Ya─čan ├ťM─░T ├ľZVER─░
Ya─čan ├ťM─░T  ├ľZVER─░
─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi
  • 09 A─čustos 2020 Pazar
  • +
  • -
  • Ya─čan ├ťmit /

Goga CengizÔÇÖin Mesaj─▒

┼×amil E─čitim ve K├╝lt├╝r Vakf─▒ÔÇÖnda y─▒llard─▒r y├Âneticilik yapan sorgulay─▒c─▒ bir insan, sevgili kuzenim Cengiz G├╝l, ÔÇťMan Adas─▒ ve KafkasyaÔÇŁ adl─▒ yaz─▒m nedeniyle Maan klan─▒n─▒n damgas─▒yla t─▒pat─▒p benzer bir simgeyi bayra─č─▒nda kullanan ─░ngu┼č halk─▒na dikkat ├žekiyor ve ─░ngu┼četya Bayra─č─▒ÔÇÖn─▒ g├Ândererek soruyor:

ÔÇť─░ngu┼č bayra─č─▒, ─░ngu┼člar da Aan, Maan, Ya─čan m─▒?ÔÇŁ

(Aan, ─čan, A─čan, Agan, Ma─čan, Maan, Mar─čan ve Ya─čan ayn─▒ klan─▒n Abaza ve ├çerkesler aras─▒ndaki adlar─▒d─▒r, ayn─▒ klan─▒n G├╝rc├╝le┼čmi┼č kolunun ad─▒ MarganÔÇÖd─▒r)

─░ngu┼č Bayra─č─▒

Mesaj─▒n Sorgulanmas─▒

Sevgili karde┼čim Goga CengizÔÇÖin g├Ânderisini ├Ânemsiyor, bir katk─▒ olarak g├Âr├╝yor ve te┼čekk├╝r ediyorum. ├ç├╝nk├╝ ├žok a├ž─▒k belirtmese de g├Âr├╝┼člerimi sorguluyor, yazd─▒klar─▒m─▒ s├╝zge├žten ge├žiriyor, kuramad─▒─č─▒m bir ba─člant─▒y─▒ g├╝ndeme getiriyor, konuyu tekrar d├╝┼č├╝nmeme, yazd─▒klar─▒m─▒ tekrar ele al─▒p de─čerlendirmeme de vesile olu┼čturuyor.

Bu yaz─▒da s├Âz├╝ edilen mesaj─▒ cevaplamaya ├žal─▒┼čaca─č─▒m. Ancak konunun daha iyi anla┼č─▒labilmesi i├žin mesaj─▒n i├žeri─čine ili┼čkin bir de─čerlendirme yapmay─▒ da gerekli g├Âr├╝yorum. ├ç├╝nk├╝ sevgili kuzenim a├ž─▒k├ža sormasa da belli ki kafas─▒nda ba┼čka sorular da var.

Belirtmem gereken bir konu daha var. Yukar─▒da s├Âz├╝n├╝ etti─čim ÔÇťMan Adas─▒ ve KafkasyaÔÇŁ adl─▒ yaz─▒da ayn─▒ ad─▒ ve simgeyi kullanan halklar aras─▒ndaki ili┼čki sorgulan─▒rken belirleyici olan simgeden ├žok add─▒. Oysa yukar─▒daki mesajda adlar─▒ farkl─▒ olan fakat ayn─▒ simgeyi kullanan iki akraba halk aras─▒ndaki ili┼čki merak edilip sorgulanmas─▒ isteniyor. Bu ├žok ├Ânemli bir farkt─▒r, Kafkas tarihi a├ž─▒s─▒ndan da ├žok ├Ânemlidir.

Bir klan─▒n armas─▒n─▒, akraba da olsa ba┼čka bir halk, neden bayra─č─▒nda simge olarak kullan─▒r? Bu normal bir ┼čey midir? Tarihte bu t├╝rden ├Ârnekler var m─▒d─▒r?

Antik d├╝┼č├╝n├╝┼čte ad sesle, sembol ┼čekille ayn─▒ kutsal ├Âz├╝ ifade etti─čine, klan ad─▒ ile sembol├╝nde klan─▒n soy mitine ili┼čkin mitolojik mesajlar gizlendi─čine g├Âre, ba┼čka bir klan─▒n simgesinin bayrak olarak kullan─▒lmas─▒n─▒ nas─▒l a├ž─▒klamak gerekir? (Bu soru ayn─▒ simgeyi kullanan AnadoluÔÇÖdaki Lukh/Lugga, Adige-Abaza ┼×aluk (Shalukh) klanlar─▒ i├žin de ge├žerlidir.)

Ve daha ├Ânemlisi, bu simgenin anlam─▒ nedir? Ne gibi bir ├Âzellik bu simgeyi bunca de─čerli hale getirmektedir? Yine ├Ânemli bir soru: Bu simgeyi ─░ngu┼člar m─▒ Maanlardan alm─▒┼čt─▒r, Maanlar m─▒ ─░ngu┼člardan?

├ľnemli bir soru daha: Abazaca bir adla, Aha-Maan (Grekle┼čmi┼č bi├žimiyle Ahameni┼č) ad─▒yla an─▒lan Pers kral soyunun ayn─▒ armay─▒ krali sembol olarak kullanmas─▒n─▒ nas─▒l a├ž─▒klamal─▒y─▒z?

Pers krallar─▒n─▒n sembol├╝

Sorular, sorular, sorular!..

Ayn─▒ sembol├╝n arkaik Anadolu halk─▒ Likyal─▒larda ve okyanusun ortas─▒ndaki Man Adas─▒ÔÇÖnda kullan─▒lmas─▒n─▒ nas─▒l a├ž─▒klamak gerekir? Bir ili┼čki var m─▒d─▒r, yoksa hepsi tesad├╝f m├╝d├╝r?

Likyal─▒lar─▒n Sembol├╝
Dary├╝sÔÇÖ├╝n Sembol├╝

G├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi yukar─▒daki bir c├╝mlelik sorunun, hi├ž de basit bir cevab─▒ yoktur. Yeterli bir ara┼čt─▒rma yapmadan bu sorulara cevap vermeye kalk─▒┼čmak do─čru olmaz. Kli┼čele┼čmi┼č bir cevap vermek de bilgi├žlik ya da kolayc─▒l─▒k olur ve bizi yanl─▒┼č sonu├žlara g├Ât├╝r├╝r.

Bu nedenle bu a┼čamada bu sorulara cevap veremeyece─čimi belirtiyor, konunun detayl─▒ bir ┼čekilde ara┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒ gerekli g├Âr├╝yorum. Fakat ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n kabul ettikleri baz─▒ ger├žekleri ve varsay─▒mlar─▒ belirtmeden ge├žmek de do─čru olmaz.

Kafkas Halklar─▒n─▒n Ortak K├Âkeni

Genetik ara┼čt─▒rmalar─▒n sonu├žlar─▒na g├Âre ├ža─čda┼č Kafkas halklar─▒n─▒n genetik k├Âkeni ayn─▒d─▒r. Yine ileri s├╝r├╝len ve b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de kabul g├Âren bir varsay─▒ma g├Âreyse, Bask halk─▒ ve ├ža─čda┼č Kafkas halklar─▒ ÔÇťKafkosoidÔÇŁ ─▒rk grubuna (Akdeniz ─▒rk─▒na) dahildir. ÔÇťKafkasoidÔÇŁ ─▒rk k─▒rk bin y─▒l ├Âncesinden itibaren Hindistan ile ─░spanya aras─▒ndaki sahalarda kesintisiz bir s├╝reklilik i├žerisinde ya┼čam─▒┼č, ayn─▒ genetik k├Âkenden gelen ancak binlerce y─▒ll─▒k s├╝rede anla┼č─▒lmaz olan akraba dilleri konu┼čmu┼čtur.

S├Âz├╝ uzatmadan s├Âylemek gerekirse, Maanlarla ─░ngu┼člar, ayn─▒ k├Âkenden gelen bir dili konu┼čtuklar─▒ gibi, ayn─▒ soydan gelen halklard─▒r. K├Âkenleri, k├╝lt├╝rleri ve ya┼čam bi├žimleri ayn─▒d─▒r. Tarih├Âncesi ├ža─člardan beri ayn─▒ co─črafi b├Âlgede ya┼čam─▒┼člar, ayn─▒ ├Âzellikleri ta┼č─▒yan tanr─▒lara tapm─▒┼člar, ayn─▒ kaderi ve ortak de─čerleri payla┼čm─▒┼člard─▒r. Bu iki halk─▒n (Ma─čanlar─▒n temsil etti─či Adige ve Abazalarla ─░ngu┼člar─▒n temsil etti─či Nakhlar ve Da─č─▒stanl─▒lar─▒n) iki ayr─▒ etnik gurup olarak ortaya ├ž─▒k─▒┼člar─▒ nispeten yenidir ve ├Âyle g├Âr├╝l├╝yor ki bu etnik olu┼čum Anadolu, Azerbaycan, Kuzey Mezopotamya ve Kuzey Suriye co─črafyas─▒nda zaman─▒m─▒zdan 5-6 bin y─▒l ├Ânce ger├žekle┼čmeye ba┼člam─▒┼čt─▒r. ├çe├žen-─░ngu┼č-Da─č─▒stan dil gurubuyla ili┼čkilendirilen Hurri dili; Adige-Abaza-Pakh dil gurubuyla ili┼čkilendirilen Hatti dili bu olu┼čuma denk d├╝┼čmektedir.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Kafkasya'da Hunlar
Maanlar─▒n AbhazyaÔÇÖdaki armas─▒

Yine de yukar─▒da yap─▒lan saptamalar, Maan klan simgesinin ─░ngu┼č Bayra─č─▒ÔÇÖnda neden yer ald─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klamaz; ├ž├╝nk├╝ Maanlar bir klan ─░ngu┼člar bir kabiledir ve simge de k├Âkende klana aittir. Hi├žbir klan simgesi de ├Âyle rasgele al─▒nmaz, al─▒namaz. ┬áRobert OlorenshawÔÇÖ─▒n da belirtti─či gibi, ÔÇťhi├žbir kimse bir sembol uydurup ona zorla bir anlam y├╝kleyemez.ÔÇŁ Sembollerin anlamlar─▒ tarihsel s├╝re├ž i├žerisinde k├╝lt├╝rel olarak ├╝retilir; bu ├╝retimde ├Âzellikle iki k├╝lt├╝rel kaynak, mitoloji ve din ├Ânemli rol oynar.

Bir kabileyi olu┼čturan her klan─▒n farkl─▒ bir sembol├╝ (i┼čareti, damgas─▒, simgesi) bulunmaktad─▒r. ┬áK├╝lt├╝rel mirastan kaynaklanan semboller mitik anlamlarla y├╝kl├╝d├╝r. Bir klan─▒n sembol├╝n├╝n bir kabilenin bayra─č─▒nda yer alabilmesi i├žinse, ad─▒ ge├žen klan─▒n kabile ya┼čam─▒nda ├žok ├Ânemli bir siyasal rol├╝n├╝n olmas─▒ gerekir. B├Âyle bir rol├╝ olmayan klan─▒n sembol├╝ kabile sembol├╝ d├╝zeyine asla y├╝kselemez.

Semboller farkl─▒ tarihsel zamanlarda farkl─▒ mitik anlamlarla y├╝kl├╝ olduklar─▒ndan sembol├╝n hangi tarihten itibaren hangi gerek├želerle bayrakla┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒n─▒n da b├╝y├╝k ├Ânemi bulunmaktad─▒r.

├ľzetle s├Âylemek gerekirse, ele ald─▒─č─▒m─▒z konunun a├ž─▒kl─▒─ča kavu┼čturulabilmesi i├žin ─░ngu┼č kabilesinin etnik olu┼čum tarihinin, bu olu┼čumu ger├žekle┼čtiren klanlar─▒n sosyal yap─▒lar─▒n─▒n, k├╝lt├╝rlerinin ve ya┼čam bi├žimlerinin, ili┼čkide bulundu─ču di─čer etnik gruplarla ili┼čkilerinin, tarihsel bir s├╝re├ž i├žerisinde incelenmesi bir zorunluluktur.

Bu saptamalardan sonra sorunun ikinci b├Âl├╝m├╝ne, ÔÇťMan Adas─▒ ve KafkasyaÔÇŁ adl─▒ yaz─▒m─▒zla ilgili a├ž─▒klama ve de─čerlendirmelere ge├žebiliriz.

Man Adas─▒ va Kafkasya Yaz─▒s─▒yla ─░lgili A├ž─▒klamalar

ÔÇťMan Adas─▒ ve KafkasyaÔÇŁ adl─▒ ilkyaz─▒m─▒zda da belirtildi─či gibi, ele ald─▒─č─▒m─▒z konu ├žok kapsaml─▒d─▒r, detayl─▒ bir ara┼čt─▒rma y─▒llar─▒ al─▒r, bir gazete yaz─▒s─▒n─▒n boyutlar─▒n─▒ da ├žok a┼čar. Konu gazetede, gazetenin ve yazar─▒n m├╝tevaz─▒ olanaklar─▒yla ├žok genel bir ┼čekilde ve y├╝zeysel olarak ele al─▒nm─▒┼čt─▒r. Gazete makalesinin olanaklar─▒ s─▒n─▒rl─▒ oldu─čundan istenildi─či halde pek ├žok ba─člant─▒ kurulamam─▒┼č, bir se├žme yapmak durumunda kal─▒nm─▒┼čt─▒r.

Yaz─▒, olanaklar─▒n elverdi─či ├Âl├ž├╝de dar bir okur ├žemberinde ilgi uyand─▒rmak, konuya ilgi duyan ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n ilgisini ├žekmek ve konunun tart─▒┼č─▒lmas─▒n─▒ sa─člamak amac─▒yla yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Daha ileri bir iddias─▒ bulunmamaktad─▒r, amac─▒n─▒ a┼čan bir anlam─▒n da y├╝klenmemesi gerekir.

Dikkat edilmesi gereken di─čer bir husus da yaz─▒n─▒n ├Ânc├╝ niteli─čidir.

Bu konuyu biraz daha a├žacak olursak, ┼čimdiye kadar, Ege ve GiritÔÇÖin arkaik halklar─▒yla ─░rlandaÔÇÖn─▒n arkaik halklar─▒ aras─▒nda bir ba─č kurulsa da ayn─▒ ba─člant─▒ M─▒s─▒rÔÇÖ─▒n ilk firavun soyu Aha-Manlar; Pers kral soyu Aha-Manlar ve LidyaÔÇÖn─▒n mitik atas─▒ Manes aras─▒nda kurulmam─▒┼čt─▒r.┬á B├Âyle bir g├Âr├╝┼č ilk kez bu ├žal─▒┼čmayla g├╝ndeme ta┼č─▒nmaktad─▒r. Ayr─▒ca bu ├žal─▒┼čmada, ad─▒ ge├žen halklar ve Man AdaÔÇÖs─▒n─▒n arkaik halk─▒yla, ├ža─č─▒m─▒zda ÔÇťMaanÔÇŁ ad─▒n─▒ ta┼č─▒yarak ya┼čayan Abaza klan─▒ aras─▒nda bir ba─člant─▒ olup olmad─▒─č─▒ sorgulanmaya ├žal─▒┼č─▒lmaktad─▒r.

Demem o ki, yaz─▒, ├Ânc├╝ ├žal─▒┼čma oldu─čundan, ├Ânc├╝ ├žal─▒┼čman─▒n ka├ž─▒n─▒lmaz eksikliklerini de mutlaka ta┼č─▒yacakt─▒r. Ancak bu t├╝rden eksiklikler ├Âze ili┼čkin eksiklikler de─čil, tart─▒┼č─▒larak giderilecek eksikliklerdir. Di─čer deyi┼čle bir ├žal─▒┼čmada bu t├╝rden eksiklikler de bulunsa savunulan g├Âr├╝┼č do─čru olabilir.┬á O nedenle bu eksikliklerden ├ž─▒karabilece─čimiz tek sonu├ž, g├Âr├╝┼č├╝n yanl─▒┼čl─▒─č─▒ de─čil, yeterince ara┼čt─▒rma yap─▒lmad─▒─č─▒ olmal─▒d─▒r.

Ad─▒ ge├žen yaz─▒y─▒ bu ba─člamlar─▒yla tekrar de─čerlendirdi─čimde, ili┼čkileri g├Âsteren yeterli belgelerin sunuldu─čunu g├╝venle s├Âyleyebiliyor, daha ├žok ara┼čt─▒rma yapman─▒n da ├Ân├╝m├╝zde en ├Ânemli g├Ârev olarak durdu─čunu belirtmek istiyorum.

Merak, Varsay─▒m ve Sorgulama

Merak, insan─▒n soylu bir ├Âzelli─čidir. Bilim meraktan do─čdu, tarih bilimi de ├Âyle.

─░nsanlar do─čalar─▒ gere─či merak eder, her ┼čeyi bilmek, tan─▒mak isterler. Bir toplum sorular sordu─ču, sorular─▒na cevap bulmak i├žin ara┼čt─▒rma yapt─▒─č─▒ ├Âl├ž├╝de ilerler ve geli┼čir; insanl─▒─č─▒n yaratt─▒─č─▒ uygarl─▒─ča katk─▒da bulunur.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti (1917-1920)

Ancak do─čru cevaplara ula┼čmak pek de kolay de─čildir. Tarih alan─▒nda, ├Âzellikle de tarih├Âncesi d├Ânemde daha zordur bu. ┬á├ç├╝nk├╝ tarih├Âncesi d├Ânemde ya┼čayan eski halklara ili┼čkin belge ya ├žok az ya da hi├ž yoktur. Bu nedenle bu alandaki pek ├žok soruya herkesin kabul edebilece─či bir cevap verilememekte, olu┼čan bo┼čluklarsa tarih├žinin do─čru oldu─čunu kabul etti─či yarg─▒larla (kuramlar ve varsay─▒mlarla) doldurulmaktad─▒r. Ba┼čka deyi┼čle tarih alan─▒ndaki bilgiler, olgusal oldu─ču kadar yarg─▒sald─▒r; kesin do─črular de─čil tarih├žinin do─čru oldu─čunu d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ g├Âr├╝┼člerdir. ┬á(Carr, s.14-21)

Tarih├žinin (ara┼čt─▒rmac─▒n─▒n) ileri s├╝rd├╝─č├╝ bu g├Âr├╝┼člerin t├╝mden yarars─▒z oldu─ču da s├Âylenemez elbet. Bu g├Âr├╝┼čler (kuramlar, varsay─▒mlar ve genellemeler), kesin do─črular de─čilse de belgelere dayanan akla uygun ve mant─▒kl─▒ a├ž─▒klamalard─▒r. Bilim adamlar─▒n─▒n k─▒l─▒ k─▒rk yararak ileri s├╝rd├╝─č├╝ de─čerli g├Âr├╝┼člerdir. Bu nedenle de do─čru olma olas─▒l─▒klar─▒ ├žok fazlad─▒r. Bunlar bilimsel d├╝┼č├╝nmememize yol a├žarlar ve bir bo┼člu─ču doldururlar. Bu bak─▒mdan da daha iyi a├ž─▒klama yap─▒lamad─▒─č─▒ s├╝rece ge├žerliliklerini s├╝rd├╝r├╝rler. Yine de bu t├╝rden bilgilerin kesin do─črular olmad─▒klar─▒n─▒n unutulmamas─▒, yeni belge ve ke┼čifler do─črultusunda g├Âzden ge├žirilmesi gerekir.

Ad─▒ ge├žen ├žal─▒┼čman─▒n bu ba─člamda da de─čerlendirilmesinin gerekli oldu─čunu belirttikten sonra, kan─▒tlar─▒m─▒z─▒n sa─člaml─▒─č─▒n─▒n daha iyi anla┼č─▒labilmesi i├žin temel bilgi kaynaklar─▒m─▒zla ilgili baz─▒ a├ž─▒klamalar yapmak istiyorum.

├çal─▒┼čman─▒n Temel Bilgi Kaynaklar─▒

ÔÇťMan Adas─▒ ve KafkasyaÔÇŁ adl─▒ yaz─▒da iki temel bilgi kayna─č─▒ bulunmaktad─▒r: belgesel kan─▒tlar ve bu kan─▒tlar─▒ de─čerlendiren bilim adamlar─▒n─▒n yorumlar─▒.

A┼ča─č─▒da da g├Âr├╝lece─či gibi Man/Maan halk─▒yla ilgili sundu─čumuz belgesel kan─▒tlar,┬á kimsenin itiraz etmedi─či ve edemedi─či sa─člam tarihsel ger├žekliklerdir.┬á Bunlar en eski yaz─▒tlarda okunmu┼čtur ve kimse de do─črulu─čundan ┼č├╝phe etmemektedir. Bunu ├Ânemle kaydettikten sonra bu belgelerde kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m─▒z ÔÇťMaganÔÇŁ ├╝lkesiyle ilgili yorumlara geliyoruz. Ayn─▒ ┼čekilde M─▒s─▒rÔÇÖda g├Âr├╝len ÔÇťAha-ManÔÇŁ ad─▒yla GiritÔÇÖte g├Âr├╝len Minos ad─▒ aras─▒ndaki ili┼čkilendirme de bilim adamlar─▒n─▒n eldeki belgelere g├Âre gerek├želendirerek yapt─▒klar─▒ bir yorumdur. Bu yorumlar─▒ ve gerek├želeri sorgulamak herkesin hakk─▒d─▒r ve bunun yap─▒lmas─▒ndan daha do─čal bir ┼čey yoktur. ├ç├╝nk├╝ bu sorgulamalar─▒ yapmadan ger├že─če ula┼čmam─▒z m├╝mk├╝n de─čildir.

Yaz─▒da Abaza halk─▒yla ilgili taraf─▒m─▒zdan sunulan bilgileri de yukar─▒da belirtilen ├žer├ževede de─čerlendirmek gerekir. Bunlardan da baz─▒lar─▒ tarihsel ger├žeklikler (ya da belgesel kan─▒tlar), baz─▒lar─▒ da yorumdur.

Belgesel Kan─▒tlar

Ad─▒ ge├žen yaz─▒daki bilgi kaynaklar─▒n─▒ bu ┼čekilde s─▒n─▒fland─▒rd─▒ktan sonra, yaz─▒y─▒ okuyan okurlara hat─▒rlatma yapmak, okumayan ve okumak olana─č─▒ da olmayanlara da kolayl─▒k sa─člamak i├žin yaz─▒daki belgesel kan─▒tlar─▒ ├Âzetlemek istiyorum:

* S├╝mer belgelerinde ÔÇťMaganÔÇŁ ad─▒yla an─▒lan bir halk bulunmaktad─▒r.

* M─▒s─▒rÔÇÖ─▒ birle┼čtiren ilk Firavun soyu Aha-Man ya da Man-Aha olarak an─▒lmaktad─▒r.

*Aha-Man klan─▒n─▒n M─▒s─▒rÔÇÖda g├Âr├╝ld├╝─č├╝ d├Ânemde, M─▒s─▒r ├╝lkesinde yerli k├Âkeni olmayan arkeolojik ve k├╝lt├╝rel de─či┼čmeler g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

* Asur tabletlerinde Mana/Mannai adl─▒ bir halk Urmiye G├Âl├╝ civar─▒nda ya┼čayan bir halk olarak kay─▒tlara ge├žmektedir.

*  Pers kral soyu da Aha-Man/Aha-Maan adını kullanmaktadır.

*┬á Mitik kaynaklara g├Âre ÔÇťMinosÔÇŁ adl─▒ biri GiritÔÇÖin efsanevi kral─▒d─▒r.

* Yine mitik kaynaklara g├Âre Lidyal─▒lar─▒n ilk kral soyu ManesÔÇÖin ├žocuklar─▒d─▒r. Bu nedenle Lidyal─▒lar HomerosÔÇÖta ÔÇťMeonÔÇŁ ad─▒yla an─▒l─▒r.

* Arkaik Anadolu inanc─▒nda Lidya ve Frigya halklar─▒n─▒n tapt─▒─č─▒ Men/Meen adl─▒ bir tanr─▒ bulunmaktad─▒r. Bu tanr─▒ Lidyal─▒lar─▒n mitik atas─▒ ManesÔÇÖle bir tutulur.

* Antik kaynaklara g├Âre ManesÔÇÖin Kotys (Khot) ve Atys (Ati) adl─▒ iki o─člu vard─▒r. KotysÔÇÖin Asias (Asya, A┼čuva) adl─▒ bir o─člu bulunmaktad─▒r. AtysÔÇÖin ise, Kar, Lydos, Misos (M─▒┼ča, Masa) ve Tyrsenos (Etr├╝sk) adlar─▒n─▒ ta┼č─▒yan d├Ârt o─člu vard─▒r.

* G├╝neybat─▒ AnadoluÔÇÖdaki bir halk Hitit kaynaklar─▒nda Lugga/Luka olarak an─▒lmaktad─▒r. Mitolojik kaynaklara g├Âre bu halk Girit k├Âkenlidir. Herodotos bu halk─▒n kendisini ÔÇťTarmilÔÇŁ olarak adland─▒rd─▒─č─▒n─▒ belirtmektedir.

* Hititler d├Âneminde bat─▒ AnadoluÔÇÖda A┼×UVA adl─▒ bir devlet bulunmaktad─▒r.

* Mitolojide Rodos adas─▒, ay tanr─▒├žas─▒ Danae ve Kafkas g├╝ne┼č tanr─▒s─▒ HeliosÔÇÖun adas─▒d─▒r. Danae, bir Pelasg tanr─▒├žas─▒d─▒r. Danao halk─▒n─▒n anas─▒d─▒r. Ayn─▒ tanr─▒├ža ÔÇťDana/DanuÔÇŁ ad─▒yla ─░rlandaÔÇÖda da g├Âr├╝lmektedir. Orada da Danan kabilesinin mitolojik atas─▒d─▒r.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Bat─▒ ve G├╝ney AnadoluÔÇÖnun arkaik halklar─▒

* ─░rlandaÔÇÖn─▒n mitolojik tanr─▒lar─▒ndan biri Manannan Mac Lir ad─▒n─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Bu tanr─▒ deniz tanr─▒s─▒ LirÔÇÖin o─čludur. Deniz ve bereket tanr─▒s─▒d─▒r. Man Adas─▒na ad─▒n─▒ vermi┼čtir ve orada Mannan ad─▒yla bilinir. ─░rlanda ve Man Adas─▒ denizcilerinin koruyucusudur.

Yukar─▒daki belgesel kan─▒tlara benim ekledi─čim ve ekleyece─čim belgesel kan─▒tlar da ┼čunlard─▒r:

  • Bir Abaza a┼čiretinin Abaza dilindeki tarihsel ad─▒ A┼×UVAÔÇÖd─▒r.
  • Bir Abaza soyu Maan olarak an─▒lmaktad─▒r.
  • ÔÇťAha/ah─▒/ahÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝ Abaza dilinde ÔÇťasil, prensÔÇŁ anlam─▒na gelmektedir.
  • Abaza dilinde ÔÇťmaÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝ ÔÇťh├ókim, egemen, g├╝├žl├╝ÔÇŁ; ÔÇťna/anÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝ ise ÔÇťanneÔÇŁ anlam─▒na gelmektedir.
  • ÔÇťLukh/L─▒kh/ L├╝khÔÇŁ adl─▒ bir klan Abaza ve Adigelerin aras─▒nda ya┼čamaktad─▒r.
  • Abazalar─▒n aras─▒nda ya┼čayan ÔÇťDarmil/TarmilÔÇŁ adl─▒ bir klan bulunmaktad─▒r.
  • ÔÇťKar,┬á Dan/Danu, Masa, M─▒┼ča, Maz, Sid, ┼×─▒d, A┼č, Koth, Jankoth, A┼čkoth, D─▒┼č, D─▒┼čaÔÇŁ adl─▒ klanlar da Abaza ve Adigelerin aras─▒nda ya┼čamaktad─▒r.
  • ─░rlandaÔÇÖda g├Âr├╝len ana tanr─▒├ža Danu (Dana), sava┼č tanr─▒├žas─▒ Morrigan, tanr─▒├ža Macha, g├╝ne┼č tanr─▒s─▒ Lugh, ┬áNemed halk─▒n─▒n mitolojik atas─▒ NemedÔÇÖin adlar─▒ Abaza diliyle a├ž─▒klanabilmektedir.
  • ─░rlandaÔÇÖdaki ÔÇťMagogÔÇŁ halk─▒ ve dilinden de s├Âz etmemiz gerekir. Bu halk ayn─▒ adla (Goga klan─▒) Abazalarda da g├Âr├╝l├╝r.

Sonu├ž┬á┬á┬á┬á┬á┬á

Ele ald─▒─č─▒m─▒z konu, devasa bir konudur. Konuyu baz─▒ y├Ânleriyle ele al─▒p a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čsak da tamam─▒n─▒ ele alamad─▒k, ancak baz─▒ temel y├Ânlere dikkat ├žekebildik. Esasen konu arkeoloji, etnoloji, antropoloji, sosyal antropoloji, sosyoloji, dinler tarihi ve mitoloji gibi pek ├žok bilim alan─▒n─▒ ilgilendirmektedir. Bu y├Ân├╝yle bir yazar─▒n ├╝stesinden gelebilece─či bir konu da de─čildir. Bu yaz─▒da konunun genel bir foto─čraf─▒n─▒ ├žekmekten ba┼čka bir ┼čey yapmad─▒k.

Bu foto─čraf─▒n da ├žok ├Ânemli oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum. ├ç├╝nk├╝ ├že┼čitli disiplinlerden ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒n sa─člam belgeleri ve mant─▒kl─▒ yorumlar─▒ sunulmu┼čtur.

Bu belgelerden de anla┼č─▒laca─č─▒ gibi arkaik Ortado─ču ve Kafkasya ile ─░rlandaÔÇÖn─▒n en eski halk─▒n─▒n k├╝lt├╝rel ├Âzellikleri b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de benze┼čmektedir. Eski ─░rlanda k├╝lt├╝r├╝n├╝n Ana tanr─▒├žas─▒ Dana/Danu Akdeniz Ana tanr─▒├žas─▒n─▒n klasik ├Âzelliklerini ta┼č─▒d─▒─č─▒ gibi ad─▒ da Do─ču Akdeniz kaynakl─▒d─▒r. ─░rlandaÔÇÖda g├Âr├╝len ve yukar─▒da adlar─▒ say─▒lan mitolojik fig├╝rlerin tamam─▒ da yine Do─ču Akdeniz, Girit ve EgeÔÇÖde g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. Ayn─▒ adlar KafkasyaÔÇÖda da halen ya┼čat─▒lmakta ve ├žo─čunlu─ču ├ža─čda┼č Kafkas dilleriyle a├ž─▒klanabilmektedir.

Yukar─▒da sayd─▒─č─▒m─▒z ili┼čkilerin nas─▒l a├ž─▒klanmas─▒ gerekti─či konusunda bir yorum yapmayaca─č─▒m. ─░li┼čkileri de─čerlendirip sonu├ž ├ž─▒karmak size kal─▒yor. ┬áDo─čru sonu├žlara ula┼čaca─č─▒n─▒zdan hi├ž ┼č├╝phe etmiyorum.

Kaynak├ža

  • David A. Leeming, AÔÇÖdan ZÔÇÖye D├╝nya Mitolojisi, Say yay., 2017, ─░st.
  • ├ľmer B├╝y├╝ka, Abhaz Mitolojisi Ana├ž m─▒? 1971, ─░st.
  • Joseph Campbell, Bat─▒ Mitolojisi, ├çev; Kudret Emiro─člu, ─░mge yay., 1992, Ank.
  • Joseph Campbell, Yarat─▒c─▒ Mitoloji, ├çev: Kudret Emiro─člu, ─░mge yay., 1994, Ank.
  • Jean Bottero, Mezopotamya, ├çev: M.E. ├ľzcan, A. Er, Dost, 2003, Ank.
  • Antony D. Smith, Uluslar─▒n Etnik K├Âkeni, ├çev:, S. Bayramo─člu, H.Kendir, Dost, Ank.
  • N.Kramer, Tarih S├╝merÔÇÖde Ba┼člar, ├çev: M.─░. ├ç─▒─č, TTK, 1990, Ank.
  • Pierre Grimal, Mitoloji S├Âzl├╝─č├╝, Kabalc─▒ Yay─▒nevi, 2007, ─░st.
  • R. Olorenshaw, N. Gardin; Larousse Semboller S├Âzl├╝─č├╝, Bilge K├╝lt├╝r Sanat, 2017, ─░st.

Toplam Okuma: 839 , Bug├╝n: 3 

Ya─čan ├ťM─░T

Ya─čan ├ťM─░T

Sivas, ┼×ark─▒┼člaÔÇÖda do─čdu. Gazi E─čitim Fak├╝ltesi E─čitim Bilimleri B├Âl├╝m├╝ mezunudur. ├çe┼čitli illerde ├Â─čretmen ve ilk├Â─čretim M├╝fetti┼či olarak g├Ârev yapt─▒ktan sonra emekli olmu┼čtur. Ders kitab─▒ ve yard─▒mc─▒ ders kitab─▒ yazar─▒d─▒r. ├çocuk edebiyat├ž─▒s─▒d─▒r. ├çe┼čitli yay─▒nevlerince yay─▒nlanm─▒┼č ├žocuk kitaplar─▒ bulunmaktad─▒r. Jineps gazetesinde ilk├ža─č tarihi ├╝zerine ara┼čt─▒rma yaz─▒lar─▒ yay─▒nlanmaktad─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Osmanlılarda İskân Politikası ve Çerkesler

Osmanlılarda İskân Politikası ve Çerkesler

29 Kas─▒m 2020, Osmanl─▒larda ─░sk├ón Politikas─▒ ve ├çerkesler i├žin yorumlar kapal─▒
├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel

├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel

28 Kas─▒m 2020, ├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel i├žin yorumlar kapal─▒
Pisidia Antiokheia Kaz─▒s─▒ÔÇÖnda 2020 Mesaisi Tamam

Pisidia Antiokheia Kaz─▒s─▒ÔÇÖnda 2020 Mesaisi Tamam

28 Kas─▒m 2020, Pisidia Antiokheia Kaz─▒s─▒ÔÇÖnda 2020 Mesaisi Tamam i├žin yorumlar kapal─▒
Osman G├óz├«ÔÇÖnin 700/1300-1301ÔÇÖde Yeni┼čehirÔÇÖde Bast─▒rd─▒─č─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Sikkesi

Osman G├óz├«ÔÇÖnin 700/1300-1301ÔÇÖde Yeni┼čehirÔÇÖde Bast─▒rd─▒─č─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Sikkesi

23 Kas─▒m 2020, Osman G├óz├«ÔÇÖnin 700/1300-1301ÔÇÖde Yeni┼čehirÔÇÖde Bast─▒rd─▒─č─▒ ├ť├ž├╝nc├╝ Sikkesi i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒larÔÇÖda ─░htisab Kurumunun Men┼čei, Geli┼čimi ve Orhan G├óz├«ÔÇÖnin BursaÔÇÖda ├ç─▒kard─▒─č─▒ ─░lk ÔÇť─░htisab ߪ▓anunnamesiÔÇŁ

Osmanl─▒larÔÇÖda ─░htisab Kurumunun Men┼čei, Geli┼čimi ve Orhan G├óz├«ÔÇÖnin BursaÔÇÖda ├ç─▒kard─▒─č─▒ ─░lk ÔÇť─░htisab ߪ▓anunnamesiÔÇŁ

23 Kas─▒m 2020, Osmanl─▒larÔÇÖda ─░htisab Kurumunun Men┼čei, Geli┼čimi ve Orhan G├óz├«ÔÇÖnin BursaÔÇÖda ├ç─▒kard─▒─č─▒ ─░lk ÔÇť─░htisab ߪ▓anunnamesiÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Sosyal Dayan─▒┼čma

Bursa’da Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Sosyal Dayan─▒┼čma

15 Kas─▒m 2020, Bursa’da Ge├žmi┼čten G├╝n├╝m├╝ze Sosyal Dayan─▒┼čma i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’da ┼×arap├ž─▒l─▒k: Misi K├Ây├╝ ve ┼×araplar─▒

Bursa’da ┼×arap├ž─▒l─▒k: Misi K├Ây├╝ ve ┼×araplar─▒

15 Kas─▒m 2020, Bursa’da ┼×arap├ž─▒l─▒k: Misi K├Ây├╝ ve ┼×araplar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Bel├žikaÔÇÖn─▒n T├╝rk K├Ây├╝ÔÇÖnde muhte┼čem festival

Bel├žikaÔÇÖn─▒n T├╝rk K├Ây├╝ÔÇÖnde muhte┼čem festival

15 Kas─▒m 2020, Bel├žikaÔÇÖn─▒n T├╝rk K├Ây├╝ÔÇÖnde muhte┼čem festival i├žin yorumlar kapal─▒
Dr. Halil At─▒lgan’─▒n kitab─▒: Bodrum H├ókimi

Dr. Halil At─▒lgan’─▒n kitab─▒: Bodrum H├ókimi

15 Kas─▒m 2020, Dr. Halil At─▒lgan’─▒n kitab─▒: Bodrum H├ókimi i├žin yorumlar kapal─▒
├çocuklu─čumda Uluabat ve Ulubat G├Âl├╝

├çocuklu─čumda Uluabat ve Ulubat G├Âl├╝

15 Kas─▒m 2020, ├çocuklu─čumda Uluabat ve Ulubat G├Âl├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č

├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č

9 Kas─▒m 2020, ├ç├Âl Yemen’de Can Verenler – Biri Memet Biri Memi┼č i├žin yorumlar kapal─▒
Kuzey KafkasyaÔÇÖda Macar ┼×ehri

Kuzey KafkasyaÔÇÖda Macar ┼×ehri

9 Kas─▒m 2020, Kuzey KafkasyaÔÇÖda Macar ┼×ehri i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale’de ─░stanbul’u Kurtarmak

├çanakkale’de ─░stanbul’u Kurtarmak

9 Kas─▒m 2020, ├çanakkale’de ─░stanbul’u Kurtarmak i├žin yorumlar kapal─▒
Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Çelik Palas

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve Çelik Palas

9 Kas─▒m 2020, Gazi Mustafa Kemal Atat├╝rk ve ├çelik Palas i├žin yorumlar kapal─▒
Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin ┼×iir ile B├╝t├╝nle┼čmesi

Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin ┼×iir ile B├╝t├╝nle┼čmesi

9 Kas─▒m 2020, Yerel Dinamiklerde Halk Ezgilerimizin ┼×iir ile B├╝t├╝nle┼čmesi i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler

D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler

1 Kas─▒m 2020, D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler i├žin yorumlar kapal─▒
─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ D├╝─č├╝n Gelene─či

─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ D├╝─č├╝n Gelene─či

1 Kas─▒m 2020, ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ D├╝─č├╝n Gelene─či i├žin yorumlar kapal─▒
Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒

Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒

1 Kas─▒m 2020, Milli M├╝cadele’de Giresun G├Ân├╝ll├╝ Alaylar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toros T├╝rkmenleri ve K─▒rt─▒ll─▒ Felte┼č Dede

Toros T├╝rkmenleri ve K─▒rt─▒ll─▒ Felte┼č Dede

1 Kas─▒m 2020, Toros T├╝rkmenleri ve K─▒rt─▒ll─▒ Felte┼č Dede i├žin yorumlar kapal─▒
B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču

29 Ekim 2020, B─░ZANS OYUNLARI – B─░R SANAY─░ CASUSLU─×U H─░K├éYES─░: ─░pe─čin ─░stanbul Yolculu─ču i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar