Mesut BİÇER
Mesut  BİÇER
TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti
  • 01 Aral─▒k 2019 Pazar
  • +
  • -

├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒ ge├žmeyi ba┼čaran Frans─▒z Donanmas─▒na ait Turquoise Denizalt─▒s─▒ olu┼čan bir tak─▒m ar─▒zalardan ve aksiliklerin ├╝zerine 30 Ekim g├╝n├╝ ├╝sse d├Ânme karar─▒ al─▒r. KilitbahirÔÇÖi ba┼čar─▒ ile ge├žen denizalt─▒ Akba┼č liman─▒na geldi─činde kaderi ile y├╝z y├╝ze gelir.

17 Te┼črinisani 1331 yani 30 Ekim 1915 Cumartesi g├╝n├╝ ak┼čam─▒ gece 3-5 n├Âbetinde bulunan M├╝stecip Onba┼č─▒ her zaman yapt─▒─č─▒ gibi denizi g├Âzetliyor, denizden gelecek bir tehlikeye kar┼č─▒ p├╝r dikkat n├Âbetini tutuyordu. N├Âbete ba┼člayal─▒ hen├╝z yar─▒m saat civar─▒ ancak olmu┼čtu.┬á Gecenin karanl─▒─č─▒nda denizde bir karart─▒ ┼čeklinde belirsiz bir nesne g├Ârd├╝. G├Ârd├╝─č├╝ nesneye d├╝rb├╝n├╝yle dikkatlice bakt─▒. Bir denizalt─▒ az bir k─▒sm─▒ deniz y├╝zeyinde karaya oturmu┼č vaziyette ve periskopu da su y├╝zeyinde belirgin bir ┼čekilde g├Âr├╝lmekteydi. ─░lk olarak g├Ârd├╝─č├╝ karart─▒y─▒ denizalt─▒ya yoramam─▒┼čt─▒, yunus bal─▒─č─▒na da benzemiyor de─čildi. Denizin o k─▒sm─▒nda dalgalar ├žo─čald─▒─č─▒ndan karart─▒ zaman zaman da kayboluyordu. Denizalt─▒lar hakk─▒nda e─čitim alm─▒┼čt─▒ fakat o vakte dek denizalt─▒y─▒ ├ž─▒plak g├Âzle g├Ârmekte nasip olmam─▒┼čt─▒. Komutanlar─▒ gece derslerinde denizalt─▒lar─▒n foto─čraflar─▒n─▒ da g├Âstermi┼čti. Karart─▒n─▒n bir yunus bal─▒─č─▒na benzemedi─čine kanaat getirmi┼č, bir deniz alt─▒ olma ihtimalinin y├╝ksek oldu─ču idrakine de varm─▒┼čt─▒.

Kumandanl─▒ktan o gece i├žin verilen emir gere─či kesinlikle ate┼č edilmeyecekti. Lakin i├žerisinde bulundu─ču durumu kumandan─▒na iletmesi i├žin de vakit yoktu. Kumandan─▒na bilgi verip ate┼č emri al─▒ncaya dek f─▒rsat ka├žm─▒┼č olabilirdi. Denizalt─▒ da son gayretleriyle manevra yapmaya ├žal─▒┼č─▒yor, i├žinde bulundu─ču durumdan kurtulmak i├žin m├╝cadele veriyordu. Her ┼čeyi g├Âze almas─▒ gerekiyordu. Ani bir karar ile ba┼č─▒nda bulundu─ču 7.5 luk topu denizalt─▒ya do─čru do─črulttu ve ni┼čan ald─▒ ve topunu ate┼čledi.[1]

Kendisine verilen e─čitimlerde denizalt─▒y─▒ etkisiz hale getirmenin tek yolunun periskopundan vurmak oldu─čunu biliyordu. ├ť├ž├╝nc├╝ top at─▒┼č─▒nda kendisinin tabiri ile denizalt─▒n─▒n bacas─▒n─▒ yani periskopunu vurmu┼čtu.[2] Denizalt─▒ d├╝zensiz hareketler yapmaya ba┼člayarak su ├╝zerine ├ž─▒km─▒┼č, ├çanakkale istikametinde sahile paralel vaziyete gelmi┼č; d├╝zensiz hareketlerini de artt─▒rm─▒┼čt─▒.[3]Denizalt─▒ son anda yapabilece─či bir manevra ile i├žerisinde bulundu─ču zor durumdan kurtulmaya ├žal─▒┼č─▒yordu.

Periskopu devre d─▒┼č─▒ kalan denizalt─▒n─▒n manevra kabiliyeti tamamen bitmi┼čti. Denizalt─▒ art─▒k adeta k├Âr olmu┼čtu. M├╝rettebat panik halinde birka├ž manevra daha yapmak istese de bunda ba┼čar─▒l─▒ olamad─▒lar. Denizalt─▒ i├žerisinde infilak eden m├╝himmatta i├žeride yo─čun bir duman olu┼čturmu┼čtu. ─░├žeride olu┼čan duman m├╝rettebat─▒n denizalt─▒ i├žerisinde daha fazla s├╝re durmas─▒n─▒ engelliyordu.

M├╝rettebattan torpido ustas─▒ Olivier Charles Francis Eudes┬ádenizalt─▒da ├ž─▒kabilecek muhtemel bir yang─▒n─▒ ├Ânleyerek personelin tamam─▒n─▒ ├Âl├╝mden kurtard─▒.[4] Denizalt─▒n─▒n ikinci subay─▒ mekanik i┼čler sorumlusu Marcel Bexque denizalt─▒n─▒n T├╝rklerin eline ge├žmemesi i├žin onu bat─▒rmak, imha etmek i├žin ├žaba harcamaya ba┼člam─▒┼čt─▒. Fakat denizalt─▒nda daha fazla durmak m├╝mk├╝n de─čildir. Denizalt─▒ komutan─▒ Vaisseau Henri Ravenel m├╝rettebat─▒ ├╝zerindeki kontrol├╝n├╝ de kaybetmi┼čti.

Di─čer yandan top at─▒┼č─▒n─▒ yapan M├╝stecip Onba┼č─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ bu s─▒ra d─▒┼č─▒ olay─▒n ard─▒ndan at─▒┼č─▒n─▒ tamamlar tamamlamaz d├╝d├╝─č├╝n├╝ kullanm─▒┼č ve bataryada bulunan di─čer personeli haberdar etmeyi ihmal etmemi┼čti. Top at─▒┼č─▒ seslerini duyan ├ťste─čmen Yusuf Ziya Efendi ve Binba┼č─▒ ┼×erafettin Bey (Ersoylu) de hemen M├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n bulundu─ču noktaya gelmi┼člerdi.

M├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n sava┼čtan sonra o geceye dair ya┼čananlar─▒ anlatt─▒─č─▒ sohbetlerinde; izinsiz olarak at─▒┼č yapt─▒─č─▒ i├žin b├Âl├╝k komutan─▒n─▒n olaylar─▒ kavrayamadan ├Ânce kendisini biraz h─▒rpalad─▒─č─▒n─▒ lakin olay─▒ kavrad─▒─č─▒nda tebrik de etti─čini s├Âyler. Kendisini h─▒rpalayan b├Âl├╝k komutan─▒n─▒ o geceden sonra tekrardan g├Ârmedi─čini de belirtmektedir.[5]

M├╝stecip Onba┼č─▒ÔÇÖn─▒n d├╝d├╝k uyar─▒s─▒ ├žalmas─▒n─▒n ard─▒ndan di─čer askerlerde denizalt─▒ya t├╝fekleriyle d├╝zensiz ate┼č etmeye ba┼člam─▒┼člard─▒. Ama├žlar─▒ denizalt─▒ m├╝rettebat─▒n─▒ pani─če sevk etmek ve en ├Ânemlisi d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kt─▒klar─▒nda her hangi bir kar┼č─▒ koymay─▒ ├Ânlemekti.

Artan duman denizalt─▒ komutan─▒ RavanelÔÇÖi m├╝rettebat─▒na teslim olmalar─▒ emri vermekten ba┼čka hi├žbir se├ženek b─▒rakmam─▒┼čt─▒. Bir beyaz havluyu bir sopaya utturarak usulca d─▒┼čar─▒ya ├ž─▒kt─▒lar ve teslim oldular.

Karadan derhal birka├ž bot ile denizalt─▒ m├╝rettebat─▒n─▒ teslim almak i├žin askerler g├Ânderildi. Denizalt─▒ndan ├ž─▒kan 2 subay 24 denizci, 1 bayan ve bir k├Âpekti. Esir m├╝rettebat─▒n i├žerisinde sadece hafif olarak yaralanm─▒┼č bir ki┼či mevcuttu.

Harita 1 – Akba┼č Liman─▒ B├Âlgesi
Belge No: 1 –┬á Frans─▒z Turquoise denizalt─▒s─▒n─▒n vurulmas─▒n─▒n ard─▒ndan 5’inci b├Âl├╝k komuatnl─▒─č─▒ taraf─▒ndan d├╝zenlenen hizmet ve m├╝kafatland─▒rma raporu belgesi

M├╝rettebat─▒ teslim al─▒nan Frans─▒zlar─▒n Turquoise denizalt─▒s─▒n─▒n i├žerisine girildi─činde m├╝rettebat─▒n ne denli panik oldu─ču daha iyi anla┼č─▒ld─▒. Normal ┼čartlarda esir al─▒nan bir gemide denizalt─▒ komutan─▒ taraf─▒ndan imha edilmesi gereken bir tak─▒m gizli belgeler d├óhil imha edilmemi┼čti. Gemi m├╝rettebat taraf─▒ndan apar topar terk edilmi┼čti. Belgeler incelendi─činde Turquoise Denizalt─▒s─▒n─▒n 5 Kas─▒m 1915 g├╝n├╝ saat 18:00ÔÇÖda ─░ngilizlere ait Y├╝zba┼č─▒ C. H. Warren komutas─▒ndaki E-20 denizalt─▒s─▒ ile bulu┼čaca─č─▒ anla┼č─▒ld─▒. Ayr─▒ca m├╝rettebat─▒n yap─▒lan sorgulamas─▒nda d├╝┼čman─▒n denizalt─▒ say─▒lar─▒, taktikleri gibi bilgiler al─▒n─▒rken, Frans─▒z bahriyelilerinin komutanlar─▒na kar┼č─▒ sayg─▒nl─▒klar─▒n─▒n kalmad─▒─č─▒, ald─▒─č─▒ kararlarda yetersizli─činden dolay─▒ komutanlar─▒na ├žok k─▒zg─▒n olduklar─▒da anla┼č─▒ld─▒.[6]

Resim 1 – Frans─▒zlardan teslim al─▒nan Turquoise Denizalt─▒s─▒ m├╝rettebat─▒

Turquoise Denizalt─▒s─▒nda Teslim Al─▒nan M├╝rettebat

Turquoise Denizalt─▒s─▒nda bulunan 2 si subay 24 ├╝ denizci 1 i de sivil 27 ki┼či Akba┼čÔÇÖta esir al─▒nd─▒klar─▒ yerde karaya ├ž─▒kar─▒lmalar─▒n─▒n ard─▒ndan ├Âncelikli olarak ├╝st komutanl─▒klara ve m├╝ttefikimiz olan Almalara bilgi verilmi┼čti. ├ťst komutanl─▒klara verilen bilginin ard─▒ndan Osmanl─▒ ordusunda yaz─▒┼čma trafi─či h─▒z kazanm─▒┼č Akba┼čtan KarargahÔÇÖa verilen bilginin ard─▒ndan karargahtan Seyfi Bey imzal─▒ yaz─▒ ile durum ayn─▒ g├╝n resmi Tebli─č olarak Bas─▒n ve Haberle┼čme M├╝d├╝riyetine yaz─▒lan yaz─▒ ile de bildirilmi┼čti. Karargahtan Seyfi bey imzal─▒ resmi yaz─▒da;

Tebli─č-i Resm├«

Matb├╗├ót M├╝d├╝riyeti’ne

├çanakkale Cephesi’nde:

Bug├╝n “Turquoise” ismindeki Frans─▒z tahtelbahiri ├çanakkale’de top├žular─▒m─▒z taraf─▒ndan bat─▒r─▒ld─▒. ─░ki z├óbitle yirmi d├Ârt neferden ibaret olan m├╝retteb├ót─▒ esir edildi. Cephenin her ├╝├ž m─▒nt─▒kas─▒nda d├╝sman gerek top gerek bomba end├óht─▒nda ziyadece faaliyet g├Âstermis ve taraf─▒m─▒zdan m├╝essir bir suretde mukabele g├Ârm├╝┼čd├╝r. D├╝┼čman─▒n bu ate┼člerine birka├ž sef├óin-i harbiye dahi istir├ók etmisdir. Anafartalar’da top├žular─▒m─▒z bir d├╝┼čman nakliye gemisinin bas taraf─▒na bir mermi isabet etdirmeleriyle nakliye gemisi ke┼č├«f duman i├žinde sahilden ├žekilmisdir.

Ar─▒burnu’nda bomba end├óht─▒m─▒zdan bir d├╝┼čman siperinde yang─▒n zuhur etmis, iki saat devam etmi┼čdir. Sedd├╝lbahir’de sa─č cen├óh ve merkez kars─▒s─▒nda d├╝sman─▒n iki bomba mahalli top├žular─▒m─▒z taraf─▒ndan tahrib edilmi┼čdir.┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

                                               17 Tesrin-i Evvel [1331] / [30 Ekim 1915]

                                               Karargâh-ı Umumî

┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á ─░stihbar├ót ┼×ubesi M├╝d├╝r├╝

                                               Seyfi[7][8]

Belge No: 2 – 30 Ekim 1915 g├╝n├╝ Karargah Komutanl─▒─č─▒ndan bas─▒n ve haber alma m├╝d├╝rl├╝─č├╝ne g├Ânderilen frans─▒z Denizalt─▒s─▒n─▒n esir al─▒nd─▒─č─▒n─▒ bildiren resmi yaz─▒

TurquoiseÔÇÖnin m├╝rettebat─▒n─▒n teslim al─▒nmas─▒ ard─▒ndan m├╝rettebat ilk olarak sorgulanmak ├╝zere Sedd├╝lbahir k├Ây├╝ne g├Ânderildi.[9] Bir m├╝ddet Sedd├╝lbahir K├Ây├╝nde misafir edilmelerinin ard─▒ndan 2 Kas─▒m g├╝n├╝ m├╝rettebattan 8 zabit Samsun muhribi taraf─▒ndan, 16 efrat ve 2 zabit ise Sivrihisar torpidobotu taraf─▒ndan ─░stanbulÔÇÖa sevk olundular.[10] Bir m├╝ddet ─░stanbulÔÇÖda kalan m├╝rettebat daha sonra ├žo─čunlu─ču Afyonkarahisar Esir Kamp─▒ olmak ├╝zere Belemedik, Kayseri ve Dar─▒caÔÇÖda bulunan esir kamplar─▒na g├Ânderildiler.[11]

Belge No: 3 – 8 temmuz 1919 tarihinde yay─▒nlanan Frans─▒z esirlerin yaz─▒l─▒ oldu─ču Fransa Resmi Gazetesi k├╝p├╝r├╝

Gemi ile birlikte esir al─▒nan 2 subay, 24 denizci ve 1 bayandan olu┼čan toplam 27 ki┼čiden ismini ve g├Ârevini tepit edebildiklerimizin listesi a┼ča─č─▒daki gibidir.

  • RAVENEL Vaisseau Henri, Gemi komutan─▒, Esaretini AfyonkarahisarÔÇÖ─▒ esir kamp─▒nda tamamlam─▒┼čt─▒r. Turquoise Denizalt─▒s─▒ÔÇÖn─▒n esir al─▒nmas─▒ s─▒ras─▒nda gizli belgeleri imha etmeyen, ─░ngiliz E-20 gemisinin de batmas─▒na sebep olan davran─▒┼č─▒ndan dolay─▒ esaret hayat─▒n─▒n bitmesinin ard─▒ndan FransaÔÇÖya d├Ând├╝kten sonra yarg─▒lanmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. 1919 y─▒l─▒ bahar─▒nda ba┼člayan yarg─▒lama s├╝recinde belgeleri imha etmeme ve denizalt─▒y─▒ ilk terk edenlerden olmak su├žlamalar─▒ ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalm─▒┼č ancak mahkeme emrindeki denizalt─▒n─▒n say─▒s─▒z imk├óns─▒zl─▒klarla Marmara DeniziÔÇÖne girebilmesinin b├╝y├╝k bir ba┼čar─▒ oldu─čuna kanaat getirerek hakk─▒nda beraat karar─▒ vermi┼čtir.[12]
  • GUER─░Z Louise, Gemi y├╝zba┼č─▒s─▒, ikinci kaptan, Yaz─▒┼čma belgelerinden anla┼č─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere 25 Eyl├╝l 1918 tarihinde esir bulundu─ču AfyonkarahisarÔÇÖdan ahval-i shihas─▒ nedeniyle memleketine iadesi talep edilmi┼č fakat iade ger├žekle┼čmemi┼čtir.[13]
  • GUERIN Enseigne de Vaisseau, Gemi Aste─čmeni.[14] Osmanl─▒ D─▒┼či┼čleri Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖndan Ba┼čkomutanl─▒k Vek├óletiÔÇÖne 15 Temmuz 1917 tarihinde g├Ânderilen ve Hollanda H├╝k├╝metiÔÇÖne bildirilen yaz─▒da, AfyonkarahisarÔÇÖda esaret alt─▒nda bulunan GuerinÔÇÖin 1916 Temmuzunun 16. g├╝n├╝nde Bahriye Binba┼č─▒l─▒─č─▒ r├╝tbesine y├╝kseltildi─čini belirtmekteydi. S├Âz konusu yaz─▒da kendisine r├╝tbesine g├Âre muamele yap─▒lmas─▒n─▒ ve ona g├Âre maa┼č ├Âdenmesi Fransa H├╝k├╝metince talep edilmekteydi.[15]
  • QUEREC Francois Marie, Birinci Elektrik Ustas─▒
  • BEXQUE Marcel Alexandre Jean, Mekanik B├Âl├╝m├╝ ikinci astsubay─▒, Croix de Guerre[16] askeri madalyas─▒ sahibi
  • CARA─░N Yves Marie ├ëmile, ─░kinci Usta Elektrik├ži, Eserat alt─▒nda iken 19 Ekim 1916 tarihinde ├Âld├╝.
  • EUDES Olivier Charles Fran├žoi Eudess, ─░kinci torpido ustas─▒,
  • GOAVEC Francois Gabriel, ─░kinci Usta Elektrik├ži, 7 ┼×ubat 1918 tarihinde esaret alt─▒ndaki iken kald─▒r─▒ld─▒─č─▒ ─░stanbulÔÇÖda ki bir hastanede ├Âld├╝. Maltepe mezarl─▒─č─▒nda g├Âm├╝ld├╝.[17]
  • Le BON Gabriel, Mekanik ustas─▒
  • Le PARC Joseph Marie, Elektrik Ustas─▒, Croix de Guerre madalyas─▒ sahibi
  • MOUCHET Paul Joseph Elie, Mekanik b├Âl├╝m├╝ ustas─▒
Belge No: 4 ┬áÔÇô Fran├žois Marie Kerlo i├žin ÔÇťFrans─▒z Esir Askerler CemiyetiÔÇŁ taraf─▒ndan Osmanl─▒ Hariciye Nezaretine verilen nota
  • AZEMA Georges Honor├ę, Serd├╝men elektrik├ži
  • BARDIN Louis, Serd├╝men mekanik├ži
  • BONNET Eug├Ęne Fran├žois Paul, Mekanik b├Âl├╝m├╝ komuta yard─▒mc─▒s─▒
  • DARBERA Antonin Paul Octave, denizalt─▒ makinisti, 8 May─▒s 1917 tarihinde BilemedikÔÇÖde eserat alt─▒nda iken ├Âld├╝.[18]
  • GANDEMER Eug├Ęne Alphonse Pierre, Ba┼č Elektrik Ustas─▒, 27 Kas─▒m 1916 tarihinde esaret alt─▒nda iken ├Âld├╝.├ľld├╝─č├╝nde 875 kuru┼čtan ibaret olan paras─▒ Ba┼čkomutanl─▒k Menzil M├╝fetti┼čili─či taraf─▒ndan 18 temmuz 1917 tarihinde Hariciye Nezaretine teslim edilmi┼čtir.[19]
Foto 5 ÔÇô ─░stanbulÔÇÖda esaret esnas─▒nda ├Âlen Resim 2 – Turquoise Denizalt─▒s─▒ ikinci elektrik ustas─▒ Fran├žois Gabriel Goavev
  • KERLO Fran├žois Marie, Serd├╝men mekanik ustas─▒, Afyonkarahisar esir kamp─▒nda ├žok az bir s├╝re kald─▒ktan sonra Dar─▒ca Esir Kamo─▒na g├Ânderildi. Dar─▒ca Esir Kamp─▒nda kald─▒─č─▒ s├╝re boyunca Dar─▒ca ├çimento Fabrikas─▒nda ├žal─▒┼čt─▒r─▒ld─▒. 3 Temmuz 1918 tarihinde merkezi FransaÔÇÖda bulunan ÔÇťLes Nouvelles du SoldatÔÇŁ (Esir Askerler Cemiyeti)KerloÔÇÖyu yak─▒n takibe alm─▒┼č ve Fransa H├╝k├╝meti, Hollanda Kraliyeti arac─▒l─▒─č─▒yla Osmanl─▒ Hariciye Nezaretine verdi─či bir notayla[20] Fran├žois KerloÔÇÖnun esaretinin geri kalan k─▒sm─▒n─▒ ─░svi├žreÔÇÖde ├žekmesini talep ettiler. Ayr─▒ca ayn─▒ notada bahsi ge├žen denizcinin ├çimento Fabrikas─▒nda ├žal─▒┼čt─▒r─▒lmas─▒ndan dolay─▒ di─čer sava┼č esirlerinden izole edildi─činden depresyon ge├žirdi─či de yaz─▒lmaktayd─▒.[21] Esaret alt─▒nda iken ├Âld├╝
  • LABROUCHE Ren├ę Andr├ę, Torpil sorumlusu
  • Le ROLLAND Valentin Yves Marie, Torpil sorumlusu
  • TR├ëH─░OU Fran├žois, Torpido ustas─▒[22]
  • REBOUL L├ęandre Louis, A┼č├ž─▒
  • VATTELIER Marcel, Elektrik├ži
Resim 3 – Denizalt─▒ m├╝rettebat─▒ di─čer Frans─▒z esirleri ile birlikte Afyonkarahisar Esir Kamp─▒nda

AfyonkarahisarÔÇÖda kalan esirler zaman zaman ├že┼čitli yol, t├╝nel vb.. yap─▒mlar amac─▒yla AfyonkarahisarÔÇÖdan Belemedik[23], ├çank─▒r─▒ gibi di─čer esir kamplar─▒na g├Ânderilmi┼člerse de esirlik g├╝nlerinin b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝ AfyonkarahisarÔÇÖ─▒nda ge├žmi┼čtir.[24]

AfyonÔÇÖda kalan esirler zay─▒f ve ├želimsiz olanlar plastik i┼člerinde ├žal─▒┼čt─▒r─▒l─▒rken genel olarak yol, t├╝nel veya demiryolu in┼čaatlar─▒nda ├žal─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼člard─▒r.

Zaman i├žerisinde yap─▒lan anla┼čmalar neticesinde memleketlerine iade edilen esirlerim m├╝badele i┼člemleri 27 Aral─▒k 1918 tarihine dek s├╝rm├╝┼č, bu tarihten sonra ├╝lkemiz topraklar─▒nda denizalt─▒dan al─▒na esir personel kalmam─▒┼čt─▒r. 27 Aral─▒k 1918 tarihinde Afyon askeri makamlar─▒nca Genelkurmay Ba┼čkanl─▒─č─▒ÔÇÖna g├Ânderilen telgrafta son esirlerin memleketlerine g├Ânderilmek amac─▒yla ─░zmirÔÇÖe sevk edildiklerini AfyonkarahisarÔÇÖ─▒nda Frans─▒z esir bulunmad─▒─č─▒ bildirilmi┼čtir.[25]

  • Mesut B─░├çER

 

DİPNOTLAR / KAYNAKÇA

[1] Bursa Defteri Dergisi, Haziran 2003, Say─▒: 18, Ya┼čayan Tarih H├╝seyin KaplanÔÇÖla S├Âyle┼či, Ahmet Erd├Ânmez, s.127

[2] BursaÔÇÖn─▒n ├çanakkale Kahramanlar─▒, Ali I┼×IKLARLI, Yar─▒mada Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul 2008, s,23.

[3] Atlas Tarih Dergisi ├çanakkale ├ľzel Say─▒s─▒, Nisan May─▒s 2015, say─▒: 33, M├╝stecip Onba┼č─▒ Osmanl─▒ Donanmas─▒nda ÔÇô Tunca ├ľRSES, s. 106.

[4] forum.pages14-18.com/viewtopic.php?f=29&t=43441&hilit=turquoise&start=20

[5] Bursa Defteri Dergisi, Haziran 2003, Say─▒: 18, Ya┼čayan Tarih H├╝seyin KaplanÔÇÖla S├Âyle┼či, Ahmet Erd├Ânmez, s.127

[6] Atlas Tarih Dergisi ├çanakkale ├ľzel Say─▒s─▒, Nisan May─▒s 2015, say─▒: 33, M├╝stecip Onba┼č─▒ Osmanl─▒ Donanmas─▒nda ÔÇô Tunca ├ľRSES, s. 108.

[7] Osmanl─▒ Belgelerinde ├çanakkale Muharebeleri, c.2, T.C. Ba┼čbakanl─▒k Devlet Ar┼čivleri Genel M├╝d├╝r┼č├╝─č├╝, Ankara 2005, s.152,469

[8] S├Âz konusu belgenin Osmanl─▒ca orjinali i├žin bknz: Belge No: 2

[9] BursaÔÇÖn─▒n ├çanakkale Kahramanlar─▒, Ali I┼×IKLARLI, Yar─▒mada Yay─▒nevi, ─░stanbul 2008, s.24.

[10] I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├çanakkale Bo─čaz─▒ Ve MarmaraÔÇÖda Denizalt─▒ Muharebeleri, Y├╝ksek Lisans Tezi, Mimar Sinan G├╝zel Sanatlar ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Tarih Anabilim Dal─▒ Yeni├ža─č Tarihi Program─▒, ─░stanbul 2012, Haz─▒rlayan: Kemal Ko├ž, S.238.

[11] Afyonkarahisar Esir Kampı (1914-1923), Gülfidan AKÇAY, Yüksek Lisans Tezi, Mayıs 2018, s.28.

[12] I.D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda ├çanakkale Bo─čaz─▒ Ve MarmaraÔÇÖda Denizalt─▒ Muharebeleri, Y├╝ksek Lisans Tezi, Mimar Sinan G├╝zel Sanatlar ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Tarih Anabilim Dal─▒ Yeni├ža─č Tarihi Program─▒, ─░stanbul 2012, Haz─▒rlayan: Kemal Ko├ž, S.233

[13] Ta┼čp─▒nar Dergisi, Yerel Tarih ve K├╝lt├╝r Dergisi, Afkonkarahisar Belediyesi Yay─▒n Organ─▒, Aral─▒k 2012, Say─▒: 9, 1. D├╝nya Sava┼č─▒Y─▒llar─▒nda Afyonkarahisar Esir Kamp─▒, H. Tahsin G├ťNEK, s.41

[14] forum.pages14-18.com/viewtopic.php?f=29&t=44923&p=503607&hilit=turquoise#p503607 web sitesi

[15] Afyonkarahisar Esir Kampı (1914-1923), Gülfidan AKÇAY, Yüksek Lisans Tezi, Mayıs 2018, s.51.

[16] ─░lk kez 1915ÔÇÖde verilen Frans─▒z askeri ba┼čar─▒ ├Âd├╝l├╝.

[17] francois-cochet.ch/79-2/ web sitesi

[18] ÔÇťstudies of the ottoman domainÔÇŁ dergisi, Say─▒:8, ┼×ubat 2015, ├çanakkale Cephesinde Donanma Deste─či, ─░skender TUNAO─×LU, s.37.

[19] Tarihte ├çukurova, C. III, Akademisyen Kitapevi, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda Pozant─▒-Belemedik (Bilemedik) Esir Kamp─▒, Ahmet ALTINTA┼× & ├ça─člar ├ľNGEL, s.465.

[20] Belge orijinali i├žin bak─▒n─▒z: Belge No: 2

[21] Karye-i Dar─▒caÔÇÖdan Dar─▒ca ─░l├žesine, Mutlu Kerem KOLCUO─×LU, Cinius Yay─▒nlar─▒, ─░stanbul Kas─▒m 2013, s.150, 151

[22] forum.pages14-18.com/viewtopic.php?f=29&t=43441&hilit=turquoise&start=30

[23] Belemedik K├Ây├╝; Adanaya 117 km, Pozant─▒ÔÇÖya ise 9 km uzakl─▒kta bulunan bir yayla k├Ây├╝d├╝r.┬á ÔÇôTarihte ├çukurova, C. III, Akademisyen Kitapevi, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda Pozant─▒-Belemedik (Bilemedik) Esir Kamp─▒, Ahmet ALTINTA┼× & ├ça─člar ├ľNGEL, s.463

[24] Ta┼čp─▒nar Dergisi, Yerel Tarih ve K├╝lt├╝r Dergisi, Afkonkarahisar Belediyesi Yay─▒n Organ─▒, Aral─▒k 2012, Say─▒: 9, 1. D├╝nya Sava┼č─▒Y─▒llar─▒nda Afyonkarahisar Esir Kamp─▒, H. Tahsin G├ťNEK, s.41

[25] Afyonkarahisar Esir Kampı (1914-1923), Gülfidan AKÇAY, Yüksek Lisans Tezi, Mayıs 2018, s.126.

214 Toplam, 24 okuma bug├╝n

Mesut BİÇER

Mesut BİÇER

(Yeni┼čehir 1972) Gazi ├ťniversitesi ─░n┼čaat program─▒ ├Ân lisans mezunudur. Bir s├╝re mesle─čine dair kamuda ├žal─▒┼čt─▒ktan sonra ├že┼čitli ├Âzel in┼čaat firmalar─▒nda ├žal─▒┼čt─▒. 2018 y─▒l─▒nda emeklili─če hak kazanan─▒nca lise y─▒llar─▒ndan bu yana hobi olarak toplad─▒─č─▒ ├žok say─▒da yerel tarih ar┼čivini d├╝zenleyerek yerel tarih ile ilgilenmeye ba┼člad─▒. ├ľzellikle Yeni┼čehir hakk─▒nda yazd─▒─č─▒ yaz─▒lar ├že┼čitli yerlerde yay─▒nland─▒. Emeklili─činde verdi─či zaman olgusu ile ├žal─▒┼čmalar─▒na devam etmektedir. Evli ve iki ├žocuk babas─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

5 Aral─▒k 2019, Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler i├žin yorumlar kapal─▒
Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

5 Aral─▒k 2019, Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Uluda─č nostaljisi

Bir Uluda─č nostaljisi

5 Aral─▒k 2019, Bir Uluda─č nostaljisi i├žin yorumlar kapal─▒
├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

3 Aral─▒k 2019, ├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim i├žin yorumlar kapal─▒
Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

3 Aral─▒k 2019, Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

1 Aral─▒k 2019, K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu i├žin yorumlar kapal─▒
TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

1 Aral─▒k 2019, TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti i├žin yorumlar kapal─▒
25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

15 Kas─▒m 2019, 25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

14 Kas─▒m 2019, ├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

14 Kas─▒m 2019, T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar