Osmanl─▒ÔÇÖdan Y├╝zy─▒llarca ├ľnce BalkanlarÔÇÖda Kay─▒ Boyu ve T├╝rk Boy Damgalar─▒

Osmanl─▒ÔÇÖdan Y├╝zy─▒llarca ├ľnce BalkanlarÔÇÖda Kay─▒ Boyu ve T├╝rk Boy Damgalar─▒

  • Cengiz ├ľzak─▒nc─▒ /

─░.S. 600-700-800ÔÇÖl├╝ y─▒llarda Hazar g├Âl├╝ kuzeyinden bat─▒ya do─čru g├Â├ž edip BalkanlarÔÇÖa Tuna ─▒rma─č─▒ ├ževresine ula┼čan boylardan kimileri, bug├╝nk├╝ BulgaristanÔÇÖ─▒n s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde bulunan Pliska y├Âresine yerle┼čmi┼čler.

Bulgar Arkeologlar, 1961 y─▒l─▒nda, PliskaÔÇÖda ger├žekle┼čtirdikleri kaz─▒larda, bu yerle┼čimin kal─▒nt─▒lar─▒na ula┼čm─▒┼člar, yap─▒lar─▒n duvarlar─▒n─▒ ortaya ├ž─▒kartm─▒┼člar, 1500 y─▒l ├Ânce kulland─▒klar─▒ bir tak─▒m e┼čyalar─▒ bulmu┼člar.

Pliska kaz─▒s─▒n─▒n T├╝rk tarihi i├žin ├Ânemi, ortaya ├ž─▒kart─▒lan duvarlarda ve kimi e┼čyalar ├╝zerinde, Orhun Yaz─▒tlar─▒ÔÇÖna benzer yaz─▒lar─▒n ve O─čuzlar─▒n Kay─▒ boyunun damgas─▒n─▒n bulunmas─▒d─▒r.

PliskaÔÇÖda bulunan k├╝├ž├╝k yedi kollu bronz bir y─▒ld─▒z, ortaya ├ž─▒kart─▒lan kal─▒nt─▒lar─▒n en ilgin├ž ve en d├╝┼č├╝nd├╝r├╝c├╝ olan─▒d─▒r. Bu metal y─▒ld─▒z─▒n tam ortas─▒nda yine Kay─▒ boy damgas─▒ vard─▒r ve her kolun ├╝zerinde, di─čer O─čuz boylar─▒n─▒n damgalar─▒na benzeyen ba┼čka damgalar bulunmaktad─▒r.

Bulgaristan 1961 y─▒l─▒nda Pliska kaz─▒lar─▒nda bulunan Kay─▒ boy damgalar─▒n─▒ 16 y─▒l boyunca kamuoyundan gizleyecek; bu buluntular ilk kez 1977ÔÇÖde Bulgar Arkeolog S. Vaklinov taraf─▒ndan yay─▒nlanacakt─▒. Bulgar bilginler, yay─▒mlanan damgalar konusunda ikiye ayr─▒lacak, E. Sachev bunlar─▒n ├çuva┼č T├╝rk├žesi oldu─čunu ├Âne s├╝rerken, Bulgar dilci V. Beshevliev, IYI bi├žmindeki Kay─▒ boy damgas─▒n─▒ ÔÇťTangraÔÇŁ olarak okuyup, bunun Hristiyanl─▒─č─▒ benimsemeden ├Ânceki BulgarlarÔÇÖ─▒n dilinde ÔÇťg├Âk / tanr─▒ÔÇŁ anlam─▒na gelen bir simge oldu─čunu, yedi kolda bulunan di─čer damgalar─▒n da g├╝ne┼č, ay, Mars, Merk├╝r, J├╝piter, Ven├╝s ve Sat├╝rnÔÇÖ├╝ simgeledi─čini savlayacakt─▒. Bu g├Âr├╝┼č 1992ÔÇÖde P. Petrova taraf─▒ndan yinelenecek; fakat P. Dobrev, S. Mihajlov, D. Ovcharov gibi bilim adamlar─▒ ise damgalar─▒ Orhun Yaz─▒s─▒ benzeri bir yaz─▒ olarak niteleyeceklerdi. Bulgar Bilimler Akademisi Matematik ve Bili┼čim Enstit├╝s├╝ÔÇÖnden Milosh Sidorov 1998ÔÇÖ de Emil KelevedzihevÔÇÖle birlikte bronz rozetin bir horoskop oldu─čunu savunacaklar, 1999ÔÇÖda, bu damgalar─▒n eski T├╝rk yaz─▒tlar─▒na benzer olmakla birlikte, y─▒ld─▒zlar─▒ simgeledi─či ve b├╝y├╝c├╝l├╝kte kullan─▒ld─▒─č─▒na ili┼čkin makaleler yay─▒mlanacakt─▒.

Oysa bu damgalar B├╝t├╝n D├╝nyaÔÇÖ n─▒n fiubat 2010 say─▒s─▒nda t─▒pk─▒bas─▒m─▒n─▒ yay─▒mlad─▒─č─▒m Yaz─▒c─▒o─člu AliÔÇÖnin 1430ÔÇÖlarda yazd─▒─č─▒ Tevarih-I Al-I Sel├žuk adl─▒ kitapta yer alan O─čuzlar─▒n Kay─▒, Av┼čar, Yaz─▒r, Eym├╝r, Salur, B├╝─čd├╝z boylar─▒n─▒n damgalar─▒ yd─▒. Bulgar bilginler, Pliska kaz─▒ lar─▒nda bulunan damgalar─▒ T├╝rk boy damgalar─▒yla kar┼č─▒la┼čt─▒rmaktan ka├ž─▒nm─▒ ┼člard─▒. ├ç├╝nk├╝ H─▒ristiyanl─▒─č─▒ benimsedikten sonra s├╝re├ž i├žerisinde dilleri de de─či┼čen Bulgarlar etnik kimliklerini T├╝rk kar┼č─▒tl─▒─č─▒yla peki┼čtirmi┼člerdi. ┼×imdi bu damgalar─▒n T├╝rk / O─čuz boy damgalar─▒ oldu─ču anla┼č─▒l─▒r, T├╝rk k├Âkenler ortaya ├ž─▒karsa; Bulgar kimli─čini olu┼čturmakta kullan─▒lan T├╝rk kar┼č─▒tl─▒─č─▒n─▒n dayanaklar─▒ ├ž├Âkerdi. Hele bir de BulgarlarÔÇÖ─▒n ilk ba┼čkenti antik PliskaÔÇÖn─▒n ta┼č─▒na topra─č─▒na kaz─▒nm─▒┼č, Bulgaristan kaz─▒lar─▒nda y├╝zlercesi bulunan ÔÇťIYIÔÇŁ bi├žmindeki damgan─▒ n, Osmanl─▒ hanedan─▒n─▒n ba─čland─▒─č─▒ Kay─▒ boyunun damgas─▒ oldu─ču ger├že─či yay─▒lacak olursa, Bulgarlar tarih yaz─▒m─▒nda ÔÇťOsmanl─▒ D├╝┼čmanl─▒─č─▒ÔÇŁ yapmak g├╝├žle┼čirdi.

Bulgar tarih├žiler, Pliska kaz─▒lar─▒ nda bulunan y├╝zlerce IYI damgas─▒na T├╝rk / O─čuz Kay─▒ boyu damgas─▒ dememek i├žin, onu BulgarlarÔÇÖ─▒n H─▒ristiyan olmadan ├Ânce inand─▒klar─▒ tanr─▒ ÔÇťTangaraÔÇŁ olarak okudular. ├ľyle ki, Kay─▒ boyu damgas─▒, Bulgar tak─▒ sanat├ž─▒lar─▒ taraf─▒ndan kolyelere, k├╝pelere, bileziklere ÔÇťBulgar Antik Tanr─▒s─▒ TangaraÔÇÖn─▒n SimgesiÔÇŁ olarak i┼člendi. Di─čer boy damgalar─▒ da Bulgar tak─▒lar─▒nda ┼ču ya da bu y─▒ld─▒z─▒n simgesi olarak g├Âsteriliyor.

Bulgar kaz─▒lar─▒nda bulunan O─čuz / T├╝rk damgalar─▒ ve Kay─▒ boy damgas─▒, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ─░kinci Balkan Konferans─▒ son oturum konu┼čmas─▒nda yapt─▒─č─▒ tarihsel saptamalar─▒ do─čruluyor: ─░┼čte siz, sayg─▒de─čer Balkan milletleri temsilcileri, ge├žmi┼čin kar─▒┼č─▒k duygu ve hesaplar─▒n─▒n ├╝st├╝ne ├ž─▒karak derin karde┼člik temelleri kuracak ve geni┼č birlik ufuklar─▒ a├žacaks─▒n─▒z. G├Âzard─▒ edilmi┼č ve unutulmu┼č b├╝y├╝k ger├žekleri ortaya koyacaks─▒n─▒z. Sayg─▒de─čer milletlerin delegeleri! Balkan milletleri sosyal ve siyasal ne tav─▒r g├Âsterirlerse g├Âstersinler, onlar─▒n Orta-AsyaÔÇÖdan gelmi┼č ayn─▒ kandan, yak─▒n soylardan ortak atalar─▒ oldu─čunu unutmamak gerekir. KaradenizÔÇÖin kuzey ve g├╝ney yollar─▒yla, binlerce y─▒llar deniz dalgalar─▒ gibi birbiri ard─▒nca gelip BalkanlarÔÇÖda yerle┼čmi┼č olan insan kitleleri, ba┼čka ba┼čka adlar ta┼č─▒m─▒┼č olmalar─▒na ra─čmen ger├žekte bir tek be┼čikten ├ž─▒kan ve damarlar─▒nda ayn─▒ kan dola┼čan karde┼č kavimlerden ba┼čka bir ┼čey de─čillerdir. (…) Art─▒k insanl─▒k kavram─▒, vicdanlar─▒m─▒z─▒ temizlemeye ve duygular─▒m─▒z─▒ y├╝celtmeye yard─▒m edecek kadar y├╝kselmi┼čtir. Durumlar─▒ ve onlar─▒n gereklerini uygar insan d├╝┼č├╝ncesiyle ve y├╝ksek vicdan ayd─▒nl─▒─č─▒ ile g├Âr├╝r ve d├╝┼č├╝n├╝rsek ┼ču sonu├žlara var─▒r─▒z: insanlar─▒ mutlu edece─čim diye onlar─▒ birbirine bo─čazlatmak insanca olmayan ve son derece ac─▒maya de─čer bir sistemdir.ÔÇŁ (Hakimiyet-i Milliye, 26.08.1931)

***

Ne dersiniz? ├ľyle de─čil mi? ÔÇó

[email protected]

1,509 Toplam, 4 okuma bug├╝n

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken!

21 Ekim 2019, 1914ÔÇŽ Osmanl─▒ i├žin sava┼č tam tamlar─▒ ├žalarken! i├žin yorumlar kapal─▒
NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ

20 Ekim 2019, NostaljiÔÇŽ ─░neg├Âl Sinemalar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒

20 Ekim 2019, K─▒z─▒lba┼č ayr─▒m─▒ Bursa’da ba┼člad─▒: K─▒z─▒l b├Ârk-Ak b├Ârk ayr─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en

20 Ekim 2019, ─░├žli, Hassas ve ┼×en Bir Bestek├ór: Bimen ┼×en i├žin yorumlar kapal─▒
Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca

20 Ekim 2019, Son y├╝zy─▒l─▒n tan─▒─č─▒ bir ├Â─čretmen: Me┼čkure (G├Âze) Yuca i├žin yorumlar kapal─▒
Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu

20 Ekim 2019, Gariban Babas─▒ Tevfik R├╝┼čt├╝ Burlu i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča

12 Ekim 2019, BursaÔÇÖda Tiyatro 140 Ya┼č─▒nda – Ho┼č Bir Sad├ó, Ahmet Vefik Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu

4 Ekim 2019, Atat├╝rkÔÇÖ├╝n Musul, S├╝leymaniye ve Kerk├╝kÔÇÖle ─░lgili Bir Mektubu i├žin yorumlar kapal─▒
Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k

13 Eyl├╝l 2019, Siyasi Oryantalizm-T├╝rkiyat Genelinde Azerbaycan ┼×inasl─▒k i├žin yorumlar kapal─▒
Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝

13 Eyl├╝l 2019, Hititlerin 3200 Y─▒ll─▒k Yaz─▒l─▒kaya Tap─▒na─č─▒n─▒n S─▒rr─▒ ├ç├Âz├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒