Turhan ÇALAY
Turhan  ÇALAY
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler
  • 26 Aral─▒k 2020 Cumartesi
  • +
  • -
  • Turhan ├çALAY /

T├╝rk Folklorunun ve Etnografyas─▒n─▒n En ├ľnemli Unsurlar─▒ndan Olan Damgalar

S├Âz Ba┼č─▒┬á

Damgalar: T├╝rklerde, kullan─▒m alanlar─▒ ├žok geni┼č olan simgelerdir. Bir ├že┼čit g├╝n├╝m├╝z├╝n arma, marka veya logosu diyebilece─čimiz bu i┼čaretler; ta┼člarda, hayvanlarda, ├žad─▒rlarda, mimari yap─▒larda, giyim-ku┼čamda, ├že┼čitli e┼čyalar ve pek ├žok alanda kullan─▒lm─▒┼č birer soyut kimliktir. Ge├žmi┼čte kullan─▒lan bu damgalar─▒n BursaÔÇÖda bulunan ├Ârnekleri de tan─▒mlay─▒c─▒ ve ay─▒rt edici ├Âzelliklerdedir.

Hayvanlara Nas─▒l Damga Vurulurdu?

Demirden yap─▒lan bir aletin ucuna yap─▒lm─▒┼č ├Âzel ┼čekillerin, ate┼čte kaynamakta olan ard─▒├ž a─čac─▒ katran─▒na dald─▒r─▒ld─▒ktan sonra, hayvanlar─▒n sol sa─čr─▒lar─▒na bast─▒r─▒lmas─▒yla ortaya ├ž─▒kan i┼čaretlere ÔÇťDamgaÔÇŁ denilmektedir. Bu i┼člem, ilkbahar ya da sonbaharda hayvanlar k─▒rk─▒ld─▒ktan hemen sonra yap─▒l─▒rd─▒. Damgalama yap─▒l─▒rken, etraf─▒ kesif bir yan─▒k et ve y├╝n kokusu kaplard─▒. Bu i┼člem s─▒ras─▒nda hayvan─▒n derisi de yand─▒─č─▒ndan, damga da d├Âvme gibi kal─▒c─▒ olurdu. Bir daha hi├ž ├ž─▒kmazd─▒.

Koyun-ke├ži gibi k├╝├ž├╝kba┼č hayvanlar─▒n kulaklar─▒n─▒n ├žentilmesiyle (U├žlar─▒ndan k├╝├ž├╝k bir par├ža kesilmesi veya kulak ucunun yar─▒lmas─▒yla) yap─▒lan i┼čarete ÔÇťEnÔÇŁ, e┼čya ve dokumalar─▒n ├╝zerine vurulanlar─▒na (i┼členenlerine) da ÔÇť─░mÔÇŁ denilmekteydi. Kabaca hepsini birer damga kabul edebiliriz.

T├╝rkmenler, hayvanlar─▒na, hangi boydan ve oymaktan olduklar─▒n─▒ belirtmek i├žin b├Âyle i┼čaretler vuruyorlard─▒. ├ľlen veya kesilen hayvanlar─▒n─▒n derilerinden 10-15 kadar─▒n─▒ daima saklarlard─▒. Bunun sebebi; E─čer hayvanlar─▒ h─▒rs─▒zlar taraf─▒ndan ├žal─▒n─▒r, ya da kaybolursa kendi hayvanlar─▒ oldu─čunu kan─▒tlamak i├žindir. Bu durum b├╝t├╝n di─čer e┼čyalar─▒ i├žin de ge├žerliydi. Hayvanlar─▒ ├žal─▒nan veya kaybolan k├Âyl├╝ler, saklad─▒klar─▒ bu hayvan derilerini hayvan pazarlar─▒na, panay─▒rlara, ┼čehir ve kasabalara g├Ânderirler, buralara ayn─▒ damgayla damgalanm─▒┼č hayvan gelirse, o hayvanlar─▒n ├žal─▒nt─▒ oldu─ču anla┼č─▒l─▒rd─▒.

H├╝nername

Fodra/Alaaddinbey K├Ây├╝nde Bulunan Damgalar

Fodra/Alaaddinbey k├Ây├╝, Kite/├çay─▒rk├Ây Ovas─▒ÔÇÖn─▒n tam ortas─▒ndad─▒r. G├╝n├╝m├╝zde Nil├╝fer il├žesinin bir mahallesidir. 1950-1955 y─▒llar─▒ aras─▒nda, ovada kanallar a├ž─▒lmadan ├Ânce, g├╝neyden ovaya do─čru dereler geli┼či g├╝zel ak─▒yordu. Bu y├╝zden ovan─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒nda tar─▒m yap─▒lam─▒yordu. Zamanla buralarda b├╝y├╝k ├žay─▒rlar olu┼čmu┼čtur. Bu ├žay─▒rlar yaz k─▒┼č hayvanc─▒l─▒─ča uygun alanlard─▒. Bu y├╝zden Fodra k├Ây├╝nde koyun s├╝r├╝leri ve mandalar ├žok bulunurdu. 1844 y─▒l─▒nda k├Âyde birka├ž koyun a─č─▒l─▒ ve bu a─č─▒llarda Rum ├žobanlar da bulunuyordu. 20ÔÇÖnci y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda KonyaÔÇÖdan birka├ž T├╝rkmen aile de k├Âye gelip yerle┼čmi┼čtir. Mahallede g├╝n├╝m├╝zde de T├╝rkmen ad─▒yla bilinen aileler ya┼čamaktad─▒r.

R─▒za Yalg─▒n[1], FodraÔÇÖya da gelmi┼č ve 3 adet damga tespit etmi┼čtir. Bunlardan birincisi ├çavuldur/├çuvaldar damgas─▒d─▒r. Hatice G├╝d├╝kÔÇÖ├╝n (k─▒ldan dokunmu┼č) ├žuvallar─▒nda i┼čliymi┼č. ─░kinci damga; Ali A─čaÔÇÖn─▒n sar─▒ ├Âk├╝z├╝n├╝n sa─č baca─č─▒na vurulmu┼čtur. Bursa sebzecilerinden birisi de bu damgay─▒ k├╝felerine vururmu┼č. Bu damga, Eti hiyerogliflerinde tanr─▒n─▒n ad─▒ anlam─▒nda kullan─▒l─▒yormu┼č.

Di─čer bir damga, kazaya─č─▒na benzemektedir. Halim BalabanÔÇÖ─▒n ├Âk├╝zlerinin al─▒nlar─▒na katranla ├žizilmi┼čtir. O─čuzlar─▒n Salur/Salgur Boyunun damgas─▒n─▒ and─▒rmaktad─▒r. K├Âyden, Hayrettin EfeÔÇÖnin ifadesine g├Âre: ÔÇťYa┼čl─▒ kad─▒nlar bunu ├Âk├╝zlerin al─▒nlar─▒na katranla ├žizerlermi┼č. Bu damga, tabak/┼čap hastal─▒─č─▒na ┼čifa oldu─ču gibi, hayvanlar─▒ nazardan da korurmu┼č.ÔÇŁ

Yaylac─▒k K├Ây├╝nde Bulunan Damgalar

Yaylac─▒k k├Ây├╝ BursaÔÇÖn─▒n 17 kilometre kadar bat─▒s─▒ndad─▒r. G├╝n├╝m├╝zde Nil├╝fer il├žesinin bir mahallesidir.

1706 tarihli bir kad─▒ sicilinde, Kite kazas─▒na ba─čl─▒ Yaylac─▒k k├Ây├╝nden Mehmed o─člu Hac─▒ Maden, ├çard─▒/Harmanc─▒k kazas─▒na ba─čl─▒ Konurseydi Pazar─▒ denilen yerde, Osman o─člu ─░smail Be┼čeÔÇÖye bir damga satm─▒┼čt─▒r. Bu damga, hayvanlar─▒ damgalamak i├žin kullan─▒l─▒yor olmal─▒d─▒r. Hac─▒ MadenÔÇÖin damgas─▒n─▒ satm─▒┼č olmas─▒ndan, Y├Âr├╝klerin bu k├Âyde hen├╝z yerle┼čik ortama yeni ge├žtiklerini, koyunlar─▒n─▒ satt─▒klar─▒n─▒ ve ├žift├žili─če ba┼člad─▒klar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nebiliriz[2]. 1844 y─▒l─▒nda k├Âyde koyun say─▒s─▒ ├žok az olup, sadece 15 adettir. K├Ây├╝n kuzeyinde ve ovan─▒n ba┼člang─▒c─▒ndaki b├Âlgenin ad─▒ eski g├╝nlerden kalan bir hat─▒ra olarak ÔÇťKoyun YerleriÔÇŁ diye an─▒lmaktad─▒r.

1943 y─▒l─▒nda A. R─▒za Yalg─▒n, Yaylac─▒k k├Ây├╝ne geldi─či zaman, O─čuzlar─▒n Dodurga BoyuÔÇÖnun bir damgas─▒n─▒ bulmu┼čtur. Yaylac─▒k k├Ây├╝nde ara┼čt─▒rma yaparken buldu─ču bu damga hakk─▒nda ┼č├Âyle s├Âylemektedir: ÔÇťKitab─▒m─▒z─▒n Dibisulu Kap─▒s─▒ÔÇÖnda g├Âr├╝len ve demirci ma┼čas─▒na az ├žok benzeyen bu i┼čaret, m├╝kemmel bir T├╝rk damgas─▒d─▒r. Yaylac─▒k k├Ây├╝nden Mehmet ├çavu┼č DenizedalanÔÇÖdan hediye olarak ald─▒─č─▒m bu damgay─▒; Mehmet ├çavu┼č, vaktiyle koyun bakt─▒─č─▒ zaman, ├çal─▒k├ÂyÔÇÖden merhum Hac─▒ S├╝leymanÔÇÖdan ald─▒─č─▒n─▒ s├Âyledi[3]. Bu damga, H├╝nernameÔÇÖye nazaran Dudur─ča-Tuturga (Dodurga Boyu) belgesinin (damgas─▒n─▒n) hemen hemen t─▒pk─▒s─▒d─▒r,ÔÇŁ demektedir.

Bir ba┼čka damga, k─▒l─▒├ž ad─▒n─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Yaylac─▒k k├Ây├╝nden ─░brahim Ak─▒nÔÇÖda bulunmu┼čtur. Bu damga Divan├╝ LugatÔÇÖit T├╝rkÔÇÖteki Eym├╝r Boyu damgas─▒n─▒ and─▒rmaktad─▒r.

┼×ekil 1 A. Yalgan’─▒n ara┼čt─▒rma kitab─▒
Y─▒rcaÔÇÖda son g├Â├žerlerin belgesi

Kayapa ve Y─▒rcaÔÇÖda Bulunan Damgalar

Kayapa k├Ây├╝, BursaÔÇÖn─▒n 22 kilometre kadar bat─▒s─▒ndad─▒r. G├╝n├╝m├╝zde Nil├╝fer il├žesinin mahallesi olmu┼čtur.

25 y─▒ldan fazla AnadoluÔÇÖda T├╝rk a┼čiretlerinin folkloru, etnografyas─▒ ve bu a┼čiretlerin damgalar─▒ ├╝zerinde ├žal─▒┼čma yaparak bir├žok unutulmaz eser veren Ali R─▒za Yalg─▒n, Kayapa ve Y─▒rcaÔÇÖya da gelmi┼čtir. Bursa ve Uluda─č ├ževresinde yapt─▒─č─▒ ara┼čt─▒rmalarda g├Âzlem ve tespitlerini: ÔÇťAnadoluÔÇÖda T├╝rk damgalar─▒Damgalar, Enler, ─░mler ├╝zerine BursaÔÇÖn─▒n de─čeriÔÇŁ adl─▒ ara┼čt─▒rma kitab─▒nda toplam─▒┼čt─▒r. Kitap, 1943 y─▒l─▒nda Bursa Halkevi taraf─▒ndan yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

Ali R─▒za Yalg─▒n, KayapaÔÇÖya geldi─činde Esat Ayd─▒nÔÇÖda buldu─ču bir damgan─▒n O─čuzlar─▒n Alkaevli boyundan ayr─▒lm─▒┼č bir oyma─č─▒n damgas─▒ oldu─čunu tespit etmi┼čtir. Bu damga Esat Ayd─▒nÔÇÖa dedesi H├╝seyin PehlivanÔÇÖdan kalm─▒┼č. Zaman─▒nda hayvanc─▒l─▒k yapan bu aile, hayvanc─▒l─▒─č─▒ ├žoktan b─▒rakm─▒┼čt─▒r. O tarihte (1940 y─▒llar─▒n─▒n ba┼č─▒nda) art─▒k ├žift├žilikle, ekip bi├žmekle u─čra┼čmaktaym─▒┼č. Esat A─čaÔÇÖn─▒n bu damgas─▒, O─čuzlar─▒n Alkaevli BoyuÔÇÖnun kazan kulpu denilen damgas─▒ndan bir ├žizgi fark─▒yla ayr─▒l─▒yormu┼č.

BursaÔÇÖn─▒n Son G├Â├žerleri

Ali R─▒za Yalg─▒n, KayapaÔÇÖn─▒n Y─▒rca denilen meras─▒nda[4], yaz-k─▒┼č kara ├žad─▒r alt─▒nda ya┼čayan bir K─▒z─▒lke├žili oyma─č─▒n─▒n ya┼čad─▒─č─▒n─▒ ├Â─črenince, K├Ây Muhtar─▒ Esat A─čaÔÇÖyla/Esat Ayd─▒nÔÇÖla birlikte oyma─č─▒n ya┼čad─▒─č─▒ yere kadar gitmi┼čtir.

Obaya iner inmez, oban─▒n en ya┼čl─▒lar─▒ndan ─░brahim ├çolakÔÇÖ─▒n ├žad─▒r─▒na girince ilk ├Ânce kendisinin kulland─▒─č─▒ damgay─▒ sormu┼č. ─░brahim ├çolak:

ÔÇťBiz damga kullanmay─▒z, onu b├╝y├╝k oymaklar ile birka├ž b├╝y├╝k s├╝r├╝ sahibi kullan─▒r. Bizim enimiz ve imimiz varÔÇŁ, demi┼č.

R. Yalg─▒n ─░brahim ├çolakÔÇÖa bir kalem vererek, defterine damgas─▒n─▒ ├žizmesini istemi┼čtir. ─░brahim ├çolak deftere bir ├╝├žgen ├žizmi┼č ve kendilerinin buna k─▒rlang─▒├žkuyru─ču dediklerini s├Âylemi┼čtir.

Devlet, eskiden bu obay─▒; GemlikÔÇÖin Benli Da─č─▒ÔÇÖnda ┼×ahinyurdu denilen yere (k├Âye) isk├ón etmi┼č fakat oba halk─▒ buras─▒n─▒ be─čenmedi─činden oba, tekrar Y─▒rcaÔÇÖya ka├žm─▒┼čt─▒r. Kayapal─▒lardan icarla tuttuklar─▒ bu yerden ayr─▒lamam─▒┼člar. Yalg─▒n, bu oban─▒n BursaÔÇÖn─▒n son g├Â├žerleri oldu─čunu s├Âylemektedir. Asl─▒nda bunlar BursaÔÇÖn─▒n son g├Â├žerleri de─čildir. 5 Temmuz 1951 tarihli bir belgeden bunlar─▒n son g├Â├žerler olmad─▒─č─▒n─▒ ├╝stelik bu tutanaktan son g├Â├žerlerin ba┼čka bir K─▒z─▒lke├žili oyma─č─▒ olduklar─▒n─▒ anl─▒yoruz.

Bu K─▒z─▒lke├žili oyma─č─▒ daha ├Ânce Yeni┼čehirÔÇÖin Marmarac─▒k (Marmaris) k├Ây├╝nde ya┼čarken, buradan KayapaÔÇÖya gelmi┼člerdir. Atlas Orman B├Âlge ┼×efli─čiÔÇÖnin d├╝zenledi─či bir tutanaktan bu oymak hakk─▒nda yeterli bir bilgi sahibi olabiliyoruz. Belge ┼×├Âyledir:

ÔÇť5-7-1951 Per┼čembe saat 15 s─▒ralar─▒nda, Kayapa k├Ây├╝ s─▒n─▒rlar─▒ i├žindeki Y─▒rca Tepe mevkiine gelindi. Tahminen 50 hektar/500 dekar b├╝y├╝kl├╝─č├╝ndeki bir sahada, 10 kadar deve, 100-150 kadar da karake├žinin devlet orman─▒nda otlad─▒─č─▒ g├Âr├╝lerek, oban─▒n reisi oldu─čunu s├Âyleyen Ahmet TosunÔÇÖa nereli oldu─ču ve devlet orman─▒nda ne sebeple hayvan otlatt─▒─č─▒ sualine:

ÔÇťBursa VilayetiÔÇÖnin Yeni┼čehir ─░l├žesi, Marmaris (Marmarac─▒k) k├Ây├╝ndenim. Buraya hayvan otlatmak ├╝zere gelmi┼č bulunuyorum. G├Ârd├╝─č├╝n├╝z orman sahas─▒n─▒, 300 Lira kar┼č─▒l─▒─č─▒, Kayapa ─░htiyar HeyetiÔÇÖnden kira ile tuttum. Bu hakk─▒ma binaen, yaln─▒z yaz mevsiminde buran─▒n, hayvanlar─▒m─▒ otlatmak hakk─▒na sahibim.ÔÇŁ Demi┼čtir.

─░┼č bu zab─▒t varakas─▒, mahallinde taraf─▒mdan tanzim olundu. Okunarak imzaland─▒. 5. 7. 1951.

Atlas Orman B├Âlge ┼×efi┬á┬á┬á Atlas Orman Bak─▒m Memuru┬á┬á┬á┬á Oba Reisi
Fikret Tuncay                  Osman Asa                                Ahmet Tosun
(imzas─▒)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á (imzas─▒)┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á Ba┼čparmak izi

Not: Ahmet Tosun imza bilmedi─činden, m├╝hr├╝ de bulunmad─▒─č─▒ndan, elinin sol ba┼čparma─č─▒n─▒ basm─▒┼čt─▒r. 5-7-1951

Fikret Tuncay                                                             Osman Asa
        (imza )                                                                         (imza )

Asl─▒n─▒n ayn─▒d─▒r.

Son S├Âzler

T├╝rk folkloru ve etnografyas─▒n─▒n en de─čerli i┼čaretlerinden olan damgalar, ne yaz─▒k ki zaman─▒n gadrine u─čram─▒┼čt─▒r. Sanayile┼čme, ┼čehirle┼čme ve makinele┼čme bu yok olu┼čun en ├Ânemli sebeplerindendir. Atlar t├╝kenmi┼č, onlar─▒n yerini otomobiller, ├Âk├╝zlerin yerlerini trakt├Ârler alm─▒┼čt─▒r. Damga vurulacak hayvanlar yery├╝z├╝nden silinmi┼čtir. K─▒ldan dokunan ├žuvallar─▒n, y├╝nden dokunan ├žoraplar─▒n, kilimlerin, hal─▒lar─▒n, kuma┼člar─▒n yerini tekstil ├╝r├╝nleri alm─▒┼čt─▒r. ┼×imdi bunlar─▒ ├╝reten sanayi kurulu┼člar─▒, damgalar─▒n yerine kendi markalar─▒n─▒ vuruyorlar. Hayvanlar─▒n kulaklar─▒na da numaral─▒ k├╝peler tak─▒l─▒yor. Son g├Â├žerlere gelirsek, onlar da art─▒k g├Â├žmeyi b─▒rakarak, yerle┼čik hayata ge├žtiler. GemlikÔÇÖte ÔÇťYenik├ÂyÔÇŁ adl─▒ bir yerle┼čim kurdular. Yeni kurduklar─▒ k├Âylerini t─▒pk─▒, Y─▒rcaÔÇÖda obalar─▒n─▒ kurduklar─▒nda oldu─ču gibi, orman arazisine yapt─▒klar─▒ndan, devletle yine sorunlar ya┼čamakta ve kar┼č─▒ kar┼č─▒ya gelmektedirler.

Ek

Mustafa Kemal Atat├╝rk, 19 May─▒s 1919 Tarihinde Samsun Liman─▒ÔÇÖn─▒n iskelesine ayak basar. ─░skelede kendisini bekleyen b├╝y├╝k bir kalabal─▒k oldu─čunu g├Âr├╝r: (B├Âlgede kalabal─▒k bir H─▒ristiyan halk ya┼čad─▒─č─▒ gibi, M├╝sl├╝man halk kendisinin T├╝rk oldu─čunu bilmektedir ve kendisini Osmanl─▒ olarak adland─▒rmaktad─▒r.) Kalabal─▒─ča kar┼č─▒: ÔÇťSelam├╝naleyk├╝m T├╝rk MilletiÔÇŁ! diye ├╝├ž kez seslenir. Bir kar┼č─▒l─▒k alamaz. Limandaki kalabal─▒k ┼ča┼čk─▒nl─▒k i├žindedir. Mustafa KemalÔÇÖden ÔÇťSelam├╝naleyk├╝m Osmanl─▒ Milleti!ÔÇŁ gibi bir hitap beklemektedirler. ├ť├ž├╝nc├╝ selam─▒n─▒n sonunda kalabal─▒─č─▒n aras─▒ndan ya┼čl─▒ bir adam ileriye ├ž─▒karak; ÔÇťO senin dediklerin biraz Haymana taraf─▒nda kald─▒ÔÇŁ, der. Son G├Â├žerler dediklerimizden biraz─▒ da Toros Da─člar─▒ÔÇÖnda kald─▒lar galibaÔÇŽ

┼×ekil 2 Kayapa Atat├╝rk An─▒t─▒
┼×ekil 3 Kazan Kulpu Damgas─▒

D─░PNOTLAR

[1]) Ali R─▒za Yalg─▒n (Kitap ve yaz─▒lar─▒nda bazen Yalgan ve Yalman gibi soyadlar─▒ da kullanm─▒┼čt─▒r.), AnadoluÔÇÖda y─▒llarca folklorik ve etnografik ara┼čt─▒rmalar yapm─▒┼čt─▒r. Foto─čraf ve ├žizimlerle zenginle┼čtirdi─či ara┼čt─▒rma kitaplar─▒ e┼čsiz de─čerdedir. Bunlardan birisi; ÔÇťAnadoluÔÇÖda T├╝rk Damgalar─▒-Damgalar, Enler, ─░mler ├ťzerinde BursaÔÇÖn─▒n De─čeri adl─▒ eseridir. Bu eser Bursa Halkevi taraf─▒ndan 1943 y─▒l─▒nda yay─▒nlanm─▒┼čt─▒r.

[2]) Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnin g├Â├žerleri zapt-u rapt alt─▒na almak i├žin, yani her hareketlerini kontrol alt─▒na almak ve kanun-u kadim ├╝zerine bunlardan al─▒nan vergileri tahsil edebilmek i├žin, bir isk├ón siyaseti uygulam─▒┼čt─▒r. Bu uygulama gayet yerinde ve do─črudur. G├Â├žerler, yerle┼čik k├Âyl├╝lerin ektikleri tarlalar─▒na, ekinlerine g├Â├ž yolunda hayvanlar─▒n─▒ salarak b├╝y├╝k zararlar veriyorlard─▒. Bunun i├žin, G├Â├žerler devletin ve yerle┼čik hayata ge├žen soyda┼člar─▒n─▒n daima nefretini kazanm─▒┼člard─▒r.

[3]) Hac─▒ S├╝leymanÔÇÖ─▒n lakab─▒ Deli S├╝leymanÔÇÖd─▒r. Hayvanc─▒l─▒─č─▒ e┼čkiyalar y├╝z├╝nden, 1918-1919 y─▒llar─▒ aras─▒nda b─▒rakm─▒┼č. Birka├ž bin koyunu varm─▒┼č. Eski aile adlar─▒ ÔÇťKara├žorlarÔÇŁd─▒r. Kara├žorlar, Dodurga BoyuÔÇÖnun alt oymaklar─▒ndand─▒r. 16. y├╝zy─▒lda Erzurum-Kars aras─▒nda bulunuyorlard─▒ ve 32 ayr─▒ obalar─▒ vard─▒.

[4]) Y─▒rca eski bir k├Ây yeridir. Zamanla bo┼čalm─▒┼č ve 17. y├╝zy─▒l─▒n sonunda tamamen terk edilmi┼čtir. G├╝n├╝m├╝zde bir yer ad─▒d─▒r. 16 y├╝zy─▒l tahrir defterlerinde Y─▒rca adl─▒ bu k├Âyden al─▒nan y├╝ksek miktardaki ganem (K├╝├ž├╝kba┼č hayvanlardan al─▒nan vergi.) vergisinden, buras─▒n─▒n hayvan yeti┼čtirmeye ├žok uygun oldu─ču anla┼č─▒lmaktad─▒r.

Toplam Okuma: 693 , Bug├╝n: 2 

Turhan ÇALAY

Turhan ÇALAY

1953 Y─▒l─▒nda Bursa ├çal─▒k├ÂyÔÇÖde do─čdu. Evli ve ├╝├ž ├žocuk babas─▒d─▒r. ─░lk yaz─▒s─▒ 2012 y─▒l─▒nda BURSAV ÔÇťBursa Ara┼čt─▒rmalar─▒ ve Kent K├╝lt├╝r├╝ Tarih Vakf─▒ DergisiÔÇÖnde yay─▒nland─▒. Ara┼čt─▒rmaya ├çal─▒ÔÇÖdan ba┼člad─▒. ├çal─▒ ile ilgili Osmanl─▒ ar┼čiv belgelerinden yola ├ž─▒karak BURSAVÔÇÖda Osmanl─▒ Belgeleri ─▒┼č─▒─č─▒nda Fodra, Tahtal─▒ ve Yaylac─▒k k├Âyleri gibi k├Âylerin tarihlerini yazd─▒. "┼×ehrengiz" ve "BursaÔÇÖda Ya┼čam" dergilerinde ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ yay─▒nland─▒. Osmangazi BelediyesiÔÇÖnin, BursaÔÇÖn─▒n al─▒n─▒┼č─▒ dolay─▒s─▒yla ├ž─▒kard─▒─č─▒ K├Ây Kitaplar─▒ÔÇÖna katk─▒ yapmaktad─▒r. May─▒s 2018ÔÇÖde do─čdu─ču yer olan ÔÇť├çal─▒k├ÂyÔÇŁ├╝n ayn─▒ adla kitab─▒ yay─▒nland─▒. Halen ├ževrede ya┼čayanlar─▒n ÔÇťS─▒ra K├ÂylerÔÇŁ dedikleri ve do─čudan bat─▒ya do─čru birer inci tanesi gibi s─▒ralanm─▒┼č olan; Misi, Demirci, ├çal─▒, Yaylac─▒k, Tahtal─▒, Kayapa, Hasana─ča ve Ak├žalar k├Âylerinin kitab─▒ ├╝zerinde ├žal─▒┼čmaktad─▒r. Osmanl─▒ca bilmektedir. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar