H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu
H├╝seyin  Y├Âr├╝ko─člu
─░lklerin K├Ây├╝ Bademler
  • 05 Ekim 2021 Sal─▒
  • +
  • -
  • H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu /

Bu yaz─▒mda anlatmaya ├žal─▒┼čaca─č─▒m UrlaÔÇÖya ba─čl─▒ Bademler Mahallesi (k├Ây├╝), T├╝rkiyeÔÇÖde ilklerin ya┼čand─▒─č─▒ bir k├Âyd├╝r.

2014 y─▒l─▒na kadar k├Ây stat├╝s├╝ne sahip olan Bademler, 2014 sonras─▒ ─░zmirÔÇÖin Urla il├žesine ba─čl─▒ bir mahalle haline gelmi┼čtir. Ancak, halk aras─▒nda Bademler K├Ây├╝ olarak an─▒lmaya devam edilmekte olup, tan─▒n─▒rl─▒─č─▒ da k├Ây olmas─▒ndan geldi─činden, yaz─▒mda halk─▒ Alevi-Tahtac─▒-T├╝rkmen olan BademlerÔÇÖden k├Ây olarak s├Âz edece─čim.

Yaz─▒m─▒, BademlerÔÇÖde ├Â─čretmen emeklisi ve Mahmut T├╝rkmeno─čluÔÇÖnun (Eski G├╝mr├╝k ve Tekel Bakan─▒) kuzeni ve ondan sonra S.S. Bademler K├Ây├╝ Tar─▒msal Kalk─▒nma KooperatifiÔÇÖnde 1989 ile 1995 y─▒llar─▒ aras─▒nda 3 d├Ânem ba┼čkanl─▒k yapan Hasan ┼×eng├╝l ile Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n bacana─č─▒ ve k├Âydeki son Tahtac─▒ Kat─▒rc─▒ MemetÔÇÖin o─člu Ya┼čar BulutÔÇÖla yapt─▒─č─▒m g├Âr├╝┼čmeler;

ÔÇťMahmut T├╝rkmeno─člu ve Bademler KooperatifiÔÇŁ adl─▒ kitap, ÔÇťBademler K├Ây├╝ K├╝lt├╝r, Sanat ve E─čitim Vakf─▒ taraf─▒ndan haz─▒rlanan ÔÇťBademler K├Ây├╝ÔÇŁ kitap├ž─▒─č─▒ Musa BaranÔÇÖ─▒n ÔÇťHarmanyerleriÔÇŁ adl─▒ kitab─▒ ile ├že┼čitli yay─▒nlardan edindi─čim bilgiler ve k├Âyde yapt─▒─č─▒m incelemeler sonucu haz─▒rlad─▒m.

Bademler, ─░zmirÔÇÖin bat─▒s─▒nda G├╝zelbah├že ve Seferihisar ─░l├želeri aras─▒ndaki bo─čaz─▒n tam ortas─▒nda yer al─▒r. Karayolunun bat─▒s─▒ndaki bir tepe ├╝zerinde yer alan k├Ây ─░zmirÔÇÖe 35, SeferihisarÔÇÖa 10 ve UrlaÔÇÖya da 9 km. uzakl─▒ktad─▒r.

┬áKendisine ┬á┬áyak─▒n olan mahalleler (k├Âyler) Turgut, Hereke, Ulam─▒┼č, ─░hsaniye, Ovac─▒k, ├çaml─▒, G├Âlc├╝k ve G├ÂdenceÔÇÖdir. Akdeniz iklimine sahip olan k├Ây gerek bulundu─ču y├Ârenin ├Âzelli─či ve gerekse bir tepe ├╝zerine kurulu oldu─čundan devaml─▒ r├╝zgar al─▒r. Bu r├╝zg├ór─▒n y─▒l─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunda poyraz olarak esmesi yani kuru hava ta┼č─▒mas─▒ nedeniyle de bitkileri olumsuz olarak etkilemektedir. K├Ây├╝n topraklar─▒ k─▒ra├ž, bitki ├Ârt├╝s├╝ ise yoksuldur. 2013 y─▒l─▒ itibariyle 1600 olan k├Ây n├╝fusu,2020 y─▒l─▒nda 2123 ki┼či olmu┼čtur. Di─čer k├Âylerin aksine BademlerÔÇÖden kente g├Â├ž ├žok s─▒n─▒rl─▒d─▒r. K├Ây├╝n insanlar─▒n─▒n k├Âye olan sevgisinin fazla olmas─▒, Alevi-Tahtac─▒-T├╝rkmen olmalar─▒ nedeniyle k├Âylerinde daha rahat ya┼čamalar─▒ ve buna ba─čl─▒ olarak emekli olanlar─▒n da tekrar k├Âylerine d├Ânerek kendi arazilerinde ├╝retim yapmalar─▒ k├Âydeki n├╝fus art─▒┼č─▒n─▒n sebebi olarak g├Âsterilmi┼čtir.

Bu k├Âyde ├žocuk azd─▒r. AnadoluÔÇÖnun ├žo─ču yerlerinde sokaklar ├žocuktan ge├žilmezken ÔÇťyapabilece─čin kadar de─čil, bakabilece─čin kadar ├žocukÔÇŁ ilkesine bu k├Âyde uyulmu┼čtur (Kozano─člu, 1995, s:18).

K├Ây├╝n Kurulu┼ču

Bademler halk─▒, 1825 y─▒l─▒na kadar g├Â├žebe olarak, da─člarda ya┼čayan ve yapt─▒klar─▒ i┼čten dolay─▒ Tahtac─▒ olarak nitelendirilen bir halkt─▒r. ┬áBir yaylaktan di─čer yayla─ča konar g├Â├žer olarak gidip gelip hem hayvanc─▒l─▒k hem de a─ča├ž i┼čleri yaparken Osmanl─▒ taraf─▒ndan yerle┼čik d├╝zene ge├žmeye zorlanm─▒┼člar Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒ s:1,2) ve yerle┼čme gere─či duymu┼člard─▒r.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta Bademler halk─▒n─▒n konar g├Â├žer d├Ânemine ait ve halen Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n evindeki k├╝├ž├╝k m├╝zede bulunan ara s├╝slemeleri koyun derisinden olan 100ÔÇô150 y─▒ll─▒k sand─▒k g├Âr├╝lmektedir. Yerle┼čik d├╝zene ge├žmeden hemen ├Ânce Ulam─▒┼č k├Ây├╝n├╝n (SeferihisarÔÇÖa ba─čl─▒ bir mahalle) ├╝zerine gelmi┼čler, ├žad─▒rlar─▒n─▒ kuracakken ora yerlilerinin ÔÇťBuradaki su bize yetmiyor, ileride Uruk Bo─čaz─▒ diye bir yer var, orada yeterli su var, oraya yerle┼čirseniz daha iyi olurÔÇŁ tavsiyesine uyarak, Ulam─▒┼č ├╝zerinden ┼čimdiki yerle┼čimin oldu─ču yere gelmi┼čler, badem a─ča├žlar─▒n─▒n oldu─ču yere ├žad─▒rlar─▒n─▒ kurmu┼člard─▒r. Badem a─ča├žlar─▒ nedeniyle de buras─▒ ÔÇťBademlerÔÇŁ diye an─▒lm─▒┼čt─▒r. Halen k├Âyde badem a─čac─▒ yeti┼čtirilmekte ve badem ├╝retimi yap─▒lmaktad─▒r.

Bademler halk─▒n─▒n bu yerle┼čimine m├╝teakip ├ževre k├Âyler i├žin tekne, toka├ž, dibek ve benzeri e┼čya yapt─▒klar─▒, semer a─čac─▒ kestikleri ve tahta bi├žtikleri, yani tahtac─▒l─▒─č─▒ s├╝rd├╝rd├╝kleri anla┼č─▒lmaktad─▒r.

Ba┼člang─▒├žta 12 ├žad─▒rdan olu┼čan Bademlerdeki yerle┼čime, zamanla ba┼čkalar─▒n─▒n da kat─▒lmas─▒yla k├Ây├╝n temeli at─▒lm─▒┼čt─▒r (Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒ s:1,2).

1800ÔÇÖli y─▒llar─▒n sonuna do─čru evler yap─▒lmaya ba┼član─▒lm─▒┼č, Bademlerde ilk ev Molla Mahmut taraf─▒ndan 1885 y─▒l─▒nda yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Bademlerin ilk ├žad─▒rlar─▒n kurulmas─▒ ile 250- 300 y─▒ll─▒k bir ge├žmi┼či oldu─ču tahmin edilmektedir.

A┼ča─č─▒da Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n dedesi Molla Mahmut taraf─▒ndan yap─▒lan hem k├╝├ž├╝k bir m├╝ze ve hem pansiyon olarak i┼čletilen ve hem de Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n ikamet etti─či evin foto─čraf─▒ g├Âr├╝lmektedir:

BademlerÔÇÖde k─▒l ├žad─▒rdan sonras─▒ d├Ânemde evlerin ├žo─ču iki katl─▒ olup, altlar─▒ hayvanlar i├žindir. Yerle┼čik d├╝zenle birlikte tar─▒ma da ba┼članmas─▒ nedeniyle insanlar art─▒k hayvan kullan─▒r olmu┼člard─▒r (Kozano─člu, s:12).

Bu y├Âredeki da─člarda ya┼čayan ve ├ževredeki k├Âyler i├žin odun bi├žen ve tahta e┼čya yapan ve Osmanl─▒ taraf─▒ndan yerle┼čik d├╝zene ge├žmeye zorlanan di─čer a┼čiretler de zamanla en yak─▒n k├Âylere inmi┼čler, b├Âylece ─░zmirÔÇÖin il├želeri olan Narl─▒dere, G├╝zelbah├že (Yaka Mahallesi), Uzundere, Nald├Âken, ┼čimdiki ismi Menderes olan Cumaovas─▒ kurulmu┼čtur.

Bademler halk─▒ buraya geldiklerinde burada Rumlar yerle┼čik olduklar─▒ndan Rumlardan k├╝lt├╝rlerine yeni ┼čeyler katm─▒┼člard─▒r. Rumlar Bademlilere et yemeklerini, Bademliler de onlara ot yemeklerini ├Â─čretmi┼čler, mesela, Rumlar salyangoz yedikleri i├žin Bademler halk─▒ da ilk ya─čmurdan sonra ├ž─▒kan salyangozlar─▒ yemektedirler. ├ç├╝nk├╝ ilk ya─čmurdan sonra ├ž─▒kan salyangozlar─▒n i├žinde toprak olmad─▒─č─▒ i├žin daha temiz olurmu┼č. Salyangozlar─▒n iki parti halinde ve 4 saat gibi uzun s├╝re kaynat─▒lmas─▒ gerekiyormu┼č.┬á K├Âyde baz─▒ araziler halen Rum isimleri ile an─▒lmakta, baz─▒ Rumca s├Âzc├╝kler kullan─▒lamaya devam etmektedir. K├Âyden baz─▒ ki┼čilerin isimlerini de Rumlar koymu┼č, baz─▒ Rumca s├Âzc├╝kler de dillerine yerle┼čmi┼čtir. O d├Ânemde Rumlarla aralar─▒nda dostluklar olu┼čmu┼čtur.

Bu konuda Ya┼čar BulutÔÇÖun anlatt─▒─č─▒ bir anekdot ┼č├Âyledir. Yunan askerleri1922ÔÇÖde ─░zmirÔÇÖi terk ederken ┼čehrin yanmas─▒ ├╝zerine BademlerÔÇÖde ya┼čayan Rumlar ├žok huzursuz olmu┼člar, ka├žmaya ba┼člam─▒┼člar, hatta bir tanesi ka├žarken arkada┼č─▒ bir k├Âyl├╝ye ÔÇťBeni sen vur, ba┼čkalar─▒ vurmas─▒n.ÔÇŁ demi┼čtir.

Yine ayn─▒ ┼čekilde Hasan ┼×eng├╝l de, ayn─▒ ki┼činin m├╝badele s─▒ras─▒nda jandarmalar taraf─▒ndan g├Ât├╝r├╝l├╝rken UrlaÔÇÖdan d├Ânmekte olan amcas─▒na rastlad─▒─č─▒n─▒, amcas─▒ndan bak─▒┼člar─▒ ile kendisini kurtarmas─▒n─▒ istedi─čini, ancak, tabi bir ┼čey yap─▒lamad─▒─č─▒n─▒, anlatm─▒┼čt─▒r.

Rumlar ve Bademler k├Âyl├╝s├╝ aras─▒ndaki dostlu─ču g├Âsteren bir anekdot da ┼č├Âyledir: Yunan i┼čgali s─▒ras─▒nda Ulam─▒┼čÔÇÖta kararg├óh kuran Yunanl─▒lar taraf─▒ndan esir al─▒narak, Atina g├Ât├╝r├╝len Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n dedesine BademlerÔÇÖden m├╝badeleyle YunanistanÔÇÖa giden Rumlar her cuma g├╝n├╝ ev yeme─či yap─▒p, kendisine getirmi┼čler.

─░ki toplum birbirlerini o kadar ├žok benimsemi┼č ki, m├╝badeleyle YunanistanÔÇÖa giden Yorgi isimli bir Rum y─▒llar sonra BademlerÔÇÖe E┼če (Ay┼če) isimli bir k├Âyl├╝y├╝ ziyarete geldi─činde, ziyaret edilen kad─▒n─▒n ÔÇťMelekÔÇŁ isimli karde┼či, ablas─▒na ÔÇťE┼če, E┼če, cavur gelmi┼č burayaÔÇŁ dedi─činde, E┼če ÔÇťE, Melek, sen de cavuru da bilmiyon, YorgiÔÇÖyi de bilmiyonÔÇŁ diye sitem etmi┼č.

Bademlerde Son Tahtac─▒

Ya┼čar Bulut, Alevi-Tahtac─▒-T├╝rkmen olan b├╝y├╝klerinin ─░ran HorasanÔÇÖdan konar g├Â├žer olarak AnadoluÔÇÖya geldiklerini, Ahmet YeseviÔÇÖnin ve Safevi devletinin k├╝lt├╝r├╝ ile ├Âzlerini korumaya ├žal─▒┼čt─▒klar─▒n─▒, Tahtac─▒lar─▒n kat─▒r─▒, baltas─▒, tahras─▒, keseri, kolastar─▒ ve el h─▒zar─▒n─▒n olmazsa olmazlar─▒ oldu─čunu ve Tahtac─▒lar─▒n tomruklar─▒, odunlar─▒ titizlikle kesip bi├žerek tahta, tahtadan da e┼čyalar yapt─▒klar─▒n─▒ anlatm─▒┼čt─▒r. A─ča├ž i┼čleri ile u─čra┼čmalar─▒, a─ča├žtan da ├žama┼č─▒r teknesi, ├žama┼č─▒r tokac─▒, mineyik (ekmek teknesi), evlerin atk─▒lar─▒ ve evlerde kullan─▒lan t├╝m e┼čyalar─▒ yapt─▒klar─▒ i├žin kendilerine Tahtac─▒ denildi─čini ve Bademler k├Ây├╝nde ya┼čayan en son Tahtac─▒n─▒n Kat─▒rc─▒ Mehmet lakapl─▒ babas─▒n─▒n oldu─čunu anlatm─▒┼čt─▒r.

Babas─▒ Mu─čla k├Âkenli imi┼č, 1957 y─▒l─▒nda konar g├Â├žerlikle Narl─▒dereÔÇÖye gelmi┼čler. Narl─▒dereÔÇÖde kat─▒rlar─▒n kolanlar─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ i├žin kolanl─▒ Mehmet demi┼čler. Sonra konup g├Â├ž├╝p S├╝nni olan G├Âdence da─č─▒na ├ž─▒km─▒┼člar. Orada da Tahtac─▒ Memet, ard─▒ndan iki tane kat─▒r─▒ ile 1967 y─▒l─▒nda Bademlere g├Â├žt├╝klerinde, bu kez de kendisine kat─▒rc─▒ Mehmet denilmi┼č. Bademlere gelmelerinin ard─▒ndan da yerle┼čik hayata ba┼člam─▒┼člar.

Osmanl─▒ ar┼čivlerinde Tahtac─▒lar ÔÇťCemaat-i Tahtac─▒yanÔÇŁ olarak ge├žiyormu┼č ve Yazar Murat K├╝├ž├╝k ÔÇťHorasanÔÇÖdan Ege K─▒y─▒lar─▒na Alevi T├╝rkmenÔÇôCemaat-─▒ Tahtac─▒yanÔÇŁ adl─▒ kitab─▒nda Tahtac─▒n─▒n HorasanÔÇÖdan Ege k─▒y─▒lar─▒na ta┼č─▒d─▒─č─▒ semah─▒, onun bin y─▒ll─▒k hem bat─▒n,hem zahir yolculu─čunun ├Âyk├╝s├╝n├╝ anlatmaktad─▒r.

A┼ča─č─▒da Alevi-Tahtac─▒lar─▒n kulland─▒─č─▒ aletlerden kolastar ve alt─▒nda Bademlerde kullan─▒lan el (tomruktan tahta bi├žme) h─▒zar─▒ g├Âr├╝lmektedir:

El h─▒zar─▒ halen Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n evindeki k├╝├ž├╝k m├╝zede bulunmaktad─▒r:

Bademlerde ├çal─▒┼čma Hayat─▒ –Tar─▒msal Kalk─▒nma Kooperatifi

├çad─▒rlarda ya┼čan─▒rken a─ča├ž i┼čleri ile u─čra┼č─▒lmaya devam edilmi┼č, evlerde ya┼čanmaya ba┼član─▒lmas─▒ ile ├ževrede bulunan Rumlarla birlikte ├╝z├╝m ve palamut a─čac─▒ yeti┼čtirilmi┼čtir. BademlerÔÇÖde su s─▒k─▒nt─▒s─▒ oldu─ču i├žin ba─člarda susuz tar─▒m yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Zeytincilik Rumlardan beri yap─▒lan bir tar─▒msal faaliyettir. K├Âyde, incir ├╝retimi de yap─▒lmaktad─▒r. ─░ncir, ─░zmirÔÇÖin da─čl─▒k b├Âlgelerinde yeti┼čen ÔÇťbardac─▒kÔÇŁ inciridir.┬á Palamutun de─čerini yitirmesinden sonra hayvan yeti┼čtirilmeye ve ard─▒ndan t├╝t├╝nc├╝l├╝─če ba┼član─▒lm─▒┼čt─▒r.

1900ÔÇÖl├╝ y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda insan─▒ ├žal─▒┼čkan olan k├Âyde yoksulluk s├Âz konusu olmakla birlikte a├ž insan yoktur, o d├Ânemde Bat─▒ AnadoluÔÇÖnun t├╝ccarlar─▒ taraf─▒ndan yok pahas─▒na sat─▒n al─▒nan ├╝r├╝nler ├Âzellikle 1866 y─▒l─▒nda yap─▒lan ─░zmir- Ayd─▒n demiryolu ve ─░zmir liman─▒ vas─▒tas─▒yla AvrupaÔÇÖya yollanm─▒┼č, halk gerekti─či ┼čekilde bu ihracattan yararlanamam─▒┼čt─▒r. Kurtulu┼čtan sonra ba┼čka bir gelir kap─▒s─▒ bulamayan b├Âlge halk─▒ ├žaresiz kalm─▒┼čt─▒r. 1950 y─▒l─▒nda iktidara gelen Demokrat Parti b├╝y├╝k umutlar uyand─▒rmas─▒na ra─čmen tepede ya┼čanan de─či┼čiklik tabana yans─▒mam─▒┼č, BademlerÔÇÖin yazg─▒s─▒ da de─či┼čmemi┼čtir. BademlerÔÇÖde yoksullu─čun en b├╝y├╝k sebebi susuzluktur. 1960ÔÇÖtan sonraki y─▒llarda ilerideki b├Âl├╝mlerde s├Âz├╝n├╝ edece─čim ÔÇťSusuz YazÔÇŁ adl─▒ film bu y├Ârede ├žekilirken filmde k├Âyl├╝ler kendi dramlar─▒n─▒ oynam─▒┼člard─▒r (Kozano─člu, s:13).

1960ÔÇÖlara kadar t├╝t├╝n ├╝reticili─či devam etmi┼čtir. Nitekim, 1963 y─▒l─▒nda ├žekilen ÔÇťSusuz YazÔÇŁ filminden de k├Âyl├╝lerin t├╝t├╝n i┼či ile u─čra┼čt─▒klar─▒ anla┼č─▒lmaktad─▒r. Ancak t├╝t├╝n├╝n ├žok zor bir u─čra┼č olmas─▒ ve para etmemesi nedeni ile t├╝t├╝n ekimi sonland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

Mahmut T├╝rkmeno─čluÔÇÖnun G├╝mr├╝k ve Tekel Bakan─▒ olmas─▒n─▒n ├╝zerine t├╝t├╝ne ├žok iyi bir ba┼čfiyat verilmi┼čtir.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n annesi ve babas─▒ t├╝t├╝n dizerken g├Âr├╝lmektedir.

T├╝t├╝nc├╝l├╝─č├╝n yerini de serac─▒l─▒k alm─▒┼čt─▒r.

K├Âyde, 1933ÔÇÖten beri Ziraat Bankas─▒ÔÇÖn─▒n bir yan kurulu┼ču olarak ├žal─▒┼čan Tar─▒m Kredi Kooperatifi varken 1960ÔÇÖl─▒ y─▒llar─▒n ba┼č─▒nda k├Âyl├╝ler bakkaliye e┼čyas─▒n─▒ daha ucuza alabilmek i├žin bir T├╝ketim Kooperatifi kurmu┼člard─▒r. Ancak, k├Ây├╝ ve k├Âyl├╝y├╝ yoksulluktan kurtaracak Bademler K├Ây├╝ Tar─▒msal Kalk─▒nma Kooperatifi i┼čte bu ama├ž ve bu umutla do─čmu┼čtur. 1962 y─▒l─▒nda, eski G├╝mr├╝k ve Tekel Bakan─▒ Mahmut T├╝rkmeno─člu ├Ânderli─činde T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk k├Ây kooperatifi olan Tar─▒msal Kalk─▒nma kooperatifi kurulmu┼čtur. Tar─▒msal Kalk─▒nma Kooperatifi sayesinde hem yeni i┼č alanlar─▒ a├ž─▒lm─▒┼č hem de 1965 y─▒l─▒nda ├ž─▒kart─▒lan bir yasa ile yurt d─▒┼č─▒na gidecek olan i┼č├žiler aras─▒nda kooperatif ortaklar─▒na ├Âncelik tan─▒nm─▒┼č ve Kooperatif kanal─▒yla yurt d─▒┼č─▒na ve ├Âzellikle AlmanyaÔÇÖya gidilmi┼č, zira o d├Ânemde Kooperatiflerin g├╝├žlenmesi ve yayg─▒nla┼čmas─▒ i├žin yurt d─▒┼č─▒na giden ortaklar─▒n kazand─▒klar─▒ para ile kooperatiflerin sermaye yap─▒lar─▒ g├╝├žlendirilmi┼čtir. Bademler K├Ây├╝ Tar─▒msal Kalk─▒nma Kooperatifi ─░zmir K├ľY-KOOPÔÇÖun orta─č─▒d─▒r.

Kooperatifin 315 dekar arazi i├žerisinde meyve bah├želeri, cam seralar─▒ ve verimli bir su kayna─č─▒ bulunmaktad─▒r. ├ľnceleri sebze ├╝retimi de yap─▒lan kooperatifte Hollanda ile 1985 y─▒l─▒ndan itibaren anla┼čmal─▒ mevsimlik, ├žok y─▒ll─▒k ve kesme ├ži├žek ├╝retimi yap─▒lmaktad─▒r. (Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒, s:12)

├çi├žek ├╝retimi yap─▒lan Kooperatif seralar─▒ndan bir ├Ârnek foto─čraf a┼ča─č─▒dad─▒r:

Halen 252 orta─č─▒, 50-60 ├žal─▒┼čan─▒ olup, ├žal─▒┼čan say─▒s─▒n─▒n i┼čin yo─čunlu─čuna ba─čl─▒ olarak 100ÔÇÖ├╝ ge├žti─či de olan Kooperatifte ├žal─▒ a─čac─▒ grubu denilen a─ča├ž gibi boylu, ancak g├Âvdesi yapraklarla ├ževrili s├╝s bitkileri de yeti┼čtirilmesi planlanmakta olup, erguvan, begonvil, k─▒z─▒lc─▒k, limon ├žam─▒, Japon s├╝s├╝, kartopu, ye┼čil taflan, gold taflan, Pitos ve lavanta gibi bitkiler ├žal─▒ a─čac─▒na ├Ârnektir.

Kooperatifin al─▒c─▒lar─▒ aras─▒nda ─░zmir B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi de bulunmakta olup, BelediyeÔÇÖye mevsimlik ├ži├žek sat─▒┼č─▒ yap─▒lmaktad─▒r.

Zeytin ├╝retimine paralel olarak k├Âyde kontin├╝ denilen birer diziden olu┼čan 40 ton kapasiteli 2 adet zeytin s─▒kma makineli S.S. Bademler K├Ây├╝ Tar─▒msal Kalk─▒nma KooperatifiÔÇÖne ait zeytinya─č─▒ fabrikas─▒ bulunmaktad─▒r. Fabrikada ortaklar─▒n ve y├Âredeki di─čer ├╝reticilerin zeytinleri el de─čmeden i┼členerek zeytinya─č─▒ elde edilmektedir. Bu s─▒kma kar┼č─▒l─▒─č─▒ da ortak olmayanlar─▒n kendileri getirmeleri halinde %10, fabrika ├žal─▒┼čanlar─▒ taraf─▒ndan getirilmesi halinde %15, ortaklardan ise kendileri getirmeleri halinde %8, fabrika ├žal─▒┼čanlar─▒ taraf─▒ndan getirilmesi halinde ise %12 komisyon al─▒nmaktad─▒r. Bu tesiste makinenin biri ile so─čuk s─▒k─▒m metodu ile zeytinya─č─▒ elde edilmektedir. Zeytinya─č─▒ fabrikas─▒ Kooperatifin 315 dekar arazi i├žerisinde bulunmakta olup, G├╝zelbah├že-Seferihisar karayolu ├╝zerindedir.

S├Âz konusu fabrikada t├╝m zeytin ├╝reticileri zeytinlerini her a├ž─▒dan g├Ân├╝l rahatl─▒─č─▒ ile s─▒kt─▒rabilmektedirler.

A┼ča─č─▒da Zeytinya─č─▒ S─▒kma Tesisi g├Âr├╝lmektedir:

Fabrika binas─▒n─▒n d─▒┼čtan g├Âr├╝n├╝┼č├╝:

Kontin├╝ sistem zeytin s─▒kma tesisinin birinin genel g├Âr├╝n├╝┼č├╝:

Bir d├Ânem Tar─▒msal Kalk─▒nma Kooperatifi ba┼čkanl─▒─č─▒ da yapan Hasan ┼×eng├╝l ve g├Âr├╝┼čt├╝─č├╝m k├Âyl├╝ler k├Ây├╝n ve k├Ây k├╝lt├╝r├╝n├╝n k├Âklerinin tan─▒t─▒lmas─▒ i├žin k├Ây├╝n k├╝lt├╝r├╝n├╝n yozla┼čt─▒r─▒lmadan k├Ây pansiyonculu─čuna ba┼član─▒lmas─▒ gerekti─čini d├╝┼č├╝nmektedirler. Kooperatif taraf─▒ndan da bu konuda kurs d├╝zenlenmi┼čtir Zaten k├Âyden de pansiyonculuk konusunda kurslara gidenler olmu┼č ve nitekim k├Âyde pansiyon i┼čletmecili─či de ba┼člam─▒┼čt─▒r.

Mahmut T├╝rkmeno─člu

Bademler Tar─▒msal Kalk─▒nma KooperatifiÔÇÖnin kurulmas─▒na ├Ânderlik eden ve k├Âye bir├žok y├Ânden katk─▒larda bulunan Mahmut T├╝rkmeno─čluÔÇÖnun bademlerkoop.com.tr adresindeki ya┼čam─▒na ait bilgiler a┼ča─č─▒dad─▒r.

ÔÇť1933 y─▒l─▒nda ─░zmir-Urla-Bademler K├Ây├╝ÔÇÖnde do─čdu. ─░lkokulu Bademler K├Ây├╝ÔÇÖnde, ortaokul ve liseyi ─░zmir Atat├╝rk LisesiÔÇÖnde d─▒┼čar─▒dan s─▒navlara girerek bitirdikten sonra 1961 y─▒l─▒nda ─░stanbul Teknik ├ťniversitesiÔÇÖnden Makine Y├╝ksek M├╝hendisi olarak mezun oldu.

Ege B├Âlgesi Sanayi Odas─▒ÔÇÖnda g├Ârev yapt─▒─č─▒ y─▒llarda ─░zmirÔÇÖde bir├žok sanayi tesisinin kurulmas─▒na katk─▒da bulundu.1965 y─▒l─▒nda CHPÔÇÖye ├╝ye oldu ve 1968 y─▒l─▒nda Konak ─░l├žesi ─░l Genel Meclisi ├╝yesi oldu.1971 y─▒l─▒nda ─░zmir ─░l Y├Ânetim Kurulu ├╝yeli─či yapt─▒.

1973 y─▒l─▒ se├žimlerinde ─░zmirÔÇÖden liste ba┼č─▒ olarak milletvekili se├žildi.1974 y─▒l─▒nda CHP H├╝k├╝metiÔÇÖnde ÔÇťG├╝mr├╝k ve Tekel Bakanl─▒─č─▒ÔÇŁ yapt─▒.1975-1976 y─▒llar─▒nda CHP Parti Meclisi ├ťyeli─či yapt─▒.1977 se├žimlerinde tekrar liste ba┼č─▒ olarak ─░zmirÔÇÖden milletvekili se├žildi.

TBMM komisyonlar─▒nda ba┼čkan ve ├╝ye olarak g├Ârev yapt─▒. 12 Eyl├╝l harek├ót─▒ndan sonra Bademler K├Ây├╝ÔÇÖne d├Ând├╝. Orada kooperatif├žilik ve k├Ây kalk─▒nmas─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ tamamlad─▒.1983ÔÇÖte SODEPÔÇÖe daha sonra da SHPÔÇÖye ├╝ye oldu.1988-1990 y─▒llar─▒nda SHP Parti Meclis ├╝yeli─či yapm─▒┼čt─▒r.ÔÇŁ

20 Temmuz 1992 y─▒l─▒nda vefat etmi┼čtir.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta Mahmut T├╝rkmeno─člu (soldan ikinci) kooperatif├žilikle ilgili projelerini anlat─▒rken (Ali Kaz─▒m ├ľzÔÇÖ├╝n ar┼čivinden al─▒nm─▒┼čt─▒r):┬á T├╝rkmeno─člu, T├╝rkiyeÔÇÖde demokratik kooperatif├žili─či 1960 y─▒llarda ba┼člatan kooperatif ├Ânc├╝lerindendir. K├ľy-KOOPÔÇÖun dan─▒┼čma kurulu ├╝yesiydi. 28 Aral─▒k 1962 tarihinde kurulan Bademler KooperatifiÔÇÖnin 7 kurucu ├╝yesinden biri de Mahmut T├╝rkmeno─čluÔÇÖdur. 1963 y─▒l─▒nda da Hac─▒ Bekta┼č Turizm ve Tan─▒tma Derne─čiÔÇÖnin ─░zmir ┼×ubesiÔÇÖni bir avu├ž arkada┼č─▒ ile kumu┼čtur (Bu dernek maalesef 1980 ihtilalinden sonra kapat─▒lm─▒┼č, bir s├╝re sonra Hac─▒ Bekta┼č K├╝lt├╝r Dene─či ad─▒ alt─▒nda yeniden kurulmu┼č ve ┼čimdi de Alevi K├╝lt├╝r Dernekleri ad─▒ alt─▒nda faaliyetlerini s├╝rd├╝rmektedir.) 1964 y─▒l─▒nda Bademler i├žin haz─▒rlad─▒─č─▒ projesi ile Milliyet GazetesiÔÇÖnin a├žt─▒─č─▒ toplum kalk─▒nmas─▒ yar─▒┼čmayla ├╝├ž├╝nc├╝ olmu┼čtur (Kozano─člu, s:60-61).

1969 y─▒l─▒nda ├ž─▒kan 1163 Say─▒l─▒ Kooperatifler Kanunu uyar─▒nca Mahmut T├╝rkmeno─člu b├Âlgede aktif olarak ve birim olarak faaliyet g├Âstermekte olan kooperatiflerin bir ├žat─▒ alt─▒nda bile┼čmesi i├žin ├Ânderlik ederek 22 Mart 1971 g├╝n├╝ ─░zmir K├Ây Kooperatiflerinin yani Bademler, K├╝ner, Armutlu, Bademli, Hayk─▒ran, De─čirmendere, ├çe┼čme, Yi─čitler, Kozan Kooperatiflerinin g├╝├žlerini birle┼čtirerek Birlik kurulmas─▒na ├Ânc├╝l├╝k etmi┼č ve Birlik ba┼čkan─▒ se├žilmi┼čtir.┬á T├╝rkiyeÔÇÖnin di─čer illerinde de kurulan il birlikleri 1971 y─▒l─▒ sonunda K├Ây Kooperatifleri Merkez Birli─čini (K├Ây-Koop.) kurmu┼člard─▒r. Merkez Birli─čiÔÇÖnin logosunda da kad─▒n ve erke─čin el ele tutu┼čmaktad─▒r.

Mahmut T├╝rkmeno─čluÔÇÖnun kurucular─▒ndan oldu─ču ─░zmir Hac─▒ Bekta┼č Derne─či 17 Nisan 1965 ak┼čam─▒ ─░zmir K├╝lt├╝rparkÔÇÖta bir gece d├╝zenlemi┼č, bir ak┼čam ├Âncesinde A┼č─▒k Daimi, Nesimi ├çimen, Kul Ahmet, Kul Hasan, H├╝seyin ├ç─▒rakman, As─▒m Ercan-Feyzullah ├ç─▒nar, Y─▒lmaz ─░pek ve A┼×IK VEYSEL BademlerÔÇÖe gelmi┼čler, geni┼č bir salonda toplanan k├Âyl├╝ler ozanlarla muhabbet etmi┼člerdir (Kozano─člu- Sh. 62).

A┼ča─č─▒daki foto─črafta A┼č─▒k Veysel, Mahmut T├╝rkmeno─člu ve k├Âyl├╝ler g├Âr├╝lmektedir (Ali Kaz─▒m ├ľzÔÇÖ├╝n ar┼čivinden al─▒nm─▒┼čt─▒r):

Bademler halk─▒, Mahmut T├╝rkmeno─čluÔÇÖna olan sayg─▒ ve minnetlerinin ifadesi olarak Tar─▒msal Kalk─▒nma Kooperatif alan─▒na b├╝st├╝n├╝ dikmi┼člerdir:

Sosyal ve K├╝lt├╝rel Yap─▒

─░lklerin k├Ây├╝ olan Bademler K├Ây├╝ temizli─či ile de dikkat ├žeken bir k├Âyd├╝r.

├çevre ve ┼×ehircilik Bakanl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n 2012ÔÇÖde yapt─▒─č─▒ bir yar─▒┼čma sonucu T├╝rkiyeÔÇÖnin en temiz k├Ây├╝ se├žilmi┼čtir (www.egeninsesi.com).

Sosyal ve k├╝lt├╝rel y├Ânden Anadolu k├Âylerinden pek ├žo─čundan ├Ânemli farkl─▒l─▒klar g├Âsterir.┬á Bir kere burada ka├žg├Â├ž yoktur. Okul ├ža─č─▒ndaki ├žocuklar─▒n t├╝m├╝ ├Â─črenim g├Ârmektedir. K├Âyden ortaokula, liseye ve ├╝niversiteye gidenlerin say─▒s─▒ ├╝lke ortalamas─▒n─▒n ├╝st├╝ndedir. K├Âyde okuma yazma bilmeyen yoktur. Bilakis, 1930ÔÇÖlu y─▒llarda, kent merkezine yakla┼č─▒k 40 kilometre uzakl─▒ktaki bu k├Ây k├╝t├╝phaneyle tan─▒┼čt─▒─č─▒ndan k├Âyl├╝lerin okuma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ y├╝ksektir. Art─▒k internetin etkisi ile eski kitap okuma al─▒┼čkanl─▒─č─▒ d├╝┼čse bile gen├žlere okuma al─▒┼čkanl─▒─č─▒n─▒n y├╝ksek oldu─ču s├Âylenmektedir.

Bademler k├Ây├╝ halk─▒, bir Alevi-Tahtac─▒-T├╝rkmen olmas─▒ndan dolay─▒, laik ve Atat├╝rk├ž├╝ y├Ânetimlerin, e─čitim ve k├╝lt├╝r etkinlilerinin i├žinde olmu┼čtur. A┼ča─č─▒da da ├╝zerinde daha uzun durulaca─č─▒ gibi, 1933 y─▒l─▒nda ba┼člayan tiyatro ser├╝veni halen devam etmektedir. K├Ây halk─▒n─▒n e─čitime verdi─či ├Ânemin kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ ├Ânemli devlet ve k├╝lt├╝r adamlar─▒ sayesinde fazlas─▒yla alm─▒┼č; G├╝mr├╝k ve Tekel Eski Bakan─▒ Mahmut T├╝rkmeno─člu, ─░zmir Eski Milletvekili T├╝rkan Mi├žoo─čullar─▒ ve Efes ve Milet M├╝ze M├╝d├╝r├╝ Arkeolog Musa Baran Bademler K├Ây├╝ÔÇÖnde yeti┼čen ├Ânemli ┼čahsiyetlerdir.┬á (Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒ s: 2)

A┼ča─č─▒daki foto─črafta Bademler k├Ây├╝nde ayn─▒ kahvehaneden ├žekilen iki foto─čraf bile k├Ây halk─▒n─▒n d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝n├╝ ve k├╝lt├╝r seviyesini yans─▒tmaktad─▒r:

Musa Baran, Çocuk Oyuncakları Müzesi ve Yapılmakta Olan Etnografya Müzesi

Musa Baran, 17 Temmuz 1924 tarihinde Bademler K├Ây├╝ÔÇÖnde do─čmu┼č olup, ─░stanbul ├ťniversitesi, Edebiyat Fak├╝ltesi, Arkeoloji B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnden mezun olduktan sonra 1962 y─▒l─▒nda Efes M├╝zesi M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖne atanm─▒┼č, burada yedi y─▒l g├Ârev yapm─▒┼č, yeni yap─▒lan m├╝zeyi kendi elleri ile yerle┼čtirmi┼čtir. Ayr─▒ca Perge, Efes ve Iasos gibi antik kentlerde kaz─▒lar ve restorasyon i┼člerinde ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. 1962 y─▒l─▒nda bug├╝nk├╝ ad─▒yla Uluslararas─▒ Sel├žuk Efes Festivali olan Efes FestivaliÔÇÖnin kurucular─▒nd─▒r. Bademler K├Ây├╝ndeki T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk ├žocuk oyuncaklar─▒ m├╝zesini kurmu┼čtur. Musa Baran antik kentlerin, mitoloji kahramanlar─▒n─▒n ┼čairidir (Harman Yerleri adl─▒ ┼čiir kitab─▒ndan).

Musa Baran, oyunun ya┼čam─▒n her alan─▒nda ve an─▒nda geli┼čti─čini, g├╝zelle┼čti─čini d├╝┼č├╝nm├╝┼č, bu ama├žla k├Âydeki baba evinde 1983 y─▒l─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk k├Ây oyuncak m├╝zesini kurmu┼čtur. U├žurtmadan, sapana, karg─▒dan yap─▒lm─▒┼č silahlara, telden yap─▒lm─▒┼č arabalara kadar onlarca oyuncak toplam─▒┼č ya da kendi elleri ile ├╝retmi┼čtir. Bir arkeolog bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla ┼čekillendi─či i├žin tarihin pek ├žok d├Âneminden oyunca─ča ev sahipli─či yapan m├╝zede tarih i├žerisinde ├žocuklar─▒n oynad─▒─č─▒ oyunlar─▒ anlatan yaz─▒lar da bulunmaktad─▒r.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta Musa BaranÔÇÖ─▒n ┼čiirlerini ├╝├ž n├╝sha olarak daktiloya ├žekti─či, ambalaj kartonu ile ciltleyip bir kitap haline getirdi─či kitab─▒n matbaada bas─▒larak ├žo─čalt─▒lm─▒┼č hali g├Âr├╝lmektedir:

Bademlerde Etnografya M├╝zesi

├çocuk oyuncaklar─▒ m├╝zesi ┼ču andaki binas─▒ndan ta┼č─▒naca─č─▒ i├žin m├╝zedeki materyaller ta┼č─▒nmak ├╝zere toplanm─▒┼č olup in┼čaat─▒ devam eden etnografya m├╝zesinin in┼čaat─▒n─▒n bitmesine m├╝teakip oraya ta┼č─▒nacakt─▒r.

Etnografya m├╝zesi kurma fikri ise Anadolu giyim k├╝lt├╝r├╝ alan─▒nda ├žok zengin bir koleksiyon sahibi olan Sabiha Tansu─čÔÇÖdan do─čmu┼čtur. Sabiha Tansu─čÔÇÖun Koleksiyonundan tasar─▒mc─▒ ─░sa Avni Kumuk taraf─▒ndan se├žilen Anadolu gelin ba┼čl─▒─č─▒, 1971’de bas─▒lan ve 1989’a kadar tedav├╝lde kalan 50 kuru┼čluk madeni paran─▒n ├╝zerine bas─▒lm─▒┼čt─▒r.┬á Sabiha Tansu─č y─▒llar ├Ânce BademlerÔÇÖe geldi─činde elindeki T├╝rkmen ba┼čl─▒klar─▒ koleksiyonun BademlerÔÇÖe yak─▒┼čaca─č─▒n─▒ s├Âylemi┼č. Ancak, o zaman m├╝ze yapma ko┼čullar─▒ olu┼čmad─▒─č─▒ i├žin etnografya m├╝zesini ger├žekle┼čtirilmesi bug├╝ne kalm─▒┼čt─▒r. M├╝zenin yap─▒m i┼čini Musa BaranÔÇÖ─▒n ye─čeni Mustafa ┼×afak Baran ├╝stlenmi┼čtir. Sabiha Tansu─č yak─▒n ge├žmi┼čte de k├Âye gelmi┼č olup, yap─▒lmakta olan m├╝zeye elindeki malzemeler konacakt─▒r.

Zaten Sabiha Tansu─čÔÇÖun BademlerÔÇÖin k├╝lt├╝rel yap─▒s─▒ ile ilgi a┼ča─č─▒daki s├Âzleri de BademlerÔÇÖin Ege uygarl─▒─č─▒ konusundaki ├Ânemini g├Âstermektedir:

ÔÇťBademler Ege uygarl─▒klar─▒n─▒n izini s├╝ren k├Âylerimizden biridir. Kad─▒n erkek e┼čitli─či, do─čruluk, ├žal─▒┼čkanl─▒k, temizlik ├Ârnekleri g├Ârmek isterseniz bu k├Âye u─čray─▒n.ÔÇŁ (Kozano─člu, s:22).

Bademlerde Okul

Bademlerde okul Cumhuriyetle ya┼č─▒tt─▒r. Mustafa Anarat, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n talimat─▒yla 1928 y─▒l─▒nda BademlerÔÇÖde yedek subay ├Â─čretmen olarak atanm─▒┼č, Bademler K├Ây├╝ÔÇÖne damgas─▒n─▒ vurmu┼čtur.

Cumhuriyetle ya┼č─▒t olan,1926 y─▒l─▒nda k├Âyl├╝ler taraf─▒ndan yap─▒lan s├Âz konusu okul maalesef y─▒k─▒lm─▒┼č olup, yerine Ziraat Teknisyenli─či binas─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Eski Mektep denilen bu okulda yaln─▒z 1,2 ve 3. s─▒n─▒flar okutulmu┼č, 4 ve 5. s─▒n─▒fa giden ├Â─črenciler SeferihisarÔÇÖa ba─čl─▒ Ulam─▒┼č K├Ây├╝ÔÇÖne gitmi┼čler.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta Eski Mektep denilen okulun verdi─či tasdikname ├Ârne─či g├Âr├╝lmektedir. (Bademler K├Ây├╝ Facebook sayfas─▒ndan al─▒nm─▒┼čt─▒r)

Daha sonra bu okul buradan ta┼č─▒narak halen i├žinde K├╝t├╝phane binas─▒n─▒n da bulundu─ču ve Mahmut T├╝rkmeno─člu Park─▒ÔÇÖn─▒n oldu─ču yerde yeniden in┼ča edilmi┼č ve Mahmut T├╝rkmeno─člu da dahil olmak ├╝zere bir├žok ki┼či buradan mezun olmu┼čtur.

Bademler ─░lkokulu halen 15.000 Sokakta faaliyet g├Âstermektedir.

Burada yeri gelmi┼čken Mustafa AnaratÔÇÖ─▒n Bademlere atand─▒─č─▒1928 y─▒l─▒nda T├╝rkiyeÔÇÖdeki okullar ve milli e─čitimle ile ilgili olarak bir konuya k─▒saca de─činmek istiyorum.

Bir yandan1 Kas─▒m 1928 y─▒l─▒nda kabul edilen yeni harf ink─▒lab─▒n─▒n ba┼čar─▒l─▒ olmas─▒ i├žin Millet Mekteplerinden ├Ânce faaliyet g├Âsteren Halk Dershaneleri te┼čkilat─▒ ve y├Ânetmeli─či revize edilerek ve geni┼čletilerek, 1 Ocak 1929ÔÇÖda Millet Mektepleri a├ž─▒l─▒rken┬á(K├Ây Enstit├╝leri ba┼čl─▒kl─▒ makalem, s:2); di─čer taraftan ise Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču d├Âneminde be┼č y├╝zden fazla okulda, anaokulundan ├╝niversiteye kadar 25 bin ├Â─črencinin okumakta oldu─ču ve art─▒k birka├ž tane kalm─▒┼č Amerikan okullar─▒n─▒n 1928ÔÇÖli y─▒llarda devam─▒n─▒ sa─člamak i├žin d├Ânemin Amerikan B├╝y├╝kel├žisi taraf─▒ndan bir┬á hayli ├žaba g├Âsterilmi┼čtir. (Grew, s:93)

Bademler Tiyatrosu

Bademler, ├╝lkemizde tiyatrosu olan ilk ve tek k├Âyd├╝r.

─░┼če, k├╝t├╝phanenin kurulmas─▒na ├Ânc├╝l├╝k etmekle ba┼člayan Mustafa Anarat vas─▒tas─▒yla ─░zmirÔÇÖde hen├╝z Devlet TiyatrosuÔÇÖnun kurulmad─▒─č─▒ 1930ÔÇÖlu y─▒llarda, kent merkezine yakla┼č─▒k 40 kilometre uzakl─▒ktaki bir k├Âyde ya┼čayanlar ├žoktan tiyatroyla, k├╝t├╝phaneyle tan─▒┼čm─▒┼č; g├╝n├╝m├╝ze dek ta┼č─▒yacaklar─▒ sanat sevgisiyle yo─črulmaya ba┼člam─▒┼člard─▒r. ┼×imdi ad─▒n─▒ ta┼č─▒yan sahnede, onun yeti┼čtirdi─či ku┼čaklar─▒n ├žocuklar─▒, torunlar─▒ yeni oyunlar sahnelemekte, ayd─▒nlanma me┼čalesini ta┼č─▒may─▒ s├╝rd├╝rmektedirler. (www.cumhuriyet.com.tr)

1930 y─▒llar─▒n hemen ba┼č─▒nda kurulan k├╝t├╝phaneyi, o zamanki ad─▒yla ÔÇťpiyesÔÇŁ g├Âsterileri izlemi┼čtir. AnaratÔÇÖ─▒n k├Âyl├╝ ├Â─črencileri taraf─▒ndan haz─▒rlanan ilk piyes, k├Ây meydan─▒nda 1933 y─▒l─▒nda ortaoyunu olarak sahnelenen gazeteci, yazar Aka G├╝nd├╝zÔÇÖ├╝n ÔÇťYar─▒m OsmanÔÇŁ oyunudur. K├╝lt├╝r ve geleneklerinden ├Ât├╝r├╝ zaten tiyatroya yatk─▒n insanlar, 1936 y─▒l─▒nda ÔÇť├çe┼čmeba┼č─▒ÔÇŁ olarak an─▒lan k├Ây meydan─▒nda bu kez ÔÇť├çoban Memi┼čÔÇŁi oynanm─▒┼č ve 1947ÔÇÖden itibaren ise kad─▒nlar da oyunlarda yer almaya ba┼člam─▒┼čt─▒r.

K├Âyl├╝ tiyatroyu sevmekte, her sene oyunlar oynamaktad─▒r. Okulda ve depolarda oynanan oyunlar i├žin art─▒k 1960ÔÇÖlara gelindi─činde k├Âyl├╝ler tiyatro binas─▒ yapmay─▒ d├╝┼č├╝n├╝rler. ┼×imdiki Tiyatro binas─▒ ─░mece usul├╝ ile ancak pencere hizas─▒na kadar yap─▒labilir. Daha fazlas─▒n─▒ k├Âyl├╝ kendi imkanlar─▒ ile yapamaz. Tiyatro ile ilgili olarak Yeni As─▒r ve Demokrat ─░zmir Gazetelerinde haberler ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Bu durum profesyonel gruplar─▒n dikkatini ├žekmi┼č ve bunun ├╝zerine k├Âye belirli gruplardan sanat├ž─▒lar gelip gitmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. Tiyatro binas─▒n─▒n geri kalan b├Âl├╝mleri Engin Cezzarlar, Holdun Dormenler, KenterlerÔÇÖin maddi ve manevi katk─▒lar─▒yla tamamlanm─▒┼čt─▒r. Y─▒ld─▒z Kenter 1969 y─▒l─▒nda 15.000,00 TL.ÔÇÖl─▒k ├žek vererek, tiyatro binas─▒ i├žin katk─▒da bulunmu┼čtur. B├Âylece T├╝rkiyeÔÇÖnin ilk k├Ây tiyatro binas─▒ yap─▒lm─▒┼čt─▒r. Tiyatro 150 ki┼čilik olup, koltuklar─▒n yan─▒na ilave edilen sandalyelerle birlikte 200 ki┼čilik bir kapasiteye ula┼čmaktad─▒r.┬á Ancak, 12 Eyl├╝l d├Ânemindeki darbe nedeniyle1980 ile 1986 y─▒llar─▒ aras─▒nda hi├žbir oyun sahneye konamam─▒┼čt─▒r. K├Âyl├╝lerin yediden yetmi┼če hepsi bir oyunda rol alm─▒┼č ve sahne tozunu yutmu┼čtur.

Bademler halk─▒n─▒n tiyatro hevesinin kabarmas─▒ ve Bademler halk─▒n─▒n eserler vermesi ile Bademlere katk─▒da bulunan Dormen Tiyatrosu, Kenterler Elhamra TiyatrosuÔÇÖnda sahne ald─▒klar─▒ zaman k├Âye her seferinde 25 ÔÇô 30 davetiye g├Ânderir, ula┼č─▒m i├žin de otob├╝s temin ederlermi┼č. ElhamraÔÇÖda ├Ânden 3. ve 4. s─▒ralardaki koltuklar Bademler seyircisine ait olurmu┼č.

Bademler K├Ây├╝ Tiyatrosunun sahnesinin ad─▒ Osman Anarat sahnesidir.

Mustafa Anarat sahnesinin yan─▒ s─▒ra, k├Âydeki ilk kad─▒n oyuncu Zeynep ┼×en (S├Âzer) kulis odas─▒ da bulunmaktad─▒r.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta ilk kad─▒n oyuncu Zeynep ┼×en (S├Âzer) ile karde┼či k├Ây├╝n ilk kad─▒n ├Â─čretmeni Elif ┼×en g├Âr├╝lmektedir (Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n ar┼čivinden):

Haz─▒rlanan ve tamam─▒nda k├Âyl├╝lerin rol ald─▒─č─▒ oyunlar, s─▒k─▒y├Ânetim d├Ânemleri d─▒┼č─▒nda seyirciyle bulu┼čmu┼čtur. Bademler halk─▒ bug├╝n de K├╝lt├╝r ve Sanat Derne─či ├žat─▒s─▒ alt─▒nda haz─▒rlad─▒klar─▒ oyunlar─▒, 1969 y─▒l─▒nda a├ž─▒lan Bademler K├Ây Tiyatro Binas─▒ÔÇÖnda sahnelemektedirler. ┬áTiyatro toplulu─ču yurti├ži ve d─▒┼č─▒ turnelere ├ž─▒km─▒┼č, ulusal ve uluslararas─▒ boyuttaki topluluklar─▒ a─č─▒rlam─▒┼čt─▒r. Ancak bilindi─či ├╝zere b├╝t├╝n D├╝nyay─▒ sarsan pandemi nedeniyle de K├Ây Tiyatro toplulu─ču faaliyetlerine ara vermek zorunda kalm─▒┼čt─▒r. Bademler ve tiyatro ├Âylesine i├ž i├že ge├žmi┼čtir ki, tiyatroda ├╝stlendi─či rol├╝ ba┼čar─▒ ile oynayan ki┼či, aradan k─▒rk y─▒l bile ge├žse art─▒k kendi ad─▒yla de─čil, oyundaki adlar─▒ ve lakaplar─▒ ile an─▒lmaktad─▒r. ├ľyle ki, vefat eden k├Âyl├╝lerin mezar ta┼člar─▒nda, rol ald─▒klar─▒ oyunlardaki adlar─▒, lakaplar─▒ yazmaktad─▒r. Bunlardan ÔÇťSar─▒ ├çocukÔÇŁ lakapl─▒ H├╝seyin Or ad─▒na da Bademler tiyatrosunda fuaye salonu bulunmaktad─▒r.

A┼ča─č─▒daki foto─črafta Paydos isimli piyeste rol al─▒p, piyesteki ad─▒ ÔÇť┼×adi BeyÔÇŁ olan bir k├Âyl├╝n├╝n mezar ta┼č─▒ g├Âr├╝lmektedir.

Mustafa Anarat, 1961 y─▒l─▒nda ya┼čam─▒n─▒ yitirmi┼č. Bug├╝n Karaba─člar Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖnda yatmakta, ad─▒ ise Bademler K├Ây├╝ Tiyatrosu SahnesiÔÇÖnde ya┼čamay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. (www.cumhuriyet.com.tr)

Tiyatro gelene─či art─▒k bir festival olarak, 27 Mart D├╝nya Tiyatrolar G├╝n├╝ÔÇÖnde, bir├žok grubun kat─▒l─▒m─▒ ile ger├žekle┼čmi┼čtir.

Di─čer taraftan ayd─▒nlar─▒n k├Âye hep ilgisi olmu┼čtur. Bunlar aras─▒nda, zaten o y├Ârenin ├žocu─ču olan Necati Cumal─▒ ve Y─▒ld─▒z Kenter, At─▒f Y─▒lmaz, Metin Erksan, Ferman- Manga Grubu, Ne┼čet Erta┼č, At─▒f Y─▒lmaz, Can Y├╝cel bulunmaktad─▒r.

Susuz Yaz Filmi

Tiyatroda ya┼čanan bu geli┼čmelerle birlikte sanat├ž─▒lar da k├Âye gelip gelmeye ba┼člam─▒┼člar, senaryosu Urlal─▒ edebiyat├ž─▒ Necati Cumal─▒ÔÇÖn─▒n ayn─▒ adl─▒ ├Âyk├╝s├╝nden uyarlanan ÔÇťSusuz YazÔÇŁ filmi g├╝ndeme gelmi┼čtir. Sanat├ž─▒lar ÔÇťSusuz YazÔÇŁ filminin ├žekilmesi ile ilgili olarak k├Âye gelmi┼čler.

Bu ├Âyk├╝, BademlerÔÇÖde ya┼čanm─▒┼čt─▒r. Bademler kurak bir yer oldu─ču i├žin k├Âyde su yoktur. Bu ├Âyk├╝, k├Âyl├╝ler ile Yunanistan gelen m├╝badiller aras─▒nda ge├žmektedir (M├╝badiller ─░zmirÔÇÖe ta┼č─▒nd─▒klar─▒ndan BademlerÔÇÖde art─▒k m├╝badil bulunmamaktad─▒r). Daha ├Ânce Rumlar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ Tekke Ba┼č─▒ denilen bu mevkide kaynak suyu bulunmaktad─▒r. Su k├Âye kadar gelmekte, bu sudan k├Âyl├╝ler de yaralanmaktad─▒rlar. M├╝badeleden sonra buraya m├╝badiller yerle┼čtirilmi┼čtir. Ancak m├╝badiller k├Ây├╝n suyunu tamamen keserler. Sonra bu olay mahkemeye ta┼č─▒n─▒r. Necati Cumal─▒ da UrlaÔÇÖda avukatl─▒k yapt─▒─č─▒ i├žin bir taraf─▒n avukatl─▒─č─▒n─▒ ├╝stlenir ve bu olay─▒ ├Âyk├╝le┼čtirir.

ÔÇťSusuz YazÔÇŁ filminin 1963 y─▒l─▒nda Berlin Film FestivaliÔÇÖnde Alt─▒n Ay─▒ ├Âd├╝l├╝ kazanmas─▒ ile bir ilk ya┼čanm─▒┼čt─▒r.

Zira bu film uluslararas─▒ ├Âd├╝l kazanan ilk T├╝rk filmdir. Berlin┬áfilm┬á┼čenli─činde al─▒nan ├Âd├╝l T├╝rk sinema tarihinde bir zafer olarak an─▒lmaktad─▒r. B├Âylece T├╝rk sinema tarihinde bir mihenk ta┼č─▒ olarak ├Ânemli bir yer tutmu┼č ve g├╝n├╝m├╝zde ise hala an─▒lan ve ├Ânemli bir yere sahip filmler i├žerisinde gelmektedir (www.milliyet.com.tr).

Film, k├Âydeki ilk kad─▒n oyuncu olan Zeynep Bibi lakapl─▒ Zeynep ┼×en S├ÂzerÔÇÖin bah├želerinin ├žok yak─▒n─▒nda bulunan havuzda ├žekilmi┼čtir. Ya┼čl─▒s─▒ genci b├╝t├╝n k├Ây halk─▒ filme i┼čtirak etmi┼čtir.

Filmin ├žekiminden sonra Necati Cumal─▒, Hasan ┼×eng├╝l ile k├Âyde konu┼čurlarken, filmi be─čendi─čini, ancak, ├Âyk├╝de k├Ât├╝ adam─▒n isminin ÔÇťHasanÔÇŁ ve iyi adam─▒n isminin ÔÇťOsmanÔÇŁ oldu─ču halde Y├Ânetmen Metin ErksanÔÇÖ─▒n filmde k├Ât├╝ roldeki Erol Ta┼čÔÇÖ─▒n ismini ÔÇťOsmanÔÇŁ, filmde H├╝lya Ko├žyi─čitÔÇÖin e┼či ve iyi roldeki Ulvi Do─čanÔÇÖ─▒n ─░smini ÔÇťHasanÔÇŁ olarak de─či┼čtirdi─či i├žin Metin ErksanÔÇÖa k─▒zd─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼čtir. Oysa, Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n de ifade etti─či gibi bu isim de─či┼čikli─či k├Ây halk─▒na g├Âre isabetli olmu┼čtur. Zira, Alevi vatanda┼člar aras─▒nda Hz. AliÔÇÖnin halifeli─či ile ilgili haks─▒zl─▒klar yap─▒ld─▒─č─▒ ve e┼či FatmaÔÇÖya da sald─▒r─▒ld─▒─č─▒ i├žin Alevilerin ├žocuklar─▒na ├ľmer ve Osman isimleri konulmad─▒─č─▒ndan onlara g├Âre k├Ât├╝ roldeki bir ki┼čiye de ÔÇťHasanÔÇŁ isminin konulmamas─▒ isabetli olmu┼čtur. K├Âylerinde hi├ž kimsenin ├žocuklar─▒na ÔÇťOsmanÔÇŁ ismini koymad─▒─č─▒ ifade edilmi┼čtir.

Osman (Erol Ta┼č) k├Âyl├╝ye su vermemi┼č, Hasan (Ulvi Do─čan-ayn─▒ zamanda filmin yap─▒mc─▒s─▒) yani OsmanÔÇÖ─▒n karde┼či suyu payla┼čmay─▒ istemi┼čtir. Ancak, Osman suyu payla┼čmay─▒ kabul etmemi┼čtir.

BademlerÔÇÖde kad─▒n adlar─▒ndan en ├žok Fatma ve ┼×ehribanÔÇÖa, erkek ad─▒ olarak da Ali ve H├╝seyinÔÇÖe rastlanmaktad─▒r. Gen├ž ├žiftler ise art─▒k ├žocuklar─▒na ├Âz T├╝rk├že adlar koymaktad─▒r. (Kozano─člu,17).

Hasan ┼×eng├╝l, sanat├ž─▒lar H├╝lya Ko├žyi─čit, Ulvi Do─čan ve filmin y├Ânetmeni Metin Erksan ile kendi evlerinin ├Ân├╝nde oturup sohbet ettiklerini, H├╝lya Ko├žyi─čitÔÇÖn o zaman 17 ya┼č─▒nda gen├ž k─▒z oldu─čunu, ÔÇťSusuz YazÔÇŁ filminde g├Ârev alanlar─▒n, sanat├ž─▒lar─▒n o d├Ânemin muhtar─▒n─▒n evinin bir b├Âl├╝m├╝nde kald─▒klar─▒n─▒, H├╝lya Ko├žyi─čitÔÇÖin hemen biti┼čikteki ve Mahmut T├╝rkmeno─čluÔÇÖnun ÔÇťNevruzaÔÇŁ isimli karde┼činin evinde kald─▒─č─▒n─▒, H├╝lya Ko├žyi─čitÔÇÖin g├╝nl├╝k ├žekimler bitince hemen ┬áNevruzaÔÇÖn─▒n yan─▒na geldi─čini ve H├╝lya Ko├žyi─čitÔÇÖin sanat hayat─▒na bu k├Âyde ve ÔÇťSusuz YazÔÇŁ filmi ile ba┼člad─▒─č─▒n─▒, anlatm─▒┼čt─▒r.

Alttaki foto─črafta, filmin y├Ânetmeni Metin Erksan ve filmin ba┼č rol oyuncusu Erol Ta┼č ile filmde rol alan k├Âyl├╝ler g├Âr├╝lmekte olup, foto─čraf─▒n alt─▒nda ise filmin ba┼črol oyuncular─▒ndan Erol Ta┼č ile Ulvi Do─čan ve di─čer oyuncular─▒n-k├Âyl├╝lerin imzalar─▒ bulunmaktad─▒r (Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖ├╝n ar┼čivinden).

A┼ča─č─▒daki foto─črafta da filmin oyuncular─▒ ve filmde rol alan k├Âyl├╝ler g├Âr├╝lmektedir (Ali Kaz─▒m ├ľzÔÇÖ├╝n ar┼čivinden al─▒nm─▒┼čt─▒r):

Necati Cumal─▒ÔÇÖn─▒n yine k├Âydeki bir a┼čk hikayesinde esinlenip yazd─▒─č─▒ ÔÇťNal─▒nlarÔÇŁ ├Âyk├╝s├╝ vard─▒r. Bu ├Âyk├╝ de oyunla┼čt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

BademlerÔÇÖde daha sonra da 1966 y─▒l─▒nda At─▒f Y─▒lmazÔÇÖ─▒n y├Ânetti─či ve Y─▒ld─▒z Kenter, Ekrem Bora ve Sema ├ľzcanÔÇÖ─▒n rol ald─▒─č─▒ oynad─▒─č─▒ ÔÇťPembe Kad─▒nÔÇŁ filmi ├žekilmi┼č, bu filmde de k├Âyl├╝ler oynam─▒┼čt─▒r.

Urla-Bademler Halk K├╝t├╝phanesi:

Okuma odas─▒ tarihinin 1932ÔÇÖye indi─či Bademlerde, 15.01.1963 y─▒l─▒ndan beri ─░zmir Atat├╝rk ─░l Halk K├╝t├╝phanesiÔÇÖnin bir ┼čubesi vard─▒r.

Urla ─░l├že Halk K├╝t├╝phanesi yetkililerinden ald─▒─č─▒m bilgilere g├Âre, 2020 y─▒l─▒ itibariyle┬ámevcut kitap say─▒s─▒ 2675 adettir. S├╝reli yay─▒n ├že┼čidi 5, k├╝t├╝phaneye ├╝yelik say─▒s─▒ ise 92 ki┼či olup, ├╝yelerin ├Âd├╝n├ž ald─▒─č─▒ kitap say─▒s─▒ 10 adettir.

BademlerÔÇÖde k├╝t├╝phane binas─▒ birka├ž kere de─či┼čmi┼čtir. A┼ča─č─▒daki foto─črafta eski k├╝t├╝phanelerden birinin d─▒┼č─▒ g├Âr├╝lmektedir:

Mahmut T├╝rkmen Park─▒ i├žinde bulunan ┼čimdiki k├╝t├╝phane binas─▒:

Bademler Kutlanan ├ľnemli G├╝nler-Kutsal Say─▒lan G├╝nler

Deniz Bayram─▒

Deniz Bayram─▒, her y─▒l─▒n 19 A─čustos g├╝nleri S─▒─čac─▒k Liman─▒ÔÇÖn─▒n kar┼č─▒s─▒ndaki Azmak koyunda kutlanmaktad─▒r. ├ľzellikle ├žocuklar─▒n di─čer bayramlardan daha ├žok sevdikleri bir bayramd─▒r. Eskiden herkes bayramdan ├Ânce i┼čle me┼čgul oldu─ču i├žin gen├žler bu bayram arac─▒l─▒─č─▒yla birbirlerini g├Âr├╝rlermi┼č. ├çocuklar deniz bayram─▒ i├žin g├╝n sayarlar, gen├žler, ├Âzellikle gen├ž k─▒zlar o g├╝n en yeni elbiselerini giyerler ve Azmak koyunda gezerlermi┼č. Eskiden bayrama e┼čeklerle ve yaya olarak gidilirmi┼č. G├╝nler ├Ânce haz─▒rl─▒k yap─▒l─▒rm─▒┼č, yemekler pi┼čirilirmi┼č, gidilince hemen ormanlardan ├žal─▒ kesilerek ├žardak yap─▒l─▒r ve o g├╝n denize girilirmi┼č.

┼×imdi de Bademler halk─▒ b├╝t├╝n i┼člerini b─▒rak─▒p, atla, arabayla, trakt├Ârle ve yaya olarak denize ula┼čmakta, burada hamur a├ž─▒larak pi┼či yap─▒lmakta, kurban kesilip yenip, i├žilmektedir. Gen├žler birbirlerini denize atarak oyun ├ž─▒kar─▒rlar, kayalar─▒n tepesinden denize atlamaktad─▒rlar. Son y─▒llarda ├že┼čitli yar─▒┼čmalar organize edilerek, deniz bayram─▒ bir ┼čenlik havas─▒nda kutlanmaktad─▒r (Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒, s:4).

A┼ča─č─▒da Deniz Bayram─▒ ile ilgili foto─čraf g├Âr├╝nmektedir:

Ke├ži Gezdirme Gelene─či

Bu gelenek s├╝nnet d├╝─č├╝nlerinde yap─▒lan bir e─člencedir. S├╝nnet d├╝─č├╝n├╝nden bir g├╝n ├Ânce d├╝─č├╝nde etinden yemek yap─▒lacak olan ke├ži gezdirilerek, kutsan─▒r. Ke├ži s├╝slenir, boynuna krep kuma┼člar ba─član─▒r, boynuzlar─▒na mandalina, portakal, elma tak─▒l─▒r. Ke├ži at─▒n ├╝zerindeki s├╝nnet ├žocu─ču ile gezdirilir. K├Ây├╝n tiyatro gelene─čine ba─čl─▒ olarak da ├že┼čitli oyunlar sergilenir. Ke├ži ile e┼ček de olurmu┼č. E┼če─čin semerine ne kadar e┼čya varsa ba─član─▒rm─▒┼č. Semer e┼če─če ba─članmazm─▒┼č, ├že┼čitli k─▒l─▒─ča girmi┼č insanlar semeri ka├ž─▒r─▒rlarm─▒┼č. Bu eylem ├╝zerine elinde kam─▒┼č olan bek├žiler insanlara vurmaya ba┼člarlarm─▒┼č, bazen de ke├ži ka├ž─▒r─▒l─▒r veya ka├ž─▒r─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒rm─▒┼č ve yine bek├žiler kime denk gelirse vurmaya ba┼člarlarm─▒┼č. Ke├ži gezdirme ├žok eskiden gelen bir gelenektir.

Derme De┼čirme

Derme de┼čirme bir salg─▒n─▒, bula┼č─▒c─▒ bir illeti defetmek i├žin yap─▒lan bir etkinliktir. Gen├žler bir araya gelip, kap─▒lar─▒ ├žalarlar, kap─▒s─▒ ├žal─▒nan evden zeytinya─č─▒, bulgur, b├Âr├╝lce, un, odun gibi ne varsa gen├žlere verilir. Evlerden al─▒nan bu malzemelerle kazanlar dolusu yemek yap─▒l─▒r ve o yemekler yenir. Bu yemek kutsan─▒yor ve adak oluyor. ─░nsanlar─▒n b├Âylece sa─čl─▒klar─▒na kavu┼čacaklar─▒na inan─▒l─▒yor.

Bademler K├Ây├╝ K├╝lt├╝r, Sanat ve E─čitim Vakf─▒ Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒nda ise derme de┼čirme ┼č├Âyle anlat─▒lm─▒┼čt─▒r: ├ľzellikle Per┼čembe sabahlar─▒ kad─▒nlar ├že┼čitli k─▒l─▒klara b├╝r├╝nerek, kimisi asker, kimisi sopas─▒na dayana dayana gezen ya┼čl─▒ bir dilenci, kimisi ├žoban, kimisi de niyet a├žan ├žingene k─▒l─▒─č─▒na girerek d├╝mbelekle, defle k├Âyde ortal─▒─č─▒ velveleye vererek, kap─▒lara tokmak vurarak, her kap─▒da de─či┼čik oyun ├ž─▒kar─▒r ve ┼čaklabanl─▒k ederler ve yemeklik malzeme toplarlarm─▒┼č.┬á ┬áB├Âylece, derilen ve dev┼čirilen un, bulgur, b├Âr├╝lce ve ya─č gibi malzemeler, k├Ây├╝n i├žinde ├╝├ž yol a─čz─▒nda bir yere indirilir ve burada kazanlar dolusu yemek pi┼čirilirmi┼č. ├çorba, pilav ve pi┼čirilen di─čer yemekler gelen ge├žene bol bol sunulurmu┼č (Bademler K├Ây├╝ K├╝lt├╝r, Sanat ve E─čitim Vakf─▒ Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒, s: 5).

Yap─▒lan ├žorban─▒n ad─▒ ÔÇť├žor ├žorbas─▒ÔÇŁ imi┼č. Bu ├žorbadan i├ženlerin bir daha hasta olamayacaklar─▒na inan─▒l─▒rm─▒┼č. Derme de┼čirme g├╝n├╝n yap─▒lan yiyecek ve i├žecekler payla┼č─▒l─▒rm─▒┼č.

Bademler Halk─▒n─▒n Kutsallar─▒

Bademler halk─▒n─▒n Orta AsyaÔÇÖdan ya da ┼×amanizmÔÇÖden kaynakl─▒ ve do─ča ile ilgili baz─▒ kutsallar─▒ vard─▒r.

Mesela, ÔÇťDelik ta┼č yerde kalmazÔÇŁ s├Âz├╝ bir inanc─▒ anlatmaktad─▒r. Bir ta┼č─▒n ortas─▒nda delik varsa ve ta┼č yerde ise o ta┼č yerden al─▒narak, g├╝zelce temizlendikten sonra delikten ge├žirilen renkli bezle bir g├╝l dal─▒na veya a─čaca as─▒l─▒rm─▒┼č. Hala devam eden bu inan─▒┼ča g├Âre, delik ta┼č─▒n yerde kalmamas─▒ gerekti─čine inan─▒l─▒rm─▒┼č.

├ľmer As─▒m AksoyÔÇÖun Atas├Âzleri ve Deyimler S├Âzl├╝─č├╝ne g├Âre ÔÇťDelikli ta┼č yerde kalmazÔÇŁ s├Âz├╝n├╝n ÔÇťBilgili, becerikli ki┼či bo┼čta b─▒rak─▒lmaz. Her halde bir i┼č ba┼č─▒na getirilir.ÔÇŁ anlam─▒na geldi─či;

T├╝rk Dil KurumuÔÇÖnun Deyimler ve Atas├Âzleri S├Âzl├╝─č├╝ne g├Âre ise ÔÇťAz ├žok bir i┼če yarayan her ┼čeyin bir isteklisi olur. Bilgili ve h├╝nerli ki┼čiler bo┼čta b─▒rak─▒lmaz, bir i┼čin ba┼č─▒na getirilirÔÇŁ anlam─▒na gelen bir atas├Âz├╝ oldu─ču belirtilmi┼čtir.

Di─čer taraftan k├Âyl├╝lerin Bademlerin kar┼č─▒s─▒nda da─čda bir insan─▒n ge├žebilece─či b├╝y├╝kl├╝kte bir delik ta┼č varm─▒┼č ve k├Âyl├╝ler o delik ta┼č─▒n bulundu─ču yere gidip, ta┼č─▒n deli─činden ge├žmeye ├žal─▒┼č─▒rlarm─▒┼č, g├╝nah─▒ olanlar─▒n bu delikten ge├žemeyeceklerine inan─▒l─▒rm─▒┼č. Oraya gidenler b├╝y├╝k ta┼ča adak adarlarm─▒┼č, horoz kesilirmi┼č, buna ÔÇťlokmaÔÇŁ denilirmi┼č. Lokma kurbandan daha kutsalm─▒┼č, kurban olarak ko├ž kesilirmi┼č. Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖe g├Âre bu inan├ž Alev-Tahtac─▒-T├╝rkmen k├╝lt├╝r├╝ne aitmi┼č. Zira, horoz kanatl─▒ oldu─ču i├žin CebrailÔÇÖi temsil etti─čine inan─▒l─▒rm─▒┼č.

Ba┼čka bir kutsal, erguvan a─čac─▒ ile ilgiliymi┼č, erguvan a─čac─▒na gelincik denirmi┼č, zira a─čac─▒n ├ži├žekleri lila renginde ve gelin ba┼č─▒ gibi olup, 20-25 g├╝n a─čac─▒n ├ži├žekleri a├žt─▒─č─▒ndan, erguvan a─čac─▒n─▒ yakmak g├╝nahm─▒┼č, ├ž├╝nk├╝ kutsalm─▒┼č, Aleviler pirlerinin asas─▒n─▒n erguvan a─čac─▒ndan yap─▒ld─▒─č─▒na inan─▒rlarm─▒┼č.

Ba┼čka bir kutsal ise kad─▒nlar─▒n yapt─▒klar─▒ Sal─▒ ve Cuma ├žaylar─▒ym─▒┼č. Kom┼čular aras─▒nda i├žilirmi┼č. Bu ├žaylar Pazartesi ve per┼čembe ak┼čamlar─▒ pi┼čirilir ve i├žilirmi┼č. Sal─▒ ├žay─▒ yap─▒lmas─▒n─▒n sebebi, sal─▒ isminin AliÔÇÖden geldi─čine inan─▒l─▒rm─▒┼č, yani Sali, Ali.

K├Âyde Cami ve Cem Evi

Eski mektepten sonra yap─▒lan ve ┼čimdiki Mahmut T├╝rkmeno─člu park─▒n─▒n yerinde olan okulun duvarlar─▒n─▒n 1980 y─▒l─▒nda ├žatlamas─▒ ├╝zerine, duvarlar─▒n tamiri i├žin kaymakaml─▒─ča ba┼čvuruldu─čunda, kaymakaml─▒ktan ÔÇťk├Ây├╝n├╝ze bir tane cami yapal─▒m, camiye g├Ânderilecek malzemeyi iki kat g├Ândermek suretiyle ikisi bir arada giderÔÇŁ denilmi┼čtir. K├Ây halk─▒ buna kar┼č─▒l─▒k, ÔÇťbizim inanc─▒m─▒z onurumuzdur, bizim onurumuzla oynayamazs─▒n─▒z, biz kendimiz kampanya d├╝zenliyoruz, paray─▒ kendimiz toplayaca─č─▒z, biz cami istemiyoruz, okul istiyoruzÔÇŁ ┼čeklinde tepki vermi┼čtir. Bir k─▒s─▒m paray─▒ halk kendisi toplam─▒┼č olup, gerisini de kaymakaml─▒k tamamlam─▒┼čt─▒r. ─░lkokulun yan─▒ s─▒ra orta okul da yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

Cami yap─▒m─▒ ile ilgili olarak da Hasan ┼×eng├╝l ┼č├Âyle de bir olay anlatm─▒┼čt─▒r: 1980 y─▒l─▒ sonras─▒ bir g├╝n Urla M├╝ft├╝s├╝ k├Âye gelmi┼č ve cami konusunun konu┼čulaca─č─▒ duyurulmu┼č, m├╝ft├╝ k├Âyden cami yap─▒lmas─▒ ile ilgili istek oldu─čunu s├Âyleyince, Hasan ┼×eng├╝l de camiden ├Ânce yap─▒lmas─▒ gereken ┼čeyler oldu─čunu, ├Ârne─čin k├Âyde ortaokul bulunmad─▒─č─▒n─▒, ├žocuklar─▒n d─▒┼čar─▒ya gittiklerini, sa─čl─▒k ocaklar─▒n─▒n bulunmad─▒─č─▒n─▒ ve daha birka├ž istek daha s├Âyledikten sonra┬á cami yap─▒lacaksa ibadetin T├╝rk├že olmas─▒ gerekti─čini, edilen dualar─▒ bilmeleri gerekti─čini ve cami yap─▒lmas─▒ i├žin de k├Âyde bir referandum yap─▒lmas─▒ gerekti─čini, belirtmi┼č, bunun ├╝zerine Urla M├╝ft├╝s├╝ de referandum yapt─▒r─▒lmas─▒ gibi bir yetkisi olmad─▒─č─▒n─▒ s├Âyleyerek k├Âyden ayr─▒lm─▒┼č.

K├Âyde halen ne bir cem evi de ne de bir cami de bulunmaktad─▒r.

Hasan ┼×eng├╝lÔÇÖe Alevi-Tahtac─▒-T├╝rkmen olmalar─▒ nedeniyle ÔÇťHocam, sizin k├Âyde niye cem evi yokÔÇŁ diye sordu─čumda, ald─▒─č─▒m cevap k├Ây├╝n k├╝lt├╝r├╝n├╝ yans─▒tan bir cevapt─▒: ÔÇťTiyatromuz var yaÔÇŁ. Buradan hareketle ÔÇťPeki, vefat eden insanlar i├žin bir t├Âren d├╝zenlenmiyor mu?ÔÇŁ ┼čeklindeki sorumu ise, ÔÇťK├Ây├╝n mezarl─▒─č─▒nda musalla ta┼č─▒ bulunmaktad─▒r, inan├ž konusunda bilgili bir k├Âyl├╝ taraf─▒ndan cenaze namaz─▒ k─▒ld─▒r─▒l─▒p, T├╝rk├že dualar okunduktan sonra, cenazenin defnedildi─činiÔÇŁ belirtmi┼čtir.

Bademler K├Ây├╝nde A┼čure Etkinli─či

Bademler K├Ây├╝ÔÇÖnde bir Alevi gelene─či olarak her y─▒l Muharrem ay─▒n─▒n on ikisinde a┼čure etkinli─či yap─▒lmaktad─▒r. Pandemi nedeniyle ara verilen etkinli─če bu y─▒l devam edilmi┼č ve etkinlik 29 A─čustos 2021 g├╝n├╝ pazar g├╝n├╝ ├çe┼čme Ba┼č─▒ Meydan─▒ÔÇÖnda ger├žekle┼čtirilmi┼čtir.

A┼ča─č─▒daki foto─čraf Bademler Facebook sayfas─▒ndan al─▒nm─▒┼čt─▒r.

A┼čure da─č─▒t─▒m─▒ndan sonra ise k├Ây meydan─▒nda saz ├žal─▒nm─▒┼č ve sohbet edilmi┼čtir:

Bademlerdeki Sivil Toplum ├ľrg├╝tleri

BademlerÔÇÖde Tar─▒msal Kalk─▒nma KooperatifiÔÇÖnin yan─▒ s─▒ra, Gen├žlik Spor Kul├╝b├╝, K├╝lt├╝r Sanat Derne─či, Tahtac─▒lar K├╝lt├╝r Derne─či, Atat├╝rk K├╝lt├╝r Derne─či, Sulama Kooperatifi bulunmaktad─▒r.

Bademler Tahtac─▒lar K├╝lt├╝r Derne─či, Tahtac─▒lar K├╝lt├╝r Derne─či Federasyonuna ba─čl─▒ olup, Federasyon Ba┼čkan─▒ Yolcu Bilgin├ž Bademlerlidir.

Do─čal Ya┼čam K├Ây├╝

Do─čal Ya┼čam K├Ây├╝ ile ilgili olarak Bademler K├Ây├╝ Tar─▒msal Kalk─▒nma Kooperatifi ├ťretim Sorumlusu Ziraat M├╝hendisi Ali Bey BarcaÔÇÖdan a┼ča─č─▒daki bilgiler al─▒nm─▒┼čt─▒r.

Do─čal Ya┼čam K├Ây├╝, Bademler Tar─▒msal Kalk─▒nma Kooperatifi ile ─░zmir B├╝y├╝k┼čehir BelediyesiÔÇÖnin i┼č birli─či projesi kapsam─▒nda ile 2017 y─▒l─▒nda kurulmu┼čtur.

150.000 metre karelik alana 20.000 civar─▒nda a─ča├ž ve ├že┼čitli ├žal─▒ bitkileri dikilmi┼č, konaklama i├žin10 adet, 25 m2ÔÇÖlik bungalov yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

Ya┼čam K├Ây├╝ i├žinde T├╝rkiyeÔÇÖdeki kooperatiflerin ├╝r├╝nlerinin sat─▒ld─▒─č─▒ ├╝retici marketi, g├╝n├╝ birlik zaman─▒ de─čerlendirmek i├žin kafeterya, y├╝r├╝y├╝┼č yollar─▒, g─▒da at├Âlyesi, hal─▒ dokuma at├Âlyesi ve Tahtac─▒ k├╝lt├╝r├╝n├╝ ya┼čatmak amac─▒yla da tahta oyma at├Âlyesi gibi etkinlik alanlar─▒ olu┼čturulmu┼čtur.

A┼ča─č─▒da kooperatiflerin ├╝r├╝nlerinin sat─▒ld─▒─č─▒ ├╝retici marketi ve kafeterya g├Âr├╝lmektedir:


 

BademlerÔÇÖde M├╝zik Etkinlikleri

Devlet Senfoni Orkestras─▒ zaman zaman k├Âyde konserler vermi┼čtir. Hatta bir keresinde ─░zmir Devlet Senfoni Orkestras─▒ÔÇÖn─▒n k├Âyde verdi─či bir konseri ben de izlemi┼čtim.

T├╝rk keman virt├╝├Âz├╝, ├╝nl├╝ kemanc─▒m─▒z Suna Kan ve Ege ├ťniversitesi Korosu da k├Âyde konser vermi┼čtir.

K├Ây├╝n Duvarlar─▒ndaki Resimler ve AlmanyaÔÇÖdaki Karde┼č K├Ây

8 veya 9 y─▒l kadar ├Ânce D├╝nya Gen├žlik Platformu gibi bir organizasyon kapsam─▒nda D├╝nyan─▒n her taraf─▒ndan ├╝niversite ├Â─črencileri k├Âyl├╝lerin misafiri olarak 10-15 g├╝nl├╝k bir s├╝re i├žin geldiklerinde k├Âyde bir eser b─▒rakma ad─▒na bu resimler yap─▒lm─▒┼čt─▒r.

Alttaki duvar ├žal─▒┼čmas─▒ ile g├Ân├╝ll├╝ler ├žal─▒┼čmas─▒ resmedilmi┼čtir.

Alttaki foto─čraf ise k├Ây├╝ simgelemekte, k├Âyde k├╝t├╝phane ve tiyatro bulundu─čunu ve k├Âyde do─čal bir ya┼čam bulundu─čunu anlatmaktad─▒r.

Di─čer taraftan, Stuttgart Waiblingen kentindeki ortaokulla Bademler Ortaokulu karde┼č okul ilan edilmi┼čtir. ─░ki y─▒lda bir de kar┼č─▒l─▒kl─▒ olarak birbirlerini ziyarette bulunmu┼člard─▒r.

Hatta, son olarak WaiblingenÔÇÖden yap─▒lan para yard─▒m─▒ ile ad─▒ (Bademlerin badÔÇÖ─▒, WaiblingenÔÇÖin lingenÔÇÖinden olu┼čan) ÔÇťBadlingenÔÇŁ isimli bir hat─▒ra orman─▒ olu┼čturulmu┼čtur.

Son S├Âz

T├╝rkiyeÔÇÖdeki ilk k├Ây tiyatrosunun, ilk ├žocuk oyuncaklar─▒ m├╝zesinin, ilk k├Ây tar─▒msal kalk─▒nma kooperatifinin kuruldu─ču ve BerlinÔÇÖde Alt─▒n Ay─▒ ├ľd├╝l├╝ÔÇÖn├╝ kazanan ilk T├╝rk filmi Susuz YazÔÇÖ─▒n ├žekildi─či, ba┼čta Atat├╝rkÔÇÖ├╝n talimat─▒yla 1928 y─▒l─▒nda BademlerÔÇÖde yedek subay ├Â─čretmen olarak atan Mustafa Anarat, ┬áEski G├╝mr├╝k ve Tekel Bakan─▒ Mahmut T├╝rkmeno─člu, ┼čair, m├╝zeci, arkeolog Musa Baran olmak ├╝zere ┬áisimleri saymakla bitmeyecek kadar bir ├žok ki┼činin katk─▒s─▒ ┬áve ┬áAlevi-Tahtac─▒-T├╝rkmen k├╝lt├╝r├╝n├╝n de etkisi ile ho┼čg├Âr├╝n├╝n ve uygar d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝n├╝n hakim oldu─ču, ba─čnazl─▒─č─▒n olmad─▒─č─▒ ─░lklerin k├Ây├╝ BademlerÔÇÖi anlatmaya ├žal─▒┼čt─▒m.

T├╝m bu anlatt─▒klar─▒m─▒n daha iyi anla┼č─▒lmas─▒ ve ya┼čanmas─▒ i├žin ┼×amanizm ve Tahtac─▒l─▒k rit├╝elinin, m├╝zecili─čin, 90 y─▒ld─▒r halk─▒n kendisinin yarat─▒c─▒l─▒─č─▒ ile bug├╝nlere gelen tiyatro gelene─činin, kooperatif├žili─čin, zeytin yeti┼čtiricili─či ve zeytinya─č─▒n─▒n en verimli elde edilme y├Ântemlerinin ve ÔÇťSusuz YazÔÇŁ filminin perde arkas─▒n─▒n yerinde g├Âr├╝lmesi, Bademlerde yeti┼čen ve ba┼čka kooperatiflerin de Do─čal Ya┼čam K├Ây├╝nde sat─▒lan do─čal ├╝r├╝nlerden yararlan─▒lmas─▒ i├žin Bademlerin mutlaka ziyaret edilmesi yararl─▒ olacakt─▒r.

Makalemin haz─▒rlanmas─▒nda b├╝y├╝k eme─či ge├žen ├Â─čretmen emeklisi, Mahmut T├╝rkmeno─čluÔÇÖnun kuzeni ve S.S. Bademler K├Ây├╝ Tar─▒msal Kalk─▒nma KooperatifiÔÇÖnde 1989 ile 1995 y─▒llar─▒ aras─▒nda 3 d├Ânem ba┼čkanl─▒k yapan Hasan ┼×eng├╝l ile bacana─č─▒ ve k├Âydeki son Tahtac─▒ Kat─▒rc─▒ MemetÔÇÖin o─člu Ya┼čar BulutÔÇÖa ve bilgi ve ilgilerine mazhar oldu─čum Bademler halk─▒na ├žok te┼čekk├╝r eder, sayg─▒lar─▒m─▒ sunar─▒m.

  • H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu

Kaynak├ža:

  • Kozano─člu, Zeynel, (1995) Mahmut T├╝rkmeno─člu ve Bademler Kooperatifi Zeynel Kozano─člu-1.bask─▒-Sh.18- ─░zmir
  • Bademler K├Ây├╝ K├╝lt├╝r, Sanat ve E─čitim Vakf─▒ Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒- Bademler K├Ây├╝ Muhtarl─▒─č─▒- Sh: 1,2 ÔÇô─░zmir
  • Kozano─člu, Zeynel, (1995) Mahmut T├╝rkmeno─člu ve Bademler Kooperatifi Zeynel Kozano─člu-1.bask─▒-Sh.12- ─░zmir.
  • Kozano─člu, Zeynel. (1995) Mahmut T├╝rkmeno─člu ve Bademler Kooperatifi Zeynel Kozano─člu-1.bask─▒-Sh.13- ─░zmir.
  • Bademler K├Ây├╝ K├╝lt├╝r, Sanat ve E─čitim Vakf─▒ Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒- Bademler K├Ây├╝ Muhtarl─▒─č─▒- Sh: 12 ÔÇô─░zmir
  • Kozano─člu, Zeynel, (1995) Mahmut T├╝rkmeno─člu ve Bademler Kooperatifi Zeynel Kozano─člu-1.bask─▒-Sh.60-61- ─░zmir.
  • Kozano─člu, Zeynel, (1995) Mahmut T├╝rkmeno─člu ve Bademler Kooperatifi Zeynel Kozano─člu-1.bask─▒-Sh.62- ─░zmir.
  • Bademler K├Ây├╝ K├╝lt├╝r, Sanat ve E─čitim Vakf─▒ Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒- Bademler K├Ây├╝ Muhtarl─▒─č─▒- Sh: 2 ÔÇô─░zmir,
  • Baran Musa, (2020) Harman Yerleri-B├╝t├╝n ┼×iirleriÔÇô1. Bask─▒-Arka kapak,─░zmir
  • Kozano─člu, Zeynel, (1995) Mahmut T├╝rkmeno─člu ve Bademler Kooperatifi Zeynel Kozano─člu-1.bask─▒-Sh.22- ─░zmir,
  • Y├Âr├╝ko─člu, H├╝seyin, K├Ây Enstit├╝leri ba┼čl─▒kl─▒ makale, www.belgeseltarih.com – Sh. 2,
  • Grew, John (2000), Atat├╝rk ve ─░n├Ân├╝ 1. Bask─▒- sh.93-─░stanbul
  • Kozano─člu, Zeynel, (1995) Mahmut T├╝rkmeno─člu ve Bademler Kooperatifi Zeynel Kozano─člu-1.bask─▒-Sh.17- ─░zmir,
  • Bademler K├Ây├╝ K├╝lt├╝r, Sanat ve E─čitim Vakf─▒ Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒- Bademler K├Ây├╝ Muhtarl─▒─č─▒- Sh: 4 ÔÇô─░zmir,
  • Bademler K├Ây├╝ K├╝lt├╝r, Sanat ve E─čitim Vakf─▒ Bademler K├Ây├╝ kitap├ž─▒─č─▒- Bademler K├Ây├╝ Muhtarl─▒─č─▒- Sh: 5 ÔÇô─░zmir.

Toplam Okuma: 988 , Bug├╝n: 9 

H├╝seyin Y├Âr├╝ko─člu

1956 Nazilli/AYDIN do─čumludur. ─░lk ve orta ├Â─črenimini NazilliÔÇÖde tamamlad─▒. 1975 y─▒l─▒nda A.├ť Siyasal Bilgiler Fak├╝ltesiÔÇÖne girdi. 1979 y─▒l─▒nda bu okulun iktisat-maliye b├Âl├╝m├╝nden mezun oldu. 1981-1987 y─▒llar─▒ aras─▒nda T├╝rkiye Elektrik KurumuÔÇÖnda m├╝fetti┼č yard─▒mc─▒l─▒─č─▒n─▒n ard─▒ndan da m├╝fetti┼č olarak ├žal─▒┼čt─▒. 1987 ve 1993 y─▒llar─▒ aras─▒nda NazilliÔÇÖde tar─▒mla u─čra┼čt─▒ktan sonra 1993-2004 y─▒llar─▒ aras─▒nda TAR─░┼× Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnde m├╝fetti┼č ve genel muhasebe m├╝d├╝r yard─▒mc─▒s─▒, ard─▒ndan 2005 ve 2013 y─▒llar─▒ aras─▒nda ├že┼čitli ┼čirketler ile ─░zmir B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi ┼čirketlerinde muhasebe m├╝d├╝r├╝, koordinat├Âr ve genel m├╝d├╝r yard─▒mc─▒s─▒ ve son olarak da TAR─░┼× ─░ncir Birli─čiÔÇÖnde m├╝fetti┼č olarak g├Ârev yapt─▒. Halen mali m├╝┼čavir/bilirki┼či olarak ├žal─▒┼čmaktad─▒r. 2009 y─▒l─▒ndan buyana vergi, muhasebe, ticaret ve icra hukuku ile ilgili olarak ├že┼čitli internet siteleri ve ─░ZSMMO dergilerinde yaz─▒lar─▒ yay─▒nlan─▒yor. "Evli ve bir ├žocuk babas─▒d─▒r. Email: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
  • YEN─░
Bursal─▒ Karamanl─▒lar

Bursal─▒ Karamanl─▒lar

10 Ekim 2021, Bursal─▒ Karamanl─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

5 Ekim 2021, ─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes i├žin yorumlar kapal─▒
─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

5 Ekim 2021, ─░lklerin K├Ây├╝ Bademler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

5 Ekim 2021, T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

3 Ekim 2021, Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik i├žin yorumlar kapal─▒
─░brahim Edhem Pa┼ča

─░brahim Edhem Pa┼ča

3 Ekim 2021, ─░brahim Edhem Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Bursa’n─▒n Sinema Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Limonun Ba┼čkenti Erdemli

Limonun Ba┼čkenti Erdemli

11 Eyl├╝l 2021, Limonun Ba┼čkenti Erdemli i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

11 Eyl├╝l 2021, Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963) i├žin yorumlar kapal─▒
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

10 Eyl├╝l 2021, Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

8 Eyl├╝l 2021, T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi i├žin yorumlar kapal─▒
19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

8 Eyl├╝l 2021, 19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol i├žin yorumlar kapal─▒
Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

23 A─čustos 2021, Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

22 A─čustos 2021, Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi i├žin yorumlar kapal─▒
Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

22 A─čustos 2021, Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi i├žin yorumlar kapal─▒
Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

22 A─čustos 2021, Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

18 A─čustos 2021, Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz! i├žin yorumlar kapal─▒
├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

4 A─čustos 2021, ├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi i├žin yorumlar kapal─▒