Dr. Halil ATILGAN
Dr. Halil  ATILGAN
Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su
  • 29 May─▒s 2022 Pazar
  • +
  • -
  • Dr. Halil ATILGAN /

Toplam: 517 , Bug├╝n: 11 Okuma

T├╝rk├╝lerimizin birtak─▒m olaylar sonunda ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ herkes taraf─▒ndan bilinir. Gelin Ay┼če, Gelin ├ťmm├╝, Ormanc─▒, Bodrum H├ókimi, Arda Boylar─▒, Debreli Hasan bunlardan sadece birka├ž─▒d─▒r. ─░┼čte ya┼čanm─▒┼č hadiseler sonunda ortaya ├ž─▒kan t├╝rk├╝lerimizden biri de Ezo Gelindir. Ezo gelin k├╝lt├╝r├╝m├╝zde efsanele┼čmi┼čtir. ├çorbas─▒, ├žantas─▒, pilav─▒, bulguru, filmleri, t├╝rk├╝leri bu efsanenin ulusal bir kimlik kazand─▒─č─▒n─▒n ifadesidir. Pekiyi; bu kadar efsanele┼čen, dillere destan olan, filmleri ├žekilen, t├╝rk├╝ler yak─▒lan, Ezo Gelin kimdir. Nerede, ne zaman do─čmu┼č, efsanele┼čmesine sebep olan hadiseler nelerdir.

Ezo; GaziantepÔÇÖin O─čuzeli il├žesinin Uru┼č k├Ây├╝ndendir. Ben ├çukurova ├ťniversitesinde g├Ârevli iken 1986 y─▒l─▒nda Ezo Gelinle ilgili ara┼čt─▒rma yapmak i├žin Uru┼čÔÇÖa kadar gittim. Kendisini g├Ârme ┼čans─▒m olmad─▒, ama ya┼čad─▒─č─▒ y├Âreyi, k├Ây├╝n├╝, k├Ây├╝ne ├žok yak─▒n olan Suriye s─▒n─▒r─▒n─▒, Y─▒─čma TepeÔÇÖdeki mezar─▒n─▒, ilk e┼či ┼×─▒do HanifiÔÇÖyi (Hanifi A├ž─▒kg├Âz) bizzat g├Ârd├╝m. Olay─▒n ger├žek hik├óyesini ┼×─▒do HanifiÔÇÖden, zaman─▒n muhtar─▒ H├╝seyin ├çal─▒┼čkanÔÇÖdan, olaylara tan─▒k olan Uru┼č k├Âyl├╝lerinden dinledim, ├žekimler yapt─▒m.

Tespitlerimize g├Âre Ezo Gelinin as─▒l ad─▒ Z├Âhre, soyad─▒ Bozgeyik. Uru┼č k├Ây├╝ndeki Bozgeyikli oyma─č─▒ndan Emir Dedenin k─▒z─▒. Anas─▒n─▒n ad─▒ Elif, Emir ve ElifÔÇÖten do─čan ├╝├ž├╝ erkek, ├╝├ž├╝ k─▒z alt─▒ karde┼čten biri Ezo. Gaziantep’in O─čuzeli il├žesinin Uru┼č, yeni ad─▒ Dokuzyol olan k├Âyde d├╝nyaya gelmi┼č, n├╝fus kay─▒tlar─▒nda do─čdu─ču y─▒l 1909ÔÇÖdur.

Uru┼č k├Ây├╝nde d├╝nyaya gelen Ezo, yani Z├Âhre Bozgeyik ilk evlili─čini O─čuzeli’nin Beledin k├Ây├╝nden Hanifi A├ž─▒kg├Âzle de─či┼čik verme usul├╝yle ger├žekle┼čtirir. De─či┼čik verme gelene─činin y├Ârede ve G├╝ney Do─čuda ad─▒ ÔÇťberderÔÇŁ ya da ÔÇťberdelÔÇŁdir. ÔÇťBerderÔÇŁ, yani de─či┼čik verme gelene─čine g├Âre Hanifi A├ž─▒kg├Âz k├Âydeki ad─▒yla ┼×─▒do Hanefi, halas─▒ HaticeÔÇÖyi Ezo’nun karde┼či Zeynel Bozgeyik’e verecek, kendisi de Z├Âhre Bozgeyik’i yani EzoÔÇÖyu alacak, de─či┼čik verme gelene─či de b├Âylece ger├žekle┼čecektir. Gelenek uygulamaya konulur. ┼×─▒do Hanefi ile Ezo Gelin (Z├Âhre Bozgeyik) de─či┼čik verme usul├╝yle evlenirler[1]. Ama ne yaz─▒ ki daha bir y─▒ll─▒k evli iken, ┼×─▒do Hanifi ile Ezo ayr─▒lmak durumunda kal─▒r. ├ç├╝nk├╝ ┼×─▒do HanefiÔÇÖnin halas─▒ Hatice ile EzoÔÇÖnun karde┼či Zeynel Bozgeyik ayr─▒lm─▒┼člard─▒r. T├Âreye g├Âre evlenen ├Âb├╝r ├žiftin de ayr─▒lmas─▒ gerekir. ─░┼čte Ezo ili ┼×─▒do HanefiÔÇÖnin ayr─▒lmas─▒, de─či┼čik verme gelene─činin kat─▒ kurallar─▒ndan kaynaklanm─▒┼čt─▒r[2].

Bu ayr─▒l─▒ktan sonra Ezo Gelin alt─▒ y─▒l dul kal─▒r. Zaman i├žerisinde gelen b├╝t├╝n evlenme tekliflerini geri ├ževirir. Nedenini de hi├ž kimseye s├Âylemez.

Gelen b├╝t├╝n g├Âr├╝c├╝leri reddetmesine ra─čmen toplumun bask─▒s─▒yla karar─▒n─▒ istedi─či gibi uygulayamaz. Herkese hay─▒r demesine ra─čmen akl─▒n─▒ ├želen g├Âr├╝c├╝ kad─▒nlar MehmetÔÇÖle, y├Ârede Memey, ya da Mahey olarak bilinen teyzesinin o─člu ile de─či┼čik verme usul├╝yle ikinci kez evlenmesinin s├Âz├╝n├╝ al─▒rlar. Bu sefer de Mehmet bac─▒s─▒ SelviÔÇÖyi EzoÔÇÖnun karde┼či ZeynelÔÇÖe verecek, kendisi de EzoÔÇÖyu alacakt─▒r. EzoÔÇÖnun teyzesinin o─člu Mehmet, Suriye s─▒n─▒r─▒ i├žindeki Kozba┼č k├Ây├╝nde oturmaktad─▒r. Ezo, Mehmet’in SuriyeÔÇÖde olmas─▒ndan dolay─▒ evlili─či kabul etmek istemez. Fakat g├Âr├╝c├╝ kad─▒nlar Mehmet’in m├╝lteci olarak T├╝rkiyeÔÇÖye gelece─či konusunda EzoÔÇÖyu ikna ederler. Sonu├žta Ezo teyzesinin o─člu MehmetÔÇÖle evlenmeye karar verir.

Ezo Gelinin karde┼či Zeynel BozgeyikÔÇÖin e┼či Selvi

Ezo ikna olmu┼čtur olmas─▒na ama MehmetÔÇÖin m├╝lteci olarak T├╝rkiyeÔÇÖye d├Ânememesi i├žinde b├╝y├╝k bir korkudur. Fakat ne yaps─▒n. T├Âre bu, al─▒nm─▒┼č bir karar var.┬á Bu karara boyun e─čmekten ba┼čka ├žare yoktur. Sonu├žta t├Âre galip gelir. T├Ârenin galibiyetinden sonra bir g├╝n al─▒rlar g├Ât├╝r├╝rler EzoÔÇÖyu Suriye’ye. Ak┼čam karanl─▒─č─▒ndan istifade ederek s─▒n─▒r─▒ ge├žerler. Geceleyin, Suriye topraklar─▒ndaki Kozba┼č k├Ây├╝ne var─▒rlar. Ezo dul oldu─ču i├žin t├Âre gere─či d├╝─č├╝n yap─▒lmaz. MehmetÔÇÖle imam nik├óh─▒yla ikinci kez evlenir.

Ezo teyzesinin o─člu MaheyÔÇÖe dul olarak varm─▒┼č olsa da, HalepÔÇÖe ba─čl─▒ Carabulus il├žesi, Kozba┼č k├Ây├╝ gelinidir. Hayat ac─▒s─▒yla tatl─▒s─▒yla Kozba┼č k├Ây├╝nde bir m├╝ddet devam eder. Sonra ailece ad─▒ ge├žen il├žeye ba─čl─▒ L├╝le k├Ây├╝ne g├Â├žerler.

Zaman su gibi ak─▒p gitmektedir. G├╝nler aylar─▒, aylar y─▒llar─▒ kovalar. Bu zaman i├žinde MehmetÔÇÖin T├╝rkiyeÔÇÖye d├Ânmesi de ger├žekle┼čmez. EzoÔÇÖnun akl─▒na gelen ba┼č─▒na gelmi┼č, ÔÇťy├╝re─čine him ta┼č─▒ÔÇŁ d├╝┼čm├╝┼č, umutlar hayal olmu┼č topra─č─▒na kavu┼čma arzusu t├╝kenmi┼čtir. Vatan hasreti y├╝re─čine g├Âm├╝l├╝r EzoÔÇÖnun.

O, art─▒k mevcutlarla yetinmenin ├žarelerini arar, hasretlerinin hayaliyle g├╝nlerine g├╝n ekler. Ne yaz─▒k ki birini be┼č yapamaz. Evine, yurduna, topra─č─▒na, k├Ây├╝n├╝n zibilliklerine kavu┼čamayaca─č─▒n─▒ bildi─či halde yanar kavrulur. Arada ka├žak olarak Uru┼čÔÇÖa gelse de bu k─▒sa ziyaretler onu tatmin etmez. ÔÇťG├Âz├╝n karn─▒ yok ki doysunÔÇŁ dedi─či hesap, hep doyamadan geri d├Âner SuriyeÔÇÖye.

Hayat SuriyeÔÇÖnin Carabulus il├žesinin L├╝le k├Ây├╝nde ac─▒s─▒yla tatl─▒s─▒yla devam ederken, EzoÔÇÖnun ikinci evlili─činden alt─▒ k─▒z ├žocu─ču olur.[3] Ama gurbetlik, ilk e┼činden ayr─▒lmas─▒, vatan hasreti i├žini yer bitirir. Hasretler, ac─▒lar ve yoksulluk g├╝n be g├╝n kor gibi ├ž├Âker y├╝re─čine. D├╝┼č├╝n ha d├╝┼č├╝n.┬á D├╝┼č├╝nceler ve ac─▒lar onun ÔÇťince a─čr─▒yaÔÇť (vereme) yakalanmas─▒na sebep olur. ├ľnce pek ald─▒r─▒┼č etmez. Ayakta ge├žirmeye ├žal─▒┼č─▒r. Fakat sonra yataklara d├╝┼čer Ezo. Birka├ž kez a─čz─▒ndan kan gelir. Doktora g├Ât├╝rseler de ila├ž alacak para yoktur. Nihayet L├╝le k├Ây├╝nde MehmetÔÇÖle evliyken 18 Mart 1952 tarihinde tek odal─▒ kerpi├ž evde 43 ya┼č─▒nda g├╝n g├Ârmeden kara topra─ča gelin olur Ezo[4]. ├ľlmeden ├Ânce vasiyetini kocas─▒n─▒n kula─č─▒na f─▒s─▒ldar. “Benim mezar─▒m─▒ B├Âzh├╝y├╝k k├Ây├╝ndeki Y─▒─čma TepeÔÇÖye koyun. Ben T├╝rkiyeÔÇÖye doya doya bakamad─▒m, hi├ž olmazsa mezar─▒m baks─▒n” der.

EzoÔÇÖnun vasiyeti yerine getirilir. Mezar─▒ Bozh├╝y├╝kÔÇÖdeki Y─▒─čma TepeÔÇÖye defnedilir. Mezar ta┼č─▒na: ÔÇťEmir Dede K─▒z─▒ Ezo Gelin. Do─čumu T├╝rkiye’nin Gaziantep ilinin O─čuzeli il├žesinin Uru┼č K├Ây├╝ 1909. ├ľl├╝m├╝, 18 Mart 1952. Uzun zamand─▒r ├žekti─či verem hastal─▒─č─▒ndan ve gurbetlik ac─▒s─▒ndanÔÇŁ s├Âzc├╝kleri yazd─▒r─▒l─▒r. Mezar─▒-n─▒n Y─▒─čma TepeÔÇÖde olmas─▒n─▒ istemesi sa─čl─▒─č─▒nda buraya ├ž─▒k─▒p T├╝rkiyeÔÇÖye bak─▒p bak─▒p a─člamas─▒ndan, k├Ây├╝ne olan hasretinden kaynaklanm─▒┼čt─▒r.

Ezo Gelin’in SuriyeÔÇÖde Y─▒─čma TepeÔÇÖdeki mezar─▒ T├╝rk yetkililerinin giri┼čimiyle 24. 09. 1999 tarihinde do─čup b├╝y├╝d├╝─č├╝ O─čuzeli il├žesinin Dokuzyol ( Uru┼č) k├Ây├╝ne getirilmi┼č, ad─▒na yapt─▒r─▒lan k├╝lliyeye defnedilmi┼čtir.

1986ÔÇÖda Uru┼čÔÇÖa gitti─čimizde konu Ezo Gelindi. Herkes bildi─čini anlatt─▒. Zaman─▒n muhtar─▒ H├╝seyin ├çal─▒┼čkan ve di─čer kaynak ki┼čiler Ezo ile ilgili duygular─▒n─▒ dile getirdiler. ÔÇťEzo; ┬ábeyaz benizli, k─▒rm─▒z─▒ yanakl─▒, y├╝z├╝ al s├╝r├╝lm├╝┼č gibi, siyah sa├žl─▒, i┼čveli, endaml─▒ ├žok g├╝zel bir k─▒zd─▒. Bakmayan─▒n bakas─▒ gelirdi. Uru┼č, kervanc─▒lar─▒n gelip ge├žti─či bir k├Âyd├╝. EzoÔÇÖnun evi de kervanc─▒lar─▒n ge├žti─či yolun ├╝st├╝ndeydi. Ezo Gelinin evinin kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝nde bir su k├╝p├╝ vard─▒. Kervanc─▒lar su i├žmeyi bahane ederek EzoÔÇÖyu g├Ârmeye ├žal─▒┼č─▒rlard─▒. Deveciler ise o evden su ister, Ezo da ├ž─▒k─▒p su verirdi. Sadece onu g├Ârmek i├žin Uru┼č k├Ây├╝ne yol d├╝┼č├╝renler olurdu. G├╝zelli─či dillere destan olmu┼čtu. G├╝zelli─čiyle dikkat ├žeken Ezo, bu ├ževrede ├žok ├╝nlendi. ├ťn├╝ dalga dalga da yurt geneline yay─▒ld─▒. Ta┼č plaklara ve film setlerine yans─▒d─▒ÔÇŁ diyerek ortak bir noktada bulu┼čtuklar─▒na ┼čahit olduk.

Ger├žekten de Uru┼člular─▒n dedi─či gibi zaman i├žinde EzoÔÇÖnun ├╝n├╝ plaklarla, ├žekilen filmlerle mahalli olmaktan ├ž─▒km─▒┼č, ulusal bir kimlik kazanm─▒┼č. Malatyal─▒ Fahri KayahanÔÇÖ─▒n okudu─ču Ezo Gelin t├╝rk├╝s├╝yle zirveye ula┼čm─▒┼č, ├žekilen filmlerle de efsanele┼čmi┼č.

Ezo Gelinin efsanele┼čmesinde filmler kadar t├╝rk├╝ler de ├Ânemli bir etken olmu┼č. EzoÔÇÖnun ├╝n├╝ y├Ârede yak─▒lan t├╝rk├╝lerle Barak Ellerinde, t├╝rk├╝lerin plaklara ge├žmesiyle de ├╝lke geneline yay─▒lm─▒┼č. Kaynaklardan tespit etti─čimize g├Âre ilk Ezo Gelin T├╝rk├╝s├╝ Nizip’in ─░zanl─▒ k├Ây├╝nden Bekir Karaduman taraf─▒ndan yak─▒lm─▒┼č. Kaynaklar Bekir KaradumanÔÇÖ─▒n, t├╝rk├╝y├╝ nas─▒l yakt─▒─č─▒n─▒ ┼č├Âyle anlat─▒yor[5]. ÔÇťEzo Gelinin ├╝n├╝ o y─▒llarda dalga dalga yay─▒l─▒yordu. Kocas─▒ndan bo┼čand─▒─č─▒ ve hi├ž kimseyle evlenmedi─či konu┼čuluyordu. Bir g├╝n yine ayn─▒ konu Barak k├Âyl├╝leri aras─▒nda konu oldu. Alag├Âz k├Ây├╝nden ┼×aban Alag├Âz, T├╝rkyurdu k├Ây├╝nden Ali Hoca (Ali Aksoy ) birlikteydik. S├Âz Ezo Geline gelince Resul A─ča, Ali Hocaya ÔÇśBu kad─▒n hi├ž kimseyle evlenmek istemiyor, ├žok onurlu bir kad─▒nÔÇÖ diye ortaya s├Âz att─▒. Resul A─ča Ali Aksoy’a peki seninle evlenir mi? ├ťstelik sen bu b├Âlgenin en sevilen ki┼čilerindensin deyince, Ali Hoca da evet benimle Ezo evlenir dedi, bunun ├╝zerine bahse girdiler. Bir otomobil tutarak Bekir Karaduman ve Resul A─ča O─čuzeliÔÇÖnin Uru┼č k├Ây├╝ne EzoÔÇÖyu Ali Aksoy’a istemeye gittiler. Ezo’yu Ali AksoyÔÇÖa verirlerse Resul A─ča ve Bekir KaradumanÔÇÖ─▒n paralar─▒ Ali AksoyÔÇÖun olacakt─▒. Paralar topland─▒ ve Ali Hocaya teslim edildi. Kendileri de Uru┼č’a hareket ettiler. Uru┼č k├Ây├╝n├╝n harman yerine vard─▒klar─▒nda k├Ây bek├žisi Celle Halefle kar┼č─▒la┼čt─▒lar. Bek├žiyle kar┼č─▒la┼čt─▒klar─▒nda k├Âyden kalabal─▒k bir grup da Tilsevet k├Ây├╝ne do─čru gidiyordu. Kalabal─▒─č─▒n ne oldu─čunu k├Ây bek├žisine sordular. Bek├ži ÔÇśBu k├Âye ni├žin geldi─činizi biliyorum amma bo┼ča geldiniz. Ezo SuriyeÔÇÖye gelin gidiyorÔÇÖ dedi. Bek├žinin bu ifadesinden sonra ├╝├ž kafadar y├Ân de─či┼čtirerek kalabal─▒─ča do─čru ilerlediler. EzoÔÇÖyu SuriyeÔÇÖye gelin g├Ât├╝ren kalabal─▒─ča yeti┼čtiler. Kalabal─▒─č─▒ ge├žtikten sonra araban─▒n tekerinin patlad─▒─č─▒n─▒ bahane ederek durdular. Kalabal─▒k gelince de EzoÔÇÖyu son kez g├Ârme ┼čerefine nail oldular. Sonra Tilsevet, Gemlik, M─▒b─▒l─▒ k├Âyleri yoluyla NizipÔÇÖin ─░zan k├Ây├╝ne geri d├Ând├╝ler. Ak┼čam oldu─čunda Bekir Karaduman arkada┼člar─▒n─▒ misafir etti. Masay─▒ ├že┼čitli mezelerle donatt─▒. ─░┼čte o geceki muhabbette t├╝rk├╝y├╝ yakarak s├Âzleri Resul A─čan─▒n i├žki barda─č─▒n─▒n ├╝st├╝ne koydu.ÔÇŁ T├╝rk├╝n├╝n s├Âzleri ┼č├Âyle:

Turnay─▒ u├žurdum Uru┼č[6] k├Ây├╝nden
Tilsevet[7] g├Âl├╝ne batt─▒ m─▒ dersin
Bir haber almad─▒m Zambur[8] k├Ây├╝nden
┼×ibip’e[9] telinden a┼čt─▒ m─▒ dersin[10] ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬á
Hele Deveh├Ây├╝k[11] ge├žit yeridir┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á
Bozh├Ây├╝kÔÇÖte[12] g├╝man─▒m─▒n biridir
Al─▒p giden T├╝rkmenlerin eridir
Bu gece Kozba┼č’a[13] yetti mi dersin
├ľn├╝nde Sac─▒r[14] var ge├žmez oray─▒ ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬á
Hep avcılar arar bahtı karayı                               
┼×aine[15] K├╝ll├╝ÔÇÖy├╝[16] hem Zugara’y─▒[17] ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á
Bu ├╝├ž k├Ây├╝ ┼čavk─▒ tuttu mu dersin ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

Mallar─▒m ka├žakt─▒r varma g├╝mr├╝─če ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ┬á
Ge├ž KarakuyuÔÇÖdan[18] otur D├╝─čn├╝─čÔÇÖe[19]┬á┬á┬á┬á
D├Ân ha Ezo d├Ân ha eski yurduna ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á
Sahiplerin seni sattı mı dersin     
Kerpi├žtendir ┼ču Kozba┼čÔÇÖ─▒n yap─▒s─▒
Bostand─▒r da penceresi kap─▒s─▒
urban olsun SuriyeÔÇÖnin hepsi
Kader ilden ile att─▒ m─▒ dersin

─░kinci Ezo Gelin T├╝rk├╝s├╝ de Malatyal─▒ Fahri Kayahan taraf─▒ndan pla─ča okunmu┼č. Malatyal─▒ FahriÔÇÖnin sesiyle plak kay─▒tlar─▒na ge├žen t├╝rk├╝ pla─ča kaydedilen ilk Ezo Gelin T├╝rk├╝s├╝ ├Âzelli─čine sahip.

Zeynel Bozgeyik ve e┼či Selvi.

1930 -1936 y─▒llar─▒ aras─▒nda yak─▒ld─▒─č─▒ tahmin edilen t├╝rk├╝ Ezo Gelinin ve Malatyal─▒ FahriÔÇÖnin ├╝n├╝n├╝n yurt geneline yay─▒lmas─▒na vesile olmu┼č. Ta┼č plaklara ge├žen Ezo art─▒k ulusall─▒ktan da ├ž─▒km─▒┼č evrensel olma yolunda h─▒zla ilerlemeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. T├╝rk├╝n├╝n s├Âzleri:

Ezo gelin benim olsayd─▒n da seni vermezdim fele─če
G├╝zel yosmam ba┼č─▒n i├žin salma beni dile─če
Anas─▒ huridir de kendi benzer mele─če
Neneyle de baht─▒ karam neneyle
├ç─▒k Suriye Da─člar─▒n─▒n ba┼č─▒na da bizim ele el eyle
Gel baht─▒ karal─▒m gel s─▒ladan ayr─▒ yaz─▒l─▒m gel
Ezo gelin ├ž─▒k Suriye Da─člar─▒n─▒n ba┼č─▒na
G├╝ne┼č vursun da kemerinin ka┼č─▒na
Bizi k─▒nayan─▒n bu ayr─▒l─▒k gelsin ba┼č─▒na
Neneyle de baht─▒ karam neneyle
├ç─▒k Suriye Da─člar─▒n─▒n ba┼č─▒na da bizim ele el eyle
Gel baht─▒ karal─▒m gel s─▒ladan ayr─▒ yaz─▒l─▒m gel

┼čeklindedir.

├ť├ž├╝nc├╝ Ezo Gelin T├╝rk├╝s├╝ de Hanefi A├ž─▒kg├Âz yani EzoÔÇÖnun ilk kocas─▒ taraf─▒ndan yak─▒land─▒r. Bu t├╝rk├╝de UrfaÔÇÖn─▒n Birecik il├žesinin Divri─či k├Ây├╝nden Nuri Sesig├╝zel taraf─▒ndan pla─ča okunur. Pla─ča okunan ikinci Ezo Gelin t├╝rk├╝s├╝ olarak kay─▒tlara ge├žen bu t├╝rk├╝n├╝n de s├Âzleri de ┼č├Âyle:

Aman─▒n ─▒rmak kenar─▒na ya─čmaz m─▒ dolu
Hele e┼činden ayr─▒lan da olmaz m─▒ deli
Tere taze besledi─čim g├╝lleri
Vard─▒n gittin de bir k├Ât├╝ye yoldurdun
Bir tanem aman ├Âld├╝rd├╝n beni
Aman nen eyle zalim neneyle EzoÔÇÖm neneyle
Yine de ne derdin var ise gel bana s├Âyle
Bir tanem aman ben ettim sana
Aman y├╝ce da─č ba┼č─▒nda bir oylum payam
Sevdi─čim at─▒m─▒z─▒ ald─▒lar da biz kald─▒ yayan
├ľl├╝mden korkup ta sonunu sayan
Yine ├Âl├╝r gider de yar koynuna giremez

D├Ârd├╝nc├╝ Ezo Gelin t├╝rk├╝s├╝ de Gaziantepli Muhsin Terlemez taraf─▒ndan yak─▒l─▒r. Onun sesiyle de plak kay─▒tlar─▒na ge├žer. Tespitlerimize g├Âre plak kay─▒tlar─▒na ge├žen 4. Ezo Gelin t├╝rk├╝s├╝n├╝n s├Âzleri de:

Seherden u─črad─▒m ben bir cerene
Can─▒m kurban olsun Ezo’yu g├Ârene
Giyinmi┼č s├╝slenmi┼č de d├Ânm├╝┼č cerene
Evliyi evinden eder bu gelin
A─čay─▒ k├Ây├╝nden de eder bu gelin

Da─čdaki ├žoban─▒ koyundan da eyler
E┼činden ayr─▒lm─▒┼čta ├╝zg├╝n ├╝zg├╝n a─člar bu gelin
Yaral─▒y─▒m kime ben ne edem oy oy oy

Aya─č─▒na giymi┼čte kara kundura
Yand─▒ y├╝re─čimde d├Ând├╝ tand─▒ra
Bir caz─▒ kar─▒ yok mu Ezo’yu bana kand─▒ra

Minnet eyleyin de bu geline d├Ânmez mi
D├Ân├╝p d├Ân├╝p Barak Eline gelmez mi

Neneyle de Gelin Ezo neneyle neneyle
├ç─▒k Barak Da─člar─▒na da bizim ele el eyle
Oy oy neneyle sen neneyle neneyle
Yaral─▒y─▒m kime ben ne diyem oy oy EzoÔÇÖm

┼čeklindedir.

Yak─▒lan t├╝rk├╝lerle zirveye ├ž─▒kan Ezo Gelin, ├žekilen filmlerle de herkese ad─▒n─▒ duyurur. Filmlerin ilk ikisi Orhan Elmas taraf─▒ndan beyaz perdeye aktar─▒l─▒r. 1955ÔÇÖte Ezo Gelin Ate┼čten G├Âmlek, 1968ÔÇÖde ise Ezo Gelin. ├ť├ž├╝nc├╝s├╝ de 1973ÔÇÖde Fevzi Tuna taraf─▒ndan ├žekilir. Orhan Elmas’─▒n ikinci ├žekti─či Ezo Gelin filmi 1969 y─▒l─▒nda Adana Alt─▒n Koza Film Festivalinde ikinci film ├Âd├╝l├╝n├╝, Ezo Gelini oynayan Fatma Girik ise en iyi kad─▒n oyuncu ├Âd├╝l├╝n├╝ al─▒r.

Ezo Gelin ad─▒yla beyaz perdeye aktar─▒lan ilk filmin senaryosu Orhan Elmas taraf─▒ndan (Beh├žet Kemal ├ça─člar─▒n hik├óyesinden esinlenerek) yaz─▒l─▒r ve y├Ânetilir. Filmde Fatma Girik, Tugay Toks├Âz, Cenk Er, Bilal ─░nci, Ahmet Mekin ve At─▒f Kaptan rolleri payla┼č─▒r.

Filmin konusu: K├Ây├╝n en g├╝zel k─▒z─▒ olan Ezo, Demircio─čullar─▒ndan Ali ile s├Âzl├╝d├╝r. Huncuo─člu ise EzoÔÇÖya g├Âz koymu┼č, istekleri kabul g├Ârmedi─či i├žin de her t├╝rl├╝ k├Ât├╝l├╝─č├╝ yapmaktad─▒r. Bu arada Ali askere al─▒n─▒r ve Kore Sava┼člar─▒na g├Ânderilir. Ard─▒ndan da ├Âl├╝m haberi gelir. ├ľl├╝m haberini duyan h─▒s─▒m akrabas─▒ yanar y─▒k─▒l─▒r. Aradan alt─▒ ay ge├žmesine ra─čmen Huncuo─čluÔÇÖnun duygular─▒ de─či┼čmez, EzoÔÇÖyu elde etme fikri g├╝nbeg├╝n artar. Huncuo─čluÔÇÖndan kurtulmak i├žin Dinar Baba (AliÔÇÖnin babas─▒) EzoÔÇÖyu ├Âb├╝r o─čluna nik├óhlar.

Aradan bir hayli zaman ge├žtikten sonra Ali k├Ây├╝ne d├Âner. Zira Kore Sava┼č─▒nda ├Âlmemi┼čtir. AliÔÇÖnin gelmesiyle i┼čler iyice kar─▒┼č─▒r. Ya┼čanan olaylar sonucunda Ali k├Ây├╝n├╝ terk etmeye karar verir. Ezo da Ali ile gelmek ister. Ali; EzoÔÇÖya ÔÇťSen art─▒k karde┼čimin kar─▒s─▒s─▒nÔÇŁ diyerek g├Ât├╝rmez. Buna ac─▒ya dayanamayan Ezo ya─čl─▒ urganda can verir.

├ť├ž├╝nc├╝ Ezo Gelin filmi de 1973 y─▒l─▒nda beyaz perdeye aktar─▒l─▒r. Filmin y├Ânetmeni Fevzi Tuna, ┬ásenaryo Orhan Elmas, yap─▒mc─▒s─▒ Memduh ├ťnÔÇÖd├╝r. Filimde Fatma Girik, Kadir ─░nan─▒r, Suphi Tekniker, Reha Yurdakul, ─░hsan Y├╝ce, Ye┼čim Tan, Sami Hazinses, Hikmet Ta┼čdemir, G├╝zin ├ľzipek ve Tahsin Korel rol al─▒r. Filmin konusu yine ayn─▒d─▒r.

ÔÇťTarih tekerr├╝rden ibarettirÔÇť diye bir s├Âz vard─▒r. Ne derece do─črudur bilinmez. Ama bildi─čim T├╝rk Sinemas─▒nda tarihin yeniden tekerr├╝r etti─čidir. TV dizelerine bak─▒n─▒zÔÇŽ1950 ÔÇô1960ÔÇÖl─▒ y─▒llar─▒n T├╝rk Sinemas─▒n─▒ rahatl─▒kla g├Ârebilirsiniz. O y─▒llarda ola─čan ├╝st├╝ ra─čbet g├Âren, ┼čark─▒ ad─▒yla ├žekilen, k├Ây hayat─▒n─▒ i┼čleyen filimler ┼čimdide g├╝n├╝m├╝z├╝n modas─▒. Milletimizin g├Ânl├╝ne taht kurdu oturuyor. Ulusal TVÔÇÖler k─▒ran k─▒rana bir yar─▒┼č pe┼činde. Her g├╝n kervana bir yenisi ekleniyor. ─░┼čte bu kervana kat─▒lan dizelerden biri de Barak Ellerinin efsanele┼čmi┼č gelini Ezo.

Bu yaz─▒y─▒ kaleme almadan ├Ânce ├Ân haz─▒rl─▒k yapt─▒m. Ezo Gelin yazarak internete girdim. ─░lk etapta bir haber ├ž─▒kt─▒ kar┼č─▒ma. Haberi aynen aktar─▒yorum:

Ezo Gelin Film Oluyor

ADI sevgi, a┼čk, gurur, onur, g├╝zellik, memleket ├Âzlemi ve sab─▒r ile ├Âzde┼čle┼čen Ezo Gelin’in hayat─▒ dizi oluyor. Dizide Ezo Gelin’i Nurg├╝l Ye┼čil├žay canland─▒racak. Senaristli─čini Ahmet Yurdakul’un yapaca─č─▒ filmin yap─▒mc─▒s─▒ Ya┼čar ─░rv├╝l, dizinin hik├óyesine uygun olarak Gaziantep’te ├žekilece─čini s├Âyledi. ├çekimlere eyl├╝l ay─▒nda ba┼članacak. Tarih 11 Haziran 2006. (Haberin kayna─č─▒: Copyright ┬ę 2003, 2004 – T├╝m haklar─▒ sakl─▒d─▒r. Merkez Gazete Dergi Bas─▒m Yay─▒nc─▒l─▒k Sanayi ve Ticaret A.┼×. ├ťretim ve Tasar─▒m ┬á)

Ba┼čka bir haber daha:

Ezo Gelin Dizi Film Oluyor!

38 y─▒l ├Ânce Fatma Girik’in beyazperdede canland─▒rd─▒─č─▒ “Ezo Gelin” dizi film oluyor… Dizi ├žekimlerine GaziantepÔÇÖte ba┼čland─▒. Dizide Ezo GelinÔÇÖi Nurg├╝l Ye┼čil├žay, sevdi─či genci ise tiyatrocu Erkan Sever canland─▒r─▒yor. Haber kayna─č─▒ www.sohbetik.com

Ben iyi bir TV seyircisi de─čilim. Onun i├žin de bu t├╝r dizilerden haberim yok. Ancak bu yaz─▒y─▒ kaleme al─▒rken ─░nternete girdi─čimi s├Âylemi┼čtim. www.yolgecenhani.biz adl─▒ sitede Ezo Gelin dizisinin 15.b├Âl├╝m├╝n├╝n ├Âzetine rastlad─▒m. Onu da sizlerle payla┼čmak istiyorum.

ÔÇť├ľmer, Hasan ve Meryem; AliÔÇÖnin cenazesini AntepÔÇÖteki hastaneye getirirler. ├ť├ž├╝ de peri┼čan haldedir. Hastaneye girerken onlar─▒ g├Âren Ezo da solu─ču hastanede al─▒r ve AliÔÇÖnin ba┼č─▒na geleni ├Â─črenir. Onun ├Âld├╝─č├╝ne inanmak istemeyen Ezo y─▒k─▒l─▒r.

Daha tam olarak iyile┼čememi┼č olan Dinar refakat├žisi HacerÔÇÖe, o─čullar─▒n─▒n kendilerini yaln─▒z b─▒rakt─▒─č─▒ndan ┼čik├óyet ederken olanlardan habersizdir. HacerÔÇÖe AliÔÇÖnin ├Âl├╝m haberini vermek de, DinarÔÇÖdan saklamak da ├žok zordur. Acaba HacerÔÇÖe o─člunun ├Âl├╝m haberi nas─▒l verilecektir? AliÔÇÖnin ├Âl├╝m├╝, yeni kalp krizi ge├žirmi┼č olan DinarÔÇÖdan saklanabilecek midir? AliÔÇÖnin cenazesi hemen kald─▒r─▒l─▒r. Karde┼čini topra─ča vermenin ac─▒s─▒yla kahrolan ├ľmerÔÇÖi Ezo teselli eder. Acaba bu ├Âl├╝m ikilinin aras─▒ndaki buzlar─▒n tamamen erimesine vesile olacak m─▒d─▒r? ├ľmer, MeryemÔÇÖe sahip ├ž─▒kaca─č─▒n─▒, onun AliÔÇÖnin emaneti oldu─čunu a├ž─▒klar. Hen├╝z doyamad─▒─č─▒ AliÔÇÖyi topra─ča veren Meryem, bir zamanlar EzoÔÇÖnun ├ľmerÔÇÖi bekledi─či yerde AliÔÇÖnin yolunu beklemeye ba┼člar.

K├Âyl├╝den meydan daya─č─▒ yiyen Bilal, evde de kar─▒lar─▒ndan k├Ât├╝ muamele g├Ârmeye ba┼člar. Yapt─▒─č─▒ndan pi┼čman olan Bilal, MeryemÔÇÖden af dilemek i├žin yan─▒na gider. MeryemÔÇÖin a─čabeyine tavr─▒ nas─▒l olacakt─▒r. Onu ba─č─▒┼člayacak m─▒d─▒r? ├ľte yandan Be┼čireÔÇÖnin a─čabeyinin hapisten ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenen Ezo, b├╝t├╝n ac─▒s─▒n─▒n i├žinde, bir yandan da onu koruman─▒n yollar─▒n─▒ aramaya ba┼člar.ÔÇŁ

Gerek haberlere, gerekse 15. b├Âl├╝m├╝n ├Âzetine bakt─▒-─č─▒m─▒zda Ezo Gelin ad─▒ndan, dizinin GaziantepÔÇÖte ├žekilmesinden ba┼čka Barak Ellerinde ya┼čayan Ezo Gelinin hi├žbir ortak ├Âzelli─či yok. H├ólbuki haberde filmin yap─▒mc─▒s─▒ Ya┼čar ─░rv├╝l, Ezo Gelinin hayat hik├óyesindeki ger├že─či yakalamak i├žin dizinin GaziantepÔÇÖte ├žekilece─čini s├Âyl├╝yor.

Yaz─▒n─▒n ba┼č─▒nda ger├žek hayat hik├óyesini verdi─čim Ezo Gelinle 15. b├Âl├╝m├╝n ├Âzeti aras─▒nda uzaktan yak─▒ndan bir benzerlik var m─▒ Allah a┼čk─▒na. Vay benim memleketim vay. Sonra ger├že─če yak─▒n olmas─▒ i├žin dizinin GaziantepÔÇÖte ├žekilece─čini s├Âyle. Vay benim memleketim vayÔÇŽ Bir s├Âz vard─▒r bizim ├çukurovaÔÇÖda: ÔÇťTavuk e┼čindi─či zaman i┼č yapt─▒─č─▒n─▒, u├žtu─ču zamanda kendisini ku┼č sanarm─▒┼čÔÇŁ.

Ben 1986 y─▒l─▒nda Uru┼č k├Ây├╝nde EzoÔÇÖnun ilk kocas─▒ ┼×─▒do Hanefi ile g├Âr├╝┼čt├╝─č├╝mde: Bir├žok film y├Ânetmenin k├Âye kadar geldi─čini, EzoÔÇÖnun ger├žek hayat─▒n─▒ filme almak istediklerini, bunun i├žin de bol miktarda para teklif ettiklerini, fakat kendisinin kabul etmedi─čini, ├ževrilen filmlerin de hep hayal mahsul├╝ oldu─čunu s├Âylemi┼čti. Ger├žekten biz de o zamana kadar Ezo gelini tan─▒mam─▒┼čt─▒k. Ezo Gelinin hayat hik├óyesini ├Â─črenince ├ževrilen filmlerin ger├žekle hi├ž ilgisi olmad─▒─č─▒n─▒ hayal mahsul├╝ kurgular oldu─čuna tan─▒k olduk. ├çevrilen filmlerde sadece Ezo Gelin ad─▒ kullan─▒lm─▒┼č, konunun ger├žek Ezo Gelinle hi├ž ilgilisi yok, t─▒pk─▒ Bodrum H├ókimi ve ├ç├Âkertmede oldu─ču gibi. H├ólbuki b├Âyle ya┼čanm─▒┼č hadiseler filme aktar─▒l─▒rken muhakkak ├Ân ara┼čt─▒rma yapmak, ger├žekler tespit edildikten sonra senaryoyu yazmak, konuyu ├žok iyi bilen kaynak ki┼čilerin bilgisine ba┼čvurmak gerekir. ├ç├╝nk├╝ bunlar gelecek nesillere kalacak olan ├Ânemli belgesel ├žal─▒┼čmalard─▒r. Zira Ezo Gelin y├Âresel olmaktan ├ž─▒km─▒┼č, efsanele┼čmi┼č, evrensel bir kimlik kazanm─▒┼čt─▒r. B├Âyle evrensel kimlik kazanan Ezo Gelinin asl─▒na uymayan senaryolarla beyaz perdeye aktar─▒lmas─▒ var olan ger├že─či ink├ór etmek demektir. Bu t├╝r ya┼čan─▒lm─▒┼č hadiselerin senaryosu masa ba┼č─▒nda yaz─▒lmamal─▒, yaz─▒lm─▒┼čsa da ad─▒ Ezo Gelin olmamal─▒d─▒r.

Diziye sadece Ezo Gelin ad─▒n─▒ koyarak reyting yapmak bu ├╝lkenin k├╝lt├╝r├╝ne ihanettir. Buna devletin Bakan─▒, Gaziantep Valisi, O─čuzeli Kaymakam─▒ Gaziantep K├╝lt├╝r ve Turizm M├╝d├╝rl├╝─č├╝n├╝n dur demesi gerekir. Ezo gelinin mezar─▒n─▒ SuriyeÔÇÖden getirmek kadar, ├žekilen dizilerinde ger├že─če uygun olmas─▒ ├Ânemlidir. Ger├že─či yans─▒tm─▒yorsa topluma mal olmu┼č bir efsanenin tabir yerindeyse ÔÇť├žar├žurÔÇŁ olmas─▒ demektir.

Ben Ezo Gelin dizisini hi├ž seyretmedim. Ama bu yaz─▒y─▒ haz─▒rlarken Show TVÔÇÖnin sitesine girerek dizinin 26. b├Âl├╝m├╝n├╝ seyretmek ┼čerefine nail oldum. Seyretti─čim b├Âl├╝mde son model arabalar, son model bir Se├ž Otob├╝s├╝, i├žinde top sakall─▒ gitar ├žalan gen├žler. Urum Garibinin, ─░sk├ón havalar─▒n─▒n, Karacao─članÔÇÖ─▒n, H├╝r┼čitÔÇÖin, Firuz Beyin, Dedemo─čluÔÇÖnun, ├é┼č─▒k KeremÔÇÖin kol gezdi─či Barak Ellerinde son model bir otob├╝s├╝n i├žinde top sakall─▒ gitar ├žalan ├╝niversite gen├žleri.

Barak ellerini iyi tan─▒r─▒m. B─▒rak─▒n gitar ├žalmay─▒ k─▒r─▒k havay─▒ bile t├╝rk├╝den saymayan, t├╝rk├╝ repertuvar─▒n─▒ uzun havalar ├╝zerine kurmu┼č bir anlay─▒┼ča sahiptir Barak Elleri. Bu konuda da hi├ž tavizi yoktur. Y├Âre halk─▒ ┼čehirle┼čmi┼č olsa da geleneklerine ba─čl─▒d─▒r.

Siz ey Ezo Gelin dizisini ├žeken beylerÔÇŽ Barak Ellerini, Firuz Beyi, ┼×ahin Beyi, Nizipli Deli MehmetÔÇÖi, Uru┼čÔÇÖu, ─░zanÔÇÖ─▒, AntepÔÇÖi, NizipÔÇÖi tan─▒madan dizi ├žekerseniz ├žal─▒y─▒ tepesinden s├╝r├╝klemi┼č olursunuz. ┼×ekeri yemeden ba┼čkas─▒na ┼čekeri anlatamazsan─▒z. Ezo Gelini, y├Âreyi, ya┼čad─▒─č─▒ hayat─▒, Barak Ellerini, bilmeden bu t├╝r dizileri ├žekemezsiniz. 1909ÔÇô1956 y─▒llar─▒ aras─▒nda ya┼čayan Ezo Gelini cep telefonlar─▒yla, son model arabalarla halk─▒n kar┼č─▒s─▒na getirdi─činizde olay─▒ bilenler size b─▒y─▒k alt─▒ndan g├╝ler, ger├že─či yans─▒tmad─▒─č─▒n─▒z i├žin de alay ederler, belki de s├Âverler. Yapmay─▒n ay─▒pt─▒r. Bu milletin k├╝lt├╝r├╝n├╝ ├žar├žur etmeyin. Barak Ellerindeki vatanda┼člar─▒m─▒z─▒n kemiklerini s─▒zlatmay─▒n. ┬áYa da Ezo Gelin ad─▒n─▒ kullanmay─▒nÔÇŽ

ÔÇťBen halk─▒m hey ben halk─▒m
Fele─čin sillesini ├žok yemi┼čim
Diyeceklerimi s├Âyletmemi┼čler bana
T├╝rk├╝lerle demi┼čimÔÇŁ

diyerek hayk─▒rm─▒┼č ozan. Biz demek istediklerimizi t├╝rk├╝lerle diyemedi─čimizden yaz─▒ya d├Âkt├╝k. Do─črusunu s├Âylemek gerekirse s├Âylemek istediklerimin ├Âz├╝ de bu de─čildi, Ezo Gelin K├╝lliyesinin bak─▒ms─▒zl─▒─č─▒yd─▒.

Bizim ├çukurovaÔÇÖda bir deyim vard─▒r. ÔÇťGel gelelim ├žam kertmesineÔÇŁ. Biz de gelelim esas demek istedi─čimize: Ezo Gelinin SuriyeÔÇÖdeki mezar─▒n─▒n k├Ây├╝ne getirildi─čini, ad─▒na bir k├╝lliye yap─▒ld─▒─č─▒n─▒, do─čup b├╝y├╝d├╝─č├╝ evin m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝ld├╝─č├╝n├╝ biliyor, onun i├žin de Uru┼čÔÇÖa bir yol d├╝┼č├╝rmek istiyordum. Bu iste─čim 10 Haziran 2007 tarihinde ger├žekle┼čti. Ad─▒ ge├žen tarihte bir dost grubuyla Uru┼čÔÇÖa gittik. Uru┼č: Barak Ovas─▒ÔÇÖn─▒n Suriye s─▒n─▒r─▒na yak─▒n k├Âylerinden biri. O─čuzeli il├žesine yakla┼č─▒k 15- 20km uzakl─▒kta olan bir Barak k├Ây├╝. Di─čer Barak k├Âyleri gibi o da verimli topraklar─▒yla, f─▒st─▒─č─▒yla, ├╝lke gelirine katk─▒ sa─člayan ekonomik sorunu olmayan bir k├Ây. K├Ây├╝n en b├╝y├╝k ├Âzelli─či de efsanele┼čen Ezo Gelin hik├óyesine tan─▒k olmas─▒.

Ezo Gelin Barak K├╝lt├╝r Merkezinin bat─▒dan g├Âr├╝n├╝┼č├╝.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Evet, Ezo Gelin Uru┼čÔÇÖta do─čmu┼č b├╝y├╝m├╝┼č, buradan SuriyeÔÇÖye gelin gitmi┼č. ├ťn├╝ne bu topraklarda kavu┼čmu┼č. ┬áÔÇťBen memleketime doyamad─▒m bari mezar─▒m doysunÔÇŁ diyerek mezar─▒n─▒n T├╝rkiyeÔÇÖyi g├Ârecek ┼čekilde yap─▒lmas─▒n─▒ istemi┼č.

Ezo Gelinin kendi ad─▒na yapt─▒r─▒lan k├╝lliyedeki mezar─▒.

 

 

Yetkililer EzoÔÇÖnun vatan hasretini az da olsa dindirmek amac─▒yla SuriyeÔÇÖdeki mezar─▒n─▒ 24 Eyl├╝l 1999 tarihinde do─čup b├╝y├╝d├╝─č├╝ k├Âye getirmi┼čler. ÔÇťEzo Gelin Barak K├╝lt├╝r MerkeziÔÇŁ ad─▒yla da k├╝lliye toplumun hizmetine sunulmu┼č. Efsanele┼čen Ezo yap─▒lan bu hizmetle de ebedile┼čtirilmi┼čtir.

Mezar ta┼č─▒ndaki hayat hik├óyesi.

 

 

 

EzoÔÇÖnun evinin m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi, k├╝lliyenin avlusu, avlunun a─ča├žland─▒r─▒lmas─▒, kamelya her ┼čey ├žok g├╝zel. G├╝zel olmayan k├╝lliyenin, m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝len iki katl─▒ evin, avlunun bak─▒m─▒ ve temizli─či.

M├╝ze haline getirilen iki katl─▒ evi.

Ben Ezo Gelin ad─▒na yap─▒lan k├╝lliyenin bak─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒, temiz olmad─▒─č─▒n─▒ uzun uzun anlatmak istemiyorum. M├╝ze haline d├Ân├╝┼čt├╝r├╝len evinin ikinci kat─▒na g├╝vercin pisli─činden ├ž─▒kamad─▒─č─▒m─▒z─▒ s├Âylersem demek istediklerimin hepsini anlatm─▒┼č olurum.

Ezo Gelin Barak K├╝lt├╝r Merkezinin bak─▒m─▒ temizli─či, mezar─▒n─▒n T├╝rkiyeÔÇÖye getirilmesi kadar ├Ânemlidir. Yetkililer neredesiniz?…

Ezo Gelinin mezar─▒ ba┼č─▒nda birlikte oldu─čumuz dostlar.
K├╝lt├╝r Merkezi giri┼činin yak─▒ndan g├Âr├╝n├╝┼č├╝.

D─░PNOTLAR

[1] De─či┼čik verme, k─▒saca kar┼č─▒l─▒kl─▒ bir mal─▒ de─či┼čmek demektir. Bu t├╝r evlenme gelene─činde de─či┼čik ise, evlenecek ki┼či,┬á k─▒z karde┼čini, halas─▒n─▒, ya da teyzesini; istedi─či k─▒z─▒n karde┼či, amcas─▒, day─▒s─▒ gibi yak─▒n akrabalar─▒ndan birine verecek, kendisi de evlenece─či k─▒z─▒ alacakt─▒r. B├Âylece her iki taraf da, ”ba┼čl─▒k paras─▒” vermekten kurtulacakt─▒r. ─░┼čte kar┼č─▒l─▒kl─▒ ba┼čl─▒k paras─▒n─▒ vermemeye gelenekte┬á ”de─či┼čik” denilmektedir. Yani k─▒z─▒n, k─▒zla bir e┼čya gibi de─či┼čtirilmesi yoluyla yap─▒lan evlenme bi├žimidir. Bu evlilikte: Evli kad─▒nlardan biri, ”eceli ile” ├Âld├╝─č├╝nde, ├Âteki taraf i├žin belli ├Âl├ž├╝de ba┼čl─▒k paras─▒ ├Âdemek zorunlulu─ču do─čar. Evlilerden biri, e┼čiyle ge├žinemedi─činde, mutlu olan di─čer ├žiftin de evlili─či bozulur. ─░┼čte Barak ellerinde G├╝ney Do─ču da bu gelene─če ÔÇťberdel ÔÇť ya da ÔÇťberderÔÇŁ denilmektedir.

[2]Y─▒llardan sonra 10 Haziran 2007 tarihinde Uru┼č, yani Dokuzyol k├Ây├╝ne gitti─čimde 1986 y─▒l─▒nda k├Ây muhtar─▒ olan H├╝seyin ├çal─▒┼čkan sa─čd─▒. Ama muhtar de─čildi. Konu─ču olduk, ├žay─▒n─▒ kahvesini i├žtik. Ezo ile ilgili yine bilgisine ba┼čvurduk. Ancak kaynak ki┼čimiz bu defa da ÔÇťberdelÔÇŁ uygulamas─▒n─▒n tersi oldu─čunu; Ezo ile ┼×─▒do Hanifi ayr─▒l─▒nca EzoÔÇÖnun karde┼či Zeynel Bozgeyik ÔÇśin de ┼×─▒do HanifiÔÇÖnin halas─▒ HaticeÔÇÖden ayr─▒lmak durumunda kald─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi. Ben ┼čimdiye kadar bunun tersinin bilindi─čini s├Âyleyince trajedi kat─▒lmak istenmesinden kaynakland─▒─č─▒n─▒ ifade etti.

[3]Bizim kaynak ki┼čilerden ve yaz─▒l─▒ kaynaklardan tespitimize g├Âre EzoÔÇÖnun ikinci evlili─činden 6 k─▒z ├žocu─ču olur. Ancak mezar─▒ ba┼č─▒ndaki hayat hik├óyesinde ├╝├ž ├žocu─čunun oldu─ču, bunlardan sadece CelileÔÇÖnin ya┼čad─▒─č─▒ yaz─▒l─▒d─▒r.

[4]Bizim ├Ânceki tespitlerimize g├Âre EzoÔÇÖnun ├Âl├╝m tarihi 18 Mart 1952 olmas─▒na ra─čmen 10 Haziran 2007 tarihinde Uru┼č k├Ây├╝ne gitti─čimde mezar ta┼č─▒nda ├Âld├╝─č├╝ y─▒l 1956 olarak yaz─▒lm─▒┼čt─▒r.

[5] Nihat Tayda┼č, Ezo Gelin, Folklor Edebiyat Dergisi, internet t├╝rk├╝ sitesi www.turkuler.com

[6] O─čuz eline ba─čl─▒ Ezo Gelinin k├Ây├╝n├╝n ad─▒.

[7] O─čuz eline ba─čl─▒ Barak k├Ây├╝.

[8] O─čuz eline ba─čl─▒ Barak k├Ây├╝.

[9] Uru┼čÔÇÖun ilerisinde bir Barak k├Ây├╝.

[10]Tespitlerimize g├Âre bu dize; ÔÇť┼×ibipÔÇÖe telinden att─▒ m─▒ dersinÔÇŁ olarak kay─▒tlara ge├žmi┼č. Kaynak ki┼čilerin ifadesine g├Âre de dizeninÔÇť┼×ibipÔÇÖe belinden a┼čt─▒ m─▒ dersinÔÇŁ ┼čeklinde olmas─▒ gerekmektedir.

[11] O─čuzeliÔÇÖne ba─čl─▒ Suriye s─▒n─▒r─▒nda bir k├Ây├╝n ad─▒.

[12] Ezo Gelinin SuriyeÔÇÖde mezar─▒n─▒n bulundu─ču k├Ây├╝n ad─▒.

[13]Suriye s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde Ezo Gelinin ikinci kez gelin gitti─či k├Ây├╝n ad─▒.

[14] O─čuzeli il├že s─▒n─▒rlar─▒ndan ├ž─▒karak SuriyeÔÇÖde F─▒ratÔÇÖa kavu┼čan ├žay─▒n ad─▒.

[15] Suriye s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde Carabulus il├žesine ba─čl─▒ bir k├Ây.

[16]┬á ÔÇť ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť

[17] ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť

[18] Suriye s─▒n─▒r─▒nda bir k├Ây ad─▒.

[19] ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ÔÇť

Dr. Halil ATILGAN

1946 y─▒l─▒nda Adana'n─▒n Karaisal─▒ il├žesinin ─░ncirgedi─či k├Ây├╝nde do─čdu. (─░ncirgedi─či 1993 y─▒l─▒nda Mersin ilinin Tarsus il├žesine ba─čland─▒.) ─░lkokulu k├Ây├╝nde bitirdikten sonra D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okuluna girdi. 1964ÔÇô1965 ├Â─čretim y─▒l─▒nda D├╝zi├ži ─░lk├Â─čretmen Okulundan mezun oldu. ├çe┼čitli illerde ├Â─čretmenlik, Halk E─čitimi Merkezi M├╝d├╝r, M├╝d├╝r Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. 1973ÔÇô1975 y─▒llar─▒nda ├çukurova Radyosunun a├žm─▒┼č oldu─ču saz sanat├ž─▒l─▒─č─▒ s─▒navlar─▒n─▒ kazand─▒. 1984 de ├çukurova ├ťniversitesine M├╝zik Uzman─▒ olarak atand─▒. ├çukurova ├ťniversitesi G├╝zel Sanatlar B├Âl├╝m├╝nde Halk M├╝zi─či ve Ba─člama Dersleri ├ľ─čretim G├Ârevlisi, K├╝lt├╝r Sanat Merkezi M├╝d├╝rl├╝─č├╝ yapt─▒. 1990 y─▒l─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ ┼×anl─▒ Urfa Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosuna Kurucu ┼×ef olarak atand─▒. 1993 y─▒l─▒nda Ankara'ya al─▒nan Dr. At─▒lgan koro ┼čefli─činin yan─▒nda K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Halk K├╝lt├╝rlerini Ara┼čt─▒rma ve Geli┼čtirme Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde (HAGEM) m├╝zik dan─▒┼čmanl─▒─č─▒, repertuvar kurulu ba┼čkanl─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. Zaman i├žinde E─čitim Enstit├╝s├╝n├╝n M├╝zik B├Âl├╝m├╝n├╝, Anadolu ├ťniversitesi A├ľFÔÇÖnin ─░ktisat B├Âl├╝m├╝n├╝ bitirdi. Adana Valili─či ad─▒na yapt─▒─č─▒ Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze ├çukurova T├╝rk├╝leri kaset setinde y├Ârenin ├Âzellikli t├╝rk├╝lerini be┼č kasette toplayarak T├╝rk k├╝lt├╝r tarihinde bir ilki ger├žekle┼čtirdi. De─či┼čik illerde ├že┼čitli g├Ârevlerde bulunan Dr. At─▒lgan; ─░├žel, Yozgat, Adana, Gaziantep, K─▒br─▒s, Hatay, Mu─čla, Ni─čde, Tarsus, ┼×anl─▒urfa, Osmaniye, Mersin illerinde folklor derlemeleri yapt─▒. Derledi─či t├╝rk├╝leri TRT, TV programlar─▒nda kitaplar─▒nda yay─▒mlad─▒. Folklorla ilgili ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ ise; Sivas Folkloru, T├╝rk Folkloru, Anadolu Folkloru, Erciyes, Karaisal─▒, G├╝neyde K├╝lt├╝r, ─░├žel K├╝lt├╝r├╝, Ozan, T├╝rkiye ─░┼č Bankas─▒ K├╝lt├╝r Sanat, Tarla, G├╝ney Su, Folklor Edebiyat, Ana Yurttan Ata Yurda T├╝rk D├╝nyas─▒, Ceyhan, ├ça─čr─▒, Maki, Harran, T├╝rksoy, ├çukurova Lobisi, Size ve Y├Ârt├╝rk, Turun├ž, Ard─▒├ž Ku┼ču, T├╝rks├Âz├╝ dergilerinde, Karaisal─▒, Sons├Âz, Yeni├ža─č, Adana Ekspres gazetelerinde Aral─▒k 2018 itibariyle198 makalesi yay─▒mlad─▒. TRT ├çukurova Radyosunda yap─▒m─▒ ger├žekle┼čen Dilde Telde ├çukurova, Dadalo─člu Karacao─član Yurdundan, Y├Âremiz Folklorundan programlar─▒n─▒n yap─▒lmas─▒nda ├že┼čitli katk─▒lar sa─člayarak, folklor ve halk m├╝zi─či konular─▒nda konu┼čmalar yapt─▒. ├ťniversitelerde m├╝zikle ilgili konferanslar verdi. TRT, ├Âzel televizyon ve radyolara Dilde Telde Anadolu, Ezgi Kervan─▒, Sanat├ž─▒ Politikac─▒lar, K├╝lt├╝r K├╝rs├╝s├╝, AnadoluÔÇÖnun Dili, T├╝rk├╝ Deryas─▒nda Bir Damla programlar─▒n─▒ haz─▒rlay─▒p sundu. Yakla┼č─▒k 300'e yak─▒n T├╝rk halk ezgisini derleyen, notaya alan At─▒lgan, bu ezgileri TRT, TV'nin ├že┼čitli programlar─▒nda ├žald─▒ okudu. ├ço─čunlu─čunu ├çukurova t├╝rk├╝lerinin olu┼čturdu─ču yakla┼č─▒k 100'e yak─▒n halk ezgisini de TRT repertuvar─▒na kazand─▒rd─▒. ┼×efli─čini yapt─▒─č─▒ halk m├╝zi─či korolar─▒yla yurdun ├že┼čitli b├Âlgelerinde konserler veren Halil At─▒lgan mill├« ve milletler aras─▒ folklor, m├╝zik, halk edebiyat─▒ ve halk oyunlar─▒ dal─▒nda kongre, bilgi ┼č├Âleni ve seminerlere kat─▒larak Aral─▒k 2018 itibariyle 53 tebli─č sundu. T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden ├Ât├╝r├╝ 3 Ocak 2004 tarihinde Azerbaycan Vekt├Âr ─░limler Merkezinden doktora ald─▒. MESAM- ─░LESAM-T├╝rk Folklor Ara┼čt─▒rmalar─▒ Kurumu ├╝yesi olan Dr. Halil At─▒lgan ┼čiirlerden ve t├╝rk├╝lerden hareket ederek sahneye koydu─ču Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒, T├╝rk├╝lerin Dili, T├╝rk├╝lerde Ana, Sevelim Sevilelim, Urfa Kurtulu┼č Sava┼č─▒ Destan─▒ m├╝zikal programlar─▒yla halk m├╝zi─čine de─či┼čik bir sunum kazand─▒rd─▒. Halen Milli E─čitim Bakanl─▒─č─▒nca d├╝zenlenen halk m├╝zi─či yar─▒┼čmalar─▒n─▒n dan─▒┼čma kurulu ├╝yeli─čini de yapan At─▒lgan, K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ G├╝zel Sanatlar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden 01 Ocak 2010 tarihinde Devlet T├╝rk Halk M├╝zi─či Korosu ┼×efi olarak emekliye ayr─▒ld─▒. Dr. At─▒lgan T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne hizmetlerinden dolay─▒ ├že┼čitli kurum ve kurulu┼člarca Aral─▒k 2018 itibariyle 17 kez ├Âd├╝le lay─▒k g├Âr├╝ld├╝, ge├žmi┼čten g├╝n├╝m├╝ze 32 kitab─▒ yay─▒mland─▒. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

─░stanbul: ├ť├ž ┼×ehrin Hikayesi

Mesut YILMAZ, 28 Haziran 2022
Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Barak Ellerinin Talihsiz Ezo’su

Dr. Halil ATILGAN, 29 May─▒s 2022
3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

3 Dilde Resimli Mimarl─▒k ve Restorasyon Terimleri S├Âzl├╝─č├╝

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

Babaeski Semiz Ali Pa┼ča K├╝lliyesi

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Integration of Historic Landmarks into New City Concept in Edirne, Turkey

Integration of Historic Landmarks into New City Concept in Edirne, Turkey

A.G├╝l├žin K├ť├ç├ťKKAYA, 29 May─▒s 2022
Kafkasya Nart Destanlar─▒ ve N├Ârobilim

Kafkasya Nart Destanlar─▒ ve N├Ârobilim

Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN, 29 May─▒s 2022
Muhte┼čem Kanuni – Nicolae Jorga

Muhte┼čem Kanuni – Nicolae Jorga

Mesut YILMAZ, 27 May─▒s 2022
Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Prof. Dr. Nadir Paksoy, 15 May─▒s 2022