Dr. Halil ATILGAN
Dr. Halil  ATILGAN
Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝
  • 20 ┼×ubat 2021 Cumartesi
  • +
  • -
  • Dr. Halil ATILGAN /

Aya┼č: ├ľz T├╝rk├žedir ve de bir T├╝rkmen oyma─č─▒n─▒n ad─▒d─▒r. Ayd─▒nl─▒k, parlakl─▒k anlam─▒ndad─▒r. Ay s├Âzc├╝─č├╝nden t├╝retilmi┼čtir. Ay s├Âzc├╝─č├╝ne as, az, a┼č tak─▒lar─▒n─▒n eklenmesiyle Aya┼č, Ayaz, Aya┼č s├Âzc├╝kleri olu┼čmu┼čtur. Aya┼č oyma─č─▒, O─čuzlar─▒n Bozok Kolu’nun, G├╝n Han O─čullar─▒, Bayat Boyu, Barak Obas─▒na ba─čl─▒ bir a┼čirettir. K─▒saca O─čuz T├╝rklerinin Bayat Boyunun Barak Obas─▒ndan t├╝remi┼čtir. Bayat Boyunun anlam─▒ devleti ve nimeti bol demektir. Sembol├╝ ┼čahindir

Sultan Alparslan 1071ÔÇÖde T├╝rklere Anadolu’nun kap─▒s─▒n─▒ a├žt─▒ktan sonra, Anadolu h─▒zla T├╝rkle┼čmeye ba┼člad─▒. Melik ┼×ah zaman─▒nda S├╝leyman Bey 1073 y─▒l─▒nda Ankara’y─▒, sonra da Mnizos’u[1] fethetti. Sel├žuklu Ordusu hi├žbir direnmeyle kar┼č─▒la┼čmadan bat─▒ya ge├žti. H─▒zla AnadoluÔÇÖya yerle┼čmeye ba┼člayan O─čuz T├╝rkleri bu arada da Mnizos’a da yerle┼čti. MnizosÔÇÖa yerle┼čen a┼čiretlerin ├žo─ču Aya┼č a┼čiretine mensuptu. Bunlar Karakaya mevkiini kendilerine yurt edindiler[2]. Bug├╝nk├╝ Karakaya Aya┼čl─▒lar─▒n ilk yerle┼čim yeridir. Aya┼čl─▒lar bu mevkie hemen bir kale in┼ča ederek ├že┼čitli bay─▒nd─▒rl─▒k faaliyetlerine giri┼čtiler. ┼×ifal─▒ s─▒cak suyu da K─▒rkevlerÔÇÖde kullanarak zemin kat─▒ hamam ┼čekline getirdiler[3]. Bu arada da Mnizos’lu Rum’larla m├╝cadele etmeyi elden b─▒rakmad─▒lar. Bu m├╝cadelelerde Aya┼č Oyma─č─▒na mensup a┼čiretlerin hep galip gelmesi Rumlar─▒n bir gece topluca Mnizos’u terk etmelerini sa─člad─▒. Rumlar─▒n MnizosÔÇÖu terk etmesi (1073) sonunda Aya┼čl─▒lar ┼čehre kendi adlar─▒n─▒ vererek h├ókimiyetlerini ilan ettiler. O g├╝nden bu yana da ad─▒ ge├žen yerle┼čim biriminde varl─▒klar─▒n─▒ korumaktad─▒rlar.

Cevdet TukayÔÇÖa a g├Âre Ankara ve ├ževresinde Aya┼č Oyma─č─▒na ba─čl─▒ a┼čiretlerin yan─▒nda ├žok ├že┼čitli T├╝rk a┼čiretleri de bulunmaktad─▒r. Bunlar: Anitanl, Badili, Battal Beg, Bozulus (Tabanl─▒ T├╝rkman─▒), B├Ârnik, Cihange─čli, Haremeyn, Herdili, Ku┼čdo─čanl─▒, Karamusa, Koybanl─▒, Koyuncu, K├Â┼čne, Madanl─▒, Mahmadl─▒, Mikaili, Musa, Muzatl─▒, Nall─▒, Omahyanl─▒, Osman, Pe├ženek, T├╝rkman, Sark─▒nt─▒l─▒, Sincan, Tabanl─▒, Tirikan, Toprakl─▒, T├╝rkkanl─▒, T├╝rkiyanl─▒, T├╝rkman, U─čurlu┼čeyh o─čullar─▒ (┼×eyhlu), Yadigar, Yambe─čli, Y─▒va, Y├Âr├╝kan-─▒ Ankara, Y├Âr├╝kan-─▒ ├çapan, Zeyvel├╝ a┼čiretleri Ankara, Haymana, Ko├žhisar, Keskin, K─▒r─▒kkale, ├çubuk ve Sivrihisar y├Ârelerinde da─č─▒n─▒k olarak yerle┼čen a┼čiretler olarak say─▒labilir. Aya┼č ├ževresine Celali A┼čiretinin de yerle┼čti─či bilinmektedir.

Aya┼č ve ├ževresinde O─čuz boylar─▒n─▒n ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan Bayat, Af┼čar, Pe├ženek, Karg─▒n gibi k├Âyler de bulunmaktad─▒r. 1571 y─▒l─▒nda Ankara Livas─▒ (Osmanl─▒ d├Âneminde il ve il├že aras─▒nda m├╝lki bir idare) Mufassal (Ayr─▒nt─▒l─▒ ┼čekilde a├ž─▒klanm─▒┼č, izah edilmi┼č kay─▒t defteri) Defteri’ne kay─▒tl─▒ Aya┼č K├Âylerinin adlar─▒ndan baz─▒lar─▒ Af┼čar, ─░lhan, Il─▒ca, Y├╝re─čil, K─▒n─▒k, Kay─▒, Dastarl─▒, O─čuz ├çay─▒r─▒, Kark─▒n, K─▒z─▒k olarak kay─▒tlara ge├žmi┼čtir.┬á Bug├╝n, Aya┼č Oyma─č─▒na ba─čl─▒ k├Âyler Aya┼č il├žesinden ba┼čka G├╝d├╝l, Beypazar─▒, K─▒z─▒lcahamam, ├çaml─▒dere, Polatl─▒, Yenimahalle, Sincan ve Etimesgut il├želeri s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde de bulunmaktad─▒r.

Aya┼č oyma─č─▒na ba─čl─▒ a┼čiretlerin bir k─▒sm─▒ da Toroslar’da, GaziantepÔÇÖte, Suriye’nin Halep ┼čehrinde ve Akdeniz sahillerinde ya┼čamaktad─▒rlar. Akdeniz sahilinde Mersin ve Silifke yolu ├╝zerinde K─▒zkulesi civar─▒nda K─▒z─▒lviran, Art─▒kl─▒, ├çavdarl─▒, Kaba┼ča, Kiz─▒lba─č, Pa┼čabeyli ve ├çukur K├Âyleri ile Bulgar da─č─▒n─▒n P─▒narba┼č─▒ yaylas─▒nda konaklamaktad─▒rlar. P─▒narba┼č─▒ ├ževrenin en m├╝mtaz yaylas─▒d─▒r ve Aya┼č a┼čiretleri y├╝zlerce ├žad─▒r ve binlerce n├╝fusla burada e─členmektedirler. ToroslarÔÇÖda ya┼čayan Aya┼čl─▒lar k─▒┼č─▒ Erdemli ve Silifke civar─▒nda ge├žiren yazlar─▒ Bolkar da─člar─▒na ├ž─▒karak hayvanc─▒l─▒k yapan T├╝rkmenlerdir. Erdemli Silifke sahil yolunda Aya┼č Beldesi de bahsetti─čimiz Aya┼č A┼čiretine mensup T├╝rkmenlerden olu┼čan bir yerle┼čim birimidir. GaziantepÔÇÖte ya┼čayan Aya┼čl─▒lar ise daha ├žok Nizip civar─▒nda hayatlar─▒n─▒ s├╝rd├╝ren Barak Obas─▒’na mensup olan T├╝rkmenlerdir.

Aya┼čl─▒lar Ya─čda[4] nahiyesinin en eski a┼čiretidirler. ├çift├žilik, davarc─▒l─▒k ve ar─▒c─▒l─▒kla u─čra┼č─▒rlar. Ankara’n─▒n Aya┼č ─░l├žesi’ne de Aya┼čl─▒lar tar─▒mla ilgili olarak hala ├žift├žilik, davarc─▒l─▒k, ar─▒c─▒l─▒kla u─čra┼čmaktad─▒rlar. Ayr─▒ca 921 y─▒ll─▒k yerle┼čik d├╝zenlerine ra─čmen k─▒┼č─▒n il├žede k─▒┼člar, yaz─▒n ise ba─č evlerine ve yaylalara g├Â├žerler ki bu uygulama gelene─čin h├ól├ó canl─▒ olarak ya┼čamas─▒, milli yap─▒n─▒n kendini en g├╝zel bir ┼čekilde muhafaza etti─činin ifadesidir.

Aya┼č ismi bug├╝n Akdeniz sahillerinde; bucak, k├Ây ve mahalle olarak da kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kmaktad─▒r. S├Âzgelimi; Silifke ilcesine ba─čl─▒ ve merkezi Ma─čara K├Ây├╝ olan K─▒robas─▒ buca─č─▒n─▒n di─čer bir ad─▒ da Aya┼č olup bu buca─č─▒n Aya┼č T├╝rkmenili adl─▒ bir k├Ây├╝ ve Silifke merkez buca─č─▒na ba─čl─▒ Tosmurlu k├Ây├╝n├╝n Aya┼čl─▒lar adl─▒ bir mahallesi vard─▒r. Erdemli il├žesi merkez buca─č─▒na ba─čl─▒ k├Âylerden birisinin ad─▒ da Aya┼č’t─▒r. Ankara’n─▒n Aya┼č il├žesine, Silifke’nin Aya┼č {K─▒robas─▒) Buca─č─▒na, Aya┼č K├Ây├╝’ne, Aya┼č mahallesine, Suriye’nin Halep vilayeti ├ževresindeki Aya┼čl─▒ cemaatine bu ortak ad─▒ verenlerin Aya┼č oyma─č─▒na mensup O─čuz T├╝rkleri oldu─čundan hi├ž ┼č├╝phe yoktur. Osmanl─▒ imparatorlu─ču zaman─▒nda ise resmi kay─▒tlarda ilk Aya┼č ad─▒na 1462 tarih, 9 numaral─▒ Ankara Tahrir Defterinin Vak─▒f kay─▒tlar─▒nda rastlanmaktad─▒r. 1473 tarihli Fatih Mutbah Defteri’nde Aya┼č ad─▒ yer almaktad─▒r. Bu defterde 1473 y─▒l─▒n─▒n ┼×aban Ay─▒nda sarayda Aya┼č ├╝z├╝m├╝ (├ťng├╝r ez Aya┼č) yenildi─či yaz─▒lmaktad─▒r. 1571 tarihli Ankara Livas─▒ Mufassal Defterinde kay─▒tl─▒ Aya┼č K├Âyleri, ev say─▒lan ve vergi has─▒l─▒ belgelerine rastlan─▒lmaktad─▒r.[5]

Aya┼č’ta ┼×ubat ve Mart aylar─▒nda T├╝rkiye’de pek rastlan─▒lmayan ve y├Âreye has ye┼čil lale ├ž─▒kmaktad─▒r. Aya┼č A┼čiretine Ait Eski Bir Efsane Aya┼č a┼čiretinden Beratl─▒ Hasan A─ča anlat─▒yor: ÔÇťAya┼č a┼čiretinin yaylas─▒ olan P─▒narba┼č─▒’n─▒n g├╝neyinde iki taraf─▒ kayal─▒k sarp bir vadi vard─▒r. Bu vadinin kar┼č─▒l─▒kl─▒ iki yakas─▒nda da birer ma─čara bulunmaktad─▒r. Bunlar, a├žk─▒s─▒z, kurgusuz, anahtars─▒z, kilitsiz birer dede ma─čaras─▒d─▒r. Do─čudaki ma─čara Bozo─član bat─▒daki ma─čara da Karao─član yat─▒r─▒d─▒r. Bu dedeler karde┼čtir. Her sene bunlar─▒n ma─čaralar─▒nda top at─▒l─▒r. Onlar harp zamanlar─▒nda harbe gider. Kimseye Aya┼č a┼čireti i├žin hainlik yapt─▒rmazlar. Bize yan g├Âzle bakan─▒ Bozo─član, Karao─član dedemiz ├žarpar. Biz sene de bir g├╝n karde┼č dedelere davar keser, kurban adar─▒z. E─čer bir sene davar bo─čazlamam─▒┼č olursak bir tek ekin alamay─▒z, hayvanlar─▒m─▒z k─▒r─▒l─▒r, obada hastal─▒k olur, do─čan ├žocuklar─▒m─▒z ya┼čamaz. Eskiden davar bo─čazlad─▒─č─▒m─▒z g├╝n, buras─▒ bir yeri olurdu. Kad─▒n-erkek, davul ve kaval ├žalar, birlikte oynar, e─členirdik. Ama be┼č on senedir ┼ču Koyuncu A┼čireti bizi bu oyunlardan ay─▒rd─▒. G├╝naht─▒r, yasakt─▒r dediler; bize leke s├╝rd├╝ler, safl─▒─č─▒m─▒z─▒ bozdular. ┼×imdi ahali oynamaz oldu. Oyunlar─▒, dernekleri b─▒rakt─▒─č─▒m─▒z g├╝nden beri Allah beti bereketi kald─▒rd─▒, bizi durgunla┼čt─▒rd─▒[6] demektedir.

Yapt─▒─č─▒m ara┼čt─▒rmalar T├╝rkiyeÔÇÖde di─čer Aya┼čl─▒lar─▒n AnkaraÔÇÖn─▒n Aya┼č il├žesinden AkdenizÔÇÖe ve Gazi AntepÔÇÖe yay─▒ld─▒─č─▒ tahminini g├╝├žlendirmi┼čtir. Ancak Akdeniz y├Âresindeki Aya┼čl─▒lar─▒n Ankara Aya┼čÔÇÖa daha sonra yerle┼čti─či kanaati vard─▒r ki bu farazi bir karard─▒r. ├ç├╝nk├╝ T├╝rklerin AnadoluÔÇÖya girmesiyle Aya┼čl─▒lar da Ankara Aya┼čÔÇÖa yerle┼čmi┼člerdir.

AYA┼× / BAYRAM K├ľY├ť

Bayram nedir. Bayram T├╝rk├že bir s├Âzc├╝kt├╝r. Divan-├╝ l├╝gati T├╝rkÔÇÖ de bayram: Bedhrem olarak ifade edilmektedir. Bedhremin: Bayram, sevin├ž ve e─člence g├╝n├╝ olarak da a├ž─▒klamas─▒ yap─▒lm─▒┼č, Beyremin O─čuzca oldu─ču bunun da sevin├ž, e─člence g├╝n├╝ anlam─▒na Bedhrem s├Âzc├╝─č├╝nden bozularak t├╝redi─či ifade edilmi┼čtir. Fars├ža da bayram eyd, Arap├žaÔÇÖda iyd dir. Kazan, K─▒r─▒m, dilinde Bedhrem, O─čuzcada Beyrem, T├╝rkmence de Bayram, ├ľzbek dilinde ise mayram, Uygur T├╝rk├žeÔÇÖsinde toy, K─▒rg─▒zlarda Tuy olarak ifade edilmi┼č. Bedhrem, mayram, beyrem s├Âzc├╝─č├╝ k├╝├ž├╝k de─či┼čikliklere u─črayarak bayrama d├Ân├╝┼čm├╝┼č ve g├╝n├╝m├╝ze kadar da ula┼čm─▒┼čt─▒r.

Bayramlar bir toplulu─čun b├╝t├╝n├╝ i├žin d├╝zenlenen t├Ârenlerin bile┼čimidir. Bayram bir s─▒ra g├Âsteri ve uygulamalardan meydana gelir. Bu g├Âsteri ve uygulamalar─▒n bi├žimlerini, kurallar─▒n─▒ gelenekler belirler. Bayramlar dini i├žerikli ise bu gelenekler dine uygun olarak geli┼čir. En b├╝y├╝k ├Âzelli─či de y─▒lda bir defa kutlanmas─▒d─▒r. Bayramlar ister resmi ister dini olsun bir veya birka├ž g├╝n s├╝rer. Ramazan Bayram─▒ dini bayramlar─▒m─▒zdan biridir. Kameri takvime g├Âre belirlenen bu bayram her y─▒l on g├╝n ├Ânce kutlan─▒r. Bu kutlamalar uzun y─▒llard─▒r devam eden geleneklerimizin de korunmas─▒na uygulanmas─▒na da vesile olur. T├╝rklerdeki bayramlardan s├Âz edelim. T├╝rk topluluklar─▒n─▒n ─░slamiyet i kabul etmeden ├Ânce baharla ilgili gelenekleri ve t├╝rleri olduk├ža ├že┼čitlidir. Ancak bahar bayram─▒ gelene─činin T├╝rklerde tarihin en eski d├Ânemlerine indi─či g├Âr├╝lmektedir. ├ľzellikle mevsimleri esas alan bayramlar ilkbahar, yaz ve g├╝z mevsimlerinde, mevsimlerin ba┼č─▒nda sonunda b├╝y├╝k t├Ârenlerle kutlan─▒l─▒rd─▒. T├╝rklerde bahar─▒n geli┼či, tabiat─▒n canlan─▒┼č─▒, destanlarda, t├╝rk├╝lerde, masallarda, ┼čiirlerde, ├ó┼č─▒klar─▒n kopuzlar─▒nda, terenn├╝m edilirdi. Onun i├žin de ilk T├╝rk s├Âzl├╝─č├╝ olan Divan─▒ L├╝gat-├╝ T├╝rk, bahar─▒n geli┼čini sular─▒n ├žo─čalmas─▒, karlar─▒n eriyip da─č ba┼člar─▒n─▒n g├Âr├╝nmeye ba┼člamas─▒, havan─▒n ─▒s─▒nmas─▒, t├╝rl├╝ ├ži├žeklerin a├ž─▒lmas─▒, yery├╝z├╝ne yemye┼čil bir ipek kuma┼č─▒n serilmesi, hayvanlar─▒n ├žo─čalmalar─▒ olarak de─čerlendirmektedir.

Bahar bayram─▒ deyince Nevruz gelir akla. Nevruz yeni g├╝n anlam─▒ndad─▒r. Ka┼č karl─▒ Mahmut Divan-├╝ l├╝gat-├╝ T├╝rkÔÇÖte T├╝rklerde y─▒l ba┼člang─▒c─▒n─▒n Nevruz oldu─čunu, bunun da 21 marta rastlad─▒─č─▒n─▒ ifade etmektedir.┬á T├╝rk d├╝nyas─▒nda 12 hayvanl─▒ T├╝rk takvimini kullanan T├╝rk cumhuriyetler y─▒lba┼č─▒n─▒ 21 Mart olarak kabul eder. Kutlamalar─▒n─▒ da buna g├Âre yapar. T├╝rkÔÇÖlerde Nevruz kutlamalar─▒n─▒n 21 Mart olarak de─čerlendirilmesi, i┼čte 12 hayvanl─▒ T├╝rk takviminin ba┼člang─▒├ž g├╝n├╝ olan 21 Marttan kaynaklanmaktad─▒r. Hat─▒rlayacaks─▒n─▒z. Kay─▒ boyuna mensup Karake├žili a┼čireti, S├Â─č├╝tteki Ertu─črul Gazi T├╝rbesini ziyaret ederek Y├Âr├╝k Bayram─▒ ad─▒nda ├že┼čitli kutlamalar ger├žekle┼čtirirler. ─░┼čte Karak├žililerin Ertu─črul Gazi t├╝rbesini ziyaret ederek ├že┼čitli ┼čenlikler yapt─▒klar─▒ tarihte 21 marta rastlamaktad─▒r. Bug├╝n d─▒┼č T├╝rklere bakt─▒─č─▒m─▒zda Kazaklar─▒n, Azerilerin, ├ľzbeklerin, K─▒rg─▒zlar─▒n, Uygurlar─▒n, Irak, ─░ran, Suriye ve Balkanlardaki T├╝rklerinin ├žok ihti┼čaml─▒ bir ┼čekilde 21 martta nevruz bayram─▒n─▒ kutlamaktad─▒rlar. Azeri kaynaklar Nevruz i├žin, Eski Do─ču geleneklerinin devam─▒d─▒r der. ├çin kaynaklar─▒ ise milattan y├╝zlerce y─▒l ├Ânce Hunlar─▒n 21 Mart tarihinde bahar ┼čenlikleri yapt─▒klar─▒n─▒, yemekler yiyip e─člendiklerini yazar. Bug├╝nk├╝ nevruz kutlamalar─▒nda da hala o geleneklerin uyguland─▒─č─▒ kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar.

XI.y├╝zy─▒l─▒n tan─▒nm─▒┼č simas─▒ El- Biruni’de Nevruzun Y─▒lba┼č─▒ oldu─čunu s├Âylemi┼č, T├╝rklerle beraber b├╝t├╝n Orta Asya topluluklar─▒nda canl─▒ olarak kutland─▒─č─▒n─▒ ifade etmi┼čtir. Yine XI. y├╝zy─▒lda Fas as─▒ll─▒ Sel├žuklu Devlet adam─▒ NizamÔÇÖ├╝l M├╝lk da Siyaset namesinde nevruzdan bahsederek T├╝rkler aras─▒nda yayg─▒n olarak kutland─▒─č─▒n─▒ yazm─▒┼čt─▒r.┬á Prof. Dr. Abd├╝l haluk ├çay Tarih Boyunca T├╝rkler’de Bayramlar adl─▒ yaz─▒s─▒nda konuyla ilgi ┼č├Âyle demektedir. “B├╝t├╝n bayramlar─▒n dini veya milli bir inan─▒┼čtan, o toplumu ilgilendiren ortak bir hat─▒radan, geleneklerden, duygulardan ve tabiattan do─čdu─ču bilinmektedir. Her dinin ├Âzellikle T├╝rklerde milli bir din haline gelen ─░slamiyet in eski bayram ve ayinleri pagan d├Ânemi gelenekleri olarak kabul etmesi tabiidir. Ancak ─░slamiyet i sath├« bir bi├žimde kabul etmi┼č olan ilk M├╝sl├╝man konarg├Â├žer T├╝rk topluluklar─▒; s├╝rg├╝n av─▒, toy, ┼č├Âlen, yu─č ve buna benzer adetleri ─░slamiyetÔÇÖe ra─čmen, bu dinin yeni bir unsuru olarak devam ettirmi┼člerdir. Bu gelenekler ├že┼čitli T├╝rk topluluklar─▒nda birbirlerinden ├žok az farklarla T├╝rk d├╝nyas─▒na bir k├╝lt├╝r miras─▒ olarak intikal etmi┼čtir. ├ľzellikle yeni-y─▒l, Y─▒l-ba┼č─▒, yeni-g├╝n gibi adlarla ifade olunan bahar bayramlar─▒ ve adetleri T├╝rkler aras─▒nda co┼čkunlukla kutlana gelmi┼čtir.ÔÇŁ

Bu a├ž─▒klamalardan sonra Aya┼čÔÇÖa ba─čl─▒ Bayram k├Ây├╝n├╝n ad─▒n─▒n nereden geldi─či konusunu de─čerlendirelim. Yukar─▒daki a├ž─▒klamalardan anla┼č─▒ld─▒─č─▒na g├Âre Bayram ├ľz T├╝rk├že bir s├Âzc├╝kt├╝r. Arap├ža Fars├ža olmad─▒─č─▒na g├Âre bu ad─▒ T├╝rklerin verdi─či kesindir. Bayram ad─▒n─▒ almas─▒ bilindi─či gibi yerle┼čim birimine bayram g├╝n├╝ sahip olunmas─▒ndan kaynakland─▒─č─▒d─▒r. Ancak oraya ilk yerle┼čen ki┼činin ad─▒n─▒n Bayram olmas─▒ ve de yerle┼čti─či yere kendi ad─▒n─▒ vermesi daha ak─▒lc─▒d─▒r.

Yurdumuzda benim tespitlerime g├Âre:

  • Giresun ┼×ebinkarahisar – Bayram k├Ây├╝
  • Samsun Vezirk├Âpr├╝ – Bayram k├Ây├╝
  • Kaman ├žad─▒rl─▒ – Bayram k├Ây├╝
  • Bolu Mudurnu – Bayram k├Ây├╝
  • Burdur Tefenni – Bayram k├Ây├╝
  • Bolu D├Ârtdivan – Bayram k├Ây├╝
  • Mersin Tarsus – Bayraml─▒ k├Ây├╝
  • Ankara Aya┼č – Bayram k├Ây├╝
  • Olmak ├╝zere toplam sekiz yerle┼čim birimi tespit edilmi┼č.

Bolu D├Ârtdivan il├žesine ba─čl─▒ Bayram k├Ây├╝n├╝n ad─▒n─▒n nereden geldi─či konusunda: ÔÇťK├Ây├╝n┬ái├žinde┬ábulunan ├že┼čmenin┬áyerinde┬ásu┬ákayna─č─▒┬ávarm─▒┼č. Bayram isminde┬ábir┬á┼čah─▒s┬áailesi┬á┬á ile g├Â├ž ederken┬ábu┬ásu┬ákayna─č─▒na┬árastlam─▒┼č, orada mola┬ávermi┼č.┬á Bir┬ám├╝ddet burada e─člendikten┬ásonra buraya┬áyerle┼čmek┬ái├žin┬áev┬áyapm─▒┼č ve┬áburada┬ákalm─▒┼č. ├çevre yerle┼čim yerlerinden┬á┬á insanlar┬áBayram┬áisimli ki┼činin┬áyan─▒na gelip┬ágittik├že,┬áÔÇťNereye┬ágidiyorsun? Nerden geliyorsun?ÔÇŁ sorulan┬ásorulara┬áBayram─▒n┬áyan─▒na veya┬áBayram─▒n┬áyan─▒ndan gibi┬á┬á yan─▒tlar verdiklerinden┬ádolay─▒ ve┬ázaman i├žinde┬ába┼čka┬áailelerinde┬ágelip yerle┼čmesiyle┬ákaynak suyu ├ževresinde┬áBayramlar k├Ây├╝┬ákurulmu┼č. Zaman i├žinde┬áBayram─▒n K├Ây├╝, Bayram K├Ây├╝ olarak varl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rm├╝┼čt├╝r.ÔÇŁ┬á Denilmektedir. Do─črusu Aya┼čÔÇÖa ba─čl─▒ Bayram k├Ây├╝n├╝n ad─▒ da buna benzer bir hadise sonunda verilmi┼č olabilir. Bu ihtimal kuvvetlidir. Bu ihtimalin ├╝st├╝nde durmak gerekir.

 

D─░PNOTLAR

[1]Baz─▒ tarih├ži ve ara┼čt─▒rmac─▒lar, ─░stanbul-Ankara yolu ├╝zerinde bulunan eski piskoposluk merkezlerinden MnizosÔÇÖu bug├╝nk├╝ Aya┼č il├žesinde aram─▒┼člard─▒r. Bu g├Âr├╝┼č├╝ savunan Teurrefort, Kiepert ve Perrot gibi ara┼čt─▒rmac─▒lar, bu g├Âr├╝┼č├╝n kan─▒t─▒ olarak Aya┼č il├žesinin bir├žok binas─▒nda kullan─▒lm─▒┼č olan eski b├╝y├╝k ta┼člar─▒ g├Âstermi┼člerdir. Tarih├žilere g├Âre Mnizos, bug├╝nk├╝ Aya┼č il├žesidir. Tarihi Mnizos kentinin Bizansl─▒lar d├Âneminde, hem ┼čifal─▒ su kaynaklar─▒na sahip olan,┬áhem de korunmas─▒ daha kolay olan karakaya mevkiine do─čru yay─▒ld─▒─č─▒ san─▒lmaktad─▒r. Mnizos 5 b├╝y├╝k piskoposluk merkezinden biridir.

[2]Bug├╝n Aya┼č il├žesinin yukar─▒ kesimi Karakaya olarak bilinmektedir. Bu bilinen yer Aya┼č a┼čiretinin ilk yerle┼čim yeri olarak kay─▒tlar─▒ ge├žmi┼čtir.

[3] Sel├žuklu T├╝rkleri buraya geldiklerinde hem ┼čifal─▒ suyu ve hem de m├╝dafaas─▒ kolay oldu─ču i├žin Karakaya mevkiine yerle┼čmi┼č ve bir kale ile kapl─▒ca in┼ča etmi┼člerdir. Kapl─▒can─▒n yan─▒nda K─▒rkevler ad─▒ verilen ve halen y─▒k─▒nt─▒s─▒ bulunan bina Erken Osmanl─▒ d├Ânemine ait bir Ayan yap─▒s─▒d─▒r. Restorasyonu yap─▒lmaktad─▒r. Karakaya Kapl─▒cas─▒ bin y─▒ldan beri insanl─▒─ča ┼čifa da─č─▒tmaktad─▒r.

[4] Mersin iline ba─čl─▒ Erdemli il├žesinin yayla k├Ây├╝d├╝r. Rak─▒m: 1300 metre. Erdemli’ye mesafesi 47 km’dir. N├╝fus: 471, (2000 y─▒l─▒ n├╝fus say─▒m─▒na g├Âre). Hane say─▒s─▒ 200ÔÇÖd├╝r.

[5] Bahsedilen defterler incelendi─činde muhakkak Sar─▒kaya s├╝lalesiyle ilgili bir tak─▒m bilgi ve belgeler bulunacakt─▒r.

[6] Belgesel m├╝nasebetiyle ta o ma─čaralara kadar gidildi ve ├žekimi de yap─▒ld─▒.

Toplam Okuma: 257 , Bug├╝n: 10 

Dr. Halil ATILGAN

Dr. Halil ATILGAN

1946 y─▒l─▒nda Adana'n─▒n Karaisal─▒ il├žesinin ─░ncirgedi─či k├Ây├╝nde do─čdu. (─░ncirgedi─či 1993 y─▒l─▒nda Mersin ilinin Tarsus il├žesine ba─čland─▒.) ─░lkokulu k├Ây├╝nde bitirdikten sonra D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okuluna girdi. 1964ÔÇô1965 ├Â─čretim y─▒l─▒nda D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okulundan mezun oldu. ├çe┼čitli illerde ├Â─čretmenlik, Halk E─čitimi Merkezi M├╝d├╝r, M├╝d├╝r Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. 1973ÔÇô1975 y─▒llar─▒nda ├çukurova Radyosunun a├žm─▒┼č oldu─ču saz sanat├ž─▒l─▒─č─▒ s─▒navlar─▒n─▒ kazand─▒. 1984 de ├çukurova ├ťniversitesine M├╝zik Uzman─▒ olarak atand─▒. ├çukurova ├ťniversitesi G├╝zel Sanatlar B├Âl├╝m├╝nde Halk M├╝zi─či ve Ba─člama Dersleri ├ľ─čretim G├Ârevlisi, K├╝lt├╝r Sanat Merkezi M├╝d├╝rl├╝─č├╝ yapt─▒. 1990 y─▒l─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ ┼×anl─▒ Urfa Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosuna Kurucu ┼×ef olarak atand─▒. 1993 y─▒l─▒nda Ankara'ya al─▒nan Dr. At─▒lgan koro ┼čefli─činin yan─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Halk K├╝lt├╝rlerini Ara┼čt─▒rma ve Geli┼čtirme Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde (HAGEM) m├╝zik dan─▒┼čmanl─▒─č─▒, repertuvar kurulu ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. Zaman i├žinde E─čitim Enstit├╝s├╝n├╝n M├╝zik B├Âl├╝m├╝n├╝, Anadolu ├ťniversitesi A├ľFÔÇÖnin ─░ktisat B├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdi. Adana Valili─či ad─▒na yapt─▒─č─▒ Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze ├çukurova T├╝rk├╝leri kaset setinde y├Ârenin ├Âzellikli t├╝rk├╝lerini be┼č kasette toplayarak T├╝rk k├╝lt├╝r tarihinde bir ilki ger├žekle┼čtirdi. De─či┼čik illerde ├že┼čitli g├Ârevlerde bulunan Dr. At─▒lgan; ─░├žel, Yozgat, Adana, Gaziantep, K─▒br─▒s, Hatay, Mu─čla, Ni─čde, Tarsus, ┼×anl─▒urfa, Osmaniye, Mersin illerinde folklor derlemeleri yapt─▒. Derledi─či t├╝rk├╝leri TRT, TV programlar─▒nda kitaplar─▒nda yay─▒mlad─▒. Folklorla ilgili ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ ise; Sivas Folkloru, T├╝rk Folkloru, Anadolu Folkloru, Erciyes, Karaisal─▒, G├╝neyde K├╝lt├╝r, ─░├žel K├╝lt├╝r├╝, Ozan, T├╝rkiye ─░┼č Bankas─▒ K├╝lt├╝r Sanat, Tarla, G├╝ney Su, Folklor Edebiyat, Ana Yurttan Ata Yurda T├╝rk D├╝nyas─▒, Ceyhan, ├ça─čr─▒, Maki, Harran, T├╝rksoy, ├çukurova Lobisi, Size ve Y├Ârt├╝rk, Turun├ž, Ard─▒├ž Ku┼ču, T├╝rks├Âz├╝ dergilerinde, Karaisal─▒, Sons├Âz, Yeni├ža─č, Adana Ekspres gazetelerinde Aral─▒k 2018 itibariyle198 makalesi yay─▒mlad─▒. TRT ├çukurova Radyosunda yap─▒m─▒ ger├žekle┼čen Dilde Telde ├çukurova, Dadalo─člu Karacao─član Yurdundan, Y├Âremiz Folklorundan programlar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒nda ├že┼čitli katk─▒lar sa─člayarak, folklor ve halk m├╝zi─či konular─▒nda konu┼čmalar yapt─▒. ├ťniversitelerde m├╝zikle ilgili konferanslar verdi. TRT, ├Âzel televizyon ve radyolara Dilde Telde Anadolu, Ezgi Kervan─▒, Sanat├ž─▒ Politikac─▒lar, K├╝lt├╝r K├╝rs├╝s├╝, AnadoluÔÇÖnun Dili, T├╝rk├╝ Deryas─▒nda Bir Damla programlar─▒n─▒ haz─▒rlay─▒p sundu. Yakla┼č─▒k 300'e yak─▒n T├╝rk halk ezgisini derleyen, notaya alan At─▒lgan, bu ezgileri TRT, TV'nin ├že┼čitli programlar─▒nda ├žald─▒ okudu. ├ço─čunlu─čunu ├çukurova t├╝rk├╝lerinin olu┼čturdu─ču yakla┼č─▒k 100'e yak─▒n halk ezgisini de TRT repertuvar─▒na kazand─▒rd─▒. ┼×efli─čini yapt─▒─č─▒ halk m├╝zi─či korolar─▒yla yurdun ├že┼čitli b├Âlgelerinde konserler veren Halil At─▒lgan mill├« ve milletler aras─▒ folklor, m├╝zik, halk edebiyat─▒ ve halk oyunlar─▒ dal─▒nda kongre, bilgi ┼č├Âleni ve seminerlere kat─▒larak Aral─▒k 2018 itibariyle 53 tebli─č sundu. T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden ├Ât├╝r├╝ 3 Ocak 2004 tarihinde Azerbaycan Vekt├Âr ─░limler Merkezinden doktora ald─▒. MESAM- ─░LESAM-T├╝rk Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒ Kurumu ├╝yesi olan Dr. Halil At─▒lgan ┼čiirlerden ve t├╝rk├╝lerden hareket ederek sahneye koydu─ču Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒, T├╝rk├╝lerin Dili, T├╝rk├╝lerde Ana, Sevelim Sevilelim, Urfa Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒ m├╝zikal programlar─▒yla halk m├╝zi─čine de─či┼čik bir sunum kazand─▒rd─▒. Halen Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒nca d├╝zenlenen halk m├╝zi─či yar─▒┼čmalar─▒n─▒n dan─▒┼čma kurulu ├╝yeli─čini de yapan At─▒lgan, K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ G├╝zel Sanatlar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden 01 Ocak 2010 tarihinde Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosu ┼×efi olarak emekliye ayr─▒ld─▒. Dr. At─▒lgan T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden dolay─▒ ├že┼čitli kurum ve kurulu┼člarca Aral─▒k 2018 itibariyle 17 kez ├Âd├╝le lay─▒k g├Âr├╝ld├╝, ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze 32 kitab─▒ yay─▒mland─▒. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Kalayc─▒l─▒k ├ťzerine

Kalayc─▒l─▒k ├ťzerine

20 ┼×ubat 2021, Kalayc─▒l─▒k ├ťzerine i├žin yorumlar kapal─▒
Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝

Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝

20 ┼×ubat 2021, Aya┼č A┼čireti ve Aya┼čl─▒lar ÔÇô Ankara Aya┼čÔÇÖa Ba─čl─▒ Bayram K├Ây├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Zamanlar Bir Hasan Turan Vard─▒

Bir Zamanlar Bir Hasan Turan Vard─▒

20 ┼×ubat 2021, Bir Zamanlar Bir Hasan Turan Vard─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çukurova, Tura├ž Senin ├ľzku┼čun

├çukurova, Tura├ž Senin ├ľzku┼čun

20 ┼×ubat 2021, ├çukurova, Tura├ž Senin ├ľzku┼čun i├žin yorumlar kapal─▒
Nyenrode-Utrecht ve Runik Yaz─▒

Nyenrode-Utrecht ve Runik Yaz─▒

20 ┼×ubat 2021, Nyenrode-Utrecht ve Runik Yaz─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Mahkeme h├╝km├╝n├╝ verdi: ÔÇťTamgalar Kamuya AittirÔÇŁ

Mahkeme h├╝km├╝n├╝ verdi: ÔÇťTamgalar Kamuya AittirÔÇŁ

20 ┼×ubat 2021, Mahkeme h├╝km├╝n├╝ verdi: ÔÇťTamgalar Kamuya AittirÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Milis Yarbay Osman A─ča

Milis Yarbay Osman A─ča

20 ┼×ubat 2021, Milis Yarbay Osman A─ča i├žin yorumlar kapal─▒
Kud├╝s, Ey Kud├╝s!

Kud├╝s, Ey Kud├╝s!

20 ┼×ubat 2021, Kud├╝s, Ey Kud├╝s! i├žin yorumlar kapal─▒
Altıparmak-Muradiye-Çekirge Arasında Nostaljik Bir Gezinti

Altıparmak-Muradiye-Çekirge Arasında Nostaljik Bir Gezinti

20 ┼×ubat 2021, Alt─▒parmak-Muradiye-├çekirge Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Türkünün Hikâyesi: Nem Alacak Felek Benim

Bir Türkünün Hikâyesi: Nem Alacak Felek Benim

20 ┼×ubat 2021, Bir T├╝rk├╝n├╝n Hik├óyesi: Nem Alacak Felek Benim i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngiltere-T├╝rkiye Dayan─▒┼čmas─▒n─▒n Hedefleri

─░ngiltere-T├╝rkiye Dayan─▒┼čmas─▒n─▒n Hedefleri

16 ┼×ubat 2021, ─░ngiltere-T├╝rkiye Dayan─▒┼čmas─▒n─▒n Hedefleri i├žin yorumlar kapal─▒
TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in  K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli

TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli

14 ┼×ubat 2021, TV Dizilerinin K├╝lt├╝r Turizmine Katk─▒s─▒ ve Nil├╝fer’in K├╝lt├╝r Turizmi Potansiyeli i├žin yorumlar kapal─▒
Milli M├╝cadele D├Âneminde Bursa Bas─▒n─▒

Milli M├╝cadele D├Âneminde Bursa Bas─▒n─▒

14 ┼×ubat 2021, Milli M├╝cadele D├Âneminde Bursa Bas─▒n─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝

BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝

12 ┼×ubat 2021, BursaÔÇÖda Kentlilik Bilincinin Olu┼čmas─▒nda BursasporÔÇÖun Rol├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Sey─üߪąat-n─ümeÔÇÖsinin Orijinal N├╝shas─▒na G├Âre Hac─▒ K─üs─▒m el-Ba─čd├ód├«ÔÇÖnin Bursa Seyahati

Sey─üߪąat-n─ümeÔÇÖsinin Orijinal N├╝shas─▒na G├Âre Hac─▒ K─üs─▒m el-Ba─čd├ód├«ÔÇÖnin Bursa Seyahati

12 ┼×ubat 2021, Sey─üߪąat-n─ümeÔÇÖsinin Orijinal N├╝shas─▒na G├Âre Hac─▒ K─üs─▒m el-Ba─čd├ód├«ÔÇÖnin Bursa Seyahati i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Beg-Saray─▒ÔÇÖn─▒n Yap─▒l─▒┼č T├órihi ve Orhan G├óz├« D├Âneminde ─░n┼č├ó Edilen ─░lk B├Âl├╝mleri

Bursa Beg-Saray─▒ÔÇÖn─▒n Yap─▒l─▒┼č T├órihi ve Orhan G├óz├« D├Âneminde ─░n┼č├ó Edilen ─░lk B├Âl├╝mleri

31 Ocak 2021, Bursa Beg-Saray─▒ÔÇÖn─▒n Yap─▒l─▒┼č T├órihi ve Orhan G├óz├« D├Âneminde ─░n┼č├ó Edilen ─░lk B├Âl├╝mleri i├žin yorumlar kapal─▒
Uzakdo─ču’nun ├ľl├╝ms├╝zl├╝k Meyvesi: ┼×EFTAL─░

Uzakdo─ču’nun ├ľl├╝ms├╝zl├╝k Meyvesi: ┼×EFTAL─░

31 Ocak 2021, Uzakdo─ču’nun ├ľl├╝ms├╝zl├╝k Meyvesi: ┼×EFTAL─░ i├žin yorumlar kapal─▒
I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan Milli M├╝cadeleÔÇÖye Vatan Savunmas─▒nda Yeni┼čehirliler

I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan Milli M├╝cadeleÔÇÖye Vatan Savunmas─▒nda Yeni┼čehirliler

28 Ocak 2021, I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖndan Milli M├╝cadeleÔÇÖye Vatan Savunmas─▒nda Yeni┼čehirliler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar