Quantcast
BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒ – Belgesel Tarih

Nurdan Çakır TEZGİN
Nurdan Çakır  TEZGİN
BursaÔÇÖda Gelin Alay─▒
  • 23 Ocak 2023 Pazartesi
  • +
  • -
  • Nurdan ├çak─▒r TEZG─░N /

Loading

Ge├žmi┼č zaman olur ki…

Baz─▒ s├Âzc├╝klerin ifadesi ├Âyle yerle┼čmi┼č ki dilimize, anlam─▒ ters gelse bile kullanmaya devam ediyoruz. Nedir gelin almak? Pazardan elma armut mu al─▒yoruz!

K─▒z istemek istemeye gitmek de kom┼čudan tuz ┼čeker istemek gibi bir anlam ta┼č─▒m─▒yor zaten ama adet olmu┼č. Giderek de─či┼čen ├žok ┼čey gibi bu s├Âylemler de g├╝n gelip de─či┼čecektir.

Her neyse biz gelelim eski zamanlar─▒n BursaÔÇÖs─▒ndaki adetlerden ÔÇťgelin almaÔÇŁ┬áfasl─▒na; ├çatalf─▒r─▒nÔÇÖdan Hocahasan’a, Hocailyas mahallesine, oradan Alt─▒parmak ve hatta Fomara ve Kiremit├ži mahallelerine uzanan, tan─▒k oldu─čum zamanlar─▒n geleneksel d├╝─č├╝nlerineÔÇŽ

Sene altm─▒┼čl─▒ ve yetmi┼čli y─▒llar.┬áO devrin d├╝─č├╝nleri bir hafta s├╝rerdi. ├çeyiz asmadan, gelin hamam─▒na, ├žengili k─▒nas─▒na, salon ya da bah├že d├╝─č├╝n├╝nden tavuk almas─▒na, pa├ža denilen d├╝─č├╝n ertesine var─▒ncaya kadar t├╝rl├╝ adetlerin s─▒ras─▒yla uyguland─▒─č─▒ d├╝─č├╝nlerdiÔÇŽ

Her d├╝─č├╝n rit├╝eli kendi i├žinde kurallarla d├╝zenlenirdi fakat burada sadece Pazar g├╝nlerine denk getirilen gelin alma seremonisinden s├Âz etmek istiyorum. Pazar sabah─▒ k─▒z evinde hummal─▒ bir tel├ó┼če vard─▒r. Kuaf├Âr, gelinin evine gelir gelini s├╝sleme i┼či ├Â─čleden ├Ânce bitirilirdi. Bu arada k─▒z evinde misafirler i├žin ├Â─čle yeme─či kazanlar─▒ kurulmu┼č olur. Gelen misafirlerin yemek yemesi sa─član─▒rken o─član evinin k─▒z evine gelmesi beklenirdi.

O─član evi de t├╝m tantanas─▒ davul zurnas─▒yla yola ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. O devrin u├žak gibi geni┼č cadillac, chevrolet ve impala taksileri gelin arabas─▒ olurdu. Konvoyda da her t├╝rl├╝ model otomobil tutulmu┼č olup otomobillerin aynas─▒na havlu ba─član─▒rd─▒. Erkek evinin varidat─▒na g├Âre s─▒ralan─▒rd─▒ damal─▒ taksiler. 10 ÔÇô 20 kadar taksi tutulur damad─▒n akrabalar─▒ bu otomobillere dolu┼čmu┼č oldu─ču halde kornalar─▒ dattara daat dat ba─č─▒rtarak gelin evinin soka─č─▒na girerlerdi. As─▒l merasim i┼čte bu noktada ba┼člard─▒.

Sokaktaki a─č─▒r abi delikanl─▒lar ceketleri omuzlar─▒nda damada t├╝rl├╝ zorluklar (pirin├ž ay─▒klama ┼čeker d├Âvme, tra┼č etme vs. gibi) ├ž─▒kart─▒p imtihandan ge├žirirlerdi. Bah┼či┼č i┼činden ziyade uygulad─▒klar─▒ zorluklarla damad─▒n dayanma g├╝c├╝n├╝ ├Âl├žerlerdi. Mesaj; ÔÇťzordur almak bizden k─▒z─▒ÔÇŁ┬ámisali.

O─član evinden gelen kad─▒nlar, k─▒z evine girip kendi aralar─▒nda gelin ile irtibata ge├žmek isterler fakat gelinin oda kap─▒s─▒ ├Ân├╝ndeki arkada┼člar─▒ bah┼či┼člerini almadan kap─▒y─▒ a├žmazlar. Adetler usul├╝nce gerekenler yap─▒l─▒r, gelin erkek karde┼čleri ve babas─▒n─▒n ┼ču k─▒rm─▒z─▒ kurdela fasl─▒ndan sonra damada teslim edilir fakat burada damada eziyetli ┼čakalar devam eder. S├╝slenmi┼č bebekli gelin arabas─▒ gelin evinin tam kap─▒s─▒ndad─▒r fakat o arabaya girmek ne m├╝mk├╝n! ─░ki ad─▒ml─▒k mesafe i├žin t├╝rl├╝ engeller konmu┼čtur. Herkesin g├Ânl├╝ edilir tatl─▒l─▒kla pirin├ž bulgur ve ka─č─▒tl─▒ ┼čekerler at─▒larak gelin yuvadan u├žurulur. Bu a┼čamada damat ve damad─▒n akrabalar─▒ havaya bozuk para da atarlar.

Gelin bu kalabal─▒k g├╝ruh i├žinden ├žabucak gelin arabas─▒na bindirilir. ─░ki yan─▒na gelinin kendi yengeleri otururdu.

Buraya kadar her ┼čey tamam. As─▒l zorluk bundan sonra ba┼člard─▒; gelin arabas─▒n─▒n ├Ân├╝nde davul zurnayla oynayan erkekler i├žki i├žmeye ba┼člarlar. Bu erkekler kimi zaman hem k─▒z hem de o─član evinin delikanl─▒lar─▒d─▒r, damad─▒n sa─čd─▒c─▒ ba┼č roldedir. Bu sarho┼č merasimini sa─čd─▒├ž y├Ânetir. Sa─čd─▒├ž damada her istedi─čini yapabilir. Araban─▒n ├Ân├╝nden ├žekilmedikleri i├žin gelin arabas─▒ bir t├╝rl├╝ yola ├ž─▒kamaz. Konvoy ad─▒m ad─▒m ilerler. Sarho┼č g├Ânl├╝ yapmak zor. Tepsiler i├žinde ha┼članm─▒┼č yumurtal─▒ piyazlar, k├Âfteler, tur┼ču, peynir ve yo─čurtlu mezelerin biri gider di─čeri gelir. Aileden akl─▒ ba┼č─▒nda i├žki i├žmeyen biri gidi┼čat─▒ ve alkol miktar─▒n─▒ kontrol├╝nde tutup asayi┼či de ayarlarlard─▒ sanki!

Davul vurduk├ža zurna ├Âtt├╝k├že sarho┼člar daha bir co┼čarlar gelin alay─▒n─▒n yolunu a├žmak i├žin bazen canl─▒ horoz, baklava, cant─▒k, bazen k─▒nal─▒ ko├ž, bazen de deve, at, e┼ček isterler! Bir keresinde bu g├Âzler deve isteyeni de g├Ârd├╝. (Devenin ├Âzellikle istenece─či ├žok ├Ânceden bilindi─činden ├Ânceden temin edilmi┼čti, ├žocuk akl─▒mla deveden ├žok korkmu┼čtum.)

Bunu bilen d├╝─č├╝n sahibi g├╝nler ├Ânceden her t├╝rl├╝ tertibat─▒ ald─▒─č─▒ndan zorlanmaz; ÔÇťdenizi ge├žtik derede mi bo─čulaca─č─▒z deyip kesenin a─čz─▒n─▒ a├žm─▒┼č olurlard─▒.

K├╝├ž├╝kt├╝m ve b├╝t├╝n bu olup biteni hayretler i├žinde izlerdim. K─▒z eviyle o─član evi bazen ├žok yak─▒n olurdu ayn─▒ mahallede iki sokak ├Âtesi gibi, fakat gelinin o─član evine indirilmesi ├žo─ču zaman ak┼čam ezan─▒n─▒ bulurdu. Gelin alay─▒ ├žok a─č─▒r giderdi, sarho┼člar gelin arabas─▒ ve ard─▒ndaki konvoyun ├Ân├╝ne ├ž├Âkt├╝ m├╝ kalkmazlar d├╝─č├╝n sahibini yalvart─▒rlard─▒. Ben hep merak ederdim, onca saat gelinin ├ži┼či gelse ne yapard─▒ diye!

Nihayetinde o─član evinin kap─▒s─▒na gelindi─činde yine bir├žok rit├╝el uygulan─▒r alk─▒┼člar aras─▒nda yine ┼čekerler hububatlar havaya bereket i├žin f─▒rlat─▒l─▒r bozuk paralar etrafa sa├ž─▒l─▒rken yine kap─▒lar─▒n ├Ân├╝ kesilirdi. E┼čikten ayakbast─▒ simgesi al─▒narak gelin ya┼čayaca─č─▒ eve indirilmi┼č olurdu. Burada kay─▒npeder ve kay─▒nvalide devreye girer geline tak─▒lar takard─▒. Onlar ererdi muratlar─▒na biz ├ž─▒kard─▒k kerevetlerineÔÇŽ

Nurdan Çakır TEZGİN

T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk Enstalasyon Evi SiyazÔÇÖ─▒n kurucusudur. ─░ran ve Pakistan ├╝zerinden HindistanÔÇÖa kara yolundan yapt─▒─č─▒ uzun yolculuk an─▒lar─▒n─▒ 2000ÔÇÖli y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda yay─▒mlad─▒. Yazma ser├╝venini Cumhuriyet Ege, S├Âylem, Politika, Zeytin Dergisi, Berfin Bahar ve Olay kitap eklerinin yan─▒ s─▒ra, www.ascifok.com, www.mudanyamudanya.com ve www.focafoca.com ba┼čta olmak ├╝zere pek ├žok yerel gazete ve internet sitelerindeki yaz─▒lar─▒yla per├žinledi. Yerel beslenme ve ekoloji odakl─▒ workshop, TV programlar─▒ ve festivallere kat─▒ld─▒. 2013 y─▒l─▒nda ÔÇťYa┼č├ža Ho┼č├ža A┼č├ž─▒ FokÔÇÖ├ža Fo├ža Mutfa─č─▒ isimli kitab─▒, 2016 da ÔÇťDur biraz oturay─▒mÔÇŁ isimli ├Âyk├╝ kitab─▒ yay─▒mland─▒. Halen, antik mutfaklar, hamamlar ve s├╝rd├╝r├╝lebilir yerel adetleri de i├žine alan ├žal─▒┼čmalar─▒na devam etmektedir. E-Posta: [email protected]

FACEBOOK - YORUM YAZ

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Ayazini Meryem Ana Kilisesi’ndeki O─čuz Boyu Damgalar─▒

Ayazini Meryem Ana Kilisesi’ndeki O─čuz Boyu Damgalar─▒

├ľmer Faruk D─░N├çEL, 23 May─▒s 2023
Genlerimizin Yolculu─ču

Genlerimizin Yolculu─ču

Haber Merkezi, 23 May─▒s 2023
BursaÔÇÖn─▒n de─čeri Necatibey K─▒z Meslek Lisesi’nden mezun olmak

BursaÔÇÖn─▒n de─čeri Necatibey K─▒z Meslek Lisesi’nden mezun olmak

Nurdan Çakır TEZGİN, 23 Mayıs 2023
├çelik Palas’─▒n ard─▒ ormanl─▒kt─▒ bir zamanlar

├çelik Palas’─▒n ard─▒ ormanl─▒kt─▒ bir zamanlar

Nurdan Çakır TEZGİN, 23 Mayıs 2023
Su Ar─▒tman─▒n K├╝lt├╝r Tarihi

Su Ar─▒tman─▒n K├╝lt├╝r Tarihi

─░rfan YALIN, 23 May─▒s 2023
Zekeriya Efendi 1880-1955

Zekeriya Efendi 1880-1955

Haber Merkezi, 26 Nisan 2023
Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

Malt, Bira ve AnadoluÔÇÖda ─░├žki

├ľzdenbekir KARAKA┼×, 11 Mart 2023
Gazi’nin Stadyumu

Gazi’nin Stadyumu

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Ben ┼×eyh Bedreddin

Ben ┼×eyh Bedreddin

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Haber Merkezi, 2 Mart 2023
Anadolu ve T├╝rkler

Anadolu ve T├╝rkler

Tahsin ┼×─░M┼×EK, 26 ┼×ubat 2023
Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

Sabunun 6 Bin Y─▒lll─▒k Tarihi

─░rfan YALIN, 25 ┼×ubat 2023