Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN
Prof. Dr. Hilmi  ├ľZDEN
Nevr├╗zÔÇÖdaki Vatan
  • 04 Nisan 2021 Pazar
  • +
  • -
  • Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN /

Bir Nevr├╗z Hat─▒ras─▒ (21 Mart 2014)

Eski┼čehir 2013 T├╝rk D├╝nyas─▒ K├╝lt├╝r Ba┼čkentli─či emanetini ÔÇť21 Mart 2014ÔÇŁ Nevr├╗z g├╝n├╝ TataristanÔÇÖ─▒n Ba┼čkenti KazanÔÇÖa teslim etti. 21 Mart 2014 sabah vilayet meydan─▒nda Nevr├╗z ate┼činin yak─▒lmas─▒ ile t├Ârenler ba┼člam─▒┼č oldu. Dede Korkut g├Âlgesinde yak─▒lan Ate┼č T├╝rk Boylar─▒ ve Akraba Topluluklar─▒ aras─▒ndaki dostluk ├ž─▒ras─▒n─▒ da tutu┼čturmu┼č oldu. Ate┼čin harland─▒r─▒ld─▒─č─▒, ├Ârs ├╝st├╝nde demirin d├Âv├╝ld├╝─č├╝ ÔÇťErgenekonÔÇŁ destan─▒m─▒z─▒n temsil edildi─či bir ba┼člang─▒├ž yap─▒l─▒yordu. ─░skitlerden, Hunlardan, G├Âkt├╝rklerden Osmanl─▒lara Ergenekon emanet edilerek geliyordu. Sonra Mehter Mar┼č─▒m─▒z─▒n g├Âky├╝z├╝n├╝ inleten sesleri ile alan doluyor, rengarenk giysileri i├žinde folklor gruplar─▒ tarifi kaleme s─▒─čmayacak bir ┼č├ÂlenÔÇÖin mutlulu─čunu bizlere ya┼čat─▒yordu. Alan─▒n etraf─▒nda Hakas, Ba┼čkurdistan, Do─ču T├╝rkistan, Karakalpak, Kazakistan, Pakistan, Da─č─▒stan vd. T├╝rk boylar─▒n─▒n ├žad─▒rlar─▒ kurulmu┼čtu. ├çad─▒rlar─▒n i├ži ve d─▒┼č─▒ insan kayn─▒yordu. Her y├Ârenin mill├« k─▒yafetlerini giyinmi┼č insanlar─▒n─▒n sergiledi─či kitaplar, motifli damgal─▒ s├╝s e┼čyalar─▒ ve daha neler vard─▒. Kazakistan ├žad─▒r─▒nda ÔÇťAbay KumanbayevÔÇŁin ÔÇť┼×iirleriÔÇŁ, NasihatlerÔÇŁ isimli kitaplar─▒ konuklara veriliyordu.

Do─ču T├╝rkistan ├žad─▒r─▒nda Uygur ve Kazak T├╝rklerini sat─▒l─▒k olmayan ard─▒├ž a─čac─▒ndan yap─▒lm─▒┼č seferde neferin ÔÇťk─▒m─▒zÔÇŁ saklama kab─▒, i├žece─či ├žam├žaklar bulunuyordu. Akl─▒ma ÔÇťBozkurtlarÔÇÖdakiÔÇŁ ÔÇťYamtarÔÇŁ geliyordu. Do─ču T├╝rkistan ├žad─▒r─▒nda H─▒z─▒rbek Gayretullah BegÔÇÖin k─▒z─▒ ve damad─▒ ile tan─▒┼čmak ise bana apayr─▒ duygular ya┼čat─▒yordu. ÔÇťAltaylarÔÇÖda Kanl─▒ G├╝nlerÔÇŁ eserini g├Âr├╝nce heyecanlan─▒yorum ve bunu hen├╝z 18 ya┼č─▒nda iken okumu┼čtum diyorum. K─▒z─▒ babam birazdan gelir deyince ├Âyle bir sevin├ž i├žimi kapl─▒yor ki kitab─▒n─▒ okudu─čum o hayat─▒ ya┼čayan kahraman insanla tan─▒┼čacak olman─▒n heyecan─▒n─▒ ya┼č─▒yorum.

Birazdan H─▒z─▒rbek Gayretullah Abi geliyor. Elini ├Âpmek istiyorum, lakin ├Âpt├╝rmek istemiyor, sar─▒l─▒yorum. ÔÇťUzaklara BalamÔÇŁ isimli eserini imzal─▒yor. Yunus Zeyrek (18 Kas─▒m 2019 y─▒l─▒nda HakkÔÇÖa y├╝r├╝d├╝) A─čabeyim ÔÇťBizim Ah─▒skaÔÇŁ dergisini H─▒z─▒rbek Amcaya hediye etmi┼č. Oradaki ÔÇť┼×eyh ┼×amil ve Hac─▒ Murat ├╝zerineÔÇŁ isimli yaz─▒m─▒z─▒ g├Âsteriyorum, memnun oluyor ve bu yaz─▒y─▒ yazma nedenimi anlat─▒yorum ve sohbet ediyoruz. Getirilen ÔÇťT├╝rkistan pilav─▒ndanÔÇŁ tatt─▒ktan sonra Do─ču T├╝rkistan ├žad─▒r─▒ndan ├ž─▒k─▒p Tataristan T├╝rklerinin bulundu─ču tarafa y├Âneliyorum.

K─▒r─▒m T├╝rklerinin ve di─čer T├╝rk Boylar─▒n─▒n ├žad─▒rlar─▒ ve bayraklar─▒ ile sefere ├ž─▒kan ÔÇťTuranÔÇŁ k├╝lt├╝r ordusunun bir ovay─▒ doldurdu─čunu hayal edebiliyorum. Bir tarafta Bulgaristan yahut MakedonyaÔÇÖdan gelen misafir folklor g├Âsterileri, di─čer tarafta Da─č─▒stan yahut Ba┼čkurdistan folklor ekibini g├Ârebiliyordunuz. Kerk├╝kl├╝ gen├žler ise d├╝n BilecikÔÇÖte bug├╝n burada bizlere ayr─▒ bir co┼čku veriyorlard─▒. Mavi zeminli al y─▒ld─▒zl─▒ bayra─č─▒ sallarken g├Âk ve bayrak birbirinden ay─▒rt edilemez ├žizgiye geliyor. O an art─▒k g├Âky├╝z├╝ m├╝ bayrakta bayrak m─▒ g├Âky├╝z├╝nde fark edilmiyordu. Bayrak mavi g├Âky├╝z├╝ mavi idi. G├Âky├╝z├╝nde hilal ve y─▒ld─▒z, bayrakta hilal ve y─▒ld─▒z vard─▒. K─▒rg─▒zistan, Kazakistan, Azerbaycan yerel k─▒yafetleri i├žinde gen├žler gelece─čin m├╝jdecisi olarak biz ÔÇťd├╝n olmakta olanlaraÔÇŁ sel├óm veriyorlard─▒.

Yakas─▒nda Do─ču T├╝rkistanÔÇÖ─▒n g├Âk bayra─č─▒ÔÇÖn─▒ ta┼č─▒yan ufac─▒k ÔÇťM├╝cahidÔÇŁ ise dikkatimi ├žekti. Babas─▒ Mir Kamil Ka┼čgarl─▒ Beyle konu┼čuyoruz. Birazdan sahnede ÔÇť─░stikl├ól Mar┼č─▒n─▒ÔÇŁ okuyaca─č─▒n─▒ s├Âyl├╝yor. O parmak kadar M├╝cahid ÔÇť─░stiklal Mar┼č─▒n─▒n 10 k─▒tas─▒n─▒ birden eksiksiz okuyor. Mar┼č─▒n ├Âncesinde T├╝rkistan dolaylar─▒ndan ┼čiirle giri┼č yapmay─▒ da ihmal etmiyor.

Sahneye her y├Âreden g├Âstericiler ├ž─▒k─▒yor ve ├žo┼čkulu anlar ya┼čat─▒yorlard─▒. Halka da─č─▒t─▒lan pilav a├žl─▒klar─▒ yat─▒┼čt─▒r─▒yor, da─č─▒t─▒lan ayranla, k─▒m─▒zdan ayrana hep ayn─▒ tarzda damaklar serinletiliyordu.

FOTO GALER─░–>

T├╝rkmeneli Televizyonu M├╝d├╝r├╝ Aziz dostumuz Hanifi Beyle kar┼č─▒la┼č─▒yoruz. ÔÇťHilmi Bey k─▒sa bir s├Âyle┼či yapabilir miyiz? diyorÔÇŁ ├ľzetle ÔÇťNevr├╗zÔÇŁ hakk─▒nda ┼čunlar─▒ s├Âyl├╝yorum: ÔÇťNevr├╗z, T├╝rklerde on iki hayvanl─▒ Takvimin ba┼člang─▒c─▒, bahar─▒n geli┼či ve y─▒l─▒n ilk g├╝n├╝d├╝r. Gece ile g├╝nd├╝z├╝n e┼čit oldu─ču bir d├Ânemdir. Bahar─▒ m├╝jdeler. Her ┼čeyden ├Ânemlisi, T├╝rklerde ErgenekonÔÇÖdan ├ž─▒k─▒┼č─▒ m├╝jdeler. Kurtulu┼č g├╝n├╝d├╝r. Demir Da─č─▒ eritti─čimiz g├╝nd├╝r. Orta ve Uzak do─čuda bir├žok Ulus bunu T├╝rklerden alm─▒┼člar ve kullanmaktad─▒rlar. Bu bizim i├žim mutluluk vericidir. ─░nan─▒yorum ki ilerde T├╝m D├╝nya bu bayram─▒ bir bahar ┼čenli─či bir do─ču┼č g├╝n├╝ olarak alacaklard─▒r. ─░nsanl─▒─č─▒n, ─░nsan├« de─čerlere kavu┼čtu─ču g├╝n, yeniden dirili┼č g├╝n├╝ olarak an─▒lacakt─▒rÔÇŁ.

Ali KAFKASYALIÔÇÖn─▒n ÔÇťT├╝rk D├╝nyas─▒nda Nevruz Gelene─čine Toplu Bak─▒┼čÔÇŁ[1]┬áisimli makalesinden┬áÔÇťNevr├╗zÔÇŁ ile ilgili ┼ču bilgileri okumak faydal─▒ olacakt─▒r san─▒r─▒m:

ÔÇťD├╝nyan─▒n k├Âkl├╝ k├╝lt├╝r ve medeniyetine sahip milletlerinden biri olan T├╝rk milletinin, kendine ├Âzg├╝ inan├ž, ├Ârf, ├ódet ve gelenekleri vard─▒r. ├çin i├žlerinden Avrupa i├žlerine, Sibirya┬ásahillerinden Yemen, Afrika sahillerine┬ákadar nice co─črafyada binlerce y─▒l h├╝k├╝mran olan T├╝rklerin d├╝nya medeniyetine bah┼četti─či ├Ânemli geleneklerden biri Nevruz gelene─čidir. ┬áT├╝rkler, gecenin ve g├╝nd├╝z├╝n e┼čit oldu─ču 21 Mart g├╝n├╝n├╝ y─▒l─▒n ilk g├╝n├╝ kabul etmi┼č ve binlerce y─▒l bug├╝n├╝, ÔÇťYeni G├╝nÔÇŁ veya ÔÇťErgenekon G├╝n├╝ÔÇŁ, ÔÇť├ça─čanÔÇŁ, ÔÇťUlusun Ulu G├╝n├╝ÔÇŁ gibi adlarla y─▒lba┼č─▒ olarak kutlaya gelmi┼člerdir. ┬áD├╝nyan─▒n en eski bayramlar─▒ndan biri olan Nevruz, din├« bir bayram olmaktan ├Âte bir halk bayram─▒d─▒r. Her dinden insanlar bu bayram─▒ kutlamaktad─▒r. Nevruz, tabiatla insan aras─▒ndaki m├╝nasebeti art─▒ran ne┼če demlerinden biridir┬á[2]

Nevruz, T├╝rk d├╝nyas─▒nda, ortak k├╝lt├╝rel de─čer olmas─▒ y├Ân├╝yle ├Ânemli bir yere sahip olup, T├╝rkl├╝k d├╝nyas─▒nda ve AnadoluÔÇÖda ortak inanmalarla, ortak heyecanlarla y├╝zy─▒llard─▒r T├╝rk k├╝lt├╝r├╝ne ├Âzg├╝ ├Âzelliklerle kutlan─▒lmaktad─▒r.[3]┬á┬áBa┼čka bir ifade ile Nevruz, T├╝rk boylar─▒n─▒n genel ve ortak bir tarih├« de─čeridir. NevruzÔÇÖa mahall├« veya politik renk verenler yan─▒l─▒rlar. Nevruz ulu T├╝rk tarihinin, T├╝rk mill├« tefekk├╝r├╝n├╝n, halk felsefesinin bayram─▒d─▒r. Bu bayram, Azerbaycan, Ba┼čkurt, Gagauz, Hakas, Kara├žay, Ka┼čkay, Kazak, K─▒rg─▒z, Nogay, ├ľzbek, T├╝rkmen, Uygur gibi b├╝t├╝n T├╝rk boylar─▒ taraf─▒ndan bilinip, kutlanmaktad─▒r. Her biri farkl─▒ bir co─črafyada ya┼čayan bu T├╝rk boylar─▒ ├Âz mill├«, tarih├«, co─čraf├«, geleneksel zenginliklerini bu bayrama katm─▒┼člard─▒r.[4]

B├╝y├╝k T├╝rk Bilgini Ka┼čg├órl─▒ Mahmut, Divan├╝ L├╗gatÔÇÖit-T├╝rk adl─▒ eserinde ÔÇťNevruzÔÇŁ yerine ÔÇťYeni G├╝nÔÇŁ ifadesini kullanm─▒┼čt─▒r: ÔÇťYeni g├╝n (Nevruz)den ┬ásonra ilkbahara ÔÇťo─člak ayÔÇŁ derler, sonra ÔÇťulu─č o─člak ayÔÇŁ derler; ├ž├╝nk├╝ bu ikinci ┬ápar├žada o─člak b├╝y├╝r.[5]┬áNevruz ad─▒n─▒n Fars├ža olmas─▒ndan yola ├ž─▒karak T├╝rk milletinin bu kadim bayram─▒n─▒, ba┼čka milletlere veya baz─▒ kavimlere mal etmeye ├žal─▒┼čmak veya bu bayrama siyas├« bir mahiyet y├╝klemek do─čru de─čildir.

Nevruz Bayram─▒ÔÇÖn─▒n ─░ran co─črafyas─▒nda kutlanmas─▒n─▒n sebebi, bu co─črafyan─▒n kadim T├╝rk vatan─▒ olmas─▒ ve g├╝n├╝m├╝zde de oldu─ču┬ágibi, bu co─črafyada tarih boyunca, T├╝rk n├╝fusunun ├žo─čunlukta olmas─▒ndand─▒r. Eb├╝lgazi Bahad─▒r Han ve Prof. Dr. Mahmut Tak├« Zehtab├« ba┼čta olmak┬á├╝zere, bir├žok ├╝nl├╝ tarih├ži, ─░ranÔÇÖ─▒n tamam─▒n─▒n milattan 4400 y─▒l ├Âncesinden T├╝rk yurdu oldu─čunu ortaya koymaktad─▒r. Bug├╝n de T├╝rkiyeÔÇÖden sonra T├╝rklerin en yo─čun olarak ya┼čad─▒─č─▒ T├╝rk yurdu ─░ran co─črafyas─▒d─▒r. Eski ─░ran k├╝lt├╝r ve medeniyetinde Nevruz Bayram─▒ gelene─či yoktur.

─░lk defa 1020 y─▒llar─▒nda Gazneli MahmutÔÇÖun Firdevs├«ÔÇÖye yazd─▒rd─▒─č─▒ ┼×ehn├ómeÔÇÖde g├Âr├╝lmektedir. Nevruz gelene─či, T├╝rk medeniyetinden k├╝lt├╝r intikali esnas─▒nda ─░ran k├╝lt├╝r├╝ne ge├žmi┼čtir.[6]┬á999 y─▒l─▒ndan 1925 y─▒l─▒na kadar┬á─░ran co─črafyas─▒na h├ókim olan devletlerin tamam─▒ T├╝rk devletleridir. Karahanl─▒, Gazneli, Sel├žuklu, ─░lhanl─▒, Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safev├«, Af┼čar ve Ka├žar devlet ve hanedanlar─▒ birer T├╝rk devleti ve T├╝rk hanedanlar─▒d─▒r. Bu T├╝rk devletlerinin, Nevruz gelene─čini bu co─črafyada ya┼čat─▒p yaymalar─▒ elbette ki tabi├«dir.

Nevruzla ─░lgili Ortak K├╝lt├╝r Unsurlar─▒

T├╝rk soyunun ├Âzg├╝n hasletleri i├žerisinde atalara sayg─▒ vard─▒r. Buna Ata K├╝lt├╝ diyoruz. T├╝rk insan─▒, d├╝nyaya gelmesinin m├╝sebbibi olan atalar─▒na kar┼č─▒ daima h├╝rmet besler. T├╝rkler, atalar─▒na olan bu ba─čl─▒l─▒klar─▒n─▒ ve sayg─▒lar─▒n─▒, Nevruz Bayram─▒ gibi ├Âzel g├╝nlerde a├ž─▒k├ža sergilerler. Hayatta olan b├╝y├╝kler ziyaret edilip elleri ├Âp├╝l├╝r, hediyeler sunulur. ├ľlenlerin kabirleri ziyaret edilir. Bu durum, tamamen T├╝rklerin, ata, analar─▒na minnet ve ┼č├╝kran ifadeleridir. T├╝rk milletinin ├Âzg├╝n inan├žlar─▒ i├žerisinde yer alan bir di─čer husus da suya verilen kutsiyettir. Su hayatt─▒r. T├╝rklerce su kutsald─▒r. Bunun tezah├╝r├╝n├╝ Nevruz t├Ârenlerinde g├Âr├╝r├╝z. Bir├žok T├╝rk yurdunda, y─▒l─▒n son ├žar┼čamba sabah─▒, gen├ž k─▒zlar─▒n akan sular─▒n k─▒y─▒s─▒na giderek suya sel├óm vermeleri, so─čuk su ile y├╝zlerini y─▒kamalar─▒, ├╝zerlerine su serpmeleri ve suyun ├╝zerinden atlamalar─▒, T├╝rklerin suya olan inan├žlar─▒ndan kaynaklanan hususlard─▒r. Arife g├╝n├╝ y─▒kanma ananesi de bundand─▒r. Suya atfedilen kutsiyetin en g├╝zel ├Ârneklerini edebiyat─▒m─▒zda g├Âr├╝yoruz:

Fuz├╗l├«, Hz. MuhammedÔÇÖi anlatmak i├žin yazd─▒─č─▒ kasidesinde ÔÇťsuÔÇŁ redifini kullanm─▒┼čt─▒r.

ÔÇťH├ók-i p├óyine yetem der ├Âmrlerdir muttas─▒l

Ba┼č─▒n─▒ ta┼čtan ta┼ča urup gezer ├óv├óre suÔÇŁ[7]

Yolcu etti─čimiz insanlar─▒n arkas─▒ndan su serpmemiz, sevdi─čimiz veya memnun kald─▒─č─▒m─▒z insanlar i├žin ÔÇťSu gibi aziz olas─▒n!ÔÇŁ, ÔÇť├ľmr├╝n su gibi uzun olsun!ÔÇŁ diyerek, iyi dileklerimizi ifade etmemiz, tamamen suyu aziz bilmemizden ve suya olan sayg─▒m─▒zdand─▒r. T├╝rk insan─▒n─▒n kutsal bildi─či, m├╝barek sayd─▒─č─▒ ve sayg─▒yla yakla┼čt─▒─č─▒ bir di─čer varl─▒k da ate┼čtir. T├╝rklere g├Âre ate┼č, ocakt─▒r. Ate┼č, var olma, ya┼čama, dirilik al├ómetidir.

T├╝rkler, ate┼čin g├Âkten indi─čine inan─▒rlar. Bunun i├žin de onun kutsal ve temizleyici bir g├╝c├╝n├╝n oldu─čunu kabul ederler. Altaylar ve Yakutlar ate┼čin bu g├╝c├╝ne ÔÇťod idiÔÇŁ (ate┼č sahibi) derler. Altaylar ve Yakutlar ├žakmak ta┼č─▒ndan elde edilen ate┼či kutsal sayarlar. K─▒rg─▒zlarda,┬áh├ólen yeni gelen gelin, e┼činin ve onun akrabalar─▒n─▒n evine ÔÇťAtko Kirgiz├╝├╝ÔÇŁ (Ate┼če Girdirme) ├ódetini yerine getirmeden giremez. Gelin ├ža─č─▒r─▒ld─▒─č─▒ veya geldi─či evin oca─č─▒na ya─č atar, alevlenen ate┼če e─čilerek dua eder. O eve iyi niyetle geldi─čini, o evin oca─č─▒n─▒ sevip sayaca─č─▒n─▒ ate┼čin huzurunda ifade eder. Bu ┼×amanistik merasim, ─░sl├óm dininin KurÔÇÖan ve mevlid okutma gibi ibadetine de kar─▒┼čm─▒┼čt─▒r. ÔÇť├ç─▒t ├ç─▒garuÔÇŁ (Koku ├ç─▒karma) ad─▒ ile g├╝n├╝m├╝zde de ya┼čat─▒lmaktad─▒r.[8]┬á┬áBat─▒ Trakya T├╝rkleri ya┼č a─ča├žlar─▒ birbirine s├╝rterek elde ettikleri ate┼či kutsal sayarlar. B├╝t├╝n k├Âyl├╝, mahalleli ayn─▒ ate┼čten ocaklar─▒n─▒ yakarlar. Ate┼č, dirilik, canl─▒l─▒k, ayd─▒nl─▒k al├ómeti olarak s├╝rekli yan─▒k tutulur. Hi├ž s├Ând├╝r├╝lmez. Kazara s├Ând├╝─č├╝ takdirde ayn─▒ kaynaktan gelen bir ate┼čten al─▒n─▒r. AnadoluÔÇÖnun bir├žok y├Âresinde kom┼čudan ate┼č alma, y─▒llarca oca─č─▒ s├Ând├╝rmeme gelene─činin alt─▒nda bu vard─▒r.

Mehmet Akif, T├╝rklerin, ayn─▒ ate┼čten ate┼č almalar─▒na veya ayn─▒ ocaktan ocak yakmalar─▒na, bununla da d├╝nya durduk├ža var olacaklar─▒na┬á─░stikl├ól ┬áMar┼č─▒m─▒zda yer vermi┼čtir:

ÔÇťKorkma s├Ânmez bu ┼čafaklarda y├╝zen al sancak,
S├Ânmeden yurdumun ├╝st├╝nde t├╝ten en son ocak!ÔÇŁ

Kuzey Altay T├╝rklerinde gelin ile g├╝vey gerdek gecesi ilk defa yakt─▒klar─▒ ate┼či ├žakmak┬áta┼č─▒ndan elde ederler ve ├╝├ž g├╝n ├╝├ž gece bu ate┼čin yan─▒nda bulunurlar. Di─čer yandan ate┼čin temizleyicilik ├Âzelli─či oldu─ču bilinir. ┼×imdi de baz─▒ T├╝rk boylar─▒nda g├Âr├╝ld├╝─č├╝ gibi eski devirlerde T├╝rkler ate┼čin ├╝zerinden atlayarak veya kor halindeki iki ate┼čin aras─▒ndan ge├žerek veya etraf─▒nda dolanarak k├Ât├╝ ruhlardan, k├Ât├╝l├╝klerden temizleneceklerine inan─▒rlard─▒. Bizans┬á ─░mparatorlar─▒ndan J├╝stinÔÇÖin el├žisi ZamarkhosÔÇÖun, 568 y─▒l─▒nda G├Âkt├╝rklerin ├╝lkesine gitti─činde, el├žilik heyeti ile birlikte, yanmakta olan ate┼čin etraf─▒nda d├Ând├╝r├╝l├╝p, k├Ât├╝ ruhlardan ar─▒nd─▒r─▒ld─▒ktan sonra HanÔÇÖ─▒n huzuruna ├ž─▒kar─▒lmas─▒ ilgi ├žekici bir ├Ârnektir.[9]┬á┬áG├╝n├╝m├╝zde de Altay, Yakut, Gagauz, Abhaz T├╝rkleri ba┼čta olmak ├╝zere bir├žok T├╝rk boyunda ate┼čin ├╝zerinden atlamak ve ate┼čin etraf─▒nda d├Ânmek u─čur ve iyilik alameti olarak kabul edilir. M├╝sl├╝man Ba┼čkurtlarda ve Kazaklarda hastay─▒ ÔÇťalazlamaÔÇŁ, h├ól├ó AnadoluÔÇÖda b├╝t├╝n canl─▒l─▒─č─▒ ile devam eden hastalar─▒ ÔÇťt├╝ts├╝lemeÔÇŁ ve ÔÇť├╝zerlik yakmaÔÇŁ gelene─či de bu inanc─▒n devam─▒d─▒r.

RomanyaÔÇÖda ya┼čayan M├╝sl├╝man T├╝rkler ├Âl├╝lerini defnetmeden ├Ânce k├Ât├╝l├╝klerden korunmas─▒ ve ba┼čka varl─▒─ča d├Ân├╝┼čmemesi i├žin b├╝y├╝k├že bir ate┼čin alt─▒ndan ge├žirirler.[10]┬á┬áH─▒ristiyan Gagauz T├╝rkleri, lo─čusa kad─▒n─▒ k├Ât├╝ ruhlardan korumak i├žin kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝ne kor halinde ate┼č koyarlar. Lo─čusan─▒n yan─▒na gidenler bu ate┼čin ├╝zerinden atlayarak giderler.[11]┬áNevruz kutlamalar─▒nda Son per┼čembe ak┼čam─▒ ate┼č yak─▒lmas─▒, ├╝zerinden atlanmas─▒, ah─▒rlar─▒n, komlar─▒n, ambar ve kilerlerin bacalar─▒ndan ate┼č k─▒v─▒lc─▒mlar─▒ serpilmesi, temizlik, bereket beklenmesi yine bu inanc─▒n eseridir. ÔÇť┼×um T├ÂreniÔÇŁ s─▒ras─▒nda tarlada yak─▒lan ate┼č de bu sebepledir. T├╝rk milletinin hi├žbir obas─▒, oyma─č─▒, kabilesi kesinlikle ate┼če tap─▒nmam─▒┼čt─▒r.

Kuran-─▒ KerimÔÇÖde, Allah, ÔÇťYa┼č a─ča├žtan size ate┼č ├ž─▒karand─▒r. Ondan ate┼č yakars─▒n─▒z.ÔÇŁ┬á (KurÔÇÖan-─▒ Kerim, 36 / 80) diye i┼čaret ederek bize bah┼četti─či en b├╝y├╝k nimetlerin ba┼č─▒nda gelen ate┼če sayg─▒ ona┬átap─▒nmak demek de─čildir. Onu bize verene, yani AllahÔÇÖa sayg─▒d─▒r. Dinlerde ├že┼čitli kutsal unsurlar─▒n olmas─▒ onlara tap─▒n─▒l─▒yor anlam─▒ ta┼č─▒maz. Yahudilerin ÔÇťSina Da─č─▒ÔÇŁ, H─▒ristiyanlar─▒n ÔÇťZeytin Da─č─▒ÔÇŁ, M├╝sl├╝manlar─▒n ÔÇťK├óbeÔÇŁ veya ÔÇťH─▒ra Da─č─▒ÔÇŁ ile ilgili inan├žlar─▒ onlara tap─▒n─▒yor inanc─▒n─▒ do─čurmaz.

Bu yanl─▒┼č yakla┼č─▒mlar neticesinde bir├žok de─čerimizi kaybetmi┼čiz. Bir├žok g├╝zel gelenek ve de─čerlerimizi ba┼čkalar─▒ sahiplenmi┼čtir. ┼×imdiki ─░ran co─črafyas─▒nda ya┼čayan Zerd├╝┼čt ve onun eserleri bunun en a├ž─▒k ├Ârne─čidir. Dede Korkut kitab─▒n─▒n, Orhun Abidelerinin ba┼č─▒na gelenler bunun tipik ├Ârnekleridir. H├╝lasa olarak T├╝rk milleti i├žin ├Ânem ta┼č─▒yan bu k─▒ymetli gelene─čimizi korumal─▒y─▒z, b├╝t├╝n incelikleriyle ya┼čatmal─▒y─▒z.ÔÇŁ[12]

Eski┼čehir 2013 T├╝rk D├╝nyas─▒ K├╝lt├╝r Ba┼čkentli─čiÔÇÖnin 21 Mart 2014 kapan─▒┼č ve Tataristan devir teslim ┼č├Âleni Anadolu ├ťniversitesi BESYO salonunda muhte┼čem g├Ârseller, folklor ve m├╝zik ziyafeti ile son buldu. Halk oyunlar─▒n─▒n en ilginci ise, 500 ki┼činin sahneyi doldurdu─ču, T├╝rk D├╝nyas─▒ndan her sanat├ž─▒n─▒n yerel k─▒yafeti ile Anadolu halk oyunlar─▒ oynamalar─▒ idi. Karadeniz horonundan, Anamur oyununa kadar, Kazak, Altay, K─▒rg─▒z, Bo┼čnak, Arnavut, Da─č─▒stan, Kafkas, Azer├« k─▒saca yery├╝z├╝ T├╝rkleri el ele omuz omuza g├Ân├╝l g├Ân├╝lÔÇÖe oynuyorlard─▒.

Bu manzara i├žin tek bir kelime s├Âylenebildi: ÔÇťYeni g├╝nÔÇŁ ÔÇťErgenekonÔÇŁ. T├╝rkler as─▒rlar sonra ErgenekonÔÇÖdan ├ž─▒k─▒yor, demir da─člar─▒ eritiyor, AnadoluÔÇÖda birlikte horon tepiyor, halay ├žekiyorlard─▒. T├╝rkistanÔÇÖ─▒ BalkanÔÇÖ─▒ KafkasÔÇÖ─▒ bir y├╝rek olmu┼č AnadoluÔÇÖda kucakla┼č─▒yordu. Bahar, m├╝jde demek, a─ča├žlar─▒n ├ži├žek vermesi meyvenin m├╝jdelenmesi demekti. T├╝rkÔÇÖ├╝n Hayat A─čac─▒ art─▒k tomurcu─čunu vermi┼čti,┬áÔÇťK─▒z─▒l ElmaÔÇŁs─▒n─▒ toplamak ise gelecek nesillere d├╝┼č├╝yordu. G├Âkalp ÔÇťB├Ârte├žine kurdun ad─▒/ Ergenekon yurdun ad─▒ÔÇŁ demi┼čti. Kurt, onun h├╝rriyeti idi, Kurt h├╝rriyeti temsil etmekte T├╝rklere VatanÔÇÖ─▒n yolu h├╝rl├╝kten ge├žer demekte idi. Sizlerde benim gibi h├╝r do─čar h├╝r ya┼čarsan─▒z ErgenekonÔÇÖun demirden da─č─▒n─▒ eritir, zorluklar─▒ a┼čar ├ž─▒k─▒┼č yolunu bulursunuz diyordu. Onun boz rengi de rastlant─▒ de─čildi. Kara (Teklik) ile ak (├žokluk)ÔÇÖ─▒n bulu┼čtu─ču renkti. G├Âkt├╝rklerde ise B├Ârte-├çine, K─▒yan soyundan hikmetli bir ki┼či idi. NevruzÔÇÖda (Ergenekon Bayram─▒ÔÇÖnda) 21 MartÔÇÖta gece ile g├╝nd├╝z birbirine e┼čitti. O g├╝n ÔÇťHanifÔÇŁ dinine mensup olan T├╝rkler gece-kara- (bat─▒n) ile g├╝nd├╝z-ak- (zahir) ger├že─činin birlikteli─činin hikmetine de ermi┼člerdi. G├╝nd├╝z (Kesret), Gece (Vahdet) onlar i├žin bir olmu┼čtu. Tevhid ehl├« idiler. Yeniden do─ču┼čun ÔÇťyeni g├╝nÔÇŁ├╝n erleri idiler. O g├╝n, T├╝rk MilletiÔÇÖnin yeniden ibdas─▒ ve in┼čas─▒n─▒n oldu─ču g├╝nd├╝. Onun i├žin ÔÇťHz. AdemÔÇÖin yarat─▒ld─▒─č─▒ g├╝nÔÇŁ, ÔÇťHz. NuhÔÇÖun gemisinin karaya oturdu─ču g├╝nÔÇŁ, ÔÇťYunus Peygamberin bal─▒─č─▒n karn─▒ndan ├ž─▒kt─▒─č─▒ g├╝nÔÇŁ, ÔÇťHz. Peygamberin peygamberlik hilÔÇÖat─▒n─▒ÔÇŁ giydi─či g├╝nÔÇŁ, ÔÇťHz. AliÔÇÖnin do─čum g├╝n├╝ÔÇŁ[13]┬ágibi fevkalade hadiseleri anlatmak i├žin de her zaman ÔÇťyeni g├╝n ÔÇťNevruzÔÇŁ kavram─▒ kullan─▒lm─▒┼čt─▒.

Bayramlar─▒m─▒z─▒n bizlere vermi┼č oldu─ču derun├« mesajlar vard─▒r. Folklorik zenginli─čimize, Mill├«-─░sl├ómi zengin irfan─▒m─▒za, Tarih ve Millet olma bilincimize, Do─ču T├╝rkistanÔÇÖdan Balkanlara kadar Kazak T├╝rk├╝nde, Zaza T├╝rk├╝nde, Uygur T├╝rk├╝nde, T├╝rkmen T├╝rk├╝nde, Gurman├ž T├╝rk├╝nde, Kafkas T├╝rk├╝nde velhas─▒l T├╝m T├╝rklerde ÔÇťortak bir k├╝lt├╝r bile┼čkesiÔÇŁ[14]┬ádir. Her ge├žen g├╝n bu ortak paydam─▒z daha da g├╝├žlenecektir.

Ahir s├Âz

Eski┼čehir 2013 T├╝rk D├╝nyas─▒ etkinlikleri bir y─▒ld─▒r devam ediyordu. Bug├╝n KazanÔÇÖa devredildi. Bu yo─čun ve g├Ârkemli faaliyetin isimsiz kahramanlar─▒ vard─▒. Bu etkinlikler ├Ânceki valimiz Say─▒n Kadir Ko├ždemir Beyle ba┼člam─▒┼čt─▒. Daha sonra ├çanakkaleÔÇÖden yeni gelen Say─▒n Valimiz G├╝ng├Âr Azim Tuna Bey ve t├╝m ekibi taraf─▒ndan inan─▒lmaz y├╝ksek bir gayret ve enerji ile t├╝m Eski┼čehir ve T├╝rk D├╝nyas─▒nda payla┼č─▒lan bir atmosfer ortam─▒ olu┼čturuldu. Eski┼čehir 2013 T├╝rk D├╝nyas─▒ Ajans─▒n─▒n ÔÇťfedak├ór, cefakar, adeta uyumayan, yemek yemeyen, ac─▒kmayan, yorulmayanÔÇŁ her kademesinden personeline ise ne kadar te┼čekk├╝r etsek hakk─▒n─▒ veremeyiz. Hepsini Cenab-─▒ Allah (C C) d├╝nya ve AhiretÔÇÖte dostumuz eylesin diye dua ediyorum. Ba┼čta Valimiz olmaz ├╝zere onlar─▒n ┼čahs─▒nda T├╝rkiye Cumhuriyeti Devletine ┼č├╝kranlar─▒m─▒ arz ederim. Nice NevruzÔÇÖlara birlikte eri┼čmek ve kutlamak dile─čiyle. Var olun, sa─č olun.

D─░PNOTLAR

[1]┬áAli Kafkasyal─▒, T├╝rk D├╝nyas─▒nda Nevruz Gelene─čine Toplu Bak─▒┼č, Erzurum Valili─či ─░l K├╝lt├╝r M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖn├╝n 21 Mart 2005 g├╝n├╝ haz─▒rlad─▒─č─▒ konferansta sunulmu┼čtur.

[2]Ali Kafkasyal─▒, a. g. m. s. 149-153. (Olcabay,1995: 229; Tuzlugul, 1995: 323; Askaraov, 1995: 237). Olcabay K. Karatayev (1995) K─▒rg─▒z Tarihi ve Nevruz, T├╝rk K├╝lt├╝r├╝nde Nevruz Uluslararas─▒ Bilgi ┼×├Âleni┬áBildirileri, AKM Yay., Ankara., Tuzlugul, Totay Tacio─člu, (1995),┬áKazakistanÔÇÖda Nevruz Kutlamalar─▒, T├╝rk┬áK├╝lt├╝r├╝nde Nevruz Uluslararas─▒ Bilgi ┼×├Âleni┬áBildirileri, AKM Yay., Ankara., Askarov, Akhmatali, (1995),┬á├ľzbekistanÔÇÖda Nevruz Tekrar Halk─▒n Bayram─▒ Oldu, T├╝rk┬áK├╝lt├╝r├╝nde Nevruz Uluslararas─▒ Bilgi ┼×├Âleni┬áBildirileri, AKM Yay., Ankara.

[3]Ali Kafkasyal─▒, a. g. m. s. 149-153. (Artun, 1999). Artun, Erman, (1999), T├╝rk Halk K├╝lt├╝r├╝nde NevruzÔÇŁ, Uluslararas─▒ Nevruz Sempozyumu, Kazakistan.

[4]┬áAli Kafkasyal─▒, a. g. m. s. 149-153. (Nebiyev, 1995:44; Veliyev, 1995:125). Nebiyev, Azad, (1997),┬áAzerbaycanÔÇÖda Nevruz, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Yay., Ankara.

[5] Ali Kafkasyalı, a. g. m. s. 149-153. (Atalay, 1992: I/347). Atalay, Besim, Divanü Lûgat-it Türk Tercemesi, T.T.K. Basımevi, 3. Baskı, C.I, Ankara.

[6]┬áAli Kafkasyal─▒, a. g. m. s. 149-153. (G├╝ldiken, 2000:136). G├╝ldiken, Kadir, (2000),┬á ─░ran T├╝rk Toplumunda Nevruz Kavram─▒ ve T├Âreni, T├╝rk D├╝nyas─▒nda Nevruz, III. Uluslar Aras─▒ Bilgi ┼×├Âleni Bildirileri. AKMB Yay., Ankara.

[7]┬áAli Kafkasyal─▒, a. g. m. s. 149-153. (Aky├╝z vd., 1990: 32) Aky├╝z, K., Beken, S., Y├╝ksel, S., Cumbur, M., (1990), Fuz├╗l├« Divan─▒, Ak├ža─č Yay., Ankara.

[8]Ali Kafkasyal─▒, a. g. m. s. 149-153. (Cumakunova, 2000: 77). Cumakunova, G├╝lzura, (2000), K─▒rg─▒zlar─▒n Nooruz Kutlamalar─▒nda Eski T├╝rk┬á─░nan├žlar─▒n─▒n ─░zleri, T├╝rk D├╝nyas─▒nda Nevruz, III. Uluslararas─▒ Bilgi ┼×├Âleni Bildirileri. AKMB Yay., Ankara.

[9]┬áAli Kafkasyal─▒, a. g. m. s. 149-153. (Kafeso─člu, 1980: 25; ├çay, 1988: 201). Kafeso─člu, ─░brahim, (1980), Eski T├╝rk Dini, ─░stanbul., ├çay, M. Abdulhaluk,┬á(1988),┬áT├╝rk Ergenekon Bayram─▒ Nevruz, T├╝rk K├╝lt├╝r├╝n├╝ Ara┼čt─▒rma Enstit├╝s├╝ Yay., Ankara.

[10]┬áAli Kafkasyal─▒, a. g. m. s. 149-153. (G├╝ng├Âr ve Argun┼čah, 1991:42). G├╝ng├Âr, H., Argun┼čah, M., (1991), Gagauz T├╝rkleri, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Yay., Ankara.,

[11]Ali Kafkasyal─▒, a. g. m. s. 149-153. (G├╝ng├Âr ve Argun┼čah, 1991:43, 47). G├╝ng├Âr, H., Argun┼čah, M., (1991), Gagauz T├╝rkleri, K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ Yay., Ankara.

[12] Ali Kafkasyalı, a. g. m. s. 149-153.

[13] Zeynel Abidin Makas, Türk Millî Kültüründe Nevruz, TDAV, İstanbul, 1987, s. 82-83.

[14]┬áObjektif Ara┼čt─▒rmalar Merkezi, Bir K├╝lt├╝r Bile┼čkesi olarak Nevruz Gelene─či ve Ergenekon Destan─▒, Ankara, 1992.

Hilmi ├ľZDEN / NEVR├ŤZ’DAK─░ VATAN


http://www.eskisehirturkocagi.org/kose-yazisi/nevr

Toplam Okuma: 710 , Bug├╝n: 4 

Prof. Dr. Hilmi ├ľZDEN

Hilmi ├ľzden, 1959 y─▒l─▒nda d├╝nyaya geldi. Konya ve Eski┼čehirÔÇÖde ─░lk ve Orta ├Â─črenime devam etti. Y├╝ksek ├ľ─črenimini Ankara ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesinde tamamlad─▒ktan sonra, iki y─▒l mecburi hizmet ve on alt─▒ ay askerlik g├Ârevlerini takiben Sa─čl─▒k Ocaklar─▒nda, K├Ây Hizmetleri 14. B├Âlge M├╝d├╝rl├╝─č├╝nde tabip olarak ├žal─▒┼čt─▒. 1995 y─▒l─▒nda Eski┼čehir Osmangazi ├ťniversitesi T─▒p Fak├╝ltesi Anatomi Anabilim Dal─▒nda Prof. Dr. G├╝rsel ORTU─× ve Prof. Dr. Nedim ├ťNAL dan─▒┼čmanl─▒klar─▒ndaÔÇťOmurgan─▒n Torakal B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde Medulla Spinalis ├çaplar─▒n─▒n Manyetik Rezonans Tekni─či ─░le ├ľl├ž├╝m├╝ ve De─čerlendirilmesiÔÇŁisimli tezi tamamlayarak Anatomi doktoru ├╝nvan─▒ ald─▒. 2005 y─▒l─▒nda ESOG├ť taraf─▒ndan Nottingham ├ťniversitesine g├Ânderildi ve Dr. Lopa LeachÔÇÖin yan─▒nda angiogenesis ├╝zerine ├žal─▒┼čt─▒. Yurt i├žinde s─▒├žan ve farelerde transplantasyon, embriyonik k├Âk h├╝cre ve mikrocerrahi ├╝zerine ├žal─▒┼čmalar yapan ekiplerde g├Ârev ald─▒. 2013 y─▒l─▒nda, Eski┼čehir T├╝rk D├╝nyas─▒ Ba┼čkenti Ajans─▒ Dan─▒┼čma Kurulunda ESOG├ť temsilcisi oldu. ┼×u anda EST├ťDAM (ESOG├ť T├╝rk D├╝nyas─▒ Uygulama ve Ara┼čt─▒rma Merkezi) m├╝d├╝r├╝ olarak da g├Ârev yapmaktad─▒r. Anatomi sahas─▒nda yurt i├ži ve yurt d─▒┼č─▒ ├žal─▒┼čmalar─▒ bulunan yazar ESOG├ť T─▒p Fak├╝ltesi Anatomi Anabilim dal─▒nda ├Â─čretim ├╝yesidir. Evli ve iki ├žocuk babas─▒d─▒r. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
hilmi ├Âzden
  • YEN─░
Bursal─▒ Karamanl─▒lar

Bursal─▒ Karamanl─▒lar

10 Ekim 2021, Bursal─▒ Karamanl─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

5 Ekim 2021, ─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes i├žin yorumlar kapal─▒
─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

5 Ekim 2021, ─░lklerin K├Ây├╝ Bademler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

5 Ekim 2021, T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

3 Ekim 2021, Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik i├žin yorumlar kapal─▒
─░brahim Edhem Pa┼ča

─░brahim Edhem Pa┼ča

3 Ekim 2021, ─░brahim Edhem Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Bursa’n─▒n Sinema Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Limonun Ba┼čkenti Erdemli

Limonun Ba┼čkenti Erdemli

11 Eyl├╝l 2021, Limonun Ba┼čkenti Erdemli i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

11 Eyl├╝l 2021, Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963) i├žin yorumlar kapal─▒
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

10 Eyl├╝l 2021, Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

8 Eyl├╝l 2021, T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi i├žin yorumlar kapal─▒
19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

8 Eyl├╝l 2021, 19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol i├žin yorumlar kapal─▒
Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

23 A─čustos 2021, Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

22 A─čustos 2021, Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi i├žin yorumlar kapal─▒
Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

22 A─čustos 2021, Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi i├žin yorumlar kapal─▒
Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

22 A─čustos 2021, Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

18 A─čustos 2021, Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz! i├žin yorumlar kapal─▒
├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

4 A─čustos 2021, ├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi i├žin yorumlar kapal─▒