Yunus EmreÔÇÖnin Makamlar─▒ ve Mezar Yeri

Yunus EmreÔÇÖnin Makamlar─▒ ve Mezar Yeri

Nevin BALTA

Gaziantep 1968, Gazi ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Gazetecilik ve Halkla ─░li┼čkiler B├Âl├╝m├╝ (1988) mezunu.
Gazi ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Master Program─▒n─▒ 1992ÔÇÖde tamamlad─▒. T├╝rk Dil Kurumunun a├žt─▒─č─▒ s─▒nav─▒ kazanarak Uzman Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ kadrosuyla 1989ÔÇÖda i┼če ba┼člad─▒. 3 y─▒l sonra Uzman kadrosuna atand─▒.
TDKÔÇÖde Ki┼či Adlar─▒ S├Âzl├╝─č├╝ ├çal─▒┼čma Grubunda ve Dil Bilimi ve Dil Bilgisi Kolundaki ├žal─▒┼čmalara kat─▒ld─▒. T├╝rk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk D├╝nyas─▒ Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk Dili Ara┼čt─▒rmalar Y─▒ll─▒─č─▒ Belleten dergilerinin yay─▒na haz─▒rlanmas─▒nda g├Ârev ald─▒.├çe┼čitli gazete ve dergilerde; yer adlar─▒, dil, edebiyat, bas─▒n tarihi ve folklor konulu yaz─▒lar─▒ yay─▒mlanmaktad─▒r.
H├ólen T├╝rk Dil Kurumunda Uzman olarak g├Ârev yapmaktad─▒r.
Eserleri:
ÔÇó T├╝rk D─▒┼č Politikas─▒-Milliyetten Yans─▒malar, Lazet Ofset Yay─▒nlar─▒, 2005.
ÔÇó D├╝┼č├╝nce Okyanusu Mevlana, Kanguru Yay─▒nlar─▒, 2. bask─▒, Ankara 2008.
ÔÇó Gaziantep Yer Adlar─▒ ├ťzerine Bir ─░nceleme, Gaziantep Valili─či-─░l K├╝lt├╝r ve Turizm M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ortak Yay─▒n─▒, Gaziantep, 2010.
ÔÇó Anadolu Kad─▒n Ba┼čl─▒klar─▒, Alter Yay─▒nc─▒l─▒k, 2014.
ÔÇó Antep-Halep-┼×am ├ť├žgeninde Kuvay─▒ Milliye (Bask─▒ a┼čamas─▒nda).
ÔÇó E-Posta: NevinBalta@hotmail.com
Nevin BALTA

Yunus EmreÔÇÖnin yatt─▒─č─▒ yer hakk─▒nda ara┼čt─▒rma yapanlar uzun y─▒llar elde sa─člam belgeler bulamay─▒p Vakfiyeler, tezkireler vb. bilgilerden yararlanm─▒┼člard─▒r. M├╝racaat edilen eserlerin ba┼č─▒nda da Hac─▒ Bekta┼č VeliÔÇÖyi anlatan Vil├óyetn├óme gelir. mankabenin varl─▒─č─▒n─▒ de g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmak gerekir. Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒, ÔÇťVil├óyetn├ómeleri biz ara┼čt─▒rmac─▒lar olarak yabana atamay─▒zÔÇŁ diyerek ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n Vil├óyetn├ómeÔÇÖlerden istifade etmelerini gere─čine ┼ču s├Âzlerle dikkat ├žekmi┼čtir:

ÔÇť…bu eserler, tarihe de faydal─▒ olabilir ve bunlardan faydalanmak imk├ón─▒ vard─▒r. Ancak ┼čunu bilhassa s├Âyleyelim ki, bu ├že┼čit eserler, ne gibi bir bilgi verirse versinler, ├Ânce inanmamak, sonra bu bilgiyi o devrin yahut o devre yak─▒n devirlerin tarihi kaynaklar─▒yla kar┼č─▒la┼čt─▒rmamak, ├žok s─▒k─▒ ele┼čtirmeye tabi tutmak gerekir.ÔÇŁ

┬áÔÇťYunus EmreÔÇÖnin yatt─▒─č─▒ yer neresidirÔÇŁ soru ├╝zerine; ÔÇťYunus KaramanÔÇÖdad─▒rÔÇŁ ya da ÔÇťYunus Eski┼čehirÔÇÖdedirÔÇŁ diyenler kar┼č─▒ tezlerle birbirlerinin iddialar─▒n─▒ ├ž├╝r├╝tm├╝┼člerdir. Ara┼čt─▒rmac─▒lar, Yunus EmreÔÇÖnin nas─▒l ya┼čad─▒─č─▒, nerede okudu─ču, nerelerde bulundu─ču, neler yapt─▒─č─▒ hakk─▒nda kaynaklarda hi├žbir kay─▒t bulunmad─▒─č─▒ndan, bu bilgileri eserlerinden ve ├že┼čitli belgelerden ├Â─črenmi┼čtir. Yunus EmreÔÇÖnin hayat─▒, ya┼čad─▒─č─▒ yer ve mezar yerleriyle ilgili bilgi ve belgeler s─▒ras─▒yla ┼č├Âyledir:

Kamil Kepecio─člu, Ba┼čbakanl─▒k Devlet Ar┼čivi’nde Yunus Emre’nin hayat─▒n─▒ biraz ayd─▒nlatan bir belge bulmu┼čtur. Hicri 924 y─▒l─▒na ait olan (1518) ve Konya’ya ait 63 No.lu defterin 238., 455 No.lu defterin 111. sayfalar─▒nda kay─▒tl─▒ bulunan bu vesikadan, Yunus Emre’nin ─░smail Hac─▒ cemaatinden oldu─ču ve ÔÇťYerce milk-i evl├ód-─▒ Yunus Emre be resm-i OtlakÔÇŁ kayd─▒yla da Yunus’un ÔÇťYerceÔÇŁ denen yeri sat─▒n ald─▒─č─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Yunus Emre’nin 1320’de ├Âld├╝─č├╝ tahmininden hareketle Yerce denen yeri sat─▒n almas─▒n─▒n ├Âl├╝m├╝nden ├Ânceki 5 y─▒l i├žinde oldu─ču varsay─▒lmaktad─▒r. S├Âz├╝ ge├žen belge, Yerce adl─▒ topra─č─▒n, otlak olarak Yunus Emre’nin o─čluna ait oldu─čunu g├Âstermektedir. Ayn─▒ zamanda arazi, Yunus’a vak─▒f yahut temlik edilmi┼čtir. Yunus buray─▒ sat─▒n alm─▒┼čt─▒r. Yine bu belgeden, Yunus’un ─░smail adl─▒ bir o─člunun oldu─čunu, Karacalarkuyusu, Devekuyusu denen yerlerle, suyu bulunan iki kuyuyu, ┼čehzadeye tapulat─▒p kendisine m├╝lk edindi─čini anl─▒yoruz. ┼×ehzadenin Bedreddin ─░brahim Bey olmas─▒ akla yak─▒nd─▒r. Bu tapulatma, ─░brahim Bey’in ikinci beyli─či d├Ânemine rastlamaktad─▒r, yani 1349 y─▒l─▒d─▒r.

─░brahim Hakk─▒ Konyal─▒ Yedig├╝n dergisinde ÔÇťYunus Emre Nerelidir?ÔÇŁadl─▒ makalesinde bir belge yay─▒mlam─▒┼čt─▒r. Ankara, Kuy├╗d-─▒ kadime ar┼čivinde 580 No.da kay─▒tl─▒ bulunan ve Kanun├« devrine (1520-1566) ait olan defterin 191. yapra─č─▒ndaki bu belgede, Yunus Emre Bey’in, Eski┼čehir’in Sivrihisar kazas─▒na ba─čl─▒ Sar─▒k├Ây’deki ├žiftli─čini, zaviyesine vakfetti─či kaydedilmektedir.

Yunus Emre’nin mezar yeri hakk─▒nda yap─▒lm─▒┼č olan ├žal─▒┼čmalara bakt─▒─č─▒m─▒zda, bu ulu zata ait AnadoluÔÇÖnun muhtelif y├Ârelerinde ├žok say─▒da makam veya mezar ad─▒ndan s├Âz edilir. Son yar─▒m y├╝zy─▒l i├žerisinde ne┼čredilen eser ve makalelerde bu rivayetlerden biri benimsenmi┼č ve ger├žek mezar yeri hakk─▒nda kesin bulgulara ula┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Yunus Emre’nin ger├žek mezar─▒n─▒n Eski┼čehir Sivrihisar’da oldu─ču bilinmekle birlikte di─čer mezar ve makam yerlerinin adlar─▒ ┼čunlard─▒r: Bursa, ├çayk├Ây, Erzurum Duzcu K├Ây├╝, ├ťnye, D├Â─čer, Tire, Sivas Hafik, Aksaray-Ortak├Ây, K─▒r┼čehir, Bolu, Ke├žiborlu, Uluborlu, Kula-Salihli aras─▒, Karaman, Eski┼čehir Sivrihisar.

Ad─▒ ge├žen t├╝rbe veya makamlar aras─▒nda bug├╝ne kadar daha ziyade, Sivrihisar ve KaramanÔÇÖdaki t├╝rbeler ├╝zerinde durulmu┼čtur. Yunus Emre, bir├žok yerde mezar─▒ bulunmas─▒ bak─▒m─▒ndan ┼čeyhinin ┼čeyhi Baba Saltuk’a bezemektedir. Bu mezarlar─▒n bir k─▒sm─▒, bir├žok yerlerde gezip dola┼čan, sevilip benimsenen ┼čairin hat─▒ras─▒n─▒ ebedile┼čtirmek i├žin yap─▒lm─▒┼č makamlar olabilir, bir k─▒sm─▒ysa ba┼čka Yunus’lara aittir.

Nitekim 1950 y─▒l─▒ ba┼č─▒nda Adnan Sad─▒k Erzi, ─░stanbul’da Bayaz─▒d Umum├« K├╝t├╝phanesi’nde, 7912 No. da kay─▒tl─▒ bir mecmuada Yunus Emre’nin ├Âl├╝m├╝ne dair bir kay─▒t bulur ve ÔÇťNotlar ve Vesikalar I. Yunus Emre’nin Hayat─▒ Hakk─▒nda Bir VesikaÔÇŁ adl─▒ makalesiyle bu bulu┼čunu bilgi ├ólemine sunar.

Bu mecmuan─▒n 38. b yapra─č─▒nda, Osman Gazi’nin padi┼čahl─▒─č─▒ndan ba┼člayan ve Kapudan-─▒ Dery├ó M├╝ezzinz├óde Ali Pa┼ča’n─▒n, 979 hicr├«de, Lepanto deniz sava┼č─▒nda ┼čehit d├╝┼čmesine s├Âylenen bir tarih m─▒sras─▒yla biten kronolojik cetvelde, Osman’─▒n hayat─▒ndan, padi┼čahl─▒k m├╝ddetinden, Bilecik ve Yarhisar’─▒n fethinden, Sultan Veled’in ├Âl├╝m├╝nden sonra Yunus Emre’ye dair ┼ču kay─▒t vard─▒r:

Vefât-ı Yûnus Emre
┬áM├╝ddet-i ├Âmr 82
 Sene 720

Bu kay─▒t, Yunus’un ya┼čad─▒─č─▒ devir hakk─▒ndaki t├╝m ihtilaflar─▒ ortadan kald─▒racak ve ger├že─če yak─▒n tahminleri do─črulayacak niteliktedir. Yunus’un ├Âl├╝m tarihi ve ya┼čad─▒─č─▒ d├Ânemin ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒ bize bu kay─▒t─▒n do─črulu─čunu g├Âsteriyor. ┼×u h├ólde bu belgeye g├Âre Yunus’un do─čum tarihi hicr├« 638, ebedili─če g├Â├žt├╝─č├╝ tarihse 720 y─▒l─▒d─▒r.

1.Bursa’daki Yunus Emre Makam─▒

Prof. Dr. Fuat K├Âpr├╝l├╝, T├╝rk Edebiyat─▒nda ilk Mutasavv─▒flar adl─▒ eserinde ÔÇťBursaÔÇÖda fetihten sonraki ilk devirlerde ya┼čayan eski mutasavv─▒flar─▒ pek├ól├ó biliyoruz. E─čer Yunus gibi ├žok maruf bir mutasavv─▒f orada ya┼čam─▒┼č ve ├Âlm├╝┼č olsayd─▒, ilk m├╝verrihlerimizle beraber Evliya ├çelebi, Beli─č ve Lami├« gibi m├╝elliflerin de ondan bahsedecekleri gayet tabiidir.ÔÇŁ s├Âzleriyle BursaÔÇÖdaki mezar─▒n YunusÔÇÖa aidiyetini kabul etmemektedir.

Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒ 1963 y─▒l─▒nda ne┼čredilen Yunus Emre ve Yatt─▒─č─▒ Yer adl─▒ bro┼č├╝r├╝nde BursaÔÇÖdaki makam─▒ izah ederken bu makam─▒n Niyazi-i M─▒sr├«ÔÇÖnin g├Ârd├╝─č├╝ bir r├╝ya ├╝zerine ihdas edildi─čini, tekke ve merkadin H. 1143 (Mil├ód├« 1730-31)ÔÇÖde Yedek├žizade taraf─▒ndan ihya olundu─čunu yazmaktad─▒r. Bir├žok kaynakta da bu yerin Niyazi-i M─▒sr├« taraf─▒ndan Emir SultanÔÇÖ─▒ ziyarete giderken oray─▒ i┼čaret etmeleri ├╝zerine bulundu─ču kaydedilmektedir. SaÔÇÖd├« derg├óh─▒n─▒n kurulmas─▒ da ilgililerin verdikleri bilgiye ve vak─▒flar ar┼čivindeki kayda g├Âre 1200 tarihinden epeyce sonrad─▒r. O tarihe kadar buras─▒ yaln─▒z t├╝rbe olarak kalm─▒┼čt─▒r.

├ťstat G├Âlp─▒narl─▒ ise ┼×eyh SanÔÇÖan diye maruf olan kadim mutasavv─▒flardan Abd├╝rrezzakÔÇÖ─▒n kastedildi─či kanaatindedir. Kitabedeki U┼č┼čak Serb├╝lendi tabiri buna belki del├ólet edebilirse de BursaÔÇÖda Abd├╝rrezzak ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan mahallesi ve camiinin bulundu─ču bilinmektedir. S├Âz konusu mezar─▒n hakiki bir mezar olmas─▒ ve bahsetti─čimiz zata ait olmas─▒ kuvvetle muhtemeldir.

Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒ ve Halim Baki Kunter, BursaÔÇÖdaki mezar─▒n Yunus Emre ile hi├žbir al├ókas─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ belgelerle ortaya koymu┼člard─▒r. Nitekim G├Âlp─▒narl─▒, Kara Abd├╝rrezzak mahallesindeki mezar─▒n Yunus EmreÔÇÖye ait olmad─▒─č─▒na, buradaki mezar─▒n; Emir Sultan dervi┼čleri/Tesbih ├╝ sena i┼čleri/Dizilmi┼č h├╝ma ku┼člar─▒/Emir Sultan t├╝rbesinde gibi ┼čiirlerle Emir SultanÔÇÖ─▒ ├Âven, t├╝rbesinden bahseden ve 1429ÔÇÖda vefat eden bir ba┼čka YunusÔÇÖa aidiyetine, Niyazi-i M─▒sr├«ÔÇÖnin ke┼čfi hakk─▒ndaki rivayetin de uydurma oldu─čunu inanmaktad─▒r.

Nitekim Bursa’daki mezar─▒n ├é┼č─▒k Yunus adl─▒ ba┼čka bir ┼čaire ait oldu─ču bilinmektedir. Faruk Kadri Timurta┼č’a g├Âre kimli─či bilinen iki Yunus’tan biri Bursal─▒ ├é┼č─▒k Yunus’tur. XV. yy. ba┼člar─▒nda vefat eden bu ┼čair, Y─▒ld─▒r─▒m Bayezid, ├çelebi Mehmet ve II. Murad devirlerinde ya┼čam─▒┼č olan ├é┼č─▒k Yunus ┼čiirlerinde Emir Sultan’─▒ ├Âvmektedir ki, Emir Sultan Halvet├«/K├╝brev├« m├╝r┼čidi oldu─čuna g├Âre, ├é┼č─▒k Yunus’un da ayn─▒ okula mensup olmas─▒ gerekir.

Bilindi─či gibi Yunus’un ┼čiirlerini i├žeren Bursa ─░l Halk K├╝t├╝phanesi’nde (bk: Nu: 882) bir Mecmua bulunmaktad─▒r. XV. yy.da istinsah edilen bu k─▒ymetli mecmuadaki ┼čiirlerde ÔÇť├é┼č─▒k Yunus FermayedÔÇŁ ve ÔÇťYunus Emre FermayedÔÇŁ serlevhalar─▒ bulunmaktad─▒r. Yani her iki ┼čairin de ┼čiirleri bu ba┼čl─▒kla ayr─▒┼čt─▒r─▒lmaktad─▒r. Demek ki Yunus Emre ile ayn─▒ devirde ├é┼č─▒k Yunus adl─▒ bir ┼čair ya┼čam─▒┼čt─▒r. Nitekim M─▒sr├« Derg├óh─▒ post-ni┼č├«ni Mehmed ┼×emseddin Efendi, G├╝lz├ór-─▒ M─▒sr├« adl─▒ M─▒sr├« men├ók─▒b-n├ómesi’nde ├é┼č─▒k Yunus’tan bahsedilmektedir. H├╝l├ósat├╝’l-Vefey├ót ve Tuhfet├╝’l-Asr├« F├«-Men├ók─▒b-─▒ M─▒sr├«’de s├Âz├╝ ge├žen rivayetlerde iki ayr─▒ Yunus’tan bahsedilmekte, G├╝lz├ór-─▒ M─▒sr├«’de ise ├é┼č─▒k Yunus ismi ├ódeta vurgulanmaktad─▒r. Hen├╝z Yunus’la ilgili tart─▒┼čmalar─▒n ba┼člamad─▒─č─▒ bir zamanda yaz─▒lan bu eserlerde makam kelimesi dikkati ├žekmektedir. Bursa’da bulunan ├╝├ž mezardan biri Yunus Emre’ye ait bir makam, di─čeri ├é┼č─▒k Yunus’un kabri, ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ de Kara Abd├╝rrezzak adl─▒ bir ┼čahsa aittir.

Bursa’n─▒n fethinden sonra kaleme al─▒nan kroniklerde Yunus’u ismi ge├žmemekte, buna mukabil Geyikli Baba’dan bahsedilmektedir. Bursal─▒ Yunus’un mezar─▒ bir rivayete g├Âre Niyaz├«-i M─▒sr├« taraf─▒ndan bulunmu┼čtur. K├Âpr├╝l├╝ ve G├Âlp─▒narl─▒, bu rivayeti hat─▒rlatarak, ÔÇťbu ke┼čfin asl─▒ olsayd─▒ Niy├óz├«’nin ├Âl├╝m├╝nden sonra ona sayg─▒ g├Âsteren Bursal─▒ ─░smail Hakk─▒’n─▒n mutlaka rivayeti anmas─▒ gerekirdiÔÇŁ demektedirler. Ayr─▒ca K├Âpr├╝l├╝, ÔÇťYunus Emre’nin, ├é┼č─▒k Yunus adl─▒ bir de halifesi oldu─ču hakk─▒ndaki rivayetlere tarih├« bir mahiyet verilemezÔÇŁ diyerek Bursal─▒ Yunus’u ve ÔÇťOsmanl─▒ca matbu ‘Yunus Div├ón─▒’n─▒n serlevhas─▒ndaki ÔÇť├é┼č─▒k YunusÔÇŁ ibaresini ├Ânemli bulmaz.

├ľte yandan Prof. Dr. Adnan ErziÔÇÖnin buldu─ču kay─▒tla Yunus EmreÔÇÖnin H. 720ÔÇÖde vefat etti─či sabit oldu─čuna ve Bursa bu tarihten daha sonra fethedildi─čine g├Âre Yunus EmreÔÇÖnin orada medfun olamayaca─č─▒ ├ó┼čik├órd─▒r. Vak─▒flar ar┼čivinde:

AnkaraÔÇÖda Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ ar┼čivinde Bursa muhasebe defterinin 370 s─▒ra numaras─▒nda ÔÇťVakf-─▒ zaviye-i Yunus Emre der mahalle-i Kara Abd├╝rrezzak der BursaÔÇŁ diye bir kay─▒t varsa da vakfiyesine dair bir i┼čaret yoktur. Vak─▒flar Ar┼čivi 1 numaral─▒ esas defterindeki kay─▒ttan bahseden Halim Baki Kunter, ÔÇťBu kay─▒tlar, SaÔÇÖd├« tekkesinin son ┼čeyhi ─░smail Hakk─▒ Efendi merhumun beyan─▒n─▒ teyid ve tasdik etmektedir. Anla┼č─▒l─▒yor ki, SaÔÇÖd├« derg├óh─▒ Yunus EmreÔÇÖye atfolunan makama m├╝cavir oldu─čundan, vak─▒f kayd─▒na Yunus Emre Zaviyesi olarak ge├žmi┼č, t├╝rbe ve zaviye kayd─▒ tevhiden Yunus Emre ad─▒na tesis olunmu┼čtur.ÔÇŁ demektedir.

2.├çay K├Ây’deki Yunus Emre Makam─▒

Sand─▒kl─▒’n─▒n ├çayk├Ây’├╝nde Yunus Emre’ye atfedilen bir mezar vard─▒r. Profes├Âr Fuad K├Âpr├╝l├╝’n├╝n 1918 de ne┼čredilen T├╝rk Edebiyat─▒nda ─░lk Mutasavv─▒flar adl─▒ eserinde Yunus’a izafe edilen merkadler aras─▒nda say─▒lmam─▒┼č olan bu mezar, Yunus Emre’ye ait eser ve yaz─▒larda son zamanlarda s─▒k s─▒k bahis konusu olmu┼čtur.

Abd├╝lb├óki G├Âlpnarl─▒ da gerek Yunus Emre ve Tasavvuf adl─▒ kitab─▒nda gerek 1963 de yay─▒mlanan Yunus Emre’nin Yatt─▒─č─▒ Yer adl─▒ k├╝├ž├╝k eserinde bu mezardan ÔÇťrahmetli Sadettin N├╝zhet bu mezar─▒ ziyaret etti─čini s├Âylemi┼čtir. Eski kaynaklarda ge├žmemektedir.ÔÇŁ diye bahseder ve ├╝zerinde fazla durmaz.

Kunter, Prof. Ali G├╝nd├╝z’├╝n 1938 y─▒l─▒nda mahallinde yapt─▒─č─▒ incelemelere dayanarak ├ťlk├╝ dergisinin A─čustos 1938 tarihli 66. say─▒s─▒nda yay─▒mlad─▒─č─▒ ÔÇťYunus Emre’nin Bir Mezar─▒na DairÔÇŁ adl─▒ yaz─▒s─▒nda ├çayk├Ây’deki Yunus mezar─▒ ├╝zerine olduk├ža geni┼č bilgi verdi─činden bahsetmektedir. Ali G├╝nd├╝z orada 102 ya┼č─▒ndaki Y├Âr├╝k Ali A─ča’dan Yunus’un me┼čhur (Dua) menk─▒besini dinlemi┼č ve onu yaz─▒s─▒nda nakletmi┼čtir.

Maarif Vek├óletinin iste─či ├╝zerine Afyon Maarif M├╝d├╝rl├╝─č├╝n├╝n, Afyon M├╝zesi M├╝d├╝r├╝ S├╝leyman G├Ân├žer’e yapt─▒rd─▒─č─▒ tetkikat─▒n sonu├žlar─▒ndan olu┼čan bir rapor, 6.8.1943 g├╝n ve 1609 say─▒l─▒ yaz─▒ ile Vek├ólete arz edilmi┼čtir. Say─▒n S├╝leyman G├Ân├žer s├Âz konusu raporunda ┼ču ifadelere yer vermektedir:

ÔÇťB├╝y├╝k halk ┼čairimiz Yunus Emre’nin bir mezar veya makam─▒n─▒n da Sand─▒kl─▒’n─▒n yar─▒m saat g├╝neyinde oldu─čunu tevat├╝r ve an’aneye istinaden biliyoruz. Bundan 14 sene ├Ânce M├╝zeler Umum M├╝d├╝r├╝ Say─▒n Bay H├╗mit Z├╝beyr Ko┼čav ile birlikte bu mezar─▒ ziyaret etmi┼čtik. Sand─▒kl─▒ ├Â─čretmenlerinin ve halk─▒n kuvvetli tevat├╝r├╝ne g├Âre Yunus Emre ve ┼čeyhi Taptuk Emre bu k├Âyde yatmaktad─▒rlar.ÔÇŁ s├Âzleriyle ba┼člay─▒p ÔÇťMahall├« tevat├╝r ve an’aneden ba┼čka Yunus’un mezar─▒n─▒ s─▒hhatlendirecek bir belgenin bulunmamas─▒ ├çayk├Ây’├╝n ba┼č─▒na gelen fel├óketle ilgilidir…ÔÇŁ

┬áHalim Baki Kunter, 1946’da ├çak├Ây’de yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rma ve incelemeler sonucunda bu bilgiler ekleyecek yeni bilgi ve belge bulamad─▒─č─▒ndan s├Âz etmektedir.

3.ErzurumÔÇÖun Tuzcu K├Ây├╝ndeki Yunus Emre Makam─▒

Erzurum’ bir saat kadar mesafede Tuzcu K├Ây├╝nde Yunus Emre ve Tapd─▒k Emre ad─▒na iki mezar vard─▒r. Bu k├Ây├╝n di─čer bir ad─▒ da M├╝┼čkivank’d─▒r.
Erzurum K├Ây├╝n g├╝neyinde ve yan─▒nda tahta parmakl─▒kla ├ževrilmi┼č iki merkadin bir Tapduk Emre’ye, ├Âb├╝r├╝ Yunus Emre’ye aittir. Tapduk’un mezar ta┼č─▒nda, Arap harfleriyle ÔÇťAl-F├ótiha-Kutb-al-├órif├«n Tapduk Emre-Kaddasall├óhu s─▒rruhu-797ÔÇŁ, Yunus’un mezar ta┼č─▒nda, ÔÇťAl-F├ótiha-Al-├órifu bill├óh Yunus Emre- Kaddasall├óhu s─▒rruhu-797ÔÇŁ sat─▒rlar─▒ yaz─▒l─▒d─▒r. Bu mezar ta┼člar─▒n─▒, 1772’de ├Âlen ve Ma’rifet-N├óme adl─▒ de─čerli eserin sahibi Erzurumlu ┼×eyh ─░brahim Hakk─▒ diktirmi┼čtir. Eski vakfiyelerde Yunus’tan bahsedilmemesine, ┼čeyhin ve dervi┼činin ayn─▒ y─▒lda ├Âlm├╝┼č g├Âsterilmesine, 1772’den ├Ânce, b├Âyle iki merkadin icat edilmesine bak─▒l─▒rsa bu mezar─▒ ya bir tecellinin yahut bir r├╝yan─▒n meydana getirdi─čine h├╝kmetmek gerekir diyen G├Âlp─▒narl─▒, Hicr├«de 707’de (1307-1308) kitap yazan bir ki┼činin, 797 Hicr├«ye (1394-1395) kadar ya┼čamas─▒na imk├ón olmad─▒─č─▒n─▒ belirtmektedir.
├ľte yandan Erzurum Tarihi adl─▒ kitab─▒n yazar─▒ Abd├╝rrahim ┼×erif Beygu, Tuzcu k├Â┬şy├╝ndeki Yunus ve Tapd─▒k mezarlar─▒ hakk─▒nda bilgi vermi┼č ve bun┬şlar─▒n H. 1193 de yap─▒ld─▒klar─▒n─▒ kaydetmi┼čtir.
Maarif Vek├óletinin yapt─▒─č─▒ anketi 10.9.1944 tarihinde 4538 sa┬şy─▒ ile cevaplayan Erzurum Maarif M├╝d├╝r Vekili Ali O─čuzcan yaz─▒s─▒nda Tuzcu k├Ây├╝ndeki Yunus Emre ve Tapd─▒k Emre mezarlar─▒n─▒n Anadolu’nun bir├žok yerinde oldu─ču gibi, halk aras─▒nda dola┼čan rivayet ve menk─▒belerden ba┼čka bir ┼čey olmad─▒─č─▒n─▒ belirtmekte ve ┼ču bilgilere yer vermektedir:
ÔÇť... Bu mezarlar Erzurum ┼×ehrinin bat─▒ y├Ân├╝nde bir saat kadar mesafede bulunan Tuzcu K├Ây├╝nde bulunuyordu. ─░kisi de ayn─▒ cins ta┼čtan, ayn─▒ ┼čekilde ve b├╝y├╝kl├╝ktedir. Yanyana ve h├ól├ó sa─člam, dikili bir halde bulunan bu mezar ta┼člar─▒n─▒n etraf─▒ taht parmakl─▒kla ├ževrilmi┼čtir. K├Ây├╝n haricinde bir kenardad─▒r.ÔÇŁ
┬áYunus Emre’ye ve Tapd─▒k Emre’ye aidiyetini bildiren her iki mezar ta┼č─▒ndaki kitabelerden birinde aynen :
Elfatiha Kutb├╝l├órifin Tapdak Emre Kaddesallah├╝ taal├ó S’─▒rrehu
Elfatiha
Kutbülârifin Tapdak Emre
Kaddesallahü taalâ
Sirrehu sene: 797

di─čerinde:
Elfatiha Elârif-i Billâh Yunus Emre Kadesallahü taalâ sırrehu sene : 797
kitabeleri mevcuttur.ÔÇŁ

┬áHalim Baki Kunter ÔÇťTaraf─▒m─▒zdan Vak─▒flar Ar┼čivinde yap─▒lan ara┼čt─▒rma ve incele┬şmelerde, Erzurum’a ait 197 numaral─▒ defterde, Yunus’a dair bir kay─▒t bulunamam─▒┼čt─▒r. Bu durum m├╝vacehesinde Erzurum’da ─░brahim Hakk─▒ merhum taraf─▒ndan in┼ča ettirilen mezarlar─▒n Tapd─▒─ča ve Yunus’a ait birer makam olduklar─▒ sonucuna var─▒yoruz.ÔÇŁ s├Âzleriyle s├Âz konusu mezarlar─▒n sadece birer makam olduklar─▒n─▒ belirtmektedir.

4.├ťnye

Yunus Emre’nin ├ťnye’de bir mezar─▒ bulundu─čunu, eski talebe┬şlerinden Halit Beyin beyan─▒na atfen, Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒ Bey ilk defa 1936 da ne┼čretti─či Yunus Emre ve Hayat─▒ ad─▒ndaki eserde yaz┬şm─▒┼čt─▒r. Daha sonra Yunus Emre ve Tasavvuf adl─▒ eserinde en son da 1963’te yay─▒mlanan Yunus Emre ve Yatt─▒─č─▒ Yer ile 1965’de yay─▒mlanan Yunus Emre Divan─▒ adl─▒ eserlerde de ayn─▒ rivayeti tekrar eylemi┼č ve ba┼čka hi├ž bir kaynakta olmad─▒─č─▒n─▒ da belirtmi┼čtir.

Bizler de ara┼čt─▒rmalar─▒m─▒za ra─čmen ├ťnye rivayetini do─črulaya┬şcak ne bir s├Âz i┼čittik ne de herhangi bir vesikaya rastlad─▒k. Bu be┬şyan, mahiyeti bilinmeyen, ├╝zerinde durma─ča dahi l├╝zum bulun┬şmayan, bir tek ki┼čiye ait mesnetsiz ve ├žok zay─▒f bir rivayetten iba┬şrettir.

5.D├Â─čer

1946 senesi Eyl├╝l ay─▒nda Eski┼čehir-Afyon demiryolu ├╝zerinde D├Âger ─░stasyonuna giderek gerekli ara┼čt─▒rmalarda bulundu─čunu yazan Halim Baki Kunter, Emre Sultan ad─▒n─▒n h├ólen D├Âger ─░stasyonu’nun do─ču istikametinde eski bir k├Ây yerinin ad─▒ oldu─čunu tespit etmi┼čtir. ÔÇť─░ncelemelerimizi yapt─▒─č─▒m─▒z s─▒rada Emre Sultan Tekkesi, hemen hemen, sa─člam denilecek bir vaziyette idi. Kap─▒n─▒n ├╝zerinde, kareye yak─▒n, b├╝y├╝k bir ta┼č yerinde yok┬ştur. Bunun bir kitabe olmas─▒ veya ├╝zerinde herhangi bir i┼čaret bulunmas─▒ muhtemeldir. Nitekim o bo┼člu─čun ├╝st├╝nde bulunan kare bi├žimindeki ta┼č ├╝zerinde okuyup ├ž├Âzemedi─čimiz bir yaz─▒ veya i┼čaret vard─▒r.ÔÇŁ diyen Kunter, Emre Sultan Tekkesi’nin o tarihte sa─člam bir durumda oldu─čunu i┼čaret etmekte ve ┼ču bilgileri eklemektedir:

ÔÇťEmre Sultan Tekkesi”nin Yunus Emre’ye aidiyetini tevsik edecek bir belgeye hi├žbir yerde ve Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ar┼čivinde rastlayamad─▒k. Bu itibarla Yunus Emre’ye aidiyetini iddia etmek m├╝mk├╝n de─čildir. Bu mevzu ├╝zerinde ├žal─▒┼čanlar─▒n ve ileride ├žal─▒┼čacaklar─▒n bir g├╝n bu ad─▒ duyup teredd├╝de d├╝┼čebilecekleri ihtimalini d├╝┼č├╝nerek D├Âger’deki Emre Sultan k├Ây├╝ ve tekkesi hakk─▒ndaki bilgilerimizi ve kanaatimizi da burada k─▒saca tespit etme─či l├╝zumlu sayd─▒k.ÔÇŁ

6.Tire

Halim Baki Kunter, 1932-1936 y─▒llar─▒nda ─░zmir’de Vak─▒flar M├╝d├╝r├╝ olarak bulundu─ču s─▒rada Tire’de Yunus Emre Cami diye bir caminin dikkatini ├žekti─čini belirtmekte ve s├Âzlerini ┼č├Âyle devam etmektedir. ÔÇťCamide bu meseleyi ├ž├Âzme─če yarayacak herhangi bir kitabe veya vesika mevcut olmad─▒─č─▒ gibi Tire’de g├Âr├╝┼čt├╝─č├╝m ya┼čl─▒ kimseler ve bu gibi i┼člerden anlayanlar da buraya neden Yunus Emre Cami denildi─či hakk─▒nda hi├žbir bilgi verememi┼člerdi. Bu cami hal├ó kadro dahilidir ve cemaate a├ž─▒kt─▒r.ÔÇŁ

Kunter Tire Vak─▒flar Memuru M├╝nip Ert├╝rk ile ─░zmir Vak─▒flar M├╝d├╝r├╝ R─▒za Tuncel’den ald─▒─č─▒ 5.4.1965 g├╝nl├╝ mektupta ┼ču bilgilere yer verildi─čini yazmaktad─▒r:

Yeniden yap─▒lan incelemeler neticesinde de bu caminin Yunus Emre’ye nisbeti hakk─▒nda hi├žbir bilgi elde edilemedi─či, Tire’de eski eserler ├╝zerinde olduk├ža bilgi toplayan M├╝ze Memuru Faik Tokluo─člu’nun da bir vesika ve bilgi elde edemedi─čini ifade eyledi─či, caminin bulundu─ču mahalle halk─▒ aras─▒nda ve Tire’de buna ait hi├žbir menk─▒be ve s├Âylenti olmad─▒─č─▒, caminin hangi vakfa ait oldu─čunun, ne zaman ve kimin taraf─▒ndan yapt─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒n da me├žhul oldu─ču bildirilmektedir.

Ankara’da Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ar┼čivinde 8 numaral─▒ Esas defterinin 2858. s─▒ras─▒nda, Siyah Asker diye an─▒lan defterin 278. s─▒ras─▒nda ve Sar─▒ Asker denilen 417 numaral─▒ defterin 194. s─▒┬şras─▒nda ┬źVakf-─▒ Camii ┼×erif-i Yunus Emre der Tire┬╗ diye bir kay─▒t varsa da konuyu ayd─▒nlatma─ča medar olacak ba┼čka bir bilgiye rastlanamam─▒┼čt─▒r. Bunlar, o ad─▒ ta┼č─▒yan camiye Hatip tayini vesaire, gibi muamelelere ait kay─▒tlard─▒r.

Vak─▒flar Ar┼čivinde 8 numaral─▒ esas defterinin 2858. s─▒ras─▒nda kay─▒tl─▒ bulunan tevcih muamelesine ait berat Tire Vak─▒flar ─░daresindeki Vakfiye defterinde ┼ču suretle kay─▒tl─▒d─▒r:

ÔÇťYunus Emir Mahallesinde vaki hitabet cihetinin mutasarr─▒f─▒ Mehmet bin H├╝seyin’in berat─▒ suretidir. Evkaf-─▒ H├╝mayun-i ┼×ahaneme m├╝lhak evkaftan Tire’de Yunus Emre Cami-i ┼×erifi vakf─▒ndan olmak ├╝zere inha ├╝zerine kayd─▒ bilihrac muamele-i kalemiyyesi ledelicra cihet-i mezk├╗re mutasarr─▒f Tamsarsano─člu Mehmedin r─▒zasile fera─č ve kasr-─▒ yedinden bilimtihan ehliyeti n├╝mayan olan di─čer Mehmet bin H├╝seyine mahkeme-i tefti┼č-i Evkaftan olunan il├óm mucibince bittevcih yedine beraeti ├óli┼čan─▒m ita olunmak bab─▒nda canib-i nezaret-i Evkaf-─▒ H├╝mayunumdan bittelhis ledel arz bin ├╝├žy├╝z be┼č senesi Saferinin dokuzuncu g├╝n├╝ tarihile ┼čerefs├╝nuh ve sudur eden hatt─▒ h├╝mayun-i ┼čevket makrun-i ┼čahanem mucibince hitabet-i mezk├╗re mumaileyhe tevcih olunma─č─▒n bu berat-─▒ h├╝mayunumu verdim ve b├╝y├╝rd├╝m ki mumaileyh salif├╝l beyan hitabet cihetine vazife-i muayyenesile mutasarr─▒f olup edayi h├╝sn-├╝ hizmet eyliye. Tahriren filyevmis sadis min┼čehri rebi├╝l evvel sene hamse ve sel├óse miete ve elfÔÇŁ.
Ayd─▒n Arz Kalem-i cihat-─▒ evkaf
823 253 Esas 8
6595 2858

7.SivasÔÇÖtaki Yunus Emre Makam─▒

Yunus Emre’nin Sivas’a giden yol ├╝zerinde bir mezar─▒ oldu─ču ve ├╝st├╝nde bir de ta┼č bulundu─ču rivayeti rahmetli Sadettin N├╝zhet’e aittir. Sadettin N├╝zhet’e bunu haber veren de Konya’da Mevl├óna M├╝zesi M├╝d├╝r Muavini rahmetli Ermenekli ┼čair R├╝┼čd├╝ imi┼č. Yunus Emre hakk─▒nda son zamanlarda yap─▒lan ne┼čriyat aras─▒nda bu rivayet de yer alm─▒┼č bulunmaktad─▒r.

Muhtelif ar┼čivlerde ve eski kaynaklar ├╝zerinde yapt─▒─č─▒m─▒z incelemelerde bu rivayeti teyid eden bir kayda ve i┼čarete rastlayamad─▒─č─▒m─▒z gibi Vak─▒flar Ar┼čivindeki inceleme ve ara┼čt─▒rmalar─▒m─▒z da olumlu bir sonu├ž vermedi. Vaktiyle yapt─▒─č─▒m─▒z te┼čebb├╝s ├╝zerine Maarif Vek├óletinin g├Ânderdi─či yaz─▒ya cevaben Sivas Maarif M├╝d├╝rl├╝─č├╝nden Vekilli─če yollanan 3.6.1943 g├╝n ve 2580 say─▒l─▒ yaz─▒ya ba─čl─▒ olan Sivas Orta Okulu T├╝rk├že ├ľ─čretmeni Vehbi Cem A┼čkun’un raporunda Yunus’un Sivas’ta do─čmad─▒─č─▒ ve Sivas’ta ya┼čamad─▒─č─▒ ve mezar─▒n─▒n orada olmad─▒─č─▒ bildirilmi┼čtir.

Sivas’ta Yunus Emre mezar─▒ bulundu─čuna ili┼čkin bilgilerden s├Âz eden Halim Baki Kunter, ÔÇť1962 senesinde mahallinde yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalarda Sivas ve havalisinde Yunus’a ait madd├« bir ize rastlayamad─▒─č─▒m─▒z─▒ belirtelim.ÔÇŁ demektedir.

8.Aksaray Ortak├Ây’deki Ziyaret Tepe

Yunus’un hakiki mezar─▒n─▒n Ziyarettepe oldu─čunu s├Âyleyen ara┼čt─▒rmac─▒lar, yoksul bir ├žift├ži olan Yunus’un yeti┼čti─či ve ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝─č├╝ yeri Orta Anadolu olarak tespit etmi┼člerdir. S├Âz├╝ ge├žen b├Âlgenin kuzeyinin birer ucunda K─▒r┼čehir ve Karah├Ây├╝k (Hac─▒ Bekta┼č), do─ču a├ž─▒klar─▒nda Kayseri ve Sivas yer almaktad─▒r. Ortalar─▒nda Aksaray, Nev┼čehir, ├ťrg├╝p, G├Âreme, Ihlara, g├╝ney ucunda Ni─čde bulunmaktad─▒r. Nitekim Ni─čde-Aksaray eski yolu ├╝zerinde zaman─▒n─▒n bir hayli ├╝nl├╝ ve ├Ânemli bir kalesi olarak bilinen Sivrihisar Kalesi’nin ete─činde 27 haneye sahip Sivrihisar k├Ây├╝, Eski┼čehir’deki ayn─▒ ad─▒ ta┼č─▒yan Yunus makam─▒n─▒n bulundu─ču yeri bize hat─▒rlatmaktad─▒r. Sivrihisar ve Sar─▒k├Ây s├Âzlerinin hem Eski┼čehir hem de Aksaray ilinin Gelveri buca─č─▒na ba─čl─▒ k├Âylerin adlar─▒ olmas─▒ bize ÔÇťAcaba T├╝rkiye’de ayn─▒ ada sahip, ayn─▒ ├Âzellikte ka├ž yer vard─▒r?ÔÇŁ sorusunu akla getirmektedir. Nitekim Yunus Emre’den s├Âz eden en eski kaynaklardan biri olan Hac─▒ Bekta┼č Veli’yi anlatan Vil├óyetname‘nin 48. ve 49. sayfalar─▒nda ge├žen Sivrihisar ve Sar─▒k├Ây’├╝n Eski┼čehirÔÇÖdeki yerler olmad─▒─č─▒n─▒n alt─▒n─▒ ├žizen kimi ara┼čt─▒rmac─▒lar Yunus’un makam─▒n─▒ Aksaray’da g├Âsterme gayreti i├žindedirler.

┬áTasavvuf edebiyat─▒nda nefes, yaln─▒zca m├╝r┼čidi k├ómilin s├Âz├╝ de─čil, Tanr─▒ÔÇÖdan ald─▒─č─▒ ilhamd─▒r ayn─▒ zamanda. Yoksul YunusÔÇÖu Y├╝ce YunusÔÇÖlu─ča ula┼čt─▒ran ÔÇťH├╝nk├ór Hac─▒bakta┼čÔÇÖ─▒n nefesi yerine geldiÔÇŁ ifadesindeki ÔÇťnefesÔÇŁtir. Yunus bu─čday beklentisiyle Hac─▒ Bekta┼č VeliÔÇÖnin huzurunda iken, yan─▒nda hediye olarak g├Ât├╝rd├╝─č├╝ al─▒├žlar─▒n ÔÇť├žekirdekleri say─▒s─▒nca nefes verelimÔÇŁ s├Âz├╝ne kar┼č─▒l─▒k, tam k├Ây├╝ne giderken aniden d├Ân├╝┼č yap─▒p o ÔÇťnefeseÔÇŁ talip olmu┼čtur. Sar─▒karaman k├Ây├╝n├╝n kuzeyinde, 4 km mesafesinde halk─▒n ÔÇťZiyaret TepeÔÇŁ dedi─či mevki bulunan Yunus EmreÔÇÖnin t├╝rbesi, i┼čte bu tepe ├╝zerindedir. Halk, y├╝zy─▒llard─▒r burada yatan─▒ Yunus Emre bilir. Halk─▒n ÔÇťZiyaret TepeÔÇŁ dedi─či ve g├╝n├╝m├╝zde h├ólen ziyaret edilen bu mahal i├žin Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒ ÔÇťBu mezar da ya bir mak├ómd─▒r yahut Yunus adl─▒ bir erene aittirÔÇŁ demektedir. Aksaray’a 55 km. mesafedeki Sivrihisar k├Ây├╝ ve kuzeyindeki Sar─▒k├Ây’├╝n yani bug├╝nk├╝ ismiyle Sar─▒karaman k├Ây├╝n├╝n ├ža─čr─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ bu adlar, Eski┼čehir’deki ayn─▒ adl─▒ yerlere rakip olsa gerektir.

S├Âz konusu t├╝rbe, ┼ču anda Aksaray Ortak├ÂyÔÇÖ├╝n K─▒r┼čehir s─▒n─▒r─▒ndaki son k├Ây├╝ olan Re┼čadiye k├Ây├╝ arazisindedir. Re┼čadiye arazisi, daha ├Ânceleri Sar─▒karaman k├Ây├╝ yaylalar─▒ aras─▒nda idi. Ziyaret TepeÔÇÖnin rak─▒m─▒ 1267 mÔÇÖdir. T├╝rbenin ├ževresinde, burada daha ├Ânceleri evlerin ve zikir yerlerinin bulundu─čunu g├Âsteren duvar kal─▒nt─▒lar─▒ vard─▒r. T├╝rbe ├╝zerinde hi├žbir kitabe yoktur. Fakat 1944 y─▒l─▒na kadar bir kitabenin mevcut oldu─ču ileri s├╝r├╝l├╝rmektedir.

┼×imdiki t├╝rbe yap─▒lmadan ├Ânceki t├╝rbe yakla┼č─▒k 12 m2ÔÇÖlik olup oda ┼čeklindeydi. Bat─▒ ve g├╝ney duvarlar─▒ d├╝z, di─čer duvarlar ise dairemsi ┼čekilde birle┼čiyordu. YunusÔÇÖun yatt─▒─č─▒ yer, giri┼čte sa─čda k─▒bleye d├╝┼čen k├Â┼čedeydi. T├╝rbenin bat─▒s─▒nda bir badem a─čac─▒, k─▒ble taraf─▒nda da halk─▒n dilek bezi ba─člad─▒─č─▒ bir ├žitlembik bulunmaktad─▒r. T├╝rbeye giri┼č, g├╝neybat─▒ y├Ân├╝ndeydi ve ├╝st├╝ a├ž─▒kt─▒. Birka├ž a─ča├ž ile kapat─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒. 1982 y─▒l─▒nda A.├ť. Dil ve Tarih Co─črafya Fak├╝ltesi Paleoantoloji Anabilim Dal─▒nca t├╝rbede yatan─▒n kemikleri ├╝zerine yap─▒lan inceleme sonucu yaz─▒lan raporda bizim i├žin olduk├ža ├Ânemli sayabilece─čimiz bulgular ortaya konulmu┼čtur. Raporun bir b├Âl├╝m├╝nde ┼ču bilgiler yer almaktad─▒r:

ÔÇťK├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒n─▒n 3 Eyl├╝l 1982 g├╝n ve 18-18 say─▒l─▒, ayr─▒ca eski eserler ve m├╝zeler Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝n├╝n 13 Eyl├╝l 1982 g├╝n ve 02.3 (06) 7091 say─▒l─▒ yaz─▒ ve onaylar─▒ gere─čince, K─▒r┼čehir merkez il├že k├Âylerinden Sulhanl─▒ (Ulup─▒nar) k├Ây├╝ yak─▒nlar─▒ndaki 1267 rak─▒ml─▒ Ziyaret TepeÔÇÖde yetkili resmi ve bilim kurulu taraf─▒ndan a├ž─▒lan Yunus EmreÔÇÖye ait oldu─ču s├Âylenen mezardan al─▒nm─▒┼č 12 par├ža kemik, bilimsel incelemesi yap─▒lmak ├╝zere Emekli Albay Refik H. Soykut taraf─▒ndan Anabilim Dal─▒m─▒za getirildi.

S├Âz konusu olan 12 kemikten 11 adedinin insana ve bireye ait olmas─▒, morfolojik yap─▒lar─▒n─▒n benzerli─či bak─▒m─▒ndan kuvvetle muhtemeldir. Di─čer kemi─čin bir ke├žiye (adak hayvan─▒) ait oldu─ču, bu konunun uzman─▒ olan arkada┼člar─▒m─▒z taraf─▒ndan belirtilmi┼čtir.

1.Femur (uyluk kemi─či) ÔÇÖa ait olan 2 par├ža yap─▒┼čt─▒r─▒larak ayn─▒ kemi─če ait oldu─ču g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r… ├ľzellikle linea asperan─▒n ├žok belirgin ve ├ž─▒k─▒nt─▒l─▒ olu┼ču, kemi─čin sa─člam ve iri yap─▒l─▒ eri┼čkin bir erke─če ait oldu─čunu g├Âstermektedir….

2.Talus (a┼č─▒k kemi─či): Kemi─čin Caput tali, Collum tali ve Processus posterior k─▒s─▒mlar─▒n─▒n baz─▒ yerleri kopmu┼č ve kay─▒pt─▒r.. Collum talusÔÇÖun ├╝zerinde tibiaÔÇÖn─▒n olu┼čturdu─ču iz (├ž├Âmelme faseti) mevcuttur ve kemi─čin ait oldu─ču ferdin ├ž├Âmelme al─▒┼čkanl─▒─č─▒ oldu─čunu g├Âstermektedir…ÔÇŁ

T├╝rbede senenin belirli g├╝nlerinde ya─čmur duas─▒ yap─▒lmaktad─▒r. Ayr─▒ca buraya ├žocu─ču olmayanlar yahut olup ya┼čamayanlar, k─▒saca her t├╝rl├╝ dile─či olanlar ziyarete gelmektedirler. Y├Ârede do─čan erkek ├žocuklar─▒na Yunus, Dede Yunus, Emre gibi isimler verilmektedir. T├╝rbedeki Yunus Emre’nin bazen ki┼čilerin g├Âz├╝ne g├Âr├╝nd├╝─č├╝ne inan─▒lmaktad─▒r.

  • Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒, halk taraf─▒ndan y├╝zy─▒llard─▒r ziyaret edilegelen bu t├╝rbeden, baz─▒ defalar top at─▒ld─▒─č─▒, buna, ÔÇťYunus’un b├ót─▒n topuÔÇŁ denildi─čini yazmaktad─▒r. G├╝n├╝m├╝zde de y├Ârede bu top sesi duyulunca b├╝y├╝k bir olay─▒n gelip ├žataca─č─▒na inan─▒l─▒yor. Ancak bu top at─▒l─▒┼č inanc─▒ genelde tepelerde yatan yat─▒rlar i├žin s├Âylenen bir rivayettir.
  • ┼×imdiki t├╝rbeden ├Ânce var olan t├╝rbe yakla┼č─▒k 12 m2’lik olup oda ┼čeklindeydi. Bat─▒ ve g├╝ney duvarlar─▒ d├╝z, di─čer duvarlar─▒ ise dairemsi ┼čekilde birle┼čiyordu. Yunus’un yatt─▒─č─▒ yer, giri┼čte sa─čda k─▒bleye d├╝┼čen k├Â┼čedeydi. T├╝rbenin bat─▒s─▒nda bir badem a─čac─▒, k─▒ble taraf─▒nda da halk─▒n dilek bezi ba─člad─▒─č─▒ bir ├žitlembik bulunmaktad─▒r. T├╝rbeye giri┼č g├╝neybat─▒ y├Ân├╝ndeydi ve t├╝rbenin ├╝st├╝ a├ž─▒kt─▒.
  • Ziyaret Tepe ├ževresinde ┼ču anda yok olan Zaviye adl─▒ bir k├Ây├╝ vard─▒. Tepenin ete─činde Yunus Emre’nin ├çile Dam─▒ bulunmaktad─▒r.
  • Yunus’un makam─▒n─▒n ne gariptir ki, Aksaray ve K─▒r┼čehir s─▒n─▒r─▒n─▒n bulundu─ču yerde olmas─▒ onun K─▒r┼čehir’de yatt─▒─č─▒n─▒ ileri s├╝renlere hakl─▒l─▒k kazand─▒rmaktad─▒r. Ne yaz─▒k ki bu ihtimaller sadece hayali Yunus makamlar─▒n─▒ art─▒rmaktan ba┼čka bir i┼če yaramamaktad─▒r.

9.K─▒r┼čehir

XIII. ve XIV. y├╝zy─▒lda K─▒r┼čehir, ├Ânemli bir k├╝lt├╝r merkezi idi. Hac─▒ Bayram Veli (1208-1271), G├╝l┼čehri (XIII-XIV. y├╝zy─▒l) Ahi Evren (├ľl. 1261), ├é┼č─▒k Pa┼ča (1272-1333) bu ├ževrede faaliyet g├Âstermi┼člerdir. Yunus’un bu b├Âlgede ya┼čad─▒─č─▒na ili┼čkin rivayetlerden birini de Yard. Do├ž. Dr. Do─čan KayaÔÇťYunus Emre Ni─čde Ortak├Ây’de Yat─▒yorÔÇŁ adl─▒ makalesinde dile getirmi┼čtir. Kaya’n─▒n varsay─▒m─▒ ┼č├Âyledir:

ÔÇťYunus ├Âk├╝z├╝ne al─▒├ž y├╝kleyip -ki konu etti─čimiz bu b├Âlgede h├ól├ó ├žok say─▒da al─▒├ž a─ča├žlar─▒ vard─▒r-H├╝nk├ór Hac─▒ Bekta┼č VeliÔÇÖnin yan─▒na, k├Ây├╝ Sar─▒karamanÔÇÖdan kalk─▒p gitmi┼čtir. Bug├╝n Aksaray’─▒n Ortak├Ây il├žesine ba─čl─▒ olan Sar─▒karaman k├Ây├╝, eski kaynaklarda Sar─▒k├Ây bi├žiminde ge├žmektedir. Bu mesafe d├╝z hatla 34 km.ÔÇÖdir. Beri taraftan Konya KaramanÔÇÖ─▒n Sulucakara├Ây├╝k (Hac─▒ Bekta┼č)ÔÇÖe mesafesi 240 km., Eski┼čehirÔÇÖdeki Sar─▒k├ÂyÔÇÖ├╝n mesafesi ise 275 km.ÔÇÖdir. O devrin imk├ónlar─▒yla ka─čn─▒ arabas─▒yla her iki mesafeden de Hac─▒ Bekta┼čÔÇÖa gitmek, en iyi ihtimalle bir ay gibi zaman─▒ gerektirir. Bilindi─či gibi al─▒c─▒n, dal─▒ndan kopar─▒ld─▒ktan sonra k─▒sa s├╝rede yenilmesi gerekir. Ka─čn─▒ya istif edilmi┼č al─▒├žlar─▒n tazeli─čini korumas─▒ bu zaman zarf─▒nda m├╝mk├╝n de─čildir. Bu duruma g├Âre, YunusÔÇÖun KaramanÔÇÖdan yahut Eski┼čehirÔÇÖden Hac─▒ Bekta┼čÔÇÖa gitmesini d├╝┼č├╝nmek bize biraz mant─▒k d─▒┼č─▒ gelmektedir. Yunus, H├╝nk├ór Hac─▒ Bekta┼čÔÇÖ─▒n verdi─či bu─čday─▒ y├╝kleyip k├Ây├╝ne d├Ânmek i├žin yola koyulur. Bir yandan yol al─▒rken, bir yandan da d├╝┼č├╝n├╝r. K├Ây├╝n alt ba┼č─▒ndaki hamam─▒n yan─▒na gelince ÔÇťnefesÔÇŁ almad─▒─č─▒na pi┼čman olur, geri d├Âner. D├Ânmeye karar verdi─či k├Ây, Hac─▒ Bekta┼č de─čildir. Zira o kadar ─▒srara ra─čmen bu─čdayda karar k─▒ld─▒─č─▒ ve birka├ž y├╝z metre sonra vazge├žti─či d├╝┼č├╝n├╝lemez. Kafas─▒n─▒ toplamas─▒ ve d├╝┼č├╝nmesi i├žin mesafe gerekir. Vil├óyetnameÔÇÖde zikredilen yer Hac─▒ Bekta┼čÔÇÖ─▒n g├╝neyinde ve buraya 16 km. uzakl─▒kta G├╝m├╝┼čkent (Eski ismi: Salanda) k├Ây├╝d├╝r. S├Âz├╝ edilen hamam bug├╝n bile durmaktad─▒r.ÔÇŁ

10.Bolu

Yunus Emre’nin Bolulu oldu─ču da s├Âylenmi┼č ve yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Nitekim Maarif Vek├óletinin Valiliklere yapt─▒─č─▒ anketi cevapland─▒rmak ├╝zere 1943 y─▒l─▒nda Sivas Maarif M├╝d├╝rl├╝─č├╝ne verdi─či raporda o zaman Sivas Ortaokulu T├╝rk├že ├ľ─čretmeni olan Say─▒n Vehbi Cem A┼čkun da Yunus’un do─čup ├Âlmedi─či gibi orada kendisine ait menk─▒be ve hik├óye de bulunmad─▒─č─▒n─▒ belirttikten sonra ÔÇťEsasen bu ┼čaire ├╝├ž vil├óyet sahip ├ž─▒kmaktad─▒r : Erzurum, Bolu, Eski┬ş┼čehirÔÇŁ demektedir.

Bolu rivayetinin ┼čimdiye kadar bilinen tek kayna─č─▒ ┼×ekaik Tercemesidir. Di─čer rivayetler hep ona dayan─▒r. ┼×ekaik Tercemsinde Bursal─▒ L├ómii, Tapd─▒k Emre i├žin ÔÇťSakarya nam nehre karib bir karyede mutavatt─▒n idiÔÇŁ, Yunus Emre i├žin de ÔÇťBolu Sanca─č─▒ndand─▒r. Salif├╝zzikir Tapd─▒k Emre’nin eshab ve etba─▒ndand─▒r.ÔÇŁ demektedir.

Bursal─▒ Tahir Bey, Osmanl─▒ M├╝ellifleri’nde ÔÇťTerceme-i ┼×ekaik‘e g├Âre Bolu Sanca─č─▒ndan Sakarya Nehri savahilindeÔÇŁ der. Prof. Fuat K├Âpr├╝l├╝ T├╝rk Edebiyat─▒nda ─░lk Mutasavv─▒flar‘da : ÔÇťYedinci asr─▒n son yar─▒s─▒nda Sivrihisar civar─▒nda yahut Bolu m├╝lhakat─▒ndan Sakarya Suyu civar─▒ndaki karyelerden birinde yeti┼čmi┼č bir T├╝rkmen K├Âyl├╝s├╝ oldu─čunuÔÇŁ yazar, onu ÔÇťBolu m├╝lhakat─▒ndan bir yerde do─čmu┼č tel├ókki etmenin pek de yanl─▒┼č say─▒lamayaca─č─▒n─▒ÔÇŁ ifadesine ekler.

Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒ ne bundan ├Ânceki eserlerinde, ne de en son yay─▒mlanan Yunus Divan─▒nda Bolu rivayetine temas etmemi┼čtir.

Vak─▒flar Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ar┼čivinde Bolu’da Yunus Emre’ye ait bir vesika veya kay─▒t mevcut de─čildir.Bolu rivayetinin dayand─▒─č─▒, ┼čimdiye kadar yay─▒mlanmam─▒┼č iki kaynak daha vard─▒r : 1. S├╝llem-├╝l Vusul, K├ótip ├çelebi. 2. Mecellet-├╝n Nisab, M├╝stakim Zade K├ótip ├çelebi ile M├╝stakim Zade’nin bahsettikleri Yunus’un ba┼čka bir Yunus oldu─ču ve Emre s─▒fat veya l├ókab─▒n─▒n sonradan ad─▒n─▒n sonuna eklendi─či veya Yunus Emre’den sonra gelen ve ayn─▒ ad─▒ tam olarak ta┼č─▒yan ba┼čka bir zat oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r. Cahit ├ľztelli’de bulunan bir c├Ânkte Yunus Emre’ye ait bir ┼čiirin ├╝zerinde ÔÇťYunus Emre Kad├«mÔÇŁ kayd─▒n─▒n bulunmas─▒ bu ihtimali teyid ve takviye edecek mahiyettedir.ÔÇŁ

11.Ke├žiborlu

Halim Baki Kunter, Yunus Emre’nin mezar─▒n─▒n Ke├žiborlu’da oldu─ču belirten Bursal─▒ ─░smail Hakk─▒ adl─▒ ki┼činin bu iddias─▒n─▒n Yunus Emre’nin,

Çıktım erik dalına anda yedim üzümü
Bostan ─▒ss─▒ kak─▒yup der neylersin koz├╝m├╝

beytine dayand─▒─č─▒ndan s├Âz etmektedir. ÔÇťBu manzumeyi ┼čerhetmi┼č olan bu zat ÔÇť┼×eyh Yunus Kuddise s─▒rruhu Hazretleri Anadolu Ke├žiborlu nam kasaba kurb├╝nde olan gadir-i azam─▒n canibi ┼čarkisinde olan pe┼čt taraf─▒nda bir kar yede ne┼čv-├╝ nema bulup mezarlar─▒ dahi ol karyededirÔÇŁ demi┼čtir.

┬áÔÇťBug├╝n Ke├žiborlu ve civar─▒nda Yunus Emre’ye atfolunan bir mezar ve makam yoktur.ÔÇŁ diyen Kunter, Isparta Evkaf ─░daresinde mevcut ÔÇť┼×eyh ┼×ikemÔÇŁ vakfiyesinin kur┼čun kalemle istinsah edilmi┼č bir suretinde vakfedilen arazinin s─▒n─▒rlar─▒ g├Âsterilirken bir ibarenin ÔÇťKabr-i YunusÔÇŁ ┼čeklinde yaz─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Âren rahmetli Fehmi Aksu’nun, yapt─▒─č─▒ geni┼č aramaya ra─čmen b├Âyle bir mezar bulamad─▒─č─▒n─▒ 1943 y─▒l─▒nda a├ž─▒klad─▒─č─▒ndan s├Âz etmi┼čtir. Fehmi Aksu’nun bu husustaki beyanat─▒ aynen ┼č├Âyledir:

ÔÇťS─▒n─▒rlamada: bir kabre verilen nirengi ├Âdevini orada g├Âm├╝l├╝ olan─▒n ┼č├Âhretiyle k─▒ymetlendiriyor ve her t├╝rk├╝n g├Ânl├╝nde yatan y├╝ce ┼čairimizin k├╝l├╝n├╝n ├ževremiz topraklar─▒nda, belli bir yerde sakl─▒ olabilmesinin heyecanivle titriyordu. Vakfiye suretindeki o ibare ile merhum ─░smail Hakk─▒’n─▒n bu ifadesi beni Ke├žiborlu b├Âlgesinin eski yeni batakl─▒k ve g├Âletlerinin d├Ârt yan─▒ndaki tepeleri, mezarl─▒klar─▒, mevcut veya ├Ârenle┼čmi┼č k├Âylerini tarama─ča ┼čevketti. ÔÇťYunusÔÇŁ un herkesten bir beytini bir na─čmesini dinledim. Fakat, bin mezarda bir ┬źYunus┬╗ bulamad─▒m.ÔÇŁ

Fehmi Aksu yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalar sonunda ┼×eyh ┼×ikem vakfiyesinin asl─▒n─▒ bulup ve fotokopisini yay─▒mlad─▒─č─▒n─▒ belirten Kunter, kur┼čun kalemle istinsah olunan suretteki ÔÇťKabr-i YunusÔÇŁ kelimelerinin vakfiyenin asl─▒nda ÔÇťKara YunusÔÇŁ ┼čeklinde yaz─▒l─▒ oldu─čunu ve Ke├žiborlu B├Âlgesinde Yunus Emre’ye aittir diye g├Âsterilen bir mezara rastlanmad─▒─č─▒n─▒ ispat eden Rahmetli Fehmi Aksu’nun, yaz─▒s─▒n─▒n devam─▒nda ┼ču c├╝mlelerinin bulundu─čunu aktarmaktad─▒r: ÔÇťGer├ži, beni y─▒llarca arkas─▒nda ko┼čturan, kur┼čun kalemle yaz─▒lm─▒┼č vakfiye suretinin asl─▒n─▒ elde ettim amma, bana her ┼čeyden ├Ânce gereken (O) idi!…”

Halim Baki Kunter, Fehmi Aksu’nun ┼×eyh ┼×ikem’in Yunus Emre olabilece─či hakk─▒ndaki tahmini i├žin, ÔÇťRahmetlinin, zihninde yer eden bir soru i┼čaretinden ileri ge├žemeyece─či a┼čik├órd─▒r.ÔÇŁ diye yazmaktad─▒r.

┬áAbd├╝lbaki G├Âlpnarl─▒ Ke├žiborlu rivayeti i├žin eserlerinin hepsinde ÔÇťBu mezardan Bursal─▒ ─░smail Hakk─▒ bahsediyor. ┼×├╝phe yok ki bu, ya bir makamd─▒r yahut Yunus adl─▒ ba┼čka birisine aittir.ÔÇŁ demektedir.

Ke├žiborlu ve havalisinde son zamanlarda esasl─▒ ara┼čt─▒rmalar yapt─▒rd─▒ksa da m├╝spet bir netice elde edemedik. Bu arada Aydo─čmu┼č Halkevi Ba┼čkan─▒ Say─▒n S├╝leyman Uslu’dan ald─▒─č─▒m─▒z 21.5.1965 g├╝nl├╝ mektupta vaki olan ricam─▒z ├╝zerine, ÔÇťKe├žiborlu’da ve k├Âylerinde yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalarda Yunus Emre’ye ait hi├žbir t├╝rbe ve mezar bulunmad─▒─č─▒ sonucuna var─▒ld─▒─č─▒, yaln─▒z Isparta’da Emre ad─▒nda bir mahalle mevcut oldu─čuÔÇŁ bildirilmi┼čtir.

12.Uluborlu

Halim Baki Kunter, Uluborlu’da Yunus Emre Kabri diye bir t├╝rbe bulundu─čuna Ke├žiborlu ve havalisinde yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar esnas─▒nda ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ belirtmektedir. S├Âz konusu t├╝rbe hakk─▒nda Aydo─čmu┼č Halkevi Ba┼čkan─▒ S├╝leyman Uslu’nun 21.5.1965 tarihli mektubu ile Uluborlu’da Emekli ├ľ─čretmen Say─▒n Said Demirdal’─▒n yaz─▒l─▒ beyanlar─▒nda ┼č├Âyle denilmektedir:

ÔÇťUluborlu’da B├╝y├╝k ├çe┼čme Mahallesinde (Yunus Emre Kabri) diye bir t├╝rbe vard─▒r. Yunus Emre Hazretlerine ait olan bu t├╝rbe toprak daml─▒ oldu─čundan otuz sene ├Ânce y─▒k─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝rbenin i├žinde bir de (H├╝cre) vard─▒. Burada Buhara, Semerkand gibi uzaklardan gelen dervi┼čler yatar, ibadet ederlerdi. Bunlar─▒ bir├žoklar─▒m─▒z g├Ârd├╝k. Yunus Emre ad─▒na bir mahalle, bir cami ad─▒ oldu─ču gibi bu adla an─▒lan fakat ┼čimdi mevcut olmayan (Emre K├Ây├╝) de kay─▒tl─▒d─▒r.

Yunus Emre’nin Ke├žiborlu ile Uluborlu aras─▒nda medfun oldu─čunu Bursa’l─▒ ─░smail Hakk─▒ yazmaktad─▒r. Fuat K├Âpr├╝l├╝ Bey de Yunus Emre’nin bir├žok yerlerde medfun oldu─čuna dair iddialar─▒ reddederek Bursa’l─▒ ─░smail Hakk─▒’ya hak vermektedir. Yaln─▒z ─░smail Hakk─▒ me’haz g├Âstermemi┼čtir. Bize kal─▒rsa Yunus Emre Uluborlu’da medfundur. ├ç├╝nk├╝ h├╝k├╝met kayd─▒nda oldu─ču gibi nam─▒na izafeten Emre Mahallesi, Emre Camii ve harap k├Âyler i├žinde Emre K├Ây├╝ bulunmaktad─▒r. Hicri 920 tarihlerinde (Karye-i Emre) diye kay─▒tlar da mevcuttur.ÔÇŁ

Emre ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan k├Âylere Anadolu’da daha bir├žok yerde rastlanmakta oldu─čundan Uluborlu’da bu ad─▒ ta┼č─▒yan eski bir k├Ây mevcut ise de Yunus Emre mezar─▒n─▒n Uluborlu’da bulundu─ču rivayetini ispat bak─▒m─▒ndan fazla bir ┼čey ifade etmez.

13.Kula

Kula kasabas─▒na ├╝├ž d├Ârt saat mesafede Emre Sultan K├Ây├╝’nde bulunan bir t├╝rbenin i├žerisinde Tand─▒k Emre’nin; d─▒┼čar─▒da, kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝nde de Yunus Emre’nin medfun olduklar─▒ oradaki halk aras─▒nda rivayet edilmektedir.

┬áBu t├╝rbeden ilk ├Ânce Bursal─▒ Tahir Bey, Osmanl─▒ M├╝ellifler‘inde adl─▒ esrinde bahsetmi┼č, Prof. Fuat K├Âpr├╝l├╝ T├╝rk Edebiyat─▒nda ─░lk Mutasavv─▒flar adl─▒ eserinde ondan naklen bu rivayete yer vermi┼čtir. Bu eserinde ÔÇťBu medfenin hakikaten Yunus’un ┼×eyhine veya Yunus’a ait oldu─ču hi├žbir suretle idda edilemezÔÇŁ diyen K├Âpr├╝l├╝, bu kanaatlerinin neye dayand─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klamam─▒┼čt─▒r. Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒ da Yunus Emre, Hayat─▒ adl─▒ eserinde bu rivayeti kaydetmi┼čtir.

Daha sonra Manisa Halkevi ├╝yelerinden ve Ortaokul Tarih ├ľ─č┬şretmenlerinden ├ça─čatay Ulu├žay 1940 y─▒l─▒nda yay─▒mlad─▒─č─▒ Saruhan O─čullar─▒ ve Eserlerine Dair Vesikalar kitab─▒nda (Sayfa 79 ÔÇô 82) bu tezi ortaya att─▒─č─▒ gibi, ├╝├ž sene sonra da Yunus’un Mezar─▒ adl─▒ bir bro┼č├╝r yay─▒mlayarak Yunus’un mezar─▒n─▒n Kula il├žesinde oldu─čunu kesin bir ifade ile iddia etmi┼čtir. 17 sayfadan ibaret olan, ayr─▒ca iki sayfa ├╝zerine bas─▒lm─▒┼č iki resimle bir pl├ón─▒ ihtiva eden bu k├╝├ž├╝k kitap b├╝y├╝k bir iddia ile ortaya ├ž─▒km─▒┼č ve merakla kar┼č─▒lanm─▒┼čt─▒r.

Kimi ara┼čt─▒rmac─▒lar Yunus’un mezar─▒n─▒n Emre Sultan K├Ây├╝nde oldu─ču konusunda ─▒srar etseler de G├Âlp─▒narl─▒, s├Âz konusu y├Ârede bulunan vakfiyelerin hi├žbirinde Tapduk Emre ad─▒n─▒n bulunmad─▒─č─▒n─▒ belirtmektedir.

T├╝rbenin i├žerisinde ortada Tapd─▒k Emre’ye izafe edilen mezar olmak ├╝zere 10 mezar vard─▒r. Bunlardan d├Ârd├╝ ├žocuk mezar─▒d─▒r. Yunus Emre’ye izafe edilen mezar, d─▒┼čar─▒da, t├╝rbe kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝ndedir. Mezar ta┼člar─▒n─▒n hi├ž birinin ├╝zerinde kime ait oldu─čunu g├Âsteren yaz─▒ yoktur. Yunus’a atfolunan mezar ta┼č─▒n─▒n ├╝zerinde g├Âr├╝len iki a─č─▒zl─▒ balta resminin Yunus’un odunculu─čunun resmi oldu─ču mahallinde ifade edilmektedir. Say─▒n ├ça─čatay Ulu├žay da Yunus’un Mezar─▒ adl─▒ eserinde (s.17) Yunus’un senelerce ┼čeyhinin derg├óh─▒na odun ta┼č─▒d─▒─č─▒n─▒ kaydettikten sonra ÔÇť├çile ├žekti─či eski g├╝nlerin h├ót─▒ras─▒ olmak ├╝zere mezar ta┼č─▒n─▒n ├╝zerine bir balta resmi hakkedilmi┼čtir.ÔÇŁ demektedir.

Kula’n─▒n Emre Sultan K├Ây├╝’ndeki mezar Yunus Emre’ye ait olmad─▒─č─▒na g├Âre kime aittir? Ba┼čvek├ólet Ari┼čivi tasnif komisyonu ├╝yeli─činde ve bir aral─▒k Ba┼čkanl─▒─č─▒nda bulunmu┼č olan rahmetli K├ómil Kepecio─člu Nil├╝fer dergisinin 4. say─▒s─▒nda yer alan ÔÇťYunus Emre Nerede Yat─▒yor?ÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ bir yaz─▒s─▒nda bunu kesin olarak a├ž─▒klanm─▒┼čt─▒r.

Kepecio─člu, s├Âz konusu yaz─▒s─▒nda ┼č├Âyle demektedir:

ÔÇťAr┼čivlerdeki kay─▒tlara bak─▒l─▒rsa, Kula’n─▒n Emre k├Ây├╝nde yatan (Yunus Emre) de─čil, (├ľmer Emre)dir. Saruhan O─čullar─▒ devrinde bu k├Ây├╝n ad─▒ (├ľmer Emre) idi. Bu k├Ây├╝ Saruhan Bey ve o─člu ─░lyas Bey Allah r─▒zas─▒ i├žin ├ľmer Emre’nin kendisine ve ├Âl├╝m├╝nden sonra o─člu o─čluna ve k─▒z─▒ k─▒z─▒na yesinler ve duaya me┼čgul olsunlar diye, (M. 1242) H. 640 tarihinde vakfeylemi┼č ve bir de berat vermi┼čtir.ÔÇŁ

Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒’ya g├Âre de bu t├╝rbe Emreler toplulu─čundan Ali─čim Emre’ye aittir. Yunus Emre’den ba┼čka Said Emre, Vehab Emre, Gevher Emre, ├ľmer Emre, ─░smail Emre, Ali─čim Emre gibi bir├žok kimse vard─▒r.

14.KaramanÔÇÖdaki Yunus Emre Makam─▒

Karaman’daki Yunus Cami ve civar─▒, Anadolu’nun bir├žok yerinde, Azerbaycan gibi devletlerde, payla┼č─▒lamayan b├╝y├╝k tasavvuf ustas─▒n─▒n b├╝y├╝k ┼čairin ya┼čad─▒─č─▒ ve mezar─▒n─▒n bulundu─ču yer g├Âr├╝n├╝m├╝n├╝ vermiyor. ─░nsanlara buradan seslenmi┼č, burada mezar─▒ olan bu ulu ki┼čiden zaman─▒m─▒za bir hat─▒ra b─▒rakamad─▒k. Kaplad─▒─č─▒ yer 12000-13000 metre kare tutan Yunus zaviyesinden, bir cami, harap bir Kabristan, bir de d─▒┼čar─▒dan ilk bak─▒┼čta belli olmayan Yunus’un t├╝rbesi kalm─▒┼čt─▒r.

Yunus Emre’nin mezar─▒n─▒n bulundu─ču iddia edilen yerlerden biri de Karaman’d─▒r. Karaman’da Yunus Emre mezar─▒na ili┼čkin rivayet eskiden beri mevcuttur.

Prof. Mehmet Fuad K├Âpr├╝l├╝, 1918’de yay─▒mlad─▒─č─▒ T├╝rk Edebiyat─▒nda ─░lk Mutasavv─▒flar adl─▒ eserinde Karaman’dan bahsetmemekte, Yunus’un Sivrihisar civar─▒nda, yahut Bolu m├╝lhakat─▒ndan, Sakarya suyu civar─▒ndaki k├Âylerden birinde yeti┼čmi┼č bir T├╝rkmen k├Âyl├╝s├╝ oldu─čunu kaydettikten sonra ÔÇťzaman ve mahalli vefat─▒ hi├ž mal├╗m olmayan Yunus Emre’nin medfeni hakk─▒nda ├žok b├╝y├╝k bir ihtilaf vard─▒rÔÇŁ demektedir. Halim Baki Kunter ise Yunus Emre Bilgiler-Belgeler adl─▒ eserinde, Fuat K├Âpr├╝l├╝’n├╝n, Bursa, Kula, Erzurum ve Ke├žiborlu rivayetlerini kay─▒t ve tetkik etti─činden s├Âz etmekte, Karaman’dan hi├ž bahsetmedi─čine dikkat ├žekmektedir. ÔÇťKaraman rivayetini ilk defa benimseyen ve ortaya atan 1933-1934 y─▒l─▒nda Yunus Emre Divan─▒’n─▒ yay─▒mlayan Burhan Toprak olmu┼čtur.ÔÇŁ diyen Kunter, Burhan Toprak’─▒n Karaman’daki mezar─▒n Yunus’a ait oldu─čunu ispat i├žin 1933-1934’de yay─▒mlanan Yunus Emre Divan─▒ adl─▒ eserinde ─░stanbul’da Ba┼čbakanl─▒k Devlet Ar┼čivi’nde bulunan Hicr├« 1175, Milad├« 1761-1762 tarihli bir ar├«zaya yer verdi─čini yazmaktad─▒r.

Burhan Toprak’─▒n yaln─▒z arz k─▒sm─▒n─▒ kitab─▒na ald─▒─č─▒ Hazine-i Evrak’ta bulunan bu belgede ┼ču ifadeler yer almaktad─▒r:

Karaman’da Kiri┼č├ži Baba Zaviyesi (Medine-i L├órendede medfun merhum ve ma─čfurleh Yunus Emrem zaviyesi)’nin m├╝tevellisi Seyyid Ali’nin ├Âl├╝m├╝ ve o─člunun bulunmamas─▒ dolay─▒s─▒yla yerine, Sofuz├óde ─░smail Hal├«fe’nin tayinine dair Karaman Kad─▒s─▒ taraf─▒ndan yaz─▒lm─▒┼čt─▒r.

De─čerli ara┼čt─▒rmac─▒ Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒ ise Karaman’da Kiri┼č├ži Baba mahallesinde bulunan ve Kiri┼č├ži ad─▒yla an─▒lan Yunus Emre Cami ┼×erifi ve zaviyesi hakk─▒nda ┼ču bilgileri vermektedir:

ÔÇťKaraman’daki bu caminin, ┼×eyh H├╝seyno─člu Kiri┼č├ži Baba adl─▒ birisi taraf─▒ndan cami ve zaviye olarak yap─▒ld─▒─č─▒, vakfiyesi bulunamamakla beraber Osmano─čullar─▒ndan ├Ânceki devre ait olan bu yap─▒n─▒n, bir├žok vakfiyelerde an─▒ld─▒─č─▒ ve zaviyenin, Halvet├«lere ait oldu─čunun anla┼č─▒ld─▒. Buradaki t├╝rbede bulunan birinci kabir, cami ve zaviyeyi yapt─▒ran ┼×eyh H├╝seyno─člu Kiri┼č├ži Baba’n─▒nd─▒r. ─░kinci kabir, Kiri┼č├ži Baba Tekkesi ┼čeyhi, Karamanl─▒ ┼čair K├ótipz├óde Yunus’un kabridir ki, halk bu zat─▒, Yunus Emre diye tan─▒m─▒┼čt─▒r. H├ólbuki Konya’da alt─▒nc─▒ vak─▒f defterinin 493. sahifesinde, Konya Kad─▒s─▒ Mehmedo─člu ┼×eyh Hasan Nesip taraf─▒ndan Hicr├« 918’de (1512-1513) yaz─▒lan ve Karaman soyundan Nasuh Beyo─člu Pir Ahmed’e ait olan vakfiyede bulunan ÔÇť┼×eyh Yunus Baba-al-ma’r├╗f Postni┼č├«n-i Kiri┼č├ži BabaÔÇŁ bi├žimindeki imza da tan─▒klar aras─▒ndad─▒r. Bu bilgiye g├Âre, Kiri┼č├ži Baba Tekkesi ┼čeyhi, K├ótipz├óde Yunus, halk taraf─▒ndan Yunus Emre olarak kabul edilince, buradaki ├╝├ž├╝nc├╝ kabir de Tapduk Emre’nin kabri say─▒lm─▒┼čt─▒r. D├Ârd├╝nc├╝ kabrin kime ait oldu─ču bilinmemektedir.

Halim Baki Kunter, eserinde Yunus Emre’nin Karamanl─▒ veya Karaman’da oldu─čuna dair ileri s├╝r├╝len vesika ve iddialar hakk─▒nda ┼čunlar─▒ s├Âyler :

ÔÇťEvvel├ó Karaman’daki Kiri┼č├ži Baba Camine Yunus Emre Cami de denilmesinden ve Yunus Emre’nin burada medfun oldu─ču iddias─▒ndan ba┼člayal─▒m:

Say─▒n Burhan ToprakÔÇÖ─▒n yay─▒mlam─▒┼č oldu─ču Ba┼čvek├ólet Ar┼čivi’ndeki H. 1175 (M. 1761-1762) tarihli vesikadan ba┼čka rahmetli K├ómil Kepecio─člu’nun Nil├╝fer dergisindeki yaz─▒lar─▒nda belirttikle┬şri ve├žhile; Ba┼čbakanl─▒k Ar┼čivi’ndeki M. Cevdet tasnifinin Vak─▒flar dosyalar─▒nda 18304 numaral─▒ vesikada dahi : ┬źL├órende’de vaki Yu┬şnus Emrem T├╝rbe-i ┼×erifesinin zeytinya─č─▒ bahas─▒ olarak on iki ak┬ş├že g├╝nde tahsisat─▒┬╗ oldu─ču yaz─▒l─▒d─▒r.

Bu caminin, asl─▒nda Kiri┼č├ži BabaÔÇÖya ait oldu─ču H. 918 ve 958 ta┬şrihli vakfiyelerdeki ┼čahit isimlerinden a├ž─▒k├ža anla┼č─▒lmaktad─▒r. Her iki vesikay─▒ gerek Maarif Vek├óletine g├Ânderilen notta, gerekse on┬şdan sonraki ne┼čriyat─▒nda Mesud Koman da yazm─▒┼čt─▒r.

Konya kad─▒s─▒ ┼čeyh Hasan Nesip taraf─▒ndan Hicri 918 (M. 1512-1513) de yaz─▒lan ve Karaman soyundan Nasuh Bey o─člu P├«r Ahmet’e ait olan vakfiyede (KonyaÔÇÖda 6. Vak─▒f Defteri sayfa: 493) ┼čahitler aras─▒nda bir zat─▒n ad─▒ ÔÇť┼×eyh Yunus Baba elmaruf postni┼čin Kiri┼č├ži BabaÔÇŁ diye; Emin├╝ddin Zade Ahmet Erdo─čan bey vakf─▒n─▒n hicri 958 tarihli vakfiyesinde de yine ┼čahitler aras─▒nda bulunan bir zat─▒n ad─▒ ┬źEsseyid ┼×eyh Ebubekir bin Ab-d├╝lmecid zaviye-i ┼čeyh Kiri┼č├ži Baba┬╗ olarak ge├žmektedir.

Bu ibarelerden anla┼č─▒ld─▒─č─▒na g├Âre Hicri 918 tarihinde ┼čeyh Yu┬şnus Baba, Hicri 958 y─▒l─▒nda da Abd├╝lmecid o─člu Seyyid ┼×eyh Ebu┬şbekir. Kiri┼č├ži Baba Tekkesinin postni┼čini yani, ┼čeyhi idiler. ┼×eyh Yunus Baba diye maruf olan zat─▒n, vefat─▒ndan sonra buraya g├Âm├╝l┬şd├╝─č├╝ ve bu suretle Kiri┼č├ži Baba Tekkesi’nin zamanla Yunus Baba Tekkesi diye an─▒lma─ča ba┼člad─▒─č─▒ anla┼č─▒l─▒yor.

Nitekim Mesut Koman da Maarif Vekilli─čine takdim olunan notunda ┼č├Âyle demektedir :

ÔÇťG├Âr├╝l├╝yor ki halk aras─▒nda Kiri┼č├ži Baba Cami‘ne Yunus Emre Cami de denilmesi ve Yunus Emre’nin bu caminin yan─▒ndaki t├╝rbede medfun oldu─čuna inan─▒lmas─▒ Hicri 918 y─▒l─▒nda (┼×eyh Yunus) diye bir zat─▒n buran─▒n postuna oturmas─▒ndan ileri gelmektedir.ÔÇŁ

Daha ├Ânceki vesikalarda Kiri┼č├ži Baba Zaviyesi diye ad─▒ ge├žen bu yer Mesut BeyÔÇÖin de yaz─▒lar─▒nda a├ž─▒klad─▒klar─▒ ve├žhile, hem cami hem de halveti derg├óh─▒ imi┼č. Etraf─▒nda toplant─▒lara mahsus odalar varm─▒┼č. Yazl─▒k olan mahallin i├žinde bir havuz bulunuyormu┼č. Ev┬şvelce halvetilere mahsus olan bu zaviyenin sonralar─▒ Kadir├«lerin elin ge├žti─či anla┼č─▒l─▒yor. 1175 Hicri tarihli vesika zaman─▒nda bura┬şs─▒ Kadir├« derg├óh─▒d─▒r.

Abd├╝lbaki G├Âlp─▒narl─▒, Kiri┼č├ži Cami’nin ┼×eyh H├╝seyin O─člu Kiri┼č├ži Baba denen birisi taraf─▒ndan cami ve zaviye olarak yap─▒ld─▒┬ş─č─▒n─▒ yazmaktad─▒r.

Karaman’daki Kiri┼č├ži Cami’nin Yunus Emre’ye aidiyetini is┬şpat etmek i├žin ortaya s├╝r├╝lebilecek iki ar┼čiv vesikas─▒ daha vard─▒r.

Bunlardan biri ┬źHanikah-─▒ ┼×erif ve Tekke-i Zekiye┬╗ diye tavsif edilen mezk├╗r binan─▒n bin kuru┼č sarfile tamir edilmesi i├žin sada┬şret makam─▒na takdim olunan 17 Ramazan 1199 tarihli muameleli arzuhaldir.

─░kinci vesika t├╝rbeye g├╝nde on iki ak├že zeytinya─č─▒ bedeli tah┬şsisine ait berat zayi oldu─čundan yenisinin verilmesine dair Zaviyedarlar ┼×eyh Sun’ullah ve ┼×eyh Abdullah’─▒n vaki m├╝racaatlar─▒ ├╝ze┬şrine yeniden yaz─▒lan 23 ┼×evval 1235 tarihli berata ait kay─▒tt─▒r. Ar┬ş┼čivde 18304 numarada kay─▒tl─▒d─▒r.

ÔÇťBu son iki vesika hakk─▒nda Kunter, ÔÇťÔÇŽs├Âyleyeceklerimiz de Hicr├« 1175 tarihli vesika ├╝zerine s├Âylediklerimizden ibarettir. Bunlar, ortaya yeni bir problem ├ž─▒karacak, yeni h├╝k├╝m ifade edecek mahiyette de─čildir.ÔÇŁ ifadeleri ile s├Âzlerini tamamlar.

15. Yunus EmreÔÇÖnin Eski┼čehir Sivrihisar Sar─▒k├ÂyÔÇÖdeki Mezar─▒

Yunus Emre’nin hayat─▒n─▒ ve felsefesini cidd├« olarak ilk defa inceleyen ├ólimlerden biri Fuad K├Âpr├╝l├╝’d├╝r. K├Âpr├╝l├╝, 1918’de yay─▒mlad─▒─č─▒ T├╝rk Edebiyat─▒nda ─░lk Mutasavv─▒flar adl─▒ eserinde Yunus’un hakiki mezar─▒n─▒n Sar─▒k├Ây’de oldu─čuna yazm─▒┼čt─▒r. Daha sonra bu mezar, Abd├╝lb├óki G├Âlp─▒narl─▒ ve Faruk K. Timurta┼č gibi bilginler taraf─▒ndan da kabul edilir. K├Âpr├╝l├╝, o zamana kadar bilinen vesika ve bilgilere dayanarak Yunus’un ÔÇťSakarya civar─▒ndaki karyelerden birinde yeti┼čmi┼čÔÇŁ oldu─čunu yazm─▒┼čt─▒r. Mezar─▒ hakk─▒nda ise L├ómi’nin Nefehat Tercemesi zeylindeki rivayeti tercih ederek, ÔÇťYunus’un Porsuk Suyu’nun Sakarya’ya kar─▒┼čt─▒─č─▒ yerde medfun oldu─čunu kabul etmek di─čer rivayetlere nazaran daha makul g├Âr├╝n├╝yorÔÇŁ diye kaydetmi┼čtir.

Bilim adamlar─▒m─▒z─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─čunun ortak kanaatinin ┼ču oldu─čunu sizinle payla┼čmak isteriz. Hac─▒ Bekta┼č-─▒ Vel├« Vel├óyetname‘sinde, Nefahat Terc├╝mesi‘nde, ┼×ak├óy─▒k Tec├╝mesi‘nde, Kit├ób-─▒ Mevh├╗b-─▒ Mahb├╗b‘ta, Ankara Kuy├╗d-─▒ Kad├«me Ar┼čivi 530 numarada kay─▒tl─▒ bulunan Kan├╗n├« devrine ait defterde ve di─čer kaynaklarda Yunus’un mezar─▒n─▒n Eski┼čehir’in Sivrihisar kazas─▒na ba─čl─▒ Sar─▒k├Ây’de oldu─ču kay─▒tl─▒d─▒r.

Ankara Etno─črafya M├╝zesi M├╝d├╝r Muavini Kemal G├╝ng├Âr ba┼čkanl─▒─č─▒ndaki heyet, 28 Haziran 1946 tarihinde Yunus Emre’nin mezar─▒n─▒n nakli s─▒ras─▒nda yap─▒lan antropolojik inceleme sonucunda elde edilen bulgular rapor ederek bilim d├╝nyas─▒na sunulmu┼čtur.

28 Haziran 1946’da Cumartesi sabah saat 9.30’da Halim Baki Kunter, Maarif Vek├óletinden Etno─črafya M├╝zesi M├╝d├╝r Muavini Kemal G├╝ng├Âr, M├╝zeler Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝’nden Raci Temizer, Ahmet Adnan Saygun, Bay─▒nd─▒rl─▒k M├╝d├╝r├╝ Fasih Onarman, Maarif m├╝d├╝rl├╝─č├╝nden bir ki┼či, foto─čraf├ž─▒ Hasan B─▒├žak├ž─▒ ve yeni an─▒t─▒n in┼čas─▒n─▒ yapan m├╝teahhit y├╝ksek m├╝hendis Mesud G├╝n’den meydana gelen heyet Eski┼čehir’in Sivrihisar Sar─▒k├Ây’├╝ne geldiler. Sar─▒k├Ây’de Mihal─▒├ž├ž─▒k Kaymakam─▒ ve Jandarma Kumandan─▒ ile Sar─▒k├Ây ─░mam─▒ Ali Efendi ve Sar─▒k├Ây Muhtar─▒ da heyete dahil oldu.

Halim Baki Kunter yap─▒lan i┼člemleri s├Âyle kaydediyordu:

ÔÇťAyn─▒ g├╝n├╝n ak┼čam─▒na kadar kaz─▒n─▒n her a┼čamas─▒ foto─čraflarla kaydedilmi┼č, Kemal G├╝ng├Âr kemikleri topraktan alarak birer birer inceleyerek ├Âl├žm├╝┼čt├╝r. Bu kemikler b├╝y├╝k bir sandukaya konularak ├╝zeri mezardan ├ž─▒kan topraklardan ├Ârt├╝lerek sonra sanduka kapat─▒lm─▒┼č ve tekrar eski mezara yerle┼čtirilmi┼čtir. ─░┼čte bu suretle haz─▒rlanan sanduka 6 May─▒s 1949 g├╝n├╝ yap─▒lan bir t├Ârenle buradan al─▒n─▒p yeni mezara yerle┼čtirildi.ÔÇŁ

28 Haziran 1946 Cumartesi g├╝n├╝ Eski┼čehir’in Mihal─▒├ž├ž─▒k il├žesine ba─čl─▒ Sar─▒k├Ây’de bulunan Yunus Emre zaviye ve t├╝rbesinde Yunus Emre’ye atfolunan mezar─▒n a├ž─▒lmas─▒yla ├ž─▒kan iskelete ait raporda ┼čunlar yaz─▒l─▒yd─▒:

ÔÇťYunus Emre’ye ait oldu─ču s├Âylenen bu mezar Ankara-Eski┼čehir demiryolu hatt─▒ ├╝zerinde Sar─▒k├Ây istasyonundan 1300 metre mesafede k├óin Sarayk├Ây’├╝n 300 metre kadar g├╝ney bat─▒s─▒ndaki mezarl─▒k civar─▒nda ve Demiryoluna muvazi (hatta 6 metre mesafede) olarak ├žamur har├žl─▒ ve dere ta┼člar─▒ndan yap─▒lm─▒┼č kagir yap─▒ i├žindedir.

┬áYunus Emre zaviye ve t├╝rbesi 1337 (1921) Yunan i┼čgalinde yanm─▒┼č olup bu yap─▒ ayn─▒ yerde sonradan yap─▒lm─▒┼č ve ├╝zeri sazla kapat─▒lm─▒┼č ise de tren hatt─▒ ├╝zerinde olmas─▒ hasebiyle makineden ├ž─▒kan k─▒v─▒lc─▒mlarla ├╝zerindeki sazlar yanm─▒┼č oldu─čundan h├ólen yaln─▒z bu kaba ta┼č duvar ├Ârg├╝leri ayaktad─▒r. Mezar, haricen alel├óde (orada bulunabilecek eski ve yeni ta┼člarla) ta┼č ile ├Ârt├╝l├╝d├╝r. Hatta bu ta┼člar aras─▒nda Bizans veya Sel├žuk devrinden kalma i┼členmi┼č mermer ta┼č par├žalar─▒ da vard─▒r.ÔÇŁ Bu s├Âzlerle ba┼člayan raporda devam─▒ mezar─▒n a├ž─▒lmas─▒ ile ilgili ayr─▒nt─▒lara yer verilmektedir. Raporda zeminden 25-30 cm. derinlikte kafatas─▒na ula┼č─▒lan iskeletin mahiyetini tam olarak tespit edebilmek i├žin dikkat ve itina ile mala ve b─▒├žak kullan─▒larak par├žalanmadan ve zedelenmeden ├ž─▒kar─▒lmas─▒n─▒n ┼č├╝krana de─čer bir durum oldu─ču belirtilmektedir.

G├Âm├╝lme tarz─▒ ile bir M├╝sl├╝mana ait oldu─ču anla┼č─▒lan bu iskeletin tespit edilen morfolojik karakterlerine nazaran kafa, y├╝z ve havsala kemiklerinin tetkikinden bir erke─če ait oldu─čuna dikkat ├žekilen raporda; ÔÇťOrta boy yuvarlak ve ├žok y├╝ksek kafa ve ince burun gibi fiziki karakteriyle Alpli ─▒rk z├╝mresine dahil, hususiyle kafa ve y├╝z ├Âzellikleri bak─▒m─▒ndan T├╝rk ve daha ├žok T├╝rkmen tipini hat─▒rlatmakta kafa ├Âl├ž├╝leri itibariyle de vasat─▒n ├žok ├╝st├╝nde bir k─▒ymet ta┼č─▒maktad─▒r.ÔÇŁ s├Âzlerine yer verilmektedir. Bu antropolojik ├Âzellikleri vurgulanan iskeletin normalin ├╝st├╝nde ve dima─č─▒ tip diye vas─▒fland─▒r─▒lan gruba dahil oldu─ču belirtilmekte ve ÔÇťKafas─▒n─▒ i┼čleten bir insana ait oldu─čunu ilm├« donelere dayanarak tespit ve ifade edebiliriz.ÔÇŁ denilmektedir.

  • Nevin BALTA

Kaynak├ža

-Erzi, Adnan Sad─▒k, ÔÇťT├╝rkiye K├╝t├╝phanelerinden Notlar ve Ves├«kalar I-Yunus Emre’nin Hayat─▒ Hakk─▒nda Bir Vas├«kaÔÇŁ, Belleten, Cilt: XIV, Say─▒: 53, TTK Yay─▒n─▒, Ocak 1950.

– G├Â├žg├╝n, Prof. Dr. ├ľnder, –D├╝nden Bug├╝ne-Yunus Emre, Atat├╝rk K├╝lt├╝r Merkezi Yay─▒n─▒, Say─▒: 92, Ankara, 1995.

– G├Âlp─▒narl─▒, Abd├╝lb├óki, Vil├óyetname, Menak─▒b-─▒ H├╝nk├ór Hac─▒ Bekta┼č-─▒ Veli, ─░stanbul, 1990.

– G├Âlp─▒narl─▒, Abd├╝lb├óki, Yunus Emre ve Tasavvuf, Remzi Kitabevi, ─░stanbul 1961.

– G├Âlp─▒narl─▒, Abd├╝lbaki, Yunus Emre ve Yatt─▒─č─▒ Yer, Remzi Kitabevi, ─░stanbul, 1963.

-G├╝lensoy, Prof. Dr. Tuncer, ÔÇťYunus Emre’nin ┼×iirlerinde Dil ve ├ťsl├╗pÔÇŁ, T├╝rk Dili Yunus Emre ├ľzel Say─▒s─▒, Say─▒: 480, Aral─▒k 1991.

-G├╝nd├╝z, Ali, ÔÇťYunus Emre’nin Bir Mezar─▒na DairÔÇŁ, ├ťlk├╝, Say─▒ : 66, 1 A─čustos 1938.

-G├╝zel, Prof. Dr. Abdurrahman, ÔÇťYunus Emre’de ─░nsan Kavram─▒ÔÇŁ, T├╝rk Dili Yunus Emre ├ľzel Say─▒s─▒, Say─▒: 480, Aral─▒k 1991.

-Kaya, Yard. Do├ž. Dr. Do─čan, ÔÇťYunus Emre Ni─čde Ortak├Ây’de Yat─▒yorÔÇŁ, Halk K├╝lt├╝r├╝, 1984/2, ─░stanbul 1984.

-Konyal─▒, ─░brahim Hakk─▒, Karaman Tarihi, Baha Matbaas─▒, ─░stanbul 1967.

-Konyal─▒, ─░brahim Hakk─▒, Aksaray Tarihi, C. 2, ─░stanbul, 1974.

-Kunter, Halim Baki, Yunus Emre Bilgiler-Belgeler, Eski┼čehir Turizm ve Tan─▒tma Derne─či Yay─▒nlar─▒: 3, 1966.

– Maz─▒o─člu, Prof. Dr. Hasibe, ÔÇťYunus Emre 1991 Sevgi Y─▒l─▒ Dolay─▒s─▒ylaÔÇŁ, T├╝rk Dili Yunus Emre ├ľzel Say─▒s─▒, Say─▒: 480, Aral─▒k 1991.

– ├ľzen, Kutlu, ÔÇťHafik Emre K├Ây├╝’ndeki Yunus Emre D├╝┼če─či, T├╝rk Halk K├╝lt├╝r├╝ Ara┼čt─▒rmalar─▒ Yunus Emre ├ľzel Say─▒s─▒, 1991/1, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒, Halk K├╝lt├╝r├╝n├╝ Ara┼čt─▒rma Dairesi Yay─▒nlar─▒: 144, S├╝reli Yay─▒nlar Dizisi: 23, Ankara, 1991.

– ├ľztelli, Cahit, Belgelerle Yunus Emre, Ankara, 1977.

├ľztelli Cahit, Yunus Emre’nin Mezar─▒ ile ─░lgiliYeni Belgeler, T├╝rk Dili, C.4, Say─▒ :38, Ankara, 1954.

– Soykut, Refik, Emrem Yunus, Ahili─či-K├╝lt├╝r├╝-Yurdu, Ank., 1982.

– Soykut, Refik, Hedef Dergisi, Y─▒l 3, S. 34, Ank., 1981, s. 18.

– Uzun├žar┼č─▒l─▒, ─░smail Hakk─▒, Osmanl─▒ Tarihi, TTK Bas─▒mevi, C. I, Ankara, 1972.

– Tan, Nail, ÔÇťYunus Emre’nin Duygu ve D├╝┼č├╝nce D├╝nyas─▒ÔÇŁ, T├╝rk Halk K├╝lt├╝r├╝ Ara┼čt─▒rmalar─▒ Yunus Emre ├ľzel Say─▒s─▒, 1991/1,K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Halk K├╝lt├╝r├╝n├╝ Ara┼čt─▒rma Dairesi Yay─▒nlar─▒: 144, S├╝reli Yay─▒nlar Dizisi: 23, Ankara, 1991.

– Tat├ž─▒, Mustafa, Yunus Emre T├╝rk Edebiyat─▒ K├╝lliyat─▒ I, Yunus Emre Div├ón─▒ (Tahlil), MEB Yay─▒nlar─▒: 2867, ─░stanbul, 2005.

– Timurta┼č, Faruk Kadri, Yunus Emre Divan─▒, 3. bs. K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ Yay─▒nlar─▒: 308, Ankara, 1986.

1,607 total views, 2 views today

Nevin BALTA

Nevin BALTA

Gaziantep 1968, Gazi ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Gazetecilik ve Halkla ─░li┼čkiler B├Âl├╝m├╝ (1988) mezunu. Gazi ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Master Program─▒n─▒ 1992ÔÇÖde tamamlad─▒. T├╝rk Dil Kurumunun a├žt─▒─č─▒ s─▒nav─▒ kazanarak Uzman Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ kadrosuyla 1989ÔÇÖda i┼če ba┼člad─▒. 3 y─▒l sonra Uzman kadrosuna atand─▒. TDKÔÇÖde Ki┼či Adlar─▒ S├Âzl├╝─č├╝ ├çal─▒┼čma Grubunda ve Dil Bilimi ve Dil Bilgisi Kolundaki ├žal─▒┼čmalara kat─▒ld─▒. T├╝rk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk D├╝nyas─▒ Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk Dili Ara┼čt─▒rmalar Y─▒ll─▒─č─▒ Belleten dergilerinin yay─▒na haz─▒rlanmas─▒nda g├Ârev ald─▒. ├çe┼čitli gazete ve dergilerde; yer adlar─▒, dil, edebiyat, bas─▒n tarihi ve folklor konulu yaz─▒lar─▒ yay─▒mlanmaktad─▒r. H├ólen T├╝rk Dil Kurumunda Uzman olarak g├Ârev yapmaktad─▒r. Eserleri: ÔÇó T├╝rk D─▒┼č Politikas─▒-Milliyetten Yans─▒malar, Lazet Ofset Yay─▒nlar─▒, 2005. ÔÇó D├╝┼č├╝nce Okyanusu Mevlana, Kanguru Yay─▒nlar─▒, 2. bask─▒, Ankara 2008. ÔÇó Gaziantep Yer Adlar─▒ ├ťzerine Bir ─░nceleme, Gaziantep Valili─či-─░l K├╝lt├╝r ve Turizm M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ortak Yay─▒n─▒, Gaziantep, 2010. ÔÇó Anadolu Kad─▒n Ba┼čl─▒klar─▒, Alter Yay─▒nc─▒l─▒k, 2014. ÔÇó Antep-Halep-┼×am ├ť├žgeninde Kuvay─▒ Milliye (Bask─▒ a┼čamas─▒nda). ÔÇó E-Posta: NevinBalta@hotmail.com

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

  • ├çOK OKUNAN
  • YEN─░
Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒?

20 A─čustos 2019, Truval─▒lar m─▒ T├╝rk, T├╝rkler mi Truval─▒? i├žin yorumlar kapal─▒
Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti

6 A─čustos 2019, Kur┼čunlu sinemalar─▒ ve Kur┼čunluÔÇÖda bir gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒

5 A─čustos 2019, BursaÔÇÖn─▒n kale ve mahalle kap─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či

5 A─čustos 2019, Tarih ─░├žinde Bursa K├Âylerinde De─či┼čim: ├çal─▒ ├ľrne─či i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒

31 Temmuz 2019, K─▒sa Bir Yolun Uzun ─░n┼čaat─▒: Gemlik ÔÇô Bursa ┼×ose Yolunun Yap─▒m─▒ i├žin yorumlar kapal─▒