Nevin BALTA
Nevin  BALTA
─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒
  • 23 Mart 2020 Pazartesi
  • +
  • -

─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgali: 13 Kas─▒m 1918-16 Mart 1920

I.D├╝nya Sava┼č─▒’n─▒n Orta Do─ču’daki sorunlara son vermesi beklenirken Bat─▒l─▒ devletlerin m├╝cadelesine sahne olmu┼čtu. ─░ngiltere I. D├╝nya Sava┼č─▒’nda Arap Yar─▒madas─▒, Suriye ve Irak’ta sava┼č─▒n b├╝t├╝n y├╝k├╝n├╝ ├žekti─či iddias─▒ ile G├╝neydo─ču Anadolu’yu i┼čgal etmi┼čti. Ba┼čbakan Lloyd George, ─░ngiltere’nin ├çukurova ve G├╝neydo─ču Anadolu’yu i┼čgalini, I. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖnda asker├« ba┼čar─▒lar─▒n─▒n bir sonucu olarak g├Âr├╝yordu. Fransa ise bu b├Âlge ile ge├žmi┼čte tarih├« ba─člar─▒ bulundu─ču ve gizli Sykes Picot Antla┼čmas─▒ÔÇÖnda ├çukurova ve G├╝neydo─ču Anadolu’nun kendilerine ayr─▒ld─▒─č─▒ gerek├žesiyle b├Âlgeyi i┼čgal etmi┼čti. Fransa, Osmanl─▒ DevletiÔÇÖnde kar┼č─▒ ├ž─▒k─▒lamayacak haklar─▒ oldu─čunu, tarihi antla┼čmalara dayanan haklar─▒n─▒n Suriye, Filistin, L├╝bnan ve ├çukurovaÔÇÖy─▒ i├žine ald─▒─č─▒n─▒ belirtmekteydi. B├╝t├╝n bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra her iki devlet b├Âlgedeki i┼čgallerine sebep olarak Mondros M├╝tarekesi’nin 7. maddesini g├Âsteriyordu.

Mondros M├╝tarekesiÔÇÖnin 7. Maddesine dayanarak i┼čgalleri ba┼člatan ─░tilaf Devletleri i┼čgal g├╝├žleri, AnadoluÔÇÖyu rahat ele ge├žirebilmek i├žin, Osmanl─▒ Padi┼čah─▒n─▒ ve y├Ânetimi kontrol alt─▒na almak istemi┼č, bu ama├žla ├Ânce ba┼čkent ─░stanbulÔÇÖu i┼čgal etmi┼čti. Emperyalistler, Mondros Ate┼čkes Antla┼čmas─▒ndan bir hafta sonra ─░stanbulÔÇÖa ayak basm─▒┼člard─▒.

─░tilaf Devletleri, Mondros Ate┼čkes Antla┼čmas─▒ÔÇÖna dayanarak, 6-12 Kas─▒m 1918 tarihleri aras─▒nda ├çanakkale Bo─čaz─▒ istihk├ómlar─▒na el koydular.

7 Kas─▒m 1918ÔÇÖde d├Ârt ─░ngiliz subay─▒ndan olu┼čan bir heyet Basra torpidosuyla ─░stanbulÔÇÖa gelmi┼čtir. Bunlar─▒, baz─▒ memurlar ve ÔÇť Ya┼čas─▒n ─░tilaf’1 diye ba─č─▒ran Ermeni ve Rumlar kar┼č─▒lam─▒┼čt─▒r. H├╝k├╝met de bu ├Ânc├╝ i┼čgalciler i├žin Pera Palas ve Tokatlayan OtelleriÔÇÖnde 80 oda kiralam─▒┼čt─▒r.

8 Kas─▒m 1918ÔÇÖde de d├Ârt Frans─▒z subay─▒ndan olu┼čan bir heyet Arian adl─▒ bir gemiyle Galata R─▒ht─▒m─▒ÔÇÖna ├ž─▒k─▒p yaya olarak Beyo─čluÔÇÖndaki Frans─▒z El├žili─čiÔÇÖne gitmi┼čtir. Bu subaylar─▒ Beyo─člu sokaklar─▒ndaki ge├ži┼čleri s─▒ras─▒nda az─▒nl─▒klar sevin├ž g├Âsterileriyle selamlam─▒┼člard─▒:

ÔÇťArianÔÇÖ─▒n Galata R─▒ht─▒m─▒ÔÇÖna yana┼čmas─▒ ve gemiden ├ž─▒kan d├Ârt Frans─▒z subay─▒n─▒n yaya olarak Beyo─čluÔÇÖndaki sefarete kadar gitmeleri, Galata’dan Beyo─čluÔÇÖna kadar t├╝m sokaklar─▒n binlerce ─░stanbullu Rum, Ermeni, Yahudi ve Lavantan ile baz─▒ i┼čbirlik├ži T├╝rklerce doldurulmas─▒na, ÔÇśYa┼čas─▒n Fransa! Ya┼čas─▒n H├╝rriyet!ÔÇÖ diye ba─čr─▒┼čmalar─▒na ve alk─▒┼č tutmalar─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r. Frans─▒z subaylar─▒na ├ži├žekler verilmi┼č, boyunlar─▒na sar─▒l─▒p a─člayanlar olmu┼č, ardlar─▒nda da korkun├ž bir kalabal─▒k birikmi┼čtir.ÔÇŁ

─░┼čgalcilere sempatik g├Âr├╝nmek isteyen i┼čbirlik├žiler ve ayr─▒l─▒k├ž─▒ unsurlar Galata R─▒ht─▒m─▒, Tophane, Y├╝ksek Kald─▒r─▒m, Beyo─člu Caddesi ve yan sokaklar─▒ ─░ngiliz ve Frans─▒z bayraklar─▒yla donatm─▒┼člard─▒.

─░stanbulÔÇÖa ├ç─▒kan ─░┼čgalci ─░ngilizler ve Bo─čazÔÇÖda Demirli ─░┼čgal Donanmas─▒

10 Kas─▒m 1918ÔÇÖde ise iki ─░ngiliz, bir Frans─▒z generali birlikte ─░stanbulÔÇÖa gelmi┼čtir. 12 Kas─▒m 1918ÔÇÖde bir Frans─▒z Tugay─▒ ─░stanbulÔÇÖa girmi┼čti.

13 Kas─▒m 1918ÔÇÖde 22 ─░ngiliz, 12 Frans─▒z, 17 ─░talyan, 4 Yunan gemisi ve 6 denizalt─▒dan olu┼čan 61 par├žal─▒k ─░tilaf donanmas─▒ Bo─čazÔÇÖa girerek ─░stanbulÔÇÖu i┼čgal etmi┼čtir. 15 Kas─▒mÔÇÖda bu donanmadaki gemilerin say─▒s─▒ 167ÔÇÖye ├ž─▒km─▒┼čt─▒.

Bu i┼čgal donanmas─▒ndan ─░stanbulÔÇÖa 3500 ki┼čilik bir kuvvet ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č ve ┼čehrin de─či┼čik yerlerine konu┼čland─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu i┼čgalci kuvvetin 1500 kadar─▒ ─░ngiliz, 540ÔÇÖ─▒ Frans─▒z, 470ÔÇÖi ─░talyan ordusuna mensuptu. Bu 3500 ki┼čilik kuvvetin, 1500ÔÇÖ├╝ Rumeli Kava─č─▒, Yenimahalle, B├╝y├╝kdereÔÇÖden BebekÔÇÖe kadar olan b├Âlgeye yerle┼čtirilirken, 2000ÔÇÖi Beyo─čluÔÇÖna yerle┼čtirilmi┼čtir. ─░┼čgalci birliklerin k─▒┼čla ve okullara (GS Lisesi, ─░ngiliz K─▒z Okulu gibi okullar) yerle┼čtirilmelerinden sonra, ├Âzel binalar da keyfi olarak i┼čgal edilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒.

─░┼čgal KuvvetleriÔÇÖnde ─░ngiltereÔÇÖyi Amiral Calthorpe (─░ngiliz Y├╝ksek Komiseri) temsil edecekti. Yard─▒mc─▒lar─▒, Koramiral Richard Webb (Y├╝ksek Komiser Yard─▒mc─▒s─▒), T.B.Hohler (Birinci siyasi memur) ve RyanÔÇÖd─▒r (─░kinci siyasi memur). FransaÔÇÖy─▒ Wisamiral Amet (Frans─▒z Y├╝ksek Komiseri) temsil edecekti. ─░talyaÔÇÖy─▒ ise Kont K. Sforza (─░talyan Y├╝ksek Komseri) temsil edecekti.

13 Kas─▒m 1918ÔÇÖde bir i┼čgalci ─░ngiliz taburu ─░stanbulÔÇÖda g├Âvde g├Âsterisi niteli─činde bir y├╝r├╝y├╝┼č yapt─▒. Ayn─▒ g├╝n bir i┼čgalci Frans─▒z K─▒tas─▒ da b├╝y├╝k g├Âsterilerle karaya ├ž─▒k─▒p Frans─▒z El├žili─čiÔÇÖne y├╝r├╝m├╝┼č ve i┼čgalci Frans─▒z askerleri limandaki 3 r├Âmork├Âre zorla Frans─▒z bayra─č─▒ ├žekmi┼člerdi.

─░┼čgal Kuvvetleri GalataÔÇÖda Y├╝r├╝rken

13 Kas─▒m 1918ÔÇÖde ─░ngiliz, Frans─▒z, ─░talyan ve Yunan donanmalar─▒ndan olu┼čan 61 par├žal─▒k bir i┼čgal g├╝c├╝n├╝n ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖndan elini kolunu sallayarak ge├žip ─░stanbul Bo─čaz─▒ÔÇÖna girmesi T├╝rk insan─▒n─▒ derin bir yasa bo─čmu┼čtu. ├ç├╝nk├╝ daha yakla┼č─▒k d├Ârt y─▒l ├Ânce T├╝rk insan─▒, bu i┼čgal donanmas─▒ bu bo─čazlara girmesin diye ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda var─▒n─▒ yo─čunu ortaya koymu┼č, 200.000ÔÇÖden fazla ┼čehit vermi┼č ve d├╝┼čman donanmas─▒n─▒n ├çanakkale Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒ ge├žmesine engel olmu┼čtu. Ama ┼čimdi, bu b├╝y├╝k direni┼čten sadece d├Ârt y─▒l sonra d├╝┼čman donanmas─▒ g├╝le oynaya ─░stanbulÔÇÖa geliyordu.

13 Kas─▒m 1918ÔÇÖdeki bu kahredici i┼čgal ┼č├Âyle tasvir ediliyordu:

ÔÇťG├╝nlerce ├çanakkale a─čz─▒ndaki may─▒nl─▒ arazilerin temizlenmesini beklemi┼č olan ─░tilaf ortak donanmas─▒n─▒n ─░stanbul ufuklar─▒nda dev bir armada olarak ve kara bir bulut gibi g├Âr├╝nmesi, sonra t├╝m taretleri ┼čehre ├ževrilmi┼č olarak istim ├╝st├╝nde limana demir atmas─▒ ve gemilerin ba┼čtan ba┼ča bayrak ve flamalarla s├╝sl├╝ olmas─▒, g├╝vertelerinde durmadan ├žalan bandolar─▒, r─▒ht─▒mlara y─▒─č─▒lm─▒┼č ─░stanbulÔÇÖun yerli ve az─▒nl─▒k i┼čbirlik├žilerini ├ž─▒lg─▒na ├ževirdi. Ayn─▒ g├Âsterinin ├žok daha ufak ├žapl─▒s─▒, 10 Kas─▒mÔÇÖda ─░ngiliz ve Frans─▒z generalleri karaya ├ž─▒karken de yap─▒lm─▒┼čt─▒; ama bu defaki g├Âr├╝n├╝┼č b├╝sb├╝t├╝n korkun├žtu. Sirkeci k─▒y─▒lar─▒, Galat K├Âpr├╝s├╝ ve Galata R─▒ht─▒m─▒, Tophane, Sal─▒pazar─▒ ve Dolmabah├že k─▒y─▒lar─▒ on binlerce kar┼č─▒lay─▒c─▒yla doluydu. K─▒y─▒daki b├╝t├╝n binalar ─░ngiliz, Frans─▒z ve Yunan bayraklar─▒yla donat─▒lm─▒┼č, ├ži├žeklerden tak-─▒ zaferler kurulmu┼čtu. Rum ve Ermeni okullar─▒yla, Musevi okullar─▒n─▒n ├╝niformalar─▒n─▒ giymi┼č ba┼člar─▒nda ├Â─čretmenleri bulunan ├Â─črencileri, ├že┼čitli kilise ve havralar─▒n papazlar─▒, ke┼či┼čleri, zango├žlar─▒, hahamlar─▒, reng├órenk giyinmi┼č gen├ž kad─▒n ve k─▒zlar ─░ngiliz, Frans─▒z, ─░talyan ve Yunan ulusal renkli e┼čarplar─▒yla kad─▒nlar, donanm─▒┼č gemileri ve bu gemilerde ├žalan bandolarla g├Âsteri yapan yabanc─▒ askerleri ÔÇśHurra! Zito! Viva!ÔÇÖ nidalar─▒ ve alk─▒┼člarla kar┼č─▒l─▒yorlard─▒.

─░stanbulÔÇÖun M├╝sl├╝man T├╝rk halk─▒m as─▒l y─▒kan ise her biri birer ejderhaya benzeyen dev z─▒rhl─▒lar, dretnotlar, kruvaz├Ârler ├╝st├╝nde sallanan ─░ngiliz, Frans─▒z, hatta ─░talyan bayraklar─▒ de─čildi. M├╝sl├╝man T├╝rk halk─▒n─▒ ├╝z├╝nt├╝den g├Âzya┼člar─▒na bo─čan Yunanl─▒lar─▒n ├╝nl├╝ Averof Z─▒rhl─▒s─▒n─▒n Yunan bayra─č─▒yd─▒… Kalplerde as─▒l korkuyu bu bayrak yarat─▒yordu…

Limanda, istim ├╝st├╝nde demir atan sava┼č gemileri k─▒y─▒larda kendilerini ├ž─▒lg─▒nca alk─▒┼člayan i┼čbirlik├žilerin g├Âsterileri aras─▒nda hemen karaya bahriye silahendaz─▒, z─▒rhl─▒ ara├žlar, devriye birlikleri, toplar, makineli t├╝fekler ├ž─▒karmaya ba┼člad─▒.ÔÇŁ

┼×evket S├╝reyya Aydemir, o g├╝nk├╝ manzaray─▒, ÔÇťB├╝t├╝n kar┼č─▒ sahiller, Rumlar─▒n, Levantenlerin sarho┼č ├ž─▒─čl─▒klar─▒ ve palikarya naralar─▒ ile ├ž─▒nl─▒yorduÔÇŁ diye tasvir etmi┼čtir.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza'dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝'ne

Lord Kinross, o i┼čgal g├╝nlerindeki ─░stanbulÔÇÖu ve ─░stanbulÔÇÖdaki az─▒nl─▒klar─▒n ve M├╝sl├╝man T├╝rklerin durumunu ├žok ├žarp─▒c─▒ bir dille ┼č├Âyle ifade etmi┼čtir:

ÔÇťT├╝rkler evlerine kapanm─▒┼č, kendi kendilerinin g├Âlgesi gibi, ancak ekmek almak i├žin d─▒┼čar─▒ ├ž─▒k─▒yorlard─▒. Baz─▒lar─▒ ┼čehre girmi┼č olan ─░tilaf Devletleri kuvvetlerinin yan─▒nda i┼č bulabilmek i├žin feslerini atarak T├╝rk olmad─▒klar─▒n─▒ bile ileri s├╝r├╝yorlard─▒. Beri yandan Rumlar, sokaklarda caka satarak dola┼č─▒yor ve rastlad─▒klar─▒ T├╝rkleri, itip kakarak duvar kenar─▒na s├╝r├╝yorlar, geleni, ge├ženi Yunan kararg├óh─▒nda dalgalanan mavi beyaz bayra─č─▒ selamlamaya zorluyorlard─▒. T├╝rkler bu a┼ča─č─▒lamaya boyun e─čmemek i├žin arka yollardan dola┼čmak zorunda kal─▒yorlard─▒. Bir g├╝n ─░stanbul sokaklar─▒nda panik yaratan bir s├Âylenti duyuldu: ÔÇśAyasofyaÔÇÖya ├žan tak─▒yorlarm─▒┼č!ÔÇÖ Bir M├╝sl├╝man kalabal─▒─č─▒ ├ž─▒─č─▒r─▒ndan ├ž─▒km─▒┼č bir halde AyasofyaÔÇÖya ko┼čtu. Ama T├╝rk askerlerinin h├ól├ó avluda n├Âbet tutmakta oldu─čunu g├Âr├╝nce rahat nefes ald─▒lar.ÔÇŁ

Beyo─čluÔÇÖnda bir ─░ngiliz taburu, ─░stanbulÔÇÖda bir Frans─▒z taburu, Bo─čazi├žiÔÇÖnde bir ─░ngiliz tugay─▒ ve bir Frans─▒z t├╝meninin ├Ânemli bir b├Âl├╝m├╝ bulunuyordu. ─░ngilizler, ─░stanbulÔÇÖda KilyosÔÇÖa kadar olan b├Âlgeleri i┼čgal etmi┼čler, ─░┼čgal Kuvvetleri KaradenizÔÇÖden gelebilecek denizalt─▒lara kar┼č─▒ Bo─čaz giri┼činin her iki yan─▒na birer batarya yerle┼čtirmi┼čler; 3 ─░ngiliz motoru da Bo─čaz a─čz─▒na konu┼članarak Bo─čaz─▒ g├Âzetlemeye ba┼člam─▒┼čt─▒.

27 Kas─▒m 1918ÔÇÖde ─░ngiliz Generali Milne ─░stanbulÔÇÖa gelerek, Haydarpa┼čaÔÇÖdan AnadoluÔÇÖya uzanan demiryoluna el koymu┼čtur.

Frans─▒z General DÔÇÖesprey ─░stanbulÔÇÖda

8 ┼×ubat 1919ÔÇÖda Frans─▒z General dÔÇÖEspereyÔÇÖin ─░stanbulÔÇÖa ikinci geli┼činde ya┼čananlar i┼čgalin ├žirkin y├╝z├╝n├╝ olanca a├ž─▒kl─▒─č─▒yla g├Âzler ├Ân├╝ne sermi┼čtir. ┼×├Âyle ki: DÔÇÖesperey, ─░stanbulÔÇÖdan Beyo─čluÔÇÖna do─čru bir zafer alay─▒ d├╝zenlemi┼čtir. FatihÔÇÖin ─░stanbulÔÇÖu fethederken bindi─či beyaz at─▒ an─▒msat─▒rcas─▒na beyaz bir ata binen DÔÇÖEspereyÔÇÖe, at─▒n her iki yan─▒nda y├╝r├╝yen iki zenci e┼člik etmi┼čti. Kendisini kar┼č─▒layan Osmanl─▒ bandosunu at─▒n─▒ ├╝rk├╝tt├╝─č├╝ i├žin k─▒rbac─▒n─▒ sallayarak ve ÔÇťsusÔÇŁ diye ba─č─▒rarak durdurmu┼č ve Dolmabah├že Saray─▒ÔÇÖna oturmak istedi─čini belirterek Padi┼čah─▒n oradan uzakla┼čt─▒r─▒lmas─▒n─▒ istemi┼čti. DÔÇÖesperey, k├╝stah├ža tav─▒rlar─▒yla Osmanl─▒ sadrazamlar─▒n─▒ ve T├╝rk subaylar─▒n─▒ bile a┼ča─č─▒lamaktan ├žekinmemi┼čtir.

Bu olay ├╝zerine S├╝leyman Nazif, 9 ┼×ubat 1919 tarihli Hadisat gazetesinde ÔÇťKara Bir G├╝nÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ bir yaz─▒ kaleme alm─▒┼čt─▒r. Bu yaz─▒y─▒ okuyan ┼č─▒mar─▒k Frans─▒z DÔÇÖesperey, ├ž─▒lg─▒na d├Ânerek ├Ânce S├╝leyman NazifÔÇÖin ÔÇťkur┼čuna dizilmesiniÔÇŁ istemi┼čse de sonra MaltaÔÇÖya s├╝rg├╝n edilmesiyle yetinmi┼čtir.

S├╝leyman NazifÔÇÖin ÔÇťKara Bir G├╝nÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ yaz─▒s─▒ndan bir b├Âl├╝m:

ÔÇťFrans─▒z generalinin ┼čehrimize geli┼či m├╝nasebetiyle birtak─▒m vatanda┼člar─▒m─▒z taraf─▒ndan icra olunan n├╝mayi┼č T├╝rkÔÇÖ├╝n ve ─░slam─▒n kalbinde m├╝ebbeden kaynayacak bir ceriha a├žt─▒… Almanya ordular─▒ 1871 senesinde ParisÔÇÖe dahil olarak b├╝y├╝k NapolyonÔÇÖun ne┼čide-i m├╝tehacire-i muzafferiyat─▒ olan ÔÇśtak-─▒ zaferÔÇÖ alt─▒ndan ge├žerken bile Frans─▒zlar bizim kadar hakaret g├Ârmemi┼čtir ve bizim d├╝n sabah saat dokuzdan onbire kadar hissetti─čimiz yeis ve azab─▒ duymam─▒┼čt─▒r. ├ç├╝nk├╝ yaln─▒z H─▒ristiyanlar de─čil, Yahudi Frans─▒zlarla Cezayirli M├╝sl├╝manlar o matemi mill├« kar┼č─▒s─▒nda ayn─▒ telehh├╝f ve hicap ile a─člam─▒┼č ve k─▒zarm─▒┼člard─▒…ÔÇŁ

─░┼čgal g├╝├žleri sadece sokaklarda g├Âsteri┼čli y├╝r├╝y├╝┼čler yapmakla kalmam─▒┼č, her f─▒rsatta M├╝sl├╝man T├╝rkleri de a┼ča─č─▒lam─▒┼čt─▒r. G. Jaeschke, bu ger├že─či ┼č├Âyle itiraf etmi┼čtir: ÔÇťEtrafa galip s─▒fat─▒yla meydan okundu. T├╝rk ├Ârf ve adetlerine kar┼č─▒ sayg─▒s─▒z davran─▒ld─▒.ÔÇŁ Bu yap─▒lanlar kar┼č─▒s─▒nda halk─▒n tela┼č ve ┼ča┼čk─▒nl─▒─č─▒ hakk─▒nda Times muhabiri 16 Kas─▒m 1918 tarihindeki haberinde, ÔÇťT├╝rk memur ve matbuat─▒ tam bir ┼ča┼čk─▒nl─▒k i├žindedir ÔÇť ifadelerine yer vermi┼čtir.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Yunus EmreÔÇÖnin Makamlar─▒ ve Mezar Yeri

─░┼čgalcilerin ─░stanbulÔÇÖdaki ├žirkinlikleri dayan─▒lmaz boyutlara ula┼čm─▒┼čt─▒.┬á Rasgele herhangi bir ─░tilaf subay─▒ be─čendi─či yeri, evi zorla bo┼čaltt─▒r─▒yor, e┼čyalar─▒na el koyuyor ve buraya yerle┼čiyordu. ─░stanbulÔÇÖda art─▒k konut dokunulmazl─▒─č─▒, aile gizlili─či diye bir ┼čey kalmam─▒┼čt─▒. ─░stanbulÔÇÖa ─░tilaf donanmas─▒yla birlikte gelen Yunan sava┼č gemileri, H─▒ristiyanlar, ├Âzellikle de Rumlar aras─▒nda ayr─▒ca ta┼čk─▒nl─▒klara yol a├žm─▒┼čt─▒. Yunan bahriye askerlerinin ─░stanbulÔÇÖda g├Âr├╝lmesi, Beyo─člu sokaklar─▒n─▒n Yunan bayraklar─▒yla donat─▒lmas─▒, hemen t├╝m Rumlar─▒n yakalar─▒na ├Ânceden haz─▒rlanm─▒┼č rozetler, kokartlar takmalar─▒na, g├Âsteriler yap─▒lmas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒. Her g├╝n y├╝zlerce kay─▒k, motor ┬ái├žinde T├╝rkiyeli Rumlar b├╝y├╝k kafileler h├ólinde Yunan sava┼č gemilerini ziyarete gidiyor, bu gemilere arma─čanlar, ├ži├žekler ya─čd─▒r─▒yorlard─▒. ─░stanbul sokaklar─▒nda, hele Galata ve Beyo─čluÔÇÖnda yerli Rumlar─▒n sevinci bir azg─▒nl─▒k h├ólini alm─▒┼čt─▒.

O i┼čgal g├╝nlerinde ─░stanbulÔÇÖda bulunan ├╝nl├╝ romanc─▒m─▒z Halide Edip (Ad─▒var)ÔÇÖ─▒n ÔÇťT├╝rkÔÇÖ├╝n Ate┼čle ─░mtihan─▒ÔÇŁ adl─▒ kitab─▒nda anlatt─▒klar─▒ da ─░ngiliz emperyalizminin ÔÇť├žirkin y├╝z├╝n├╝ÔÇŁ olanca a├ž─▒kl─▒─č─▒yla g├Âzler ├Ân├╝ne sermektedir:

ÔÇťM├╝ttefik kuvvetlerin ─░stanbulÔÇÖa geli┼či ile bir k─▒s─▒m az─▒nl─▒klar sokaklarda bar─▒┼č i├žinde ya┼čamaya al─▒┼čm─▒┼č olan T├╝rk vatanda┼člar─▒na ├žok k├Ât├╝ muamele etmeye ba┼člad─▒lar. Bir aral─▒k etrafta dola┼čan dedikodular─▒n en kuvvetlisi Senegalli askerler hakk─▒ndayd─▒. Ortada dola┼čan bir s├Âylentiye g├Âre sokakta T├╝rk kad─▒nlar─▒m ─▒s─▒r─▒yorlar, T├╝rk ├žocuklar─▒m kesip ak┼čam yeme─či olarak yiyorlarm─▒┼č. Tabii bu bir s├Âylentiden ibaretti. Yaln─▒z ┼ču var ki M├╝ttefik kuvvetleri k├╝├ž├╝k bahanelerle durmadan T├╝rkleri tevkif ediyor, cezalara ├žarp─▒t─▒yor ve bazen de M├╝ttefik merkezlerinde fena halde d├Âv├╝yorlard─▒. Evler zorla sahiplerinin ellerinden al─▒n─▒yor, i├žerdekiler d─▒┼čar─▒ya at─▒l─▒yordu. M├╝ttefik terc├╝manlar─▒n─▒n umumiyetle az─▒nl─▒klardan olmas─▒ tabii onlara kar┼č─▒ ├žok k├Ât├╝ bir his uyand─▒r─▒yordu. Bu durum bilhassa sakin ya┼čamaya al─▒┼čm─▒┼č olan ─░stanbullular─▒ ├žileden ├ž─▒kar─▒yordu. Fesler, kad─▒n pe├želeri y─▒rt─▒l─▒yor ve b├╝t├╝n bunlara kar┼č─▒ ┼čehir halk─▒ ├žok vakur ve sakin davran─▒yordu. Burada ┼čunu da ilave etmek gerekir ki, T├╝rkler her t├╝rl├╝ haks─▒zl─▒─č─▒, hatta fenal─▒─č─▒ affedebilirler, fakat onurlar─▒na dokunuldu─ču zaman mesele b├╝t├╝n b├╝t├╝n de─či┼čir. T├╝rk bas─▒n─▒ M├╝ttefiklerin sans├╝r├╝ alt─▒nda oldu─čundan, bu olaylar gazetelerde pek az yer al─▒yor ve bu y├╝zden m├╝bala─čal─▒ s├Âylentiler a─č─▒zdan a─čza dola┼č─▒yordu… Bug├╝nlerde T├╝rklerin hi├žbiri silah ta┼č─▒mamakla beraber, H─▒ristiyanlar─▒n hepsine silah verilmi┼čti. ─░┼čte bundan dolay─▒ Fatih ve Aksaray gibi b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒ yang─▒ndan harabeye d├Ân├╝┼čm├╝┼č yerlerde ├žok ac─▒ vakalar oluyordu.ÔÇŁ

─░┼čgalci Emperyalistlerin ─░stanbulÔÇÖdaki Baz─▒ Faaliyetleri

─░ngilizler ve Frans─▒zlar, Osmanl─▒ ba┼čkenti ─░stanbulÔÇÖa her bak─▒mdan el koymu┼člard─▒. Emperyalist devletlerin baz─▒ faaliyetleri:

1.15 Kas─▒m 1918ÔÇÖde Frans─▒z Y├╝ksek Komiseri Amiral Amet, Credit LyonniseÔÇÖnin kambiyo i┼člemlerini serbest├že yapmas─▒n─▒ ├Ânleyen k─▒s─▒tlamalar─▒n kald─▒r─▒lmas─▒n─▒ istemi┼čtir,

2.16 Kas─▒m: ─░ngilizler BahriyeÔÇÖden 4 otomobil istemi┼člerdir.

3.16 Kas─▒m: Middlesex alay─▒ndan 400 asker ÔÇťB├╝y├╝kel├žilik Muhaf─▒z K─▒tas─▒ÔÇŁ olarak karaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

4.16 Kas─▒m: Frans─▒zlar, SirkeciÔÇÖde ├ťsk├╝dar vapur iskelesinden Saray kap─▒s─▒na kadar b├╝t├╝n r─▒ht─▒m─▒n, antrepo ve binalar─▒n─▒n bo┼čalt─▒lmas─▒n─▒ istemi┼člerdir.

5.17 Kas─▒m: Bak─▒rk├ÂyÔÇÖdeki Frans─▒z Binba┼č─▒s─▒, hastane yap─▒lmak ├╝zere belediye binas─▒n─▒n be┼č saat i├žinde bo┼čalt─▒lmas─▒n─▒ istemi┼čtir.

6.17 Kas─▒m: Beyo─čluÔÇÖnda Frans─▒zlar, belediyeye ba┼čvurarak belirledikleri 7, 8 b├╝y├╝k binan─▒n on be┼č saat i├žinde bo┼čalt─▒larak kendilerine teslim edilmesini istemi┼člerdir. Ayr─▒ca, Beyo─člu hastanesindeki levaz─▒ma ve emanet garaj─▒ndaki benzinliklere el koymu┼člard─▒r.

7.Frans─▒z komutanlar─▒ndan Amiral Amet ve General Bunoust, Osmanl─▒ y├Ânetiminden ─░stanbulÔÇÖda bulunan deniz kuvvetleri i├žin hemen 120 bin ve Frans─▒z ordular─▒n─▒n aral─▒k ay─▒ masraflar─▒ i├žin de aral─▒k ay─▒ bitmeden 200 bin lira verilmesini istemi┼člerdir. Osmanl─▒ y├Ânetimi bu istekleri derhal yerine getirmi┼čtir.

8.─░stanbulÔÇÖda ceketlerini omuzlar─▒nda ta┼č─▒yan ve arkas─▒ bas─▒k ayakkab─▒ giyenler ─░ngilizlerce para cezas─▒na ├žarpt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r.

9.─░ngilizler AnadoluÔÇÖya g├Ânderdikleri kontrol subaylar─▒n─▒n yakacak paralar─▒ ile ev kiralar─▒n─▒ ve nakil s─▒ras─▒nda harcad─▒klar─▒ b├╝t├╝n paralar─▒ Osmanl─▒n─▒n ├Âdemesini istemi┼člerdir.

10.Kas─▒m 1918ÔÇÖde ─░ngilizler, Harp Okulu binas─▒n─▒n 72 saat i├žinde bo┼čalt─▒larak kendilerine verilmesini istemi┼čler ve Aral─▒k 1918ÔÇÖde bu binay─▒ hastane olarak kullanmaya ba┼člam─▒┼člard─▒r.

11.┼×ubat 1919ÔÇÖda ─░ngilizler, Pendik ve MaltepeÔÇÖdeki T├╝rk Talimg├óhlar─▒n─▒n bo┼čalt─▒larak kendilerine verilmelerini istemi┼člerdir.

12.─░ngilizler, ─░stanbulÔÇÖda zab─▒tay─▒ ve sahil te┼čkilat─▒n─▒ kontrol etmi┼člerdir.

13.─░ngilizler, istedikleri asker ve sivilleri g├Ârevden ald─▒rarak, istedikleri ki┼čileri istedikleri g├Ârevlere getirmi┼člerdir.

14.─░ngiliz Komutan─▒ Allenby, 7 ┼×ubat 1919ÔÇÖda g├Âsteri┼čli bir t├Ârenle ─░stanbulÔÇÖa gelerek AnadoluÔÇÖda ─░ngiliz egemenli─čini peki┼čtirmek i├žin haz─▒rlad─▒─č─▒ 12 maddelik istek listesini, ÔÇťk├╝stah├žaÔÇŁ aya─č─▒na kadar ├ža─č─▒rd─▒─č─▒ Osmanl─▒ D─▒┼či┼čleri Bakan─▒ÔÇÖna yazd─▒rm─▒┼čt─▒r.

Bu istekler ┼čunlard─▒r:

1.Alt─▒nc─▒ Kolordu Komutan─▒ Ali ─░hsan Pa┼ča g├Ârevden al─▒nacakt─▒r.
2.Alt─▒nc─▒ OrduÔÇÖnun t├╝m silahlar─▒ elinden al─▒narak top ve t├╝fekleri AllenbyÔÇÖ─▒n g├Âsterece─či yerde ─░ngilizlere teslim edilecektir.
3.Allenby emir verdi─činde halk─▒n elindeki silahlar toplanacakt─▒r.
4.AllenbyÔÇÖin b├Âlgesinde ihtiya├ž duymad─▒─č─▒ T├╝rk jandarmalar─▒n─▒n silahlar─▒ al─▒narak terhis edilecektir.
5.AllenbyÔÇÖin tutum ve davran─▒┼člar─▒n─▒ ho┼č g├Ârmedi─či memurlar, emirlerine uyularak g├Ârevlerinden al─▒nacakt─▒r.
6.Durumun elverdi─či ├Âl├ž├╝de Ermeniler memleketlerine geri g├Ânderilecektir. Bunlar─▒n yeti┼čtirilmeleri sa─članacak, arazileri ve ├Âteki mallar─▒ kendilerine geri verilecektir.
7.Gerek cinayet gerekse genel asayi┼či bozmakla su├žlanan ki┼čileri tutuklamak AllenbyÔÇÖin yetkileri i├žindedir.
8.KonyaÔÇÖn─▒n do─čusundaki b├╝t├╝n demiryollar─▒ ─░ngilizlerin denetimi alt─▒nda bulunacakt─▒r.
9.AllenbyÔÇÖin b├Âlgesindeki b├╝t├╝n telgraf ve telefon haberle┼čmesi ─░ngilizlerin denetimi alt─▒nda olacakt─▒r.
10.Alt─▒nc─▒ Ordu da─č─▒t─▒lacak ve erler haftada 300 ki┼čilik kafileler ┼čeklinde evlerine g├Ânderilecektir.
11.Osmanl─▒ memurlar─▒ b├╝t├╝n ka├žaklar─▒ teslim edeceklerdir.
12.AllenbyÔÇÖin istedi─či yerleri i┼čgal etmek hak ve ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ne sahip oldu─ču anla┼č─▒lmal─▒d─▒r.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Antep'in ─░┼čgalinin 100. Y─▒l─▒

Fahrettin Altay Pa┼čaÔÇÖn─▒n ┼ču an─▒s─▒, AllenbyÔÇÖin bu isteklerinin Osmanl─▒ y├Âneticilerince nas─▒l yerine getirildi─čini b├╝t├╝n a├ž─▒kl─▒─č─▒yla g├Âzler ├Ân├╝ne sermektedir:

ÔÇťM├╝tareke, b├╝t├╝n a─č─▒rl─▒─č─▒yla kendisini duyuruyordu. KonyaÔÇÖda bir ─░ngiliz subay─▒ gelip demiryolunun y├Ânetimini eline ald─▒. B├╝t├╝n cephane ve silah depolar─▒n─▒n kap─▒s─▒na kilit takt─▒rd─▒. Silahlar─▒n mekanizmalar─▒n─▒ toplay─▒p bir sand─▒─č─▒n i├žine doldurttu ve ├╝zerine de i┼čgalin m├╝hr├╝n├╝ bast─▒.ÔÇŁ

─░ngilizler k─▒sa s├╝rede ─░stanbulÔÇÖdaki b├╝t├╝n ├Ânemli devlet kurumlar─▒na el koymu┼člar, Ermeni olaylar─▒na kar─▒┼čt─▒klar─▒ iddias─▒yla b├╝t├╝n ÔÇťvatanseverleriÔÇŁ ve ÔÇť─░ttihat├ž─▒lar─▒ÔÇŁ tutuklat─▒p ├Ânce Bekira─ča Zindan─▒ÔÇÖna sonra da Malta Adas─▒ÔÇÖna s├╝rg├╝n ettirmi┼čler, S├Âzde Ermeni Soyk─▒r─▒m─▒na kar─▒┼čt─▒─č─▒ iddias─▒yla Bo─čazlayan Kaymakam─▒ Kemal BeyÔÇÖi tutuklatarak halk─▒n g├Âzleri ├Ân├╝nde Beyaz─▒t MeydanÔÇÖ─▒nda idam ettirmi┼čler, ─░stanbulÔÇÖun ├╝zerinde u├žan ─░ngiliz u├žaklar─▒yla halka korku salmaya ├žal─▒┼čm─▒┼člar, bas─▒n ve mektuplara sans├╝r koymu┼člar, h├╝k├╝mete istedikleri memurlar─▒ g├Ârevden ald─▒r─▒p istedikleri memurlar─▒ g├Ârevlendirme y├Ân├╝nde bask─▒ yapm─▒┼člar, AnadoluÔÇÖya kontrol subaylar─▒ ve ajanlar─▒ g├Ândererek muhtemel direni┼či ├Ânlemeye ├žal─▒┼čm─▒┼člar, i┼čgalci Yunan ordusunu maddi ve manevi bak─▒mdan desteklemi┼čler ve dahas─▒ yeri gelince ─░ngiliz ordular─▒ T├╝rk ordusuyla s─▒cak ├žat─▒┼čmaya da girmi┼člerdir.

─░ngilizler, Osmanl─▒ ba┼čkenti ─░stanbulÔÇÖu iki kez i┼čgal etmi┼člerdir. ─░stanbulÔÇÖda Son Osmanl─▒ Meclisi Mebusan─▒ÔÇÖn─▒n a├ž─▒lmas─▒ ve Misak-─▒ Mill├«ÔÇÖnin yay─▒nlanmas─▒n─▒n hemen ard─▒ndan, 16 Mart 1920ÔÇÖde ger├žekle┼čtirilen ikinci ─░ngiliz i┼čgali, ├žok daha etkili ve ├žok daha y─▒k─▒c─▒ olmu┼čtur.

16 Mart 1920 Sal─▒ sabah─▒ Frans─▒z ve ─░talyan Y├╝ksek Komiserleri, Sadrazam (Ba┼čbakan) Salih Pa┼čaÔÇÖya bir nota vererek saat 10ÔÇÖdan itibaren ─░stanbulÔÇÖun i┼čgal edilmeye ba┼članaca─č─▒n─▒ belirtmi┼člerdi. Ancak i┼čgale ├žok daha erken, sabah─▒n ilk ─▒┼č─▒klar─▒yla ba┼člam─▒┼člard─▒. Notan─▒n i├žeri─činde, AnadoluÔÇÖda Hristiyanlar─▒n katledildi─či, ─░stanbulÔÇÖda asayi┼čin bozuldu─ču bi├žiminde gerek├želer ve Atat├╝rk ile ├Âteki mill├« liderlerin hemen reddedilmesi ve KilikyaÔÇÖda benzer olaylar─▒n s├╝rmesi h├ólinde bar─▒┼č ┼čartlar─▒n─▒n daha da sertle┼čece─či gibi ÔÇťtehditlerÔÇŁ vard─▒. Salih Pa┼ča, gerek├želeri ve istekleri reddederek notay─▒ protesto etmi┼čti.

─░stanbulÔÇÖun ─░┼čgalini Telgraf Memuru Manast─▒rl─▒ Hamdi Efendi AnkaraÔÇÖya Bildirdi

16 Mart 1920ÔÇÖdeki i┼čgal s─▒ras─▒nda 50-60 ki┼čilik bir ─░ngiliz birli─či, sabah─▒n erken saatlerinde ┼×ehzadeba┼č─▒ KarakoluÔÇÖna gelerek zorla i├žeri girip hen├╝z yataklar─▒nda bulunan 61 T├╝rk askerini ├Âld├╝rm├╝┼č, ─░malat-─▒ Harbiye Muhaf─▒z Tabur Kararg├óh─▒ ve Muhaf─▒z Birli─čiÔÇÖnin ikamet etti─či k─▒┼čla binas─▒ ─░ngiliz deniz askerlerince ku┼čat─▒lm─▒┼č, k─▒┼član─▒n etraf─▒na makineli t├╝fekler yerle┼čtirilmi┼č, Bahriye NezaretÔÇÖi bas─▒larak 5 dakika i├žinde bo┼čalt─▒lmas─▒ istenmi┼č ve buradaki b├╝t├╝n silahlara el konmu┼č, telefon telleri kesilmi┼č, dosyalar kar─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č, Harbiye Naz─▒r─▒ÔÇÖn─▒n odas─▒n─▒ basan ─░ngilizler, Naz─▒rÔÇÖ─▒n g├Â─čs├╝ne silah dayam─▒┼člar, Beyo─člu, Be┼čikta┼č, ┼×i┼čli, Kas─▒mpa┼ča, Kad─▒k├Ây ve ├ťsk├╝darÔÇÖdaki caddeler ─░ngilizlerce tutulmu┼č, gidi┼č geli┼č engellenmi┼č, Bo─čazÔÇÖdaki vapur ve sandal trafi─či engellenmi┼č, Ah─▒rkap─▒ ─░n┼čaat Fabrikas─▒, Otomobil Taburu ve M├╝ze-i H├╝mayun Frans─▒zlarca i┼čgal edilmi┼č, S├╝leymaniye Cami avlusundaki ve AyasofyaÔÇÖdaki T├╝rk askerleri ku┼čat─▒larak makineli t├╝fek tehdidi alt─▒na al─▒nm─▒┼č, Harp OkuluÔÇÖna ve ─░ngiliz ve Frans─▒z el├žiliklerine makineli t├╝fekler Beyo─čluÔÇÖna toplar yerle┼čtirilmi┼č; ├Âzetle haberle┼čmeye el konmu┼č ve devlet daireleri denetim alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒.

┼×ehrin denetimini tamamen ele ge├žiren ─░ngilizler ─░stanbulÔÇÖda s─▒k─▒y├Ânetim ilan etmi┼člerdi. Halk─▒n oylar─▒yla se├žilmi┼č mebuslardan olu┼čan Meclis-i MebusanÔÇÖ─▒ bas─▒p 150ÔÇÖye yak─▒n asker ve sivil memurlarla i├žlerinde Rauf BeyÔÇÖin de bulundu─ču milletvekillerinin b├╝y├╝k bir b├Âl├╝m├╝n├╝ tutuklay─▒p MaltaÔÇÖya s├╝rg├╝n etmi┼člerdir.

─░ngilizler, i┼čgali protesto edip istifa eden Salih Pa┼čaÔÇÖn─▒n yerine yeniden ÔÇťi┼čbirlik├žiÔÇŁ Damat FeritÔÇÖe h├╝k├╝meti kurdurmu┼člard─▒.

  • Nevin BALTA

Kaynaklar

─░lhami Soysal, ─░┼čbirlik├žiler,

Toplam Okuma: 890 , Bug├╝n: 1 

Nevin BALTA

Nevin BALTA

Gaziantep 1968, Gazi ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi Gazetecilik ve Halkla ─░li┼čkiler B├Âl├╝m├╝ (1988) mezunu. Gazi ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Master Program─▒n─▒ 1992ÔÇÖde tamamlad─▒. T├╝rk Dil Kurumunun a├žt─▒─č─▒ s─▒nav─▒ kazanarak Uzman Yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ kadrosuyla 1989ÔÇÖda i┼če ba┼člad─▒. 3 y─▒l sonra Uzman kadrosuna atand─▒. TDKÔÇÖde Ki┼či Adlar─▒ S├Âzl├╝─č├╝ ├çal─▒┼čma Grubunda ve Dil Bilimi ve Dil Bilgisi Kolundaki ├žal─▒┼čmalara kat─▒ld─▒. T├╝rk Dili Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk D├╝nyas─▒ Dil ve Edebiyat Dergisi, T├╝rk Dili Ara┼čt─▒rmalar Y─▒ll─▒─č─▒ Belleten dergilerinin yay─▒na haz─▒rlanmas─▒nda g├Ârev ald─▒. ├çe┼čitli gazete ve dergilerde; yer adlar─▒, dil, edebiyat, bas─▒n tarihi ve folklor konulu yaz─▒lar─▒ yay─▒mlanmaktad─▒r. H├ólen T├╝rk Dil Kurumunda Uzman olarak g├Ârev yapmaktad─▒r. Eserleri: ÔÇó T├╝rk D─▒┼č Politikas─▒-Milliyetten Yans─▒malar, Lazet Ofset Yay─▒nlar─▒, 2005. ÔÇó D├╝┼č├╝nce Okyanusu Mevlana, Kanguru Yay─▒nlar─▒, 2. bask─▒, Ankara 2008. ÔÇó Gaziantep Yer Adlar─▒ ├ťzerine Bir ─░nceleme, Gaziantep Valili─či-─░l K├╝lt├╝r ve Turizm M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Ortak Yay─▒n─▒, Gaziantep, 2010. ÔÇó Anadolu Kad─▒n Ba┼čl─▒klar─▒, Alter Yay─▒nc─▒l─▒k, 2014. ÔÇó Antep-Halep-┼×am ├ť├žgeninde Kuvay─▒ Milliye (Bask─▒ a┼čamas─▒nda). ÔÇó E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Nevin Balta
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Bilinmezlik ve Merak: Sümerlerde Çerkes ve Aphaz Klan Adları

Bilinmezlik ve Merak: Sümerlerde Çerkes ve Aphaz Klan Adları

5 Temmuz 2020, Bilinmezlik ve Merak: S├╝merlerde ├çerkes ve Aphaz Klan Adlar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Man Adas─▒ ve Kafkasya

Man Adas─▒ ve Kafkasya

5 Temmuz 2020, Man Adas─▒ ve Kafkasya i├žin yorumlar kapal─▒
─░stanbul Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒ Atlar─▒yla Ge├žen Pe├ženekler

─░stanbul Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒ Atlar─▒yla Ge├žen Pe├ženekler

5 Temmuz 2020, ─░stanbul Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒ Atlar─▒yla Ge├žen Pe├ženekler i├žin yorumlar kapal─▒
Hayat─▒ filme ├žekilen Pilot Vecihi H├╝rku┼č’un Bursa g├╝nleri

Hayat─▒ filme ├žekilen Pilot Vecihi H├╝rku┼č’un Bursa g├╝nleri

5 Temmuz 2020, Hayat─▒ filme ├žekilen Pilot Vecihi H├╝rku┼č’un Bursa g├╝nleri i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖya u├žak d├╝┼čt├╝

BursaÔÇÖya u├žak d├╝┼čt├╝

5 Temmuz 2020, BursaÔÇÖya u├žak d├╝┼čt├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
Domani├ž tarihinin en b├╝y├╝k felaketi

Domani├ž tarihinin en b├╝y├╝k felaketi

27 Haziran 2020, Domani├ž tarihinin en b├╝y├╝k felaketi i├žin yorumlar kapal─▒
─░stanbulÔÇÖun Fethinde Bur├žlara Sancak Dikme Probleminin ├ç├Âz├╝m├╝

─░stanbulÔÇÖun Fethinde Bur├žlara Sancak Dikme Probleminin ├ç├Âz├╝m├╝

26 Haziran 2020, ─░stanbulÔÇÖun Fethinde Bur├žlara Sancak Dikme Probleminin ├ç├Âz├╝m├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
─░dama Mahk├╗m edilen Gedikler K├Ây├╝ÔÇÖnden Deli Mehmet

─░dama Mahk├╗m edilen Gedikler K├Ây├╝ÔÇÖnden Deli Mehmet

26 Haziran 2020, ─░dama Mahk├╗m edilen Gedikler K├Ây├╝ÔÇÖnden Deli Mehmet i├žin yorumlar kapal─▒
Yeni┼čehir’de G├Ârsel ve ─░┼čitsel Bas─▒n Faaliyetleri

Yeni┼čehir’de G├Ârsel ve ─░┼čitsel Bas─▒n Faaliyetleri

26 Haziran 2020, Yeni┼čehir’de G├Ârsel ve ─░┼čitsel Bas─▒n Faaliyetleri i├žin yorumlar kapal─▒
Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkan─▒ R─▒fat B├Ârek├ži ─░le Orhaneli M├╝ft├╝s├╝ Yusuf Ziya Efendi Aras─▒ndaki Yaz─▒┼čma

Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkan─▒ R─▒fat B├Ârek├ži ─░le Orhaneli M├╝ft├╝s├╝ Yusuf Ziya Efendi Aras─▒ndaki Yaz─▒┼čma

26 Haziran 2020, Diyanet ─░┼čleri Ba┼čkan─▒ R─▒fat B├Ârek├ži ─░le Orhaneli M├╝ft├╝s├╝ Yusuf Ziya Efendi Aras─▒ndaki Yaz─▒┼čma i├žin yorumlar kapal─▒
F├ótihÔÇÖin Alemd├ór─▒, ┼×ehidler Serd├ór─▒ ‘Ulubatl─▒ Baba Hasan’

F├ótihÔÇÖin Alemd├ór─▒, ┼×ehidler Serd├ór─▒ ‘Ulubatl─▒ Baba Hasan’

21 Haziran 2020, F├ótihÔÇÖin Alemd├ór─▒, ┼×ehidler Serd├ór─▒ ‘Ulubatl─▒ Baba Hasan’ i├žin yorumlar kapal─▒
Yeni┼čehirÔÇÖde Darbedilen Sikke ve Yeni┼čehir Darphanesi

Yeni┼čehirÔÇÖde Darbedilen Sikke ve Yeni┼čehir Darphanesi

21 Haziran 2020, Yeni┼čehirÔÇÖde Darbedilen Sikke ve Yeni┼čehir Darphanesi i├žin yorumlar kapal─▒
├ľzetlenmi┼č Tarihi ─░le Birlikte Yerel Bas─▒n

├ľzetlenmi┼č Tarihi ─░le Birlikte Yerel Bas─▒n

21 Haziran 2020, ├ľzetlenmi┼č Tarihi ─░le Birlikte Yerel Bas─▒n i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiyeÔÇÖde de Yanarda─č Patlad─▒

T├╝rkiyeÔÇÖde de Yanarda─č Patlad─▒

21 Haziran 2020, T├╝rkiyeÔÇÖde de Yanarda─č Patlad─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Sineman─▒n Do─ču┼ču

Sineman─▒n Do─ču┼ču

21 Haziran 2020, Sineman─▒n Do─ču┼ču i├žin yorumlar kapal─▒
Yeni T├órih├« Bulgular I┼č─▒─č─▒nda: Bursa Ne Zaman Fethedildi?

Yeni T├órih├« Bulgular I┼č─▒─č─▒nda: Bursa Ne Zaman Fethedildi?

14 Haziran 2020, Yeni T├órih├« Bulgular I┼č─▒─č─▒nda: Bursa Ne Zaman Fethedildi? i├žin yorumlar kapal─▒
Tuna Deltas─▒ÔÇÖnda Bizden ─░zler -2

Tuna Deltas─▒ÔÇÖnda Bizden ─░zler -2

31 May─▒s 2020, Tuna Deltas─▒ÔÇÖnda Bizden ─░zler -2 i├žin yorumlar kapal─▒
Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča

Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča

20 May─▒s 2020, Mustafa KemalÔÇÖi SamsunÔÇÖa G├Ânderen Naz─▒r: ┼×akir Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ

ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ

19 May─▒s 2020, ÔÇś─░┼čte Gidiyorum ├çe┼čmi Siyah─▒mÔÇÖ i├žin yorumlar kapal─▒
Tuna Deltas─▒’nda Bizden ─░zler -1

Tuna Deltas─▒’nda Bizden ─░zler -1

19 May─▒s 2020, Tuna Deltas─▒’nda Bizden ─░zler -1 i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar