č.

┼×imdi a├ž─▒l─▒ma kat─▒lanlara TolstoyÔÇÖun, AristophanesÔÇÖin sanatla ilgili s├Âyledi─čini de─čil, TolstoyÔÇÖun, AristophanesÔÇÖin ad─▒n─▒ duyup duymad─▒─č─▒n─▒ sormak gerekir. (Duyanlar tenzih edilir) Hayat─▒n─▒zda bu isimleri hi├ž duydunuz mu? Kimdir bu isimler diye sordu─čunuzdaÔÇŽ Ne cevap vereceklerdir? Bo┼č zamanlar─▒nda kitap okuyan yorumculara… En son okudu─čunuz kitap hangisi desek ne der acabaÔÇŽ

├çok ├╝nl├╝ bir sanat├ž─▒m─▒z Ba┼čbakana eskisi gibi festivallere gidemedi─čini beyan etmi┼č. Ben olsayd─▒m: Ba┼čbakan─▒ bulmu┼čken: ÔÇťBu ├╝lkenin m├╝zi─čini uluslararas─▒ bir seviyeye getirmek i├žin ne yapmak gerekir? Bununla ilgili K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒n─▒n ├Âzel bir ├žal─▒┼čmas─▒ var m─▒? M├╝zikolojide uluslararas─▒ kabul edilen 440 frekansl─▒k L├ó sesine Klasik T├╝rk M├╝zi─činde ÔÇťnevaÔÇŁ(Re), Halk M├╝zi─činde ÔÇťDoÔÇŁ deniliyor. Geleneksel m├╝zi─čimizdeki nota yaz─▒m sistemi h├ól├ó belirli bir standarda oturmad─▒. T├╝rk Halk M├╝zi─činde, gerekse Klasik T├╝rk M├╝zi─činde terminoloji s─▒k─▒nt─▒s─▒ hat safhada. Bu s─▒k─▒nt─▒lar─▒ gidermek i├žin neler yapmay─▒ planl─▒yorsunuz? T├╝rk M├╝zi─či Devlet Konservatuvarlar─▒ bu terminoloji s─▒k─▒nt─▒s─▒ndan yeti┼čtirdikleri ├Â─črencileri yanl─▒┼č bilgilerle donat─▒yor. Klasik T├╝rk m├╝zik├žilerinin hicaz makam─▒na, T├╝rk Halk M├╝zik├žileri Garip Aya─č─▒ diyor. Ege ├ťniversitesi T├╝rk M├╝zi─či Devlet Konservatuvar─▒ makam─▒ – ayak kar┼č─▒l─▒─č─▒ kullan─▒rken, Gaziantep Devlet Konservatuvar─▒ (THMÔÇÖde) makam─▒ dizi olarak ifade ediyor. Bunlar─▒n hepsi sorun Say─▒n Ba┼čbakan─▒m. Bu konuda h├╝k├╝metimiz ne gibi ├žal─▒┼čmalar yap─▒yor. T├╝rk M├╝zi─činin bu t├╝r sorunlar─▒n─▒ ├ž├Âzmek i├žin ne gibi projeler uygulayacaks─▒n─▒zÔÇŁ diye sorar, cebimi d├╝┼č├╝nmedi─čimi ├╝lkenin sanat─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝m├╝ ifade ederdim. Ama a├ž─▒l─▒ma kat─▒lanlar─▒n bu t├╝r sorunlar nesine gerek. Onlar─▒n b├Âyle bir gailesi yok. (Olanlar tenzih edilir) Onlar─▒n gailesi her g├╝n ekranda g├Âr├╝nmek, belediyelerin d├╝zenledi─či festivallere kat─▒larak ald─▒─č─▒ parayla ├Â─č├╝nmek.

Horoza sormu┼člar: ÔÇťTavuk yumurtadan m─▒ ├ž─▒kar / Yumurta tavuktan m─▒ÔÇŁ? Horoz cevap vermi┼č. ÔÇťB├Âyle inceliklere akl─▒m ermez. Ben sadece i┼čimi yapar─▒m.ÔÇŁ Evet, onlar─▒n L├óÔÇÖya, DoÔÇÖya, nevaya ÔÇô makama ÔÇô aya─ča akl─▒ ermez. Sadece i┼člerini yaparlar. T─▒pk─▒ A─čustos b├Âce─či gibiÔÇŽ

Sonu├ž: Yukar─▒da A├ž─▒l─▒m ÔÇô Yorum ÔÇô Sanat ve Sanat├ž─▒ terimlerini akl─▒m─▒z─▒n erdi─či, dilimizin d├Ând├╝─č├╝ kadar a├ž─▒klamaya, sanat ve sanat├ž─▒ ├Âl├ž├╝t├╝ ├žizmeye ├žal─▒┼čt─▒k. Bu ├Âl├ž├╝tlere g├Âre kendini sanat├ž─▒ kabul edenler ba┼č─▒m─▒z─▒n tac─▒ÔÇŽ Kul oluruz. Kabul etmeyenlereÔÇŽ

 

D─░PNOTLAR

[1]Ba┼čkent Yay─▒nevi, Senem Matbaas─▒ Ankara 1985 4. Cilt sayfa 1269ÔÇô70.

[2]Yusuf Harputlu Ahucan Kaseti / Yap─▒m, Esen Shop M├╝zik 1999.

[3]VI. Milletlere Aras─▒ T├╝rk Halk K├╝lt├╝r├╝ Kongresi ÔÇô Medya ve Geleneksel K├╝lt├╝r Seksiyon Bildirileri- TC K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Halk K├╝lt├╝rlerini Ara┼čt─▒rma Geli┼čtirme Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ (2931) Yay─▒nlar─▒, 2002 Ankara.)

 

Dr. Halil ATILGAN

Dr. HAL─░L ATILGAN 1946 y─▒l─▒nda Adana'n─▒n Karaisal─▒ il├žesinin ─░ncirgedi─či k├Ây├╝nde do─čdu. (─░ncirgedi─či 1993 y─▒l─▒nda Mersin ilinin Tarsus il├žesine ba─čland─▒.) ─░lkokulu k├Ây├╝nde bitirdikten sonra D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okuluna girdi. 1964ÔÇô1965 ├Â─čretim y─▒l─▒nda D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okulundan mezun oldu. ├çe┼čitli illerde ├Â─čretmenlik, Halk E─čitimi Merkezi M├╝d├╝r, M├╝d├╝r Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. 1973ÔÇô1975 y─▒llar─▒nda ├çukurova Radyosunun a├žm─▒┼č oldu─ču saz sanat├ž─▒l─▒─č─▒ s─▒navlar─▒n─▒ kazand─▒. 1984 de ├çukurova ├ťniversitesine M├╝zik Uzman─▒ olarak atand─▒. ├çukurova ├ťniversitesi G├╝zel Sanatlar B├Âl├╝m├╝nde Halk M├╝zi─či ve Ba─člama Dersleri ├ľ─čretim G├Ârevlisi, K├╝lt├╝r Sanat Merkezi M├╝d├╝rl├╝─č├╝ yapt─▒. 1990 y─▒l─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ ┼×anl─▒ Urfa Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosuna Kurucu ┼×ef olarak atand─▒. 1993 y─▒l─▒nda Ankara'ya al─▒nan Dr. At─▒lgan koro ┼čefli─činin yan─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Halk K├╝lt├╝rlerini Ara┼čt─▒rma ve Geli┼čtirme Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde (HAGEM) m├╝zik dan─▒┼čmanl─▒─č─▒, repertuvar kurulu ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. Zaman i├žinde Anadolu ├ťniversitesi A├ľFÔÇÖnin ─░ktisat B├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdi. Adana Valili─či ad─▒na yapt─▒─č─▒ Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze ├çukurova T├╝rk├╝leri kaset setinde y├Ârenin ├Âzellikli t├╝rk├╝lerini be┼č kasette toplayarak T├╝rk k├╝lt├╝r tarihinde bir ilki ger├žekle┼čtirdi. De─či┼čik illerde ├že┼čitli g├Ârevlerde bulunan Dr. At─▒lgan; ─░├žel, Yozgat, Adana, Gaziantep, K─▒br─▒s, Hatay, Mu─čla, Ni─čde, Tarsus, ┼×anl─▒urfa, Osmaniye, Mersin illerinde folklor derlemeleri yapt─▒. Derledi─či t├╝rk├╝leri TRT, TV programlar─▒nda kitaplar─▒nda yay─▒mlad─▒. Folklorla ilgili ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ ise; Sivas Folkloru, T├╝rk Folkloru, Anadolu Folkloru, Erciyes, Karaisal─▒, G├╝neyde K├╝lt├╝r, ─░├žel K├╝lt├╝r├╝, Ozan, T├╝rkiye ─░┼č Bankas─▒ K├╝lt├╝r Sanat, Tarla, G├╝ney Su, Folklor Edebiyat, Ana Yurttan Ata Yurda T├╝rk D├╝nyas─▒, Ceyhan, ├ça─čr─▒, Maki, Harran, T├╝rksoy, ├çukurova Lobisi, Size, Y├Ârt├╝rk, Turun├ž, Ard─▒├ž Ku┼ču, T├╝rks├Âz├╝, Folklar, T├╝rk Yurdu, D├╝zi├ži, I┼č─▒nsu, T├╝rk├╝g, ┼×ehir, Alk─▒┼č dergilerinde, Karaisal─▒, Sons├Âz, Yeni├ža─č, Adana Ekspres gazetelerinde Aral─▒k 2021 itibariyle 205 makalesi yay─▒mlad─▒. TRT ├çukurova Radyosunda yap─▒m─▒ ger├žekle┼čen Dilde Telde ├çukurova, Dadalo─člu Karacao─član Yurdundan, Y├Âremiz Folklorundan programlar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒nda ├že┼čitli katk─▒lar sa─člayarak, folklor ve halk m├╝zi─či konular─▒nda konu┼čmalar yapt─▒. ├ťniversitelerde m├╝zikle ilgili konferanslar verdi. TRT, ├Âzel televizyon ve radyolara Dilde Telde Anadolu, Ezgi Kervan─▒, Sanat├ž─▒ Politikac─▒lar, K├╝lt├╝r K├╝rs├╝s├╝, AnadoluÔÇÖnun Dili, T├╝rk├╝ Deryas─▒nda Bir Damla programlar─▒n─▒ haz─▒rlay─▒p sundu. Yakla┼č─▒k 300'e yak─▒n T├╝rk halk ezgisini derleyen, notaya alan At─▒lgan, bu ezgileri TRT, TV'nin ├že┼čitli programlar─▒nda ├žald─▒ okudu. ├ço─čunlu─čunu ├çukurova t├╝rk├╝lerinin olu┼čturdu─ču yakla┼č─▒k 100'e yak─▒n halk ezgisini de TRT repertuvar─▒na kazand─▒rd─▒. ┼×efli─čini yapt─▒─č─▒ halk m├╝zi─či korolar─▒yla yurdun ├že┼čitli b├Âlgelerinde konserler veren Halil At─▒lgan mill├« ve milletler aras─▒ folklor, m├╝zik, halk edebiyat─▒ ve halk oyunlar─▒ dal─▒nda kongre, bilgi ┼č├Âleni ve seminerlere kat─▒larak Aral─▒k 2020 itibariyle 54 tebli─č sundu. T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden ├Ât├╝r├╝ 3 Ocak 2004 tarihinde Azerbaycan Vekt├Âr ─░limler Merkezinden doktora ald─▒. MESAM- ─░LESAM-T├╝rk Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒ Kurumu ├╝yesi olan Dr. Halil At─▒lgan ┼čiirlerden ve t├╝rk├╝lerden hareket ederek sahneye koydu─ču Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒, T├╝rk├╝lerin Dili, T├╝rk├╝lerde Ana, Sevelim Sevilelim, Urfa Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒ m├╝zikal programlar─▒yla halk m├╝zi─čine de─či┼čik bir sunum kazand─▒rd─▒. K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ G├╝zel Sanatlar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden 01 Ocak 2010 tarihinde Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosu ┼×efi olarak emekliye ayr─▒ld─▒. Dr. At─▒lgan T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden dolay─▒ ├že┼čitli kurum ve kurulu┼člarca Aral─▒k 2021 itibariyle 17 kez ├Âd├╝le lay─▒k g├Âr├╝ld├╝, ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze 35 kitab─▒ yay─▒mland─▒. 2015 y─▒l─▒n─▒n May─▒s ay─▒nda TarsusÔÇÖun ─░ndirgedi─či k├Ây├╝ ÔÇô Ka┼čoba mezras─▒nda Halil At─▒lgan Toroslar K├╝lt├╝r ve Sanat Evinin (Halil At─▒lgan Toroslar Y├Âr├╝k M├╝zesi) a├ž─▒l─▒┼č─▒n─▒ yaparak toplumun hizmetine sunan At─▒lgan, halen TRT T├╝rk├╝ÔÇÖde Toprak Kokan T├╝rk├╝ler ve Dilde Telde Anadolu programlar─▒n─▒ haz─▒rlay─▒p sunmaktad─▒r. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒

Haber Merkezi, 23 Ocak 2023
Osmanl─▒n─▒n kitapla imtihan─▒

Osmanl─▒n─▒n kitapla imtihan─▒

Haber Merkezi, 14 Ocak 2023
─░neg├Âl Hastane Park─▒

─░neg├Âl Hastane Park─▒

Selma PE┼×TEL─░, 14 Ocak 2023
Esat Uluumay: Uluslararas─▒ Bir Koleksiyoner

Esat Uluumay: Uluslararas─▒ Bir Koleksiyoner

Ekrem Hayri PEKER, 11 Ocak 2023
Bulgar gazetecinin g├Âz├╝yle Mustafa Kemal ve Enver Pa┼ča

Bulgar gazetecinin g├Âz├╝yle Mustafa Kemal ve Enver Pa┼ča

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU, 21 Aral─▒k 2022
Ar─▒burnu Muharebeleri! G├Âze G├Âz, Di┼če Di┼č

Ar─▒burnu Muharebeleri! G├Âze G├Âz, Di┼če Di┼č

Tayfun ├çAVU┼×O─×LU, 3 Aral─▒k 2022
Enginar

Enginar

├ľzden Bekir KARAKA┼×, 3 Aral─▒k 2022
Yaraya Anason Basmak!

Yaraya Anason Basmak!

├ľzden Bekir KARAKA┼×, 3 Aral─▒k 2022
Caddede Bulu┼čal─▒m

Caddede Bulu┼čal─▒m

Deniz DALKILINÇ, 24 Kasım 2022
Conservation of dome mosaics of Hagia Sophia in Istanbul

Conservation of dome mosaics of Hagia Sophia in Istanbul

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 24 Kas─▒m 2022
Musluk Y├Âr├╝k Hayrat─▒

Musluk Y├Âr├╝k Hayrat─▒

Hasip ├ľZT├ťRK, 23 Kas─▒m 2022
Sorularla Kafkasya ÔÇô B├Âl├╝m 1

Sorularla Kafkasya ÔÇô B├Âl├╝m 1

Mesut YILMAZ, 23 Kas─▒m 2022
T├╝rk├╝lerin Atas─▒ Muzaffer Sar─▒s├Âzen

T├╝rk├╝lerin Atas─▒ Muzaffer Sar─▒s├Âzen

Dr. Halil ATILGAN, 16 Kas─▒m 2022