S├╝leyman I┼×IK
S├╝leyman  I┼×IK
Kurtulu┼ča giden yol Ke┼či┼č Da─č─▒ÔÇÖndan ge├žti / ├çemi┼čgezekli Kurmay Haydar
  • 02 Nisan 2018 Pazartesi
  • +
  • -

1920 y─▒l─▒n─▒n s─▒cak bir Temmuz g├╝n├╝nde BursaÔÇÖy─▒ maiyetiyle terk eden Miralay Bekir Sami Bey, ayn─▒ g├╝n Yunanl─▒larca i┼čgal edllen BursaÔÇÖn─▒n g├╝neyini emekli Binba┼č─▒ ├çemizgezekli Haydar BeyÔÇÖe emanet etmi┼čti. Nam-─▒ di─čer Kurmay HaydarÔÇÖa.

Yunan i┼čgali ├Âncesi b├Âlgede Kuvay─▒ Milliye milisleriyle ba─člant─▒lar sa─člansa da Da─č M├╝frezesinin yap─▒land─▒r─▒lmas─▒ i├žin zamana ihtiya├ž vard─▒.

Ke┼či┼č Da─č─▒ÔÇÖn─▒n (Uluda─č) ─░neg├Âl taraf─▒ Binba┼č─▒ ├çolak ─░brahimÔÇÖe b─▒rak─▒lm─▒┼č, da─č─▒n Sar─▒alan taraf─▒na P├╝sk├╝ls├╝z ─░smailÔÇÖle Abd├╝rrezzak ├žetesi yerle┼čtirilmi┼čti. Kap─▒kaya ge├židine kurulan karakol d├╝┼čmana ge├žit vermezken T├╝rk OrdusuÔÇÖnun arka taraf─▒ olan Kelesi Orhaneli b├Âlgesi ise 3 ayr─▒ karargahla kontrol alt─▒na al─▒nm─▒┼čt─▒.

Kurmay Haydar, Da─čak├ža, Ep├želer ve ┼×eytanbudaklarÔÇÖdaki karargahlar─▒ndan b├Âlgeyi y├Ânetiyor, Bat─▒ Cephesi Komutanl─▒─č─▒n─▒n emri gere─či K├╝tahya taraf─▒na ku┼č u├žurtmuyordu.

Daha i├žerilerdeyse Keles b├Âlgesinde Topal Sadettin, Harmanc─▒k taraf─▒nda Canip Efe ve Tav┼čanl─▒ b├Âlgesinde Kabak├ž─▒ Salih Efe hem istihbarat, hem de milis g├╝c├╝ olarak destek veriyordu.

Bu efeler daha sonra istihbarat uzman─▒ subaylarla (Edebeyli ─░zzet Bey, Rag─▒p G├╝m├╝┼čpala gibi) desteklenecekti.

10 Eyl├╝l 1922ÔÇÖde, T├╝rk OrdusuÔÇÖndan bir gece ├Ânce BursaÔÇÖya giren Da─č M├╝frezesi ve P├╝sk├╝ls├╝z ─░smail ├žetesi, muzaffer OrduÔÇÖya hareket imkan─▒ yaratarak BursaÔÇÖn─▒n kurtulu┼čuna zemin haz─▒rlam─▒┼č, bu g├╝zel ┼čehri yak─▒l─▒p tar├╝mar edilmekten kurtarm─▒┼čt─▒.

Peki, Bursa tarihinde bu kadar ├Ânemli bir yeri olan ├çemi┼čgezekli Kurmay Haydar BeyÔÇÖi ka├ž Bursal─▒ tan─▒yor. Geriye bir tek foto─čraf bile b─▒rakmadan Yunan ileri harekat─▒nda Da─čak├žaÔÇÖdaki ├žarp─▒┼čmada ┼čehit olan bu yi─čit ├çemi┼čgezekli Binba┼č─▒, nerede yat─▒yor dersiniz?

Yapt─▒─č─▒m─▒z incelemeler sonucu Haydar BeyÔÇÖin mezar─▒n─▒ bulduk. ├ťst├╝nden asfalt ge├žirilmi┼č ve bir mezar ta┼č─▒ bile bu yi─čit komutana ├žok g├Âr├╝lm├╝┼č.

29 Ekim Cumhuriyet Bayram─▒ÔÇÖn─▒ belki devlet├že de─čil ama ulus├ža kutlamakta oldu─čumuz ┼ču g├╝nlerde BursaÔÇÖy─▒ kendilerine bor├žlu oldu─čumuz Da─č M├╝frezesine ve onun reisi Haydar BeyÔÇÖe bir an─▒t mezar─▒ Bursal─▒lar─▒n ├žok g├Ârmeyece─čine inan─▒yorum.

Bu, o yi─čitlere minnet borcumuzu kar┼č─▒lamaya yetmese de gecikmi┼č bir ├Âz├╝r borcumuz yerine ge├žebilir.

A┼ča─č─▒da, BursaÔÇÖn─▒n i┼čgal y─▒llar─▒ ve sonras─▒ d├Ânemi ele alan yay─▒n a┼čamas─▒ndaki Ke┼či┼č Da─čl─▒ roman─▒mdan bir b├Âl├╝m sunuyorum. Umar─▒m sizleri o y─▒llara, Da─č─▒n arkas─▒nda ya┼čananlara g├Ât├╝rebilirim.

***

Cephenin emri / Zor g├Ârev

Da─čak├ža, Ep├želer, ┼×eytanbudaklar, iki g├╝nd├╝r atl─▒dan, silahl─▒dan ge├žilmiyordu. Celalettin Efe, ─░nce Ramazan ve Deliceli, Kararg├óhÔÇÖa u─čray─▒nca Haydar BeyÔÇÖi oda dolusu adamla konu┼čur buldular. Yan─▒nda Kirmast─▒ taraf─▒ndan milisler vard─▒. ├ť├ž├╝ne yer a├ž─▒ld─▒. Odadakilerin konu┼čmas─▒ bitmi┼č olacakt─▒ ki, izin istediler. K─▒sa ho┼čbe┼čten sonra Haydar Bey konuya kestirmeden girdi.

-Yunan da─č─▒n bu taraf─▒n─▒ s─▒k s─▒k yoklamaya ba┼člad─▒. Sa─čda solda ke┼čif kollar─▒ g├Âr├╝l├╝yor. Bu hi├ž hayra alamet de─čil. Daha bu sabah Tuzakl─▒ taraf─▒nda pat─▒rt─▒ koptu, yola do─čru yayl─▒m ate┼či a├ž─▒p ka├žt─▒lar. B├Âyle kalsa iyi amma bana ├Âyle geliyor ki Yunanl─▒lar niyeti bozdu.

Celalettin Efe m├╝tevekkil bir edayla konu┼čtu.

-Helbet vaziyeti siz bizden eyi bilirsiniz. Bize d├╝┼čen, emrinize uymak, vuru┼čmakd─▒r Gumandan. Gerisi AllahÔÇÖa gam─▒┼č.

-Sa─č olun var olun. ┼×imdi Y├╝zba┼č─▒ÔÇÖy─▒ bir manga askerle Kap─▒kaya taraf─▒na ke┼čfe ├ž─▒kar─▒yorum Siz de kat─▒l─▒n. Kap─▒kayaÔÇÖy─▒ s─▒k─▒ tutmal─▒y─▒z.

Aya─ča kalk─▒p ÔÇśBa┼č├╝st├╝neÔÇÖ dediler. Tam kap─▒dan ├ž─▒karlarken Sadettin EfeÔÇÖyle burun buruna geldiler. Birbirlerine sar─▒l─▒p eyvallah ettikten sonra avluda askerlerini y├╝r├╝y├╝┼č kolu olarak d├╝zenlemekte olan Y├╝zba┼č─▒ÔÇÖn─▒n yan─▒na vararak KumandanÔÇÖ─▒n talimat─▒n─▒ ilettiler.

Y├╝zba┼č─▒ H├╝seyin, ├želebi adamd─▒. ─░stanbulluydu. Narin bir yap─▒s─▒, ipek gibi sesi vard─▒. ─░nsanda askerden ├žok kalem efendisi izlenimi b─▒rak─▒yordu. Babas─▒ da ├çanakkaleÔÇÖde ┼čehit d├╝┼čm├╝┼č bir askerdi. H├╝seyin, ├žocuklu─čundan beri askerlik i├žin haz─▒rlanmas─▒na kar┼č─▒n bu mesle─či nedense bir t├╝rl├╝ sevememi┼čti.

Yunan i┼čgaliyle birlikte g├Ârev i├žin gitti─či OrhaneliÔÇÖde Kurmay Haydar taraf─▒ndan Frans─▒zca bilmesi dolay─▒s─▒yla al─▒konulmu┼čtu. Bu ├Âzelli─čini birka├ž kez kullanma f─▒rsat─▒ bulmu┼č, AnkaraÔÇÖya mesaj g├Ândermek isteyen Frans─▒z Temsilcinin kabul├╝nde bulunmu┼č, terc├╝manl─▒─č─▒n─▒ yapm─▒┼čt─▒.

Biraz sonra yola ├ž─▒k─▒ld─▒. En arkada m├╝frezenin tek a─č─▒r makinal─▒s─▒ iki asker taraf─▒ndan omuzlanm─▒┼čt─▒. Yar─▒ yola vard─▒klar─▒nda 7-8 adam─▒yla beraber ┼×aban ├çavu┼čÔÇÖla kar┼č─▒la┼čt─▒lar. Y├╝zba┼č─▒ÔÇÖya ke┼čif raporunu verip kafileye kat─▒lan ┼×aban ├çavu┼č, Celalettin EfeÔÇÖnin Gali├žya CephesiÔÇÖnden arkada┼č─▒yd─▒. EfeÔÇÖye tak─▒ld─▒.

-A be more seni de mi ├ža─č─▒rd─▒lar kuzim? Biz hallederdik.

Celalettin Efe Arnavut ┼×abanÔÇÖ─▒ k─▒zd─▒rmay─▒ severdi.

-Hallitsen Gurmay ├ža─č─▒rmazd─▒. Her i┼či K─▒rakofÔÇÖdaki gibi yap─▒yosan ohoooÔÇŽ

EfeÔÇÖnin KrakowÔÇÖu hat─▒rlatmas─▒ ┼×abanÔÇÖ─▒ hep k─▒zd─▒rm─▒┼čt─▒. Yine ├Âyle oldu. Parma─č─▒n─▒ tehditkar bir bi├žimde uzat─▒p┬á ÔÇśArnavut damar─▒m─▒ att─▒rmaÔÇÖ dedi. KrakowÔÇÖda bir d├╝┼čman birli─čini ku┼čatm─▒┼č, teslim olmalar─▒n─▒ beklerken sar─▒┼č─▒n Rus Y├╝zba┼č─▒ k─▒l─▒c─▒n─▒ ├žekip ┼×aban ├çavu┼čÔÇÖun mangas─▒ndan yana yarma te┼čebb├╝s├╝ne giri┼čmi┼č, ba┼čar─▒l─▒ da olmu┼čtu. Ortada bir ihmal olmamakla birlikte ┼×aban ├çavu┼č bu olay─▒ kendine hi├ž yedirememi┼č, g├╝nlerce d├Âv├╝nm├╝┼čt├╝.

Hafiften yoklamalar

Biraz sonra Kap─▒kayaÔÇÖya vard─▒lar. Buras─▒ BursaÔÇÖy─▒ Ke┼či┼č Da─č─▒ÔÇÖn─▒n Orhaneli taraf─▒ndaki eteklerinden sakl─▒yordu. BursaÔÇÖn─▒n g├╝neye a├ž─▒lan kap─▒s─▒yd─▒. Nil├╝fer ├çay─▒ÔÇÖna do─čru b├╝kl├╝m b├╝kl├╝m inen patikalar hep ayn─▒ noktaya ├ž─▒k─▒yordu. Alt taraf─▒ u├žurumlarla ├ževrili oldu─čundan savunulmas─▒ kolay, ge├žilmesi zor bir ge├žitti. Biraz gerisinde, mevzilenmi┼č askerlerin bar─▒nmas─▒ i├žin derme ├žatma bir baraka, kontrol karakolu vazifesi g├Âr├╝yordu.

Mevzideki n├Âbet├žiler de─či┼čtirilip n├Âbeti bitenler dinlenmeye yollan─▒rken en h├ókim noktaya a─č─▒r makinal─▒ kurularak ├╝st├╝ ├žam p├╝r├ž├╝kleriyle ├Ârt├╝ld├╝. Y├╝zba┼č─▒, biraz sonra yanlar─▒na gelip her zamanki nezaketiyle g├Ârevlerini bildirdi.

-Siz Efeler, yan─▒n─▒za on adam verece─čim. Be┼čer be┼čer ayr─▒l─▒p Nal─▒nlar ayr─▒m─▒nda ve ErenlerÔÇÖin Ko├žu k├Ây giri┼činde uygun bi├žimde mevzileneceksiniz. E─čer bask─▒n yersek silah sesleri size kadar gelir zaten. G├Âreviniz, takviye gelene kadar d├╝┼čman─▒ ErenlerÔÇÖe hapsetmek, ileri ge├žirmemektir. Bunu yapabilirsek d├╝┼čman ├╝├ž taraftan ate┼č alt─▒nda kalaca─č─▒ndan muvaffakiyet ihtimali yoktur. Haydi Allah rast getireÔÇŽ

On d├Ârt ki┼čilik kafile ErenlerÔÇÖe do─čru yola ├ž─▒kt─▒. Yol boyu ┼×aban ├çavu┼čÔÇÖla Celalettin Efe Gali├žya d├Ân├╝┼č├╝ ya┼čad─▒klar─▒ peri┼čanl─▒klar ve komik olaylar─▒ anlata anlata ErenlerÔÇÖe vard─▒lar. Daha anlatacaklar─▒ bitmedi─činden taksimi yapan ┼×aban ├çavu┼č, Celalettin EfeÔÇÖyi, ─░nce RamazanÔÇÖ─▒ ve DeliceliÔÇÖyle ├╝├ž adam─▒n─▒ yan─▒nda b─▒rak─▒p Nal─▒nlar taraf─▒na y├Âneldi. Di─čer kafileyi de silah sesleri duyulur duyulmaz vakit kaybetmeden Erenler yoluna ├ž─▒kmalar─▒n─▒ tembihleyerek Ko├žu taraf─▒na g├Ânderdi.

8-10 hanelik k├Ây├╝n giri┼čindeki metruk evi kendilerine siper edip yolun alt─▒na ├╝├ž adam yerle┼čtirdikten sonra ├ž─▒k─▒nlar─▒n─▒ a├ž─▒p kumanyalar─▒n─▒ yediler. Belki domates, biber ya da yumurta buluruz diye k├Ây i├žine girdiler. K├Ây, terk edilmi┼č gibiydi. Y─▒k─▒lmaya y├╝z tutmu┼č bir evin penceresinin ├Ân├╝ndeki peykeye t├╝neyip etraf─▒ seyreden ya┼čl─▒ kad─▒nla s├╝m├╝kleri akan sa├ž─▒ ba┼č─▒ da─č─▒n─▒k ├╝├ž be┼č ├žocuktan ba┼čka kimse g├Âr├╝nm├╝yordu. Kulaklar─▒na, epey ilerideki kurumu┼č dere yata─č─▒n─▒n yamac─▒nda iki ├Âk├╝z├╝yle ├žift s├╝ren ya┼čl─▒ adam─▒n ├Âk├╝zlere ÔÇśHohh, dehhhÔÇÖ diyen sesi geliyordu.

Bitmek bilmeyen sava┼člar ve seferberlikler, AnadoluÔÇÖdaki di─čer k├Âyler gibi Nal─▒nlarÔÇÖ─▒ da ─▒ss─▒za ├ževirmi┼č, gen├ž n├╝fusu ├Â─č├╝terek ocaklar─▒ yak─▒p k├╝l etmi┼čti. D├Ânen birka├ž gen├ž de ekmeklerini aramak i├žin Bursa yolunu tutmu┼čtu.

Domatesten yumurtadan ├╝mitlerini kesip, yol kenar─▒ndaki ├žalt─▒lar─▒n i├žinde olgunla┼č─▒p ballanm─▒┼č ahududulara yumuldular. Bu s─▒cakta mayho┼č tad─▒ serinletici geldi. Elleri, dudaklar─▒ ve b─▒y─▒klar─▒ ahudududan mor bir renk alm─▒┼čt─▒. Arada s─▒rada dikenler batsa da ald─▒rmad─▒lar. Tek kelime etmeden yiyorlard─▒ ki, ├žalt─▒n─▒n i├žinde h─▒┼č─▒rt─▒lar duyup duralad─▒lar. Y─▒lan da olabilirdi, ba┼čka bir hayvan da. Celalettin Efe aya─č─▒yla dikenleri aralay─▒nca ka├žmaya haz─▒rlanan bir kekli─či fark edip t├╝fe─čine davran─▒nca ┼×aban ├çavu┼č bile─čine yap─▒┼č─▒p azarlad─▒.

-Nap─▒yorsun kuzim, s─▒ras─▒ m─▒d─▒r ┼čimdi?

Efe, ┼×aban ├çavu┼čÔÇÖa d├Ân├╝p onu dudaklar─▒ mora boyanm─▒┼č g├Âr├╝nce kahkahay─▒ koyuverdi.

-Ulan Arnavut, ┼čeher gar─▒lar─▒ gibi olmu┼čsun. ┼×u dudaklaraÔÇŽ

S├Âz├╝n├╝ tamamlayamad─▒. Silahlar pe┼čpe┼če patlad─▒.

Kulak kesildiler. Silah sesleri Kap─▒kaya taraf─▒ndan geliyordu. ├ľnce tek t├╝k, ard─▒ndan sa─čanak ┼čeklinde. K├Âye do─čru bir ko┼ču tutturup adamlar─▒n─▒n yan─▒na vard─▒lar.

Efe, ├çavu┼ča seslendi.

-Ne yapacaz Arnavut ┼×aban?

┼×aban d├╝┼č├╝nceli d├╝┼č├╝nceli kafas─▒n─▒ ka┼č─▒d─▒.

-U be deti kos.

-O ne goca Arnavut?

-Deniz yo─čurt oldu be kuzim.

Celalettin Efe s├Âyleneni yine anlamad─▒. ┼×aban ├çavu┼č devam etti.

-Herkes davrans─▒n, haz─▒rlas─▒n ├žanaklar─▒n─▒. Hayden buyrun yo─čurda.

Sonra EfeÔÇÖye bak─▒p g├╝lerek ekledi.

– Fol me ti, fol me murin.

Efe, bo┼č g├Âzlerle kendisine bak─▒nca k─▒zd─▒.

-Ne s├Âylesem anlamazs─▒n be more. Ha sana s├Âylemek, ha duvara s├Âylemek. Yoktur fark─▒ÔÇŽ

Atlar─▒na atlay─▒p Erenler yolunu tuttular. Silah sesleri daha da artm─▒┼čt─▒. ┼×aban ├çavu┼č, yan─▒ndakine ba─č─▒rd─▒.

-Silah hep bir y├Âne do─čru at─▒l─▒r. Kar┼č─▒l─▒k verilmez sanki. Dinleyin bak─▒nÔÇŽ

Kulak kesildiler ├çavu┼čÔÇÖun s├Âyledikleri do─čru gibiydi. Sesler, ┼čimdi de azalmaya ba┼člam─▒┼čt─▒. Erenler ├žatra─č─▒na yakla┼čt─▒klar─▒nda en ├Ânde g├Âsteri┼čli at─▒n─▒n ├╝st├╝nde, g├Âk mavisi giysisiyle bir Yunan zabiti ve arkas─▒nda yar─▒s─▒ atl─▒ yar─▒s─▒ piyade iki y├╝ze yak─▒n Yunan askeri s├Âk├╝n etti. Aralar─▒nda ├╝├žy├╝z ad─▒mdan fazla bir mesafe vard─▒. ┼×aban ├çavu┼čÔÇÖun el hareketiyle milisler, ├žal─▒l─▒klarla kapl─▒ dere boyuna indiler. Bu kadar kalabal─▒k d├╝┼čmana kar┼č─▒ yap─▒lacak en iyi i┼č gizlenip kuvveti muhafaza etmekti.

Gizlendikleri yerden d├╝┼čman─▒n Orhaneli y├Ân├╝ne do─čru, h─▒zl─▒ bi├žimde ilerledi─čini g├Ârd├╝ler. ┼×aban ├çavu┼č, yere t├╝k├╝rerek konu┼čtu.

-Bu gidi┼č iyi gidi┼č de─čil Efe. Yunan solu─ču Ad─▒rnaz taraf─▒nda al─▒r art─▒k.

-Bekleyecez mi bu ├žukurda? Vuru┼čmayacak m─▒y─▒z?

┼×aban ├çavu┼č ac─▒ ac─▒ g├╝lerek kolunu EfeÔÇÖye uzat─▒p konu┼čtu.

– Hip ketu e shih Stambollin.

Bu kez Efe k─▒zd─▒.

-Ne deye ikide bir Arnavutca lak─▒rd─▒ edersin. T├╝rk├ženin suyu mu ├ž─▒kt─▒?

┼×aban ├Âfkeyle ba─č─▒rd─▒.

-Dirse─čime ├ž─▒k da ─░stanbulÔÇÖa bak derim sana anlamazs─▒n be Y├Âr├╝k kuzim. G├Âr├╝l├╝r m├╝ buradan ─░stanbul?

-Ne ─░sdambolÔÇÖu ya?

-B─▒rak ┼čimdi, senin dedi─čin olacak i┼č de─čil. Allah vere Ko├žuÔÇÖya gidenler de senin gibi d├╝┼č├╝n├╝p yerlerinden k─▒m─▒ldamasalar bari. He kuzimÔÇŽ

-Peki ne yapacaz?

-Sen Kurmay HaydarÔÇÖa git. Takviye iste. Biz de Ko├žuÔÇÖdakilerle birle┼čip takibe ge├želim.

Yunan birlikleri b├╝kl├╝m b├╝kl├╝m giden yollarda bir kaybolup bir g├Âr├╝n├╝yorlard─▒. Hep beraber hareket ettiler. Celalettin Efe G├Âktepe ├╝zerinden yola ├ž─▒karken di─čerleri Y├Âr├╝kler s─▒rt─▒na do─čru vurdular.

***

Y├╝zba┼č─▒ H├╝seyin olay─▒

Celalettin Efe, Da─čak├žaÔÇÖya vard─▒─č─▒nda kimseyi bulamad─▒. K├Ây├╝n ├╝st taraf─▒ndaki ma─čaralara y├Âneldi. Oradan sesler geliyordu. Kayal─▒klar─▒n alt─▒ndaki d├╝zl├╝kte ba┼čta Y├╝zba┼č─▒ olmak ├╝zere herkesin i├žtima vaziyetinde k─▒p─▒rt─▒s─▒z durdu─čunu g├Âr├╝nce hareketleri yava┼člad─▒. Kenardaki askerlerin yan─▒na ili┼čti.

Kurmay Haydar, i├žtimadakilerin kar┼č─▒s─▒nda elleri arkas─▒nda bir ileri bir geri ad─▒ml─▒yordu. ├ľfkesinden kudurmu┼č gibiydi. Yerinde duram─▒yordu. Birden yan d├Ân├╝p hayk─▒rd─▒.

-Nas─▒l yapars─▒n─▒z nas─▒l? D├╝┼čman, elini kolunu sallaya sallaya nas─▒l ge├žer?

Y├╝zba┼č─▒ H├╝seyinÔÇÖin yumu┼čak sesi belli belirsiz duyuldu.

-Kumandan─▒m m├╝saade buyurulursa anlatay─▒m, d├╝┼čmanÔÇŽ

-Neyi anlatacaks─▒n Y├╝zba┼č─▒? D├╝┼čman─▒n ge├ži┼čine k─▒m─▒lt─▒s─▒z refakat etti─čini mi?

-Kar┼č─▒ koyacak g├╝c├╝m├╝z yoktu Kumandan─▒mÔÇŽ

Herkes put kesilmi┼čti. KomutanÔÇÖ─▒ hi├ž b├Âyle g├Ârmemi┼člerdi. Burnundan soluyarak konu┼čtu.

-Mitraly├Âz nerede?

Y├╝zba┼č─▒ kekeledi.

-Ka.. Kap─▒.. kaya.. kayada kalÔÇŽ

Kurmay Haydar Y├╝zba┼č─▒ÔÇÖn─▒n ├╝st├╝ne ├╝st├╝ne y├╝r├╝d├╝.

-Sen ne korkak adams─▒n!

-(ÔÇŽ)

H─▒rs─▒n─▒ alamay─▒p z─▒vanadan ├ž─▒km─▒┼č halde k├╝kredi.

-Senin gibi bir korkaktan vatana millete hay─▒r gelmez

Birden arkada tuttu─ču tabancas─▒n─▒ ┼čim┼ček gibi uzatarak teti─če bast─▒. Bir cinnet an─▒yd─▒. Aln─▒ndan tek kur┼čunla vurulan Y├╝zba┼č─▒ H├╝seyin, oldu─ču yere kanlar i├žinde y─▒─č─▒ld─▒. Oradakiler ┼ča┼čk─▒nl─▒k ve korkudan dondular.

Kurmay Haydar, ka┼č─▒yla i┼čaret edip Y├╝zba┼č─▒ÔÇÖn─▒n cans─▒z bedenini iki askerle uzakla┼čt─▒rd─▒ktan sonra G├╝rc├╝ ─░smailÔÇÖe seslendi.

-OsmanÔÇÖ─▒, adamlar─▒n─▒ al, yetmezse yirmi adam daha kat yan─▒na. Git Kap─▒kayaÔÇÖy─▒ tut.

Sonra Sadettin EfeÔÇÖyi ├ža─č─▒rd─▒ yan─▒na.

-ArnavutÔÇÖla adamlar─▒ndan haber var m─▒?

Sadettin ba┼č─▒yla ÔÇśC─▒kÔÇÖ etti. Demin ya┼čanan olaydan dolay─▒ donup kalm─▒┼č olan Celalettin Efe ikircikli ad─▒mlarla ├Âne ├ž─▒kt─▒. Korkudan y├╝re─či k├╝t k├╝t at─▒yordu.

-Y├╝zba┼č─▒ bizi ikiye ay─▒r─▒p Ko├žu giri┼čine ve Nal─▒nlarÔÇÖa yollad─▒yd─▒. D├╝┼čman Kap─▒gayaÔÇÖy─▒ yar─▒p ErenlerÔÇÖden g├Âr├╝n├╝nce ┼×aban ├çavu┼č vaziyeti haber vermek i├žin beni size sald─▒. Kendisiylen adamlar─▒ Y├Âr├╝klerÔÇÖe do─čru YonanÔÇÖ─▒n pe┼čine d├╝┼čd├╝ler.

-D├╝┼čman ka├ž ki┼či?

-─░ki y├╝z├╝ a┼čg─▒n.

Kurmay Haydar biraz kendine gelmi┼č, ├Âfkesi yat─▒┼čm─▒┼č gibiydi. ─░├žini pi┼čmanl─▒k kaplad─▒. ─░ki y├╝z donan─▒ml─▒ askere kar┼č─▒ Y├╝zba┼č─▒ ne yapabilirdi? Hem sonra e─čilen ba┼č kesilmezdi. Neyse, olan olmu┼čtu. Elini Sadettin EfeÔÇÖnin omzuna koyarak konu┼čtu.

-Efe sen buradaki adamlar─▒ topla, kestirmeden Osmaniye ├╝zerinden ├ç├ÂrelerÔÇÖe vur. E─čer Yunan BeyceÔÇÖye de─čil de Orhan-─▒ KebirÔÇÖe y├Ânelirse Kusumlar yolundan ilerleyip ├Ân├╝n├╝ kes.

-Tamam Gumandan.

-─░zzet EfeÔÇÖyle Kabak├ž─▒ ├çard─▒ÔÇÖdan hareket ettiler, Yunan ├Ânc├╝lerini kar┼č─▒layacaklar. Biz de Kap─▒kayaÔÇÖy─▒ tutup YunanÔÇÖ─▒n takviye yolunu kapataca─č─▒z.

Sadettin Efe, sesini y├╝kselterek ba─č─▒rd─▒.

-Merak itme Gumandan. Biz Gabakc─▒ÔÇÖynan d├╝┼čman─▒ Ad─▒rnaz ovas─▒nda yir bitiririz.

Y├╝zlere bir umut, g├╝l├╝mseme yay─▒ld─▒. Deminki hazin olay sanki unutulmu┼čtu. Kurmay Haydar ÔÇśAllah muvaffak etsinÔÇÖ diyerek at─▒n─▒ mahmuzlad─▒. Bembeyaz at─▒n─▒n ├╝st├╝nde iri g├Âvdesi, esmer teni, g├╝r b─▒y─▒klar─▒yla y├╝z y─▒ll─▒k me┼če a─ča├žlar─▒n─▒n aras─▒ndan yitip gitti.

***

Yunan ileri harekat─▒

Evet, Kap─▒kaya d├╝┼čman taraf─▒ndan a┼č─▒lm─▒┼č olsa da ilk raund T├╝rklerindi. D├╝┼čman, Ad─▒rnaz ovas─▒nda ├Âl├╝ler b─▒rakarak Letafet ├╝zerinden Kirmast─▒ taraf─▒na ka├žm─▒┼čt─▒.

G├╝rc├╝ ─░smail ise adamlar─▒yla Haydar beyin talimat─▒ ├╝zerine Kap─▒kayaÔÇÖy─▒ tutmu┼č, Y├╝zba┼č─▒ H├╝seyinÔÇÖin tek kur┼čun atmadan terketti─či mitraly├Âz├╝ bulup Yunan art├ž─▒ kuvvetlerine Kap─▒kayaÔÇÖdan ad─▒m att─▒rmam─▒┼čt─▒. Yunanl─▒lar geride iki mitraly├Âz, yirmi otomatik t├╝fekle on alt─▒ ├Âl├╝ b─▒rakm─▒┼člard─▒.

Lakin bu sevin├ž k─▒sa s├╝rd├╝. Kap─▒kaya yolunun pek de ├Âyle korktuklar─▒ gibi sa─člam olmad─▒─č─▒n─▒ fark eden Yunanl─▒lar─▒n i┼čtah─▒ artt─▒. Bir yandan U┼čak ├╝zerinden Afyon cenah─▒na, bir yandan Mezit Bo─čaz─▒ÔÇÖn─▒ a┼čarak Eski┼čehir gerisine asker y─▒─čarken di─čer yandan da Orhaneli ├╝zerinden Tav┼čanl─▒ÔÇÖya, K├╝tahyaÔÇÖya y├╝r├╝yerek T├╝rkleri her cenahtan sava┼ča mecbur etmek istediler.

Bu plan─▒ fark eden Bat─▒ Cephesi Komutan─▒ Albay ─░smet Bey, Da─č M├╝frezesiÔÇÖnin K├╝tahyaÔÇÖya giden yolu kapatmas─▒ i├žin telgrafla emir ├╝st├╝ne emir ya─čd─▒r─▒yordu.

Bu kez Da─č M├╝frezesiÔÇÖnin kar┼č─▒s─▒nda iki y├╝z yerine on d├Ârt bini a┼čk─▒n asker, onlarca top, y├╝zlerce mitraly├Âz vard─▒. ├çongara ve H├╝seyinalan─▒ taraf─▒ndan yap─▒lan yoklama maksatl─▒ top at─▒┼člar─▒,┬á ┼×eytanbudaklarÔÇÖdan Ep├želerÔÇÖe kadar geni┼č b├Âlgeyi kas─▒p kavuruyor, top mermilerinin d├╝┼čt├╝─č├╝ yerlerde ├žukurlar olu┼čuyordu.

Yeterli kar┼č─▒l─▒k g├Ârmeyince askerleri ve ├Âl├╝m makinalar─▒yla daha bir yakla┼čt─▒lar. ├ľnce mevzileri saatlerce topla d├Âv├╝yorlar, sonra taarruz ediyorlard─▒. O kadar ├žoktular ki, Kurmay Haydar, ┼×eytanbudaklar s─▒rt─▒ndan bakt─▒─č─▒nda kar─▒nca gibi kaynayan haki ve mavi renkli d├╝┼čman ├╝niformalar─▒n─▒ g├Âr├╝yor, i┼člerinin bu kez bitik oldu─čunu hissediyordu.

B├Âylesine kalabal─▒k ve azg─▒n bir s├╝r├╝y├╝ durdurmak imk├óns─▒zd─▒. Fakat Bat─▒ CephesiÔÇÖnden gelen emir kesindi: ÔÇśOrduya 4-5 g├╝n kazand─▒r─▒lacak, d├╝┼čman─▒n y├╝r├╝y├╝┼č├╝ yava┼člat─▒lacakÔÇÖt─▒. ─░yi de hepsi hepsi 500 civar─▒ adamla m─▒ ba┼čar─▒lacakt─▒ bu i┼č? ├ťstelik top desen sadece bir ├žakaralmaz, makinal─▒ t├╝fek desen ├╝├ž-be┼č. Bunlarla m─▒?

Adamlar─▒n─▒ belli aralarla dere i├žlerine, yollar─▒n yak─▒n─▒ndaki t├╝mseklere, vadilere s─▒rtlara ├žete d├╝zeni yerle┼čtirmi┼čti.

T├╝m bu e┼čitsizli─če kar┼č─▒n Yunan ilerleyi┼či ba┼člang─▒├žta sert kayaya ├žarpm─▒┼č, yava┼člat─▒lm─▒┼čt─▒. Ummad─▒klar─▒ anda sa─čdan soldan at─▒lan ve ni┼čan al─▒nd─▒─č─▒ i├žin hedefini bulan kur┼čunlarla d├╝┼čman─▒n y├╝r├╝y├╝┼č kolu sars─▒l─▒yordu. Buna kar┼č─▒n Yunan birlikleri, g├Âr├╝nmeyen milislere kar┼č─▒ pek isabet kaydedemiyordu. Yine de toplar─▒n g├╝mb├╝rt├╝s├╝, silah ┼čak─▒rt─▒lar─▒, ta┼ča de─čen kur┼čunlar─▒n ├ž─▒kard─▒─č─▒ v─▒nlamalar, tekbir sesleri, ├ž─▒─čl─▒klar, ÔÇśAllah AllahÔÇÖ nidalar─▒ vadilerde yank─▒lan─▒yordu.

Birinci g├╝n├╝n sonunda ilk ┼čehitler de verilmeye ba┼čland─▒. Bunca d├╝┼čman ├Âl├╝s├╝ne kar┼č─▒ verilen ├╝├ž ┼čehit ve Da─čak├žaÔÇÖn─▒n kar┼č─▒s─▒nda m─▒hlan─▒p kalm─▒┼č d├╝┼čmanÔÇŽ Bu ba┼čar─▒, m├╝frezenin direncini per├žinledi.

Gece, Ke┼či┼č Da─č─▒ÔÇÖn─▒n g├╝ney eteklerini ├Ârtt├╝─č├╝nde ortal─▒─ča sessizlik ├ž├Âkt├╝. Bug├╝n, bu da─člarda, derelerde ├Âl├╝m kal─▒m sava┼č─▒ verildi─čine, topra─č─▒n ┼čarapnellerle alt ├╝st oldu─čuna inanmak bu sessiz gecede ├žok zordu.

A─čustosb├Âce─či sesleri Kurmay HaydarÔÇÖa ninni gibi geliyordu. ─░ki g├╝nd├╝r at ├╝st├╝nden hi├ž inmemi┼č, ordan oraya ko┼čturmu┼čtu. Taa Ep├želerÔÇÖden Sefer─▒┼č─▒klarÔÇÖa, Da─čak├žaÔÇÖdan ErenlerÔÇÖe kadar geni┼č arazide adamlar─▒n─▒ y├╝reklendirmeye, y├Ânlendirmeye ├žal─▒┼čm─▒┼č, d├╝┼čmana kur┼čun ├žalm─▒┼čt─▒.

Bat─▒ CephesiÔÇÖnden pe┼č pe┼če gelen ve ayn─▒ minval ├╝zere olan telgraflar art─▒k sinirine dokunmaya ba┼čl─▒yordu. Bir avu├ž adamla bunca donan─▒ml─▒ 14 bin ki┼čilik Kolorduya direnmeyi emretmek insafs─▒zl─▒k, hatta gaddarl─▒kt─▒ ama bunu emretti─čine g├Âre Cephe Komutan─▒ da ├žaresiz olmal─▒yd─▒.

Bir r├╝yaÔÇŽ

Bunlar─▒ d├╝┼č├╝n├╝rken yorgunluk ve uykusuzlu─ča yenildi. G├Âzleri a─č─▒r a─č─▒r kapand─▒. Hayvan bo─čazlar gibi ├ž─▒kan me┼čhur horultusu yak─▒n mevzideki milislere kadar ula┼č─▒yordu.

R├╝yas─▒nda sisler aras─▒nda bir Yunan GeneraliÔÇÖni g├Ârd├╝. Adam durmadan g├╝l├╝ms├╝yordu. Sert├že ÔÇśKimsin sen?ÔÇÖ diye ba─č─▒rd─▒, sesine yan─▒t alamad─▒, General kendisine do─čru y├╝r├╝meyi s├╝rd├╝rd├╝. Tam bir ad─▒m kalm─▒┼čt─▒ ki, yukar─▒dan kan─▒n─▒ donduran bir ses duydu. ÔÇśBu, General PlastrasÔÇÖ diyordu. G├Âzlerini ovu┼čturunca biraz ├Ânce kar┼č─▒s─▒nda s─▒r─▒tarak duran Generalin bir anda yok oldu─čunu g├Âr├╝p yeniden sesin geldi─či yere ba┼č─▒n─▒ kald─▒rd─▒. Ses daha bir belirginle┼čti. ÔÇśSen onu yeneceksin o─čul, muzaffer olacaks─▒nÔÇÖ. Birka├ž kez duydu─ču sesin sahibi ihtiyara dikkatli bak─▒nca YemenÔÇÖde ┼čehit d├╝┼čen babas─▒ oldu─čunu fark etti. Bir ┼čeyler s├Âylemek istedi fakat sesi ├ž─▒kmad─▒. Babas─▒ g├Âr├╝nd├╝─č├╝ gibi beyaz sisler ard─▒nda yok oluverdi.

Haydar Bey uykusundan f─▒rlad─▒─č─▒nda terden s─▒r─▒ls─▒klamd─▒. ─░├žinden Elham okudu. Sonra babas─▒n─▒n r├╝yada verdi─či m├╝jdeyi an─▒msay─▒p sevindi. Biraz ilerisinde uyuyan Edebeyli ─░zzet EfeÔÇÖyi d├╝rterek uyand─▒rd─▒. Uykusundan s─▒├žray─▒p t├╝fe─čini arayan EfeÔÇÖye g├╝l├╝mseyerek seslendi.

-Yenece─čiz ─░zzet Efem d├╝┼čman─▒. Bu da─člar, yar─▒n YunanÔÇÖ─▒ yutacak. G├Âreceksin.

Uykunun ortas─▒nda uyand─▒r─▒l─▒p bu s├Âzlerin s├Âylenmesi ─░zzet EfeÔÇÖye tuhaf gelmi┼čti. Yine de ÔÇś─░n┼čallah Gumandan, in┼čallahÔÇÖ deyip uykuya dald─▒.

***

Ertesi g├╝n o da─člar pek ├žok Kuvvac─▒ milis ve YunanÔÇÖla birlikte Kurmay HaydarÔÇÖ─▒ da yuttu. Bembeyaz at─▒n─▒n ├╝st├╝nde oradan oraya ko┼čturup talimat ve kur┼čun ya─čd─▒ran Haydar Bey, yak─▒n─▒na d├╝┼čen bir top mermisinin ┼čarapneliyle g├Â─čs├╝nden vuruldu. At─▒ndan yere d├╝┼čt├╝─č├╝nde en yak─▒n─▒ndaki Alaku┼č Ahmet, Kumandan─▒n ┼čarapnelle da─č─▒lan g├Â─čs├╝n├╝n a├ž─▒lm─▒┼č kafesinden f─▒rlay─▒p deli gibi atan ve sonra ters d├Ân├╝p topra─ča bulanan y├╝re─čini g├Ârd├╝. Haydar beyin par├žalanm─▒┼č bedeninden f─▒┼čk─▒ran kanlar, beyaz at─▒na s─▒├žram─▒┼č, hayvan kz─▒l kana boyanm─▒┼čt─▒.

Kumandan─▒n ├Âl├╝m├╝yle sars─▒lan Da─č M├╝frezesi, ┼čehit vere vere, ad─▒m ad─▒m ├žekile ├žekile d├╝┼čman─▒ ├╝├ž g├╝n oyalayabildi.

├çok ├╝st├╝n Yunan kuvvetleri, Beyce-├çard─▒-Tav┼čanl─▒ ├╝zerinden K├╝tahyaÔÇÖya y├╝r├╝yerek T├╝rk OrdusuÔÇÖnu ├Ânce K├╝tahya, sonra Eski┼čehirÔÇÖde yendi.

Aradan aylar, y─▒llar ge├žti─či halde ┼×eytanbudaklarÔÇÖdan Ba─čl─▒ÔÇÖya, M├╝rsellerÔÇÖe kadar bir├žok k├Âyde k├Âyl├╝ler k─▒z─▒l kana boyanm─▒┼č bembeyaz bir at g├Ârd├╝ler. Ve o at insanlara bir g├Âr├╝nd├╝, bir kayboldu.

***

Da─č M├╝frezesiÔÇÖneÔÇŽ
Size BursaÔÇÖy─▒ bor├žluyuz. Nur i├žinde yat─▒n.

Kaynak:
S├╝leyman I┼č─▒k, “Kuvva”, Cinius Yay─▒nlar─▒, 1. Bask─▒, May─▒s 2017

3,635 Toplam, 6 okuma bug├╝n

S├╝leyman I┼×IK

S├╝leyman I┼×IK

1959 Bursa do─čumlu. Ankara ├ťniversitesi ─░leti┼čim Fak├╝ltesi, ─░┼čletme ─░ktisad─▒ Enstit├╝s├╝ mezunu. Valeo, ─░peki┼č, Erkurt Holding, Polifleks, ├çamsan ┼čirketlerinde insan kaynaklar─▒ koordinat├Ârl├╝─č├╝ g├Ârevlerinde bulundu. BTSO, Busiad, Taysad gibi kurumlarda dan─▒┼čmanl─▒k yapt─▒. Uluda─č ├ťniversitesi SBMYOÔÇÖda i┼č analizi dersini okuttu. AB─░GEM, Pronet, Departman, Kadir Has ├ťniversitesi, Antalya ├ťniversitesi e─čitim kurumlar─▒nda ├že┼čitli e─čitimler verdi. Pery├Ân Bursa ┼×ubesiÔÇÖnde kurucu Ba┼čkan olarak 2 d├Ânem g├Ârev yapt─▒. T├ťB─░TAK ment├Âr├╝ olarak i┼čletmelere hizmet verdi. ÔÇśMemleketimden ─░nsan Kaynaklar─▒ Manzaralar─▒ÔÇÖ ve ÔÇśKUVVAÔÇÖ adl─▒ kitaplar─▒n yazar─▒. D├╝nya Gazetesi, Bursa Hakimiyet ve Yeni D├Ânem gazetelerinde edit├Ârl├╝k, m├╝d├╝rl├╝k ve k├Â┼če yazarl─▒─č─▒ g├Ârevlerinde bulundu. Halen, MOERS Kariyer MerkeziÔÇÖnde insan kaynaklar─▒ ve bireysel geli┼čim e─čitimleri veriyor, insan kaynaklar─▒n─▒n her alan─▒nda dan─▒┼čmanl─▒k, ment├Ârl├╝k ve proje y├Âneticili─či g├Ârevlerini y├╝r├╝t├╝yor. E-Posta: [email protected]

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler

5 Aral─▒k 2019, Uluda─č, Prusa ve Ke┼či┼čler i├žin yorumlar kapal─▒
Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler

5 Aral─▒k 2019, Tasar─▒mla Ger├žeklik Aras─▒nda T├╝rkler i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Uluda─č nostaljisi

Bir Uluda─č nostaljisi

5 Aral─▒k 2019, Bir Uluda─č nostaljisi i├žin yorumlar kapal─▒
├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim

3 Aral─▒k 2019, ├ľklidÔÇÖten Nasireddin TusiÔÇÖye, TusiÔÇÖden Ulu─č BeyÔÇÖe Bilim i├žin yorumlar kapal─▒
Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž

3 Aral─▒k 2019, Bu son de─čil, ba┼člang─▒├ž i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu

1 Aral─▒k 2019, K─▒l─▒├ž Kalkan Oyunu i├žin yorumlar kapal─▒
TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti

1 Aral─▒k 2019, TurquoiseÔÇÖ─▒n teslim al─▒nmas─▒ ve m├╝rettebat─▒n akibeti i├žin yorumlar kapal─▒
25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

15 Kas─▒m 2019, 25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

14 Kas─▒m 2019, ├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

14 Kas─▒m 2019, T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar