Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

  • Prof. Dr. ANIL ├çE├çEN

Turanc─▒l─▒k denince, insan─▒n akl─▒na on dokuzuncu y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒ ya da yirminci y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒ gelmekte ve birinci d├╝nya sava┼č─▒ ├Âncesi d├Ânemde, do─ču imparatorluklar─▒n─▒n ├ž├Âk├╝┼če ge├žti─či bir a┼čamada merkezi co─črafyan─▒n y├Ânlendirilmesi ├žabalar─▒ ├Âne ├ž─▒kmaktad─▒r. On be┼činci y├╝zy─▒l sonras─▒nda bat─▒ Avrupa merkezli bir s├Âm├╝rgecilik b├╝t├╝n d├╝nyaya yay─▒lm─▒┼č ve bat─▒ ├╝lkeleri yery├╝z├╝n├╝n b├╝t├╝n k─▒talar─▒n─▒ s├Âm├╝rmeye ba┼člad─▒─č─▒ a┼čamada, d├╝nyan─▒n do─ču┬á┬á b├Âlgesinde ├╝├ž ayr─▒ imparatorluk bu duruma kar┼č─▒ denge sa─člamaya ├žal─▒┼čm─▒┼čt─▒r. Be┼činci y├╝zy─▒lda kurulan Rus prensli─či kuzey b├Âlgelerinde bir b├╝y├╝k do─ču imparatorlu─ču olarak harita ├╝zerinde yay─▒l─▒rken, on ├╝├ž├╝nc├╝ y├╝zy─▒lda kurulmu┼č olan Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču merkezi co─črafyan─▒n egemeni oluyordu. Daha sonraki a┼čamada ise Osmanl─▒ devleti Asya ve Afrika topraklar─▒nda ticaret yollar─▒ ├╝zerinden yay─▒l─▒rken, Osmanl─▒n─▒n geri ├žekildi─či┬á┬á┬á Do─ču Avrupa ve Balkan yar─▒madas─▒ ├╝zerinde, ├╝├ž├╝nc├╝ bir do─ču devleti olarak Avusturya-Macaristan imparatorlu─ču kuruluyordu. Bat─▒l─▒lar, do─čuyu ViyanaÔÇÖdan ├Âtesini do─ču olarak tan─▒mlarken, her ├╝├ž imparatorlu─ču do─ču devletleri olarak g├Âr├╝yorlard─▒. Yirminci y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒na kadar devam edip gelen bu s├╝re├ž i├žerisinde, ├╝zerinde do─ču imparatorluklar─▒n─▒n yer ald─▒─č─▒ d├╝nyan─▒n merkezi co─črafyas─▒ ├╝zerinde hi├ž kimse gelece─če d├Ân├╝k bir aray─▒┼č i├žerisine girmiyor, d├╝nya tarihini belirleyen olaylar bir anlamda bat─▒n─▒n s├Âm├╝rgeci devletleri ile, do─ču b├Âlgesinin ├╝├ž imparatorlu─ču aras─▒ndaki ├žeki┼čmeler zincirinde belirleniyordu┬á Birinci d├╝nya sava┼č─▒na kadar devam edip gelen bu durum, b├╝t├╝n d├╝nya sava┼ča do─čru s├╝r├╝klenirken┬á┬á sava┼č ├Âncesi ├žeki┼čmeler ile bozulmaya ba┼člad─▒─č─▒ i├žin, gelece─če d├Ân├╝k yeni aray─▒┼člar evrensel d├╝zeyde siyasetin g├╝ndemine gelip oturuyordu .

Avrupa merkezli d├╝nyan─▒n be┼č y├╝z y─▒ll─▒k hegemonya tarihinde┬á g├╝ndeme gelmeyen , merkezi co─črafya aray─▒┼člar─▒ , birinci d├╝nya sava┼č─▒na do─čru giderken ortaya ├ž─▒k─▒yordu .Asya ve Avrupa k─▒talar─▒n─▒n kuzey b├Âlgelerini kapsayan b├╝y├╝k bir hegemonya alan─▒na sahip olan┬á┬á Rus ├çarl─▒─č─▒ bat─▒l─▒ ├╝lkeler taraf─▒ndan bask─▒ alt─▒na al─▒namay─▒nca , bu b├╝y├╝k g├╝c├╝ arkadan vurmak ├╝zere┬á Japon ─░mparatorlu─ču k─▒┼čk─▒rt─▒l─▒yor ve ,┬á ABD destekli Japon ordusu AsyaÔÇÖn─▒n do─ču k─▒y─▒lar─▒ndan k─▒tan─▒n i├žerisine girerek , Rus devletini arkadan vuruyordu . Yirminci y├╝zy─▒l─▒n ilk y─▒llar─▒nda, bat─▒l─▒ g├╝├žlerin yenemedi─či Rus ordusunu bir do─čulu g├╝├ž olarak Japon imparatorlu─ču ABDÔÇÖnin arkadan sa─člad─▒─č─▒ destekler ile┬á ┬áaskeri y├Ânden yeniyor ve b├Âylece merkezi co─črafyan─▒n kuzey b├Âlgesinde yer alan b├╝y├╝k devlet yap─▒lanmas─▒ ├ž├Âk├╝yordu. Ruslar Avrupa topra─č─▒ olan KievÔÇÖde ilk devletlerini kurmalar─▒na ra─čmen, kuzey b├Âlgesinde AsyaÔÇÖya do─čru yay─▒lm─▒┼člar, Hazar g├Â├žleri sonras─▒nda bu alanda kurulmu┼č olan Alt─▒n Orda imparatorlu─čunun da─č─▒lmas─▒ ├╝zerine de geride kalan hanl─▒klar─▒ ele ge├žirerek, tam anlam─▒yla bir Asya devleti haline gelmi┼člerdir. Hazar uzant─▒s─▒ T├╝rk boylar─▒n─▒n da─č─▒lmas─▒ , bir k─▒sm─▒n─▒n AvrupaÔÇÖya ,di─čer k─▒sm─▒n─▒n da┬á Kafkasya ├╝zerinden Orta Do─ču b├Âlgelerine g├Â├ž etmesi ├╝zerine , Ruslar eski T├╝rk topraklar─▒ ├╝zerinde yay─▒lma┬á ┼čans─▒ elde ederek bunu kullanm─▒┼člard─▒r . Bat─▒l─▒ devletler RusyaÔÇÖy─▒ Avrupa k─▒tas─▒ndan uzak tutmak i├žin ├žaba g├Âstermi┼čler, Ruslar AvrupaÔÇÖya sald─▒rma noktas─▒na gelince Osmanl─▒lar─▒ k─▒┼čk─▒rtarak Ruslar─▒n ├╝zerine s├╝rm├╝┼člerdir. Roma imparatorlu─ču sonras─▒nda, bir b├╝y├╝k Slav g├╝c├╝ olarak Rus devleti ├Âne ├ž─▒karken, d├╝nyan─▒n di─čer g├╝├žleri bunu ├Ânlemek ve Ruslar─▒n ├Ân├╝n├╝ kesmek ├╝zere ├že┼čitli komplo ve senaryolar ile ├Âne ├ž─▒kmaya ve RusyaÔÇÖn─▒n hegemonya alan─▒n─▒ daraltmaya ├žaba g├Âstermi┼člerdir. AvrupaÔÇÖdan kovulan Rusya Asya topraklar─▒nda g├╝├žlenince, bu kez de ABD destekli bir Japon sald─▒r─▒s─▒ Asya ├╝zerinden desteklenerek, Rus ├çarl─▒─č─▒ y─▒k─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

On dokuzuncu y├╝zy─▒l─▒n sonlar─▒na do─čru zay─▒flayan Rus ├çarl─▒─č─▒, Yirminci y├╝zy─▒l─▒n ilk y─▒llar─▒nda do─čudan gelen Japon sald─▒r─▒s─▒na direnemeyince, Rus ├çarl─▒─č─▒ y─▒k─▒lma noktas─▒na gelmi┼č ve bu b├╝y├╝k ├╝lke Sovyet devrimine kadar s├╝recek olan uzunca bir kar─▒┼č─▒kl─▒k d├Ânemine girmi┼čtir. Merkeze ba─čl─▒ bulunan b├╝y├╝k topraklar─▒ eskisi gibi kontrol etme g├╝c├╝n├╝ elinden ka├ž─▒ran, Rus ├çarl─▒─č─▒ Japon ordusuna da yenilince Rus milletine dayanan egemenlik d├╝zeni y─▒k─▒lm─▒┼č ve bu a┼čamadan sonra devrimlere y├Ânelen giri┼čimler, RusyaÔÇÖy─▒ kurtarmaya ├žal─▒┼čm─▒┼č ama bir t├╝rl├╝ bu do─črultuda istenen ba┼čar─▒lar elde edilemeyince, Rus milliyet├žili─či geni┼č alanlar─▒ kendi kontrolu alt─▒nda tutabilmek ├╝zere yeni aray─▒┼člar i├žerisine girmi┼čtir. Dar kapsaml─▒ bir milliyet├žilik ile RusyaÔÇÖn─▒n eski imparatorluk topraklar─▒n─▒ merkezi bir d├╝zene ba─člayamayaca─č─▒ anla┼č─▒l─▒nca, bunun ├╝zerine Rus milletinin ana unsuru olarak ├Âne ├ž─▒kt─▒─č─▒ Slav topluluklar─▒n─▒n birlikteli─či savunulmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Yirminci y├╝zy─▒la girerken, Rus milliyet├žili─činin yerini PanslavizmÔÇÖin almas─▒ ile yeni bir d├Ânem ba┼člam─▒┼č ve Moskova merkezli Rus hegemonyas─▒n─▒n gene eskisi gibi imparatorluk topraklar─▒ ├╝zerinde devam edebilmesi i├žin, b├╝t├╝n Slav toplumlar─▒n─▒ ortak bir ├žat─▒ alt─▒nda toplayacak bir Panslavizm ak─▒m─▒, Rus milliyet├žili─činin yeni y├╝z├╝ olarak d├╝nya kamuoyuna sunulmu┼čtur.┬á Rus milliyet├žili─činin duygusall─▒─č─▒, Slav topluluklar─▒n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ geni┼č topraklar ├╝zerinde daha ger├žek├ži bir politika olarak Panslavizmin ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒ ile birlikte a┼č─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Do─ču imparatorluklar─▒n─▒n bat─▒l─▒ emperyalistler kar┼č─▒s─▒nda g├╝├ž kaybederek ├ž├Âk├╝┼če ge├žmesi ├╝zerine, bu b├╝y├╝k devletlerin harita ├╝zerinde i┼čgal etmi┼č oldu─ču geni┼č alanlar─▒n gelece─či tart─▒┼č─▒lmaya ba┼članm─▒┼čt─▒r. Avrupa merkezli d├╝nyada bat─▒ b├Âlgelerinde modern anlamda devlet yap─▒lanmalar─▒ ortaya ├ž─▒kmas─▒na ra─čmen, do─ču b├Âlgelerinde bat─▒da oldu─ču gibi ├že┼čitli topluluklar─▒n devletle┼čme olgusu g├Âr├╝lememi┼čtir. Nitekim bu y├╝zden, Birinci d├╝nya sava┼č─▒ sonras─▒nda do─ču b├Âlgelerinin gelece─či ile ilgili olarak AzerbaycanÔÇÖ─▒n ba┼čkenti Bak├╝ÔÇÖde bir kongre toplan─▒rken, bunun ad─▒na ÔÇťDo─ču halklar─▒ kurultay─▒ ÔÇťdenilmi┼čtir. Merkezi co─črafyan─▒n ├Âtesinde ciddi devlet yap─▒lanmalar─▒ bulunmad─▒─č─▒ i├žin, b├╝t├╝n Asya k─▒tas─▒n─▒n gelece─či ile ilgili d├╝zenlenen uluslararas─▒ kongre de do─ču b├Âlgelerinde ya┼čayan halklar esas al─▒nm─▒┼č ve bunlar ├╝zerinden do─ču b├Âlgelerinde yeni bir siyasal d├╝zen olu┼čturulmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Cihan sava┼č─▒ sonras─▒nda d├╝nyaya yeni bir d├╝zen verilirken, do─ču b├Âlgesinin imparatorluklar─▒ geride kalm─▒┼č ve bu b├Âlgede ya┼čayan halklar esas al─▒narak , eskisinden farkl─▒ bir gelecek olu┼čturulmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r .Bu do─črultuda┬á Panslavizm ile gelecek aray─▒┼č─▒n─▒n yeterli olamad─▒─č─▒ bir a┼čamada , Sovyet devrimini d├╝nya g├╝├žleri destekleyerek , Panslavizm yerine Pansovyetizmi getirerek ┬á,Sovyet devrimi┬á sonras─▒nda┬á d├╝nyan─▒n merkezi alan─▒ ile do─ču b├Âlgelerine ┬á┬áy├Ânelik┬á bir ideolojik siyasal yap─▒lanma ┬áyaymaya ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒r . Panslavizm Slav k├Âkenli b├╝t├╝n halklar─▒ Rus ─░mparatorlu─ču sonras─▒nda daha geni┼č bir Rus milliyet├žili─činin ├ž─▒karlar─▒ do─črultusunda bir araya getirmeye ├žal─▒┼č─▒rken, bu b├Âlgenin gelece─či ile ilgili olarak bat─▒ d├╝nyas─▒nda baz─▒ yeni aray─▒┼člar da g├╝ndeme gelmi┼čtir.

Y─▒k─▒lmakta olan Rus hegemonyas─▒n─▒n sonras─▒ i├žin Ruslar Panslavizm ile yeni yap─▒lanmay─▒ devreye sokmak isterlerken, do─ču imparatorluklar─▒n─▒n ├╝zerinde yer ald─▒─č─▒ merkezi co─črafya alan─▒nda yeni Rus hegemonya planlar─▒na kar┼č─▒ alternatif aray─▒┼člar da ├Âne ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Rus imparatorlu─ču y─▒k─▒l─▒rken, bu ├╝lkenin s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde yer alan T├╝rk ve M├╝sl├╝man topluluklar─▒n, geli┼čmi┼č bat─▒l─▒ ├╝lkeler d├╝zeyine gelebilmek ├╝zere yeni aray─▒┼člar i├žine girdi─či g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r. RusyaÔÇÖn─▒n M├╝sl├╝man toplumlar─▒n─▒ bir ├žat─▒ alt─▒nda toplamak isteyen Panislamizm ak─▒m─▒ ile, gene bu do─črultuda b├╝t├╝n T├╝rk topluluklar─▒n─▒ bir b├╝y├╝k T├╝rk imparatorlu─ču ├žat─▒s─▒ alt─▒nda toplamak isteyen yeni bir t├╝r T├╝rk├ž├╝l├╝k Pant├╝rkizm olarak ├Âne ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. 1905 y─▒l─▒ndaki Japon yenilgisi ├╝zerine Rusya kar─▒┼čm─▒┼č ve 1917 Sovyet devrimine kadar kar─▒┼č─▒kl─▒k d├Ânemi devam ederken, Panslavizm giri┼čimlerine kar┼č─▒ hem Panislamizm hem de Pant├╝rkizm ak─▒mlar─▒ yeni alternatif aray─▒┼člar olarak tart─▒┼čma g├╝ndemine getirilmi┼čtir. D├╝nyan─▒n en b├╝y├╝k k─▒tas─▒na egemen olabilme do─črultusunda en geni┼č devlet yap─▒lanmas─▒ aray─▒┼člar─▒ panc─▒l─▒k ak─▒mlar─▒n─▒ da ├Âne ├ž─▒karm─▒┼č, milliyet├žili─čin yetersiz kald─▒─č─▒ a┼čamalarda ortak etnik k├Âkenden gelen ya da ayn─▒ sosyolojik ya da k├╝lt├╝rel ├Âzellikleri ta┼č─▒yan toplumlara daha b├╝y├╝k devletler olarak toparlayabilmenin ├žabalar─▒ siyasal g├╝ndemde belirleyici olmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Milliyet├žilik ak─▒mlar─▒n─▒n b├Âld├╝─č├╝, b├╝y├╝k imparatorluk alanlar─▒nda daha k├╝├ž├╝k milli devletlerin kurulmaya ba┼čland─▒─č─▒ bir a┼čamada panc─▒l─▒k ak─▒mlar─▒, birle┼čtirici ve uzla┼čt─▒r─▒c─▒ giri┼čimler olarak, daha geni┼č siyasal yap─▒lanmalar─▒n ├Ânc├╝s├╝ olmu┼čtur. B├╝y├╝k do─ču imparatorluklar─▒ ├ž├Âkerken, daralan s─▒n─▒rlar─▒ eski geni┼čli─činde tutabilmek ├╝zere milliyet├žili─čin yetersiz kald─▒─č─▒ bir a┼čamada ortak ├Âzellikler, etnik k├Âkenler, din ve k├╝lt├╝rel yap─▒lar─▒n eskisi gibi daha geni┼č imparatorluk co─črafyas─▒nda birlikte var olabilmesi i├žin, panc─▒l─▒k ak─▒mlar─▒ alternatif olarak devreye sokulmu┼čtur.

Ruslar─▒n, Orta ve ├ľn Asya b├Âlgelerinin birlikteli─či i├žin d├╝┼č├╝nm├╝┼č oldu─ču Panslavizme kar┼č─▒, ikinci alternatif panc─▒l─▒k ak─▒m─▒, RusyaÔÇÖn─▒n bu do─črultudaki geni┼čleme aray─▒┼člar─▒na kar┼č─▒ Pangermenizm olarak ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒r. Roma ─░mparatorlu─čunun da─č─▒lmas─▒ndan sonra bin y─▒ldan fazla bir zaman dilimi i├žerisinde da─č─▒n─▒k bir bi├žimde ya┼čayan Germen kavimleri s├╝rekli olarak birbirleriyle ├žarp─▒┼čm─▒┼člar ve bu y├╝zden bir araya gelerek ─░ngiltere ve Fransa gibi ulusal birliklerini tamamlayamam─▒┼člard─▒r. Bat─▒ AvrupaÔÇÖn─▒n millile┼čen ulus devletleri s├Âm├╝rge sava┼člar─▒na ├ž─▒karak yer y├╝z├╝ karalar─▒nda rekabete ge├žerken, Germen kavimleri, s├╝rekli sava┼čarak birbirlerini k─▒r─▒yordu. Ayn─▒ do─črultuda, ─░talyaÔÇÖdaki ┼čehir devletleri de bir b├╝y├╝k ├žeki┼čmeye Akdeniz hegemonyas─▒ do─črultusunda girdikleri i├žin, ─░talyan ve Alman ulusal birliklerinin tamamlanmas─▒ gecikiyordu. ParisÔÇÖte 1871 y─▒l─▒nda bir kom├╝nist y├Ânetim kurulmas─▒na ├╝zerine, Avrupa burjuvazisi ├že┼čitli ├Ânlemler al─▒yor ve ayn─▒ y─▒l i├žinde Pangermenizim ak─▒m─▒n─▒n sonucu olarak Alman siyasal birli─či olu┼čturuluyordu. B├Âylece, AvrupaÔÇÖn─▒n do─čusunda ba┼člat─▒lm─▒┼č olan Panslavizm aray─▒┼člar─▒na kar┼č─▒ en somut cevab─▒, Almanlar Pangermenizm ak─▒m─▒ ile vererek, Alman milliyet├žili─či do─črultusunda do─ču AvrupaÔÇÖda yer alan b├╝t├╝n Germen kavimlerinin ortak bir ├žat─▒ alt─▒nda tek bir devlet olarak bir araya gelmesi i├žin giri┼čimlerde bulunuyorlard─▒. Alman devleti Pangermenizm ile kendi siyasal birli─čini sa─člad─▒ktan sonra, di─čer Germen as─▒ll─▒ kavimleri de kendi yan─▒na ├žekebilmenin aray─▒┼č─▒ i├žine giriyordu. ─░┼čte bu a┼čamada Birinci d├╝nya sava┼č─▒na giden yolda bir Panslavizm ve Pangermenizm ├žeki┼čmesi, d├╝nyan─▒n siyasal g├╝ndeminin belirlenmesinde etkin bir unsur konumuna geliyordu.

Alman birli─čini sa─člayan Germenler, bat─▒ Avrupa kap─▒lar─▒n─▒n kapal─▒ olmas─▒ nedeniyle k─▒tan─▒n do─čusuna do─čru y├Âneliyorlard─▒. Orta AvrupaÔÇÖda kurulmu┼č olan b├╝y├╝k devlet olarak Almanya d├╝nya siyaset sahnesine a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ koyarken, bir milli politika olarak Ostpolitik denilen do─ču siyasetini uygulama alan─▒na getiriyordu. Merkezi AvrupaÔÇÖda kurulan Alman devleti, Pengermenizm ak─▒m─▒ ile ├ževredeki b├╝t├╝n Germen devlet├žiklerini tek ├žat─▒ alt─▒nda toplad─▒ktan sonra, do─čuya do─čru a├ž─▒l─▒m─▒ ulusal bir d─▒┼č politika olarak g├╝ndeme getiriyordu. Almanya b├╝t├╝n ├žabalar─▒na ra─čmen Hollanda, Avusturya ve Danimarka gibi Germen as─▒ll─▒ bat─▒ devletlerini ├žat─▒s─▒ alt─▒nda birle┼čtiremiyordu. ─░ngiltere,Fransa ve Amerika ├╝├žl├╝s├╝ Atlantik g├╝├žleri olarak Merkezi Avrupa g├╝c├╝ olarak AlmanyaÔÇÖn─▒n┬á Pengermenizm ak─▒m─▒ yolundan iyice g├╝├žlenmesini istemiyorlard─▒ . Almanya Pangermenizm ak─▒m─▒ ├╝zerinden ulusal birli─čini sa─člad─▒ktan sonra, Atlantik g├╝├žlerinin d├╝nyan─▒n merkezi co─črafyas─▒nda etkin bir konuma gelmesini ├Ânlemek ├╝zere ikinci bir panc─▒l─▒k ak─▒m─▒n─▒n ├Ânc├╝s├╝ oluyor ve M├╝sl├╝man topluluklar─▒n ya┼čad─▒─č─▒ topraklar ├╝zerinde Almanya merkezli bir Panislamizm ak─▒m─▒n─▒ ├Ârg├╝tl├╝yordu. Alman devleti Pangermenizm ile Avrupa k─▒tas─▒ ├╝zerinde g├╝├žl├╝ yap─▒s─▒n─▒ olu┼čturduktan sonra, do─čuya a├ž─▒larak geni┼čleme ve bat─▒l─▒ emperyalistler ile rekabet etme a┼čamas─▒nda Panislamizmi ikinci bir siyasal ak─▒m olarak kendi ├Ânc├╝l├╝─č├╝nde ─░slam co─črafyas─▒na d├Ân├╝k bir bi├žimde devreye sokuyordu. Osmanl─▒ ve ─░ran imparatorluklar─▒n─▒n s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde ya┼čayan M├╝sl├╝man ahaliyi bir araya getirme do─črultusunda Alman ajanlar─▒, Alman imparatorunun s├╝nnet olarak ─░slam dinini kabul etti─či yalan─▒n─▒, Orta Do─ču ve Avrasya co─črafyas─▒nda ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝rmekte olan t├╝m M├╝sl├╝man toplumlar─▒ etkilemek ├╝zere empoze etmeye ├žal─▒┼č─▒yordu.

Alman emperyalizmi, Panislamizm ak─▒m─▒n─▒ Do─ču AvrupaÔÇÖdan ba┼člayarak do─čuya do─čru ├Ârg├╝tlemeyi ve ─░slam toplumlar─▒ ├╝zerinden b├╝t├╝n Orta Do─ču ve Orta AsyaÔÇÖy─▒, bu siyasal ak─▒m─▒ kullanarak kendisine ba─člamak ve b├Âylece Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ile ─░ran ┼×ahl─▒─č─▒n─▒ haritadan silmeyi hedefliyordu. M├╝sl├╝man oldu─ču s├Âylenen bir Alman imparatorunun etraf─▒nda Panislamizm kullan─▒larak t├╝m ─░slam toplumlar─▒ bir araya getirilmeye ├žal─▒┼č─▒l─▒yordu. Bir anlamda Alman devletinin d├╝nya hegemonyas─▒, Avrasya k─▒tas─▒n─▒n ele ge├žirilmesine ve bu do─črultuda ─░slam dininin arac─▒ olarak kullan─▒lmas─▒na dayan─▒yordu. B├Âylece, do─ču imparatorluklar─▒ ├ž├Âkerken, bat─▒l─▒ emperyal g├╝├žlerin tam merkezi alana giri┼či a┼čamas─▒nda, ikinci bir panc─▒l─▒k ak─▒m─▒ Panislamizm olarak devreye giriyordu. Germen as─▒ll─▒ kavimlerin hemen hepsinin Avrupa k─▒tas─▒nda yerle┼čik olmas─▒ nedeniyle Pangermenizmin Orta Do─ču ya da Orta AsyaÔÇÖda ge├žerlilik kazanmas─▒ m├╝mk├╝n de─čildi. Bu y├╝zden Alman hegemonya d├╝zenini do─čuya a├ž─▒larak b├╝t├╝n Asya k─▒tas─▒ ├╝zerinde ge├žerli k─▒labilmenin yolu olarak, Panislamizm, Pangermenizmin tamamlay─▒c─▒s─▒ olarak M├╝sl├╝man oldu─ču s├Âylenen Alman ─░mparatoru ├Ânc├╝l├╝─č├╝nde kullan─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒yordu. B├Âylesine b├╝y├╝k bir yalana s─▒─č─▒narak Alman ajanlar─▒ Avrasya co─črafyas─▒ ├╝zerinde Ruslara kar┼č─▒ m├╝cadele ederken, Panislamizm sayesinde b├╝t├╝n M├╝sl├╝man toplumlar─▒ arkalar─▒na almaya ├žal─▒┼č─▒yorlard─▒. B├Âylece, Pangermenizm ak─▒m─▒ ile d├╝nya sahnesine ├ž─▒km─▒┼č olan Alman ulus devleti, Panislamizmi kullanarak M├╝sl├╝man co─črafyas─▒ ├╝zerinden merkezi alan imparatorlu─ču olu┼čturmaya ├žaba g├Âsteriyordu.┬á Almanlar iki panc─▒l─▒k ak─▒m─▒ sayesinde hem varl─▒klar─▒n─▒ ortaya koyuyorlar hem de geni┼čleyerek emperyalizm m├╝cadelesindeki yerlerini almaya ├žal─▒┼č─▒yorlard─▒. Do─ču ─░mparatorluklar─▒n─▒n s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde yer alan geni┼č topraklar─▒n hegemonyas─▒nda, Panslavizm ile beraber Panislamizm ve Pangermenizim yar─▒┼č─▒, tarihsel konjonkt├╝r├╝n g├╝ndeme getirdi─či bir do─črultuda uygulama alan─▒na geliyordu.

Do─ču AvrupaÔÇÖn─▒n Germen ve Slav topluluklar─▒n─▒ kendi hegemonyas─▒ alt─▒na alma do─črultusunda Rus ve Alman devletleri birbirleriyle yar─▒┼č─▒rken, bu co─črafya da ge├žmi┼čten gelen bir ya┼čam s├╝reci i├žinde ya┼čayan T├╝rk ve M├╝sl├╝man as─▒ll─▒ topluluklar, ister istemez Alman ve Rus emperyalizmleri aras─▒nda s─▒k─▒┼č─▒p kal─▒yorlard─▒. Bu a┼čamada bir Orta Avrupa devleti olarak Macaristan, Alman ─░mparatorlu─ču ile Avrasya b├Âlgesi aras─▒nda kal─▒yor ve Ruslar ile Almanlar aras─▒nda ba┼člat─▒lm─▒┼č olan Do─ču hegemonyas─▒ kavgas─▒nda giderek do─ču Avrupa koridoruna s─▒k─▒┼č─▒p kal─▒yordu. Bir orta Avrupa devleti olarak Macaristan, Hazar b├Âlgesinden gelen g├Â├žler sonras─▒nda onuncu y├╝zy─▒lda Tuna nehri k─▒y─▒lar─▒nda, b├╝y├╝k bir imparatorluk yap─▒s─▒nda d├╝nya tarihi i├žindeki yerini al─▒yordu. Adriyatik denizi ile Balt─▒k denizi aras─▒nda yay─▒lan bir do─ču Avrupa krall─▒─č─▒n─▒ onuncu y├╝zy─▒lda kurmu┼č olan Macarlar, daha sonraki geli┼čmeler ├žer├ževesinde bu hegemonyalar─▒n─▒ koruyamam─▒┼člard─▒r. AvrupaÔÇÖdaki toplumsal olaylar ve s├╝rekli sava┼člar y├╝z├╝nden Tuna k─▒y─▒s─▒ndaki krall─▒klar─▒n─▒ Macarlar uzun s├╝reli olarak koruyamam─▒┼člard─▒. Macar krall─▒─č─▒ zay─▒flayarak geri ├žekilme noktas─▒na gelince, Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču bu devleti i┼čgal ederek iki y├╝zy─▒la yak─▒n bir s├╝re s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde y├Ânetmi┼čtir. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunun geri ├žekilme a┼čamas─▒na geldi─či noktada da BalkanlarÔÇÖdaki otorite bo┼člu─čunu Avusturya ─░mparatorlu─ču doldurmaya ba┼člad─▒─č─▒ a┼čamada ise, Macarlar─▒n resmi kat─▒l─▒m─▒ ile Avusturya-Macaristan ─░mparatorlu─ču kurulmu┼čtur. Osmanl─▒ ve Rus imparatorluklar─▒ndan sonra ├╝├ž├╝nc├╝ bir do─ču imparatorlu─ču olarak ortaya ├ž─▒kan bu ortak devlet, yirminci y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒na gelindi─činde zay─▒flam─▒┼č ve giderek Almanya ÔÇôRusya rekabetinin ├žeki┼čme alan─▒ konumuna d├╝┼č├╝r├╝lm├╝┼čt├╝r. Avusturyal─▒lar─▒n Germen as─▒ll─▒ olmalar─▒ nedeniyle, Pengermenizm ├žat─▒s─▒ alt─▒nda yer almaya do─čru bir haz─▒rl─▒k Avusturyal─▒lar i├žinde geli┼čmeye ba┼člay─▒nca, ─░mparatorlu─čun di─čer yar─▒s─▒n─▒ temsil eden Macar devleti ve Macar toplumu da kendilerine yeni bir gelecek arama noktas─▒na gelmi┼člerdir.

Hazar ─░mparatorlu─čunun son d├Ânemlerinde ilk Macar devletini sekizinci as─▒rda Hazar g├Âl├╝n├╝n kuzeyinde kurmu┼č olan Macarlar, daha sonraki a┼čamada g├Â├žler yolu ile orta AvrupaÔÇÖya gelerek ├Ânce bir krall─▒k sonra da imparatorluk kurmu┼člar ama daha sonraki a┼čamalarda AvrupaÔÇÖn─▒n ortas─▒na s─▒k─▒┼č─▒p kalarak, di─čer b├╝y├╝k devlet olu┼čumlar─▒n─▒n bask─▒s─▒ alt─▒nda kalm─▒┼člard─▒r. Almanlar ile Ruslar aras─▒na s─▒k─▒┼č─▒p kalan Macarlar, kendilerine eskiden oldu─ču gibi imparatorluk d├Ânemindeki gibi geni┼č alanlarda ├Âzg├╝rl├╝k ve hegemonya aramaya ├žal─▒┼čm─▒┼člar ama Alman, Rus ve Osmanl─▒ hegemonyalar─▒n─▒n bask─▒s─▒ alt─▒nda kalarak bir t├╝rl├╝, Ruslar ve Almanlar gibi b├╝y├╝k bir siyasal g├╝c├╝, yeni bir devletle┼čme olu┼čumu ile sa─člayamam─▒┼člard─▒r. Almanlar Pangermenizm ile do─čuya do─čru a├ž─▒l─▒rken, MacaristanÔÇÖ─▒┬á┬á ezerek ge├žmeyi d├╝┼č├╝nm├╝┼čler, Ruslar ise kendi hegemonyalar─▒n─▒ Avrupa ortalar─▒na ta┼č─▒mak istedikleri a┼čamada Tuna nehri k─▒y─▒lar─▒na gelerek Macarlar─▒n ├╝lkesini i┼čgal etmi┼člerdir. Avrupa i├ži ├žeki┼čmelerde, Orta ve Do─ču Avrupa g├╝├žleri aras─▒nda s─▒k─▒┼č─▒p kalan Macarlar, bu s─▒k─▒┼č─▒kl─▒ktan kurtulabilmek, Panslavizm ya da Pangermenizmin ├žizmeleri alt─▒nda ezilmemek ├╝zere, kendileri i├žin yeni bir ├ž─▒k─▒┼č yolu aramaya ba┼člam─▒┼člard─▒r. Avrupa k─▒tas─▒na gelince VatikanÔÇÖ─▒n etkisiyle Hristiyan olan Macarlar bu y├╝zden T├╝rk ve ─░slam d├╝nyas─▒ndan uzakla┼čm─▒┼člar ve Hristiyan Avrupa k─▒tas─▒ i├žinde eriyip gidince kendi ge├žmi┼člerini unutmu┼člard─▒r. Avrupa k─▒tas─▒n─▒n ortas─▒nda┬á┬á be┼č y├╝z y─▒ll─▒k bir krall─▒k kurabilecek kadar ileri giden Macarlar─▒n, Hristiyan dinini benimsedikten sonra iyice bu k─▒ta ile b├╝t├╝nle┼čerek, ge├žmi┼člerini ve eski geleneksel yap─▒lar─▒n─▒ unutma a┼čamas─▒na geldikleri g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.

Birinci d├╝nya sava┼č─▒ s├╝recinde, Pangermenizm ile Panslavizm Do─ču Avrupa b├Âlgesini ele ge├žirme yar─▒┼č─▒na kalk─▒┼č─▒rken, arada kal─▒p ezilmemek ve b├╝y├╝k bir sava┼č i├žinde fazla insan kaybetmemek ├╝zere Macar ayd─▒nlar─▒ aras─▒nda bir aray─▒┼č ba┼člam─▒┼č ve bu gibi giri┼čimlerin sonucunda Macarlar tekrar eski k├Âklerine d├Ând├╝kleri noktada, Asya k─▒tas─▒ndan gelip bu topraklara yerle┼čme ger├že─či ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalm─▒┼člard─▒r. Bin iki y├╝z y─▒ld─▒r Avrupa k─▒tas─▒n─▒n ortalar─▒nda ya┼čayan ve bu b├Âlgede ba─č─▒ms─▒z devletler ile imparatorluk kuran Macarlar, giderek geni┼čleyen Pangermenizm ile Panslavizm aras─▒nda s─▒k─▒┼č─▒p kal─▒nca, bu iki b├╝y├╝k hareket kar┼č─▒s─▒nda eriyip yok olmamak ├╝zere, Macar ayd─▒nlar─▒ aras─▒nda kendi k├Âkenlerini ├Âne ├ž─▒kararak ayr─▒ bir ak─▒m bi├žiminde geli┼čtiren yeni bir panc─▒l─▒k ak─▒m─▒ ├Ârg├╝tlenme a┼čamas─▒na gelinmi┼čtir. ─░┼čte bu ak─▒m Panturanizm olarak siyaset sahnesinde ├Âne ├ž─▒karken, Macarlar─▒n tarih sahnesine ├ž─▒kt─▒─č─▒ co─črafya esas al─▒nm─▒┼čt─▒r. Bir orta Avrupa ├╝lkesi olmas─▒na ra─čmen kendilerini kurtarma do─črultusunda bir Panavrupac─▒l─▒k ak─▒m─▒n─▒ kurtulu┼č ├žaresi olarak g├Ârmeyen Macar ayd─▒nlar─▒, silkelenip kendilerine d├Ând├╝kleri noktada bir Asya toplumu olduklar─▒n─▒ kimliklerini ve ulusal yap─▒lar─▒n─▒ koruma noktas─▒na hat─▒rlayarak, Panturanizm ak─▒m─▒yla ortaya ├ž─▒km─▒┼člard─▒r. Panturanizm, d├╝nyan─▒n merkezi b├Âlgesi olan Avrasya k─▒tas─▒nda Pangermenizm ile Panslavizme dayanan Alman ve Rus emperyalizmlerine teslim olmamak ├╝zere ├Ârg├╝tlenmi┼č bir ak─▒md─▒r. Tarihsel olarak Macarlar─▒n ge├žmi┼či incelendi─činde, bug├╝n Rusya Federasyonu s─▒n─▒rlar─▒ i├žerisinde ayr─▒ bir devlet olarak yer alan Ba┼čk├╝rdistan ├╝lkesinden geldikleri anla┼č─▒lmaktad─▒r. Hazar denizinin kuzey b├Âlgesinde yer alan Ba┼čk├╝rdistan ilk Macar devletinin kuruldu─ču b├Âlge olmu┼č ve daha sonra g├Â├žler yolu ile Avrupa kat─▒s─▒na gidilince, ikinci Macar devleti Tuna nehri k─▒y─▒lar─▒nda kurulmu┼čtur. Yirminci y├╝z y─▒lda , d├╝nya sava┼člar─▒ ile yeni bir d├╝nya d├╝zeni kurulmaya ├žal─▒┼č─▒l─▒rken , b├╝t├╝n halklar ve toplumlar kendi kimliklerini yeniden g├Âzden ge├žirmek zorunda kalm─▒┼člar , tarih sahnesinde eriyip gitmemek i├žin kendilerine ├Âzg├╝ bir ├ž─▒k─▒┼č yolu olarak┬á Ba┼čk├╝rdistanÔÇÖ─▒n tam ortalar─▒nda yer ald─▒─č─▒┬á Turan co─črafyas─▒ hareket noktas─▒ olarak benimsenerek , Pangermenizme, Panslavizme ve Panislamizme kar┼č─▒ ayr─▒ bir ├žizgide Panturanizm , Macar ayd─▒nlar─▒n─▒n ├Ânc├╝l├╝─č├╝nde d├╝nya sahnesinde yerini alm─▒┼čt─▒r .

Panturanizmin siyasal bir ak─▒m olarak tarih sahnesine ├ž─▒k─▒┼č─▒, emperyal bir hegemonya arayan Macar emperyalizminin giri┼čimleriyle de─čil aksine, Panslavizm ya da Pangermenizm gibi iki emperyalist ak─▒m─▒n ├žeki┼čme ve ├žat─▒┼čma alan─▒ ortas─▒nda kalarak yok olmamak ├╝zere, Macar ayd─▒nlar─▒n─▒n g├╝ndeme getirmi┼č oldu─ču bir ulusal var olma ve kendini savunma refleksidir. ─░mparatorluklar─▒n ├ž├Âkt├╝─č├╝ bir a┼čamada, belirli bir b├Âlgede topluca ya┼čayan insan gruplar─▒n─▒ bir araya getirmek, ya da kendi devletlerinin eski imparatorluk alanlar─▒ndaki siyasal g├╝c├╝n├╝ koruyarak yola devam etme ├žabas─▒nda olan emperyal politikalar kendi panc─▒l─▒klar─▒n─▒ b├Âlge halklar─▒na dayat─▒nca, Slav ya da Germen as─▒ll─▒ olmayan Macarlar─▒n tarihsel k├Âken aray─▒┼člar─▒ g├╝ndeme gelmi┼čtir. Macarlar Hristiyan kimlikleri y├╝z├╝nden uzakla┼čt─▒klar─▒ T├╝rk d├╝nyas─▒na geri d├Ân├╝nce kendi ger├žek kimliklerini g├Ârm├╝┼čler ve b├╝t├╝n Ural- Altay halklar─▒ gibi Turan b├Âlgesinin T├╝rk as─▒ll─▒ kavimlerinden olduklar─▒n─▒ anlam─▒┼člard─▒r. Hazar imparatorlu─ču gibi bir b├╝y├╝k T├╝rk devletinin uzant─▒s─▒ olarak g├Â├žler yolu ile Avrupa k─▒tas─▒n─▒n ortalar─▒na gelerek bin y─▒l─▒ a┼čk─▒n bir s├╝redir bu b├Âlgede ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝ren Macarlar ,Alman ve Rus emperyalizmlerinin ┬áaya─č─▒n─▒n alt─▒nda kalmamak ├╝zere, y├╝zlerini do─čuya d├Ânerek kendileri i├žin bir ├ž─▒k─▒┼č yolu aramaya y├Ânelmi┼člerdir .Bu nedenle , tarih sahnesine ├ž─▒km─▒┼č olduklar─▒ b├Âlgenin ad─▒n─▒ ├Âne ├ž─▒kararak , Ural-Altay b├Âlgesinden┬á ortaya ├ž─▒km─▒┼č olan halklara Turani kavimler demi┼čler ve kendilerini de Turan┬á toplumlar─▒ i├žerisinde sayarak,┬á Panturanizmi kendi k├Âkenleri ile tarihsel ge├žmi┼člerine en uygun yol olarak┬á g├Ârm├╝┼člerdir . Bir orta Avrupa milleti olarak Macarlar k├Âklerine d├Ând├╝kleri a┼čamada, t─▒pk─▒ Almanlar gibi bir do─ču politikas─▒n─▒ ├Âne ├ž─▒karmaya ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒r. Almanlar─▒n Ostpolitik ad─▒n─▒ verdikleri milli do─ču politikas─▒na paralel bir ├žizgide Macarlar─▒ da do─ču politikalar─▒na Turanizm ad─▒n─▒ vererek, Panturanizmin ├Ânc├╝l├╝─č├╝n├╝ yapmaya ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒r.

Turanc─▒l─▒k, Slavc─▒l─▒k, Germencilik ve ─░slamc─▒l─▒k ak─▒mlar─▒na kar┼č─▒ bir ulusal savunma ya da alternatif aray─▒┼č─▒ olarak g├╝ndeme geldi─či a┼čamada, MacaristanÔÇÖda Turan Cemiyeti kurulmu┼č, ayr─▒ca bu do─črultuda ba┼čka ├Ârg├╝tlenmelere gidilerek Macarlar ile beraber┬á ┬áAvrupa k─▒tas─▒n─▒n T├╝rk as─▒ll─▒ topluluklar─▒ ile yak─▒n ili┼čkiler geli┼čtirilmeye ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Tarihteki ad─▒ Fin-Ogur g├Â├žleri olan toplumsal hareketlilik s├╝reci i├žerisinde, Hazar b├Âlgesinden AvrupaÔÇÖn─▒n ├že┼čitli b├Âlgelerine yay─▒lm─▒┼č olan T├╝rk as─▒ll─▒ toplumlar olan Bulgarlar, Finliler, Estonlar,ve ├çekler ile yak─▒n ili┼čkiler kurularak , Germen ve Slav as─▒ll─▒ kavimlere kar┼č─▒ bir Turan birlikteli─či Panturanizm ├žizgisinde sa─članmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r . Macaristan bu a┼čamada, AvrasyaÔÇÖdaki Rusya ve Almanya hegemonya aray─▒┼č─▒n─▒n alternatif merkezi haline gelince, Macar ayd─▒nlar─▒ ├╝lkelerinden kalkarak Orta Do─ču ve Orta Asya yollar─▒na d├╝┼čm├╝┼čler ve kendilerinin de i├žinden ├ž─▒km─▒┼č olduklar─▒ Turan co─črafyas─▒n─▒n yeni d├Ânemdeki durumunu tespit etmeye ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒r. Macarlar kendi gelecekleri a├ž─▒s─▒ndan ├žok korktuklar─▒ bir Almanya ve Rusya sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda sava┼č alan─▒n─▒n ortas─▒nda kalarak yok olmak istemedikleri i├žin, kendilerinin Turan ad─▒n─▒ verdikleri b├Âlgedeki T├╝rk ve M├╝sl├╝man as─▒ll─▒ halklar─▒n durumlar─▒n─▒ da belirlemeye ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒r. ├ľnceli─či kendi anavatanlar─▒ olan Ba┼čk├╝rdistanÔÇÖa veren Macar ayd─▒nlar─▒, bu b├Âlgenin i├ž Asya taraf─▒nda kalmas─▒ ve bu y├╝zden geri d├Ânme ve yeni bir g├Â├ž mek├ón─▒ olmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan yetersiz kald─▒─č─▒n─▒ belirleyince, ├Ân Asya co─črafyas─▒n─▒n en cazip b├Âlgesi olan Anadolu yar─▒madas─▒ ile de yak─▒ndan ilgilenmi┼člerdir. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─čunun da bir T├╝rk devleti olmas─▒ y├╝z├╝nden, bu b├Âlgeye kendilerini daha yak─▒n hisseden Macarlar, bir b├╝y├╝k sava┼č s─▒ras─▒nda Turan b├Âlgesine geri d├Ân├╝┼č istikametinde Do─ču Anadolu b├Âlgesini kendileri a├ž─▒s─▒ndan yerle┼čmek i├žin uygun bir b├Âlge olarak g├Ârm├╝┼člerdir. Bu do─črultuda ├╝├ž y├╝z den fazla Macar ayd─▒n─▒, Osmanl─▒ ├╝lkesine gelerek, Anadolu yar─▒madas─▒n─▒ kar─▒┼č kar─▒┼č gezmi┼čler ve bu ├╝lkeyi, bir b├╝y├╝k sava┼č s─▒ras─▒nda yeni yerle┼čme alan─▒ olarak belirlemi┼člerdir. Asya k├Âkenli bir halk olarak kendi geleceklerini Avrupa ÔÇśda de─čil, tarih sahnesine ├ž─▒kt─▒klar─▒ topraklarda aramaya ba┼člayan Macar ayd─▒nlar─▒ sahip olduklar─▒ tarih bilinci ile, d├╝nyan─▒n yeniden bi├žimlenmesi a┼čamas─▒nda hem kendi a├ž─▒lar─▒ndan hem de d├╝nya dengeleri y├╝z├╝nden etkin olmaya ├žaba g├Âstermi┼člerdir.

Birinci d├╝nya sava┼č─▒ s─▒ras─▒nda Almanya ile birlikte hareket eden Macarlar, do─čuya do─čru y├Âneldikleri a┼čamada Panturanizmi daha da geli┼čtirmi┼čler ve Bulgarlar ve Osmanl─▒lar gibi iki ├Ânemli devlet ile, bat─▒ Avrupal─▒ Atlantik g├╝├žlerine kar┼č─▒ ortak bir sava┼č i├žerisinde yer alm─▒┼člard─▒r. Atlantik emperyalizmi ─░ngiltere ve Fransa ├╝zerinden d├╝nyan─▒n merkezine d├Ânerek, Avrasya k─▒tas─▒n─▒ ele ge├žirmeye y├Âneldi─či bir a┼čamada, d├╝nyan─▒n do─čusunda yer alan Turan b├Âlgesinin halklar─▒ bir araya gelerek kendi anavatanlar─▒nda daha g├╝├žl├╝ bir ├ž─▒k─▒┼č─▒n aray─▒┼č─▒ i├žinde olmu┼člard─▒r. Macar ayd─▒nlar─▒n─▒n orta Avrupa b├Âlgesinde ba┼člatt─▒klar─▒ Turan k├Âkenli kavimlerin gelecek aray─▒┼č─▒ ,Bulgaristan ve Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču ├╝zerinden Kafkasya ve Hazar b├Âlgesine kadar ula┼čm─▒┼č ve bu do─črultuda┬á Panturanizm┬á ak─▒m─▒┬á Panslavizm, Pangermenizm ve Panislamizm ak─▒mlar─▒na kar┼č─▒┬á T├╝rk as─▒ll─▒ topluluklar─▒n gelece─či a├ž─▒s─▒ndan devreye girmi┼čtir .Cihan sava┼člar─▒ ile d├╝nya d├╝zeni yeniden kurulmak istenirken , Slav┬á ve Germen ┬áas─▒ll─▒ toplumlara┬á kar┼č─▒ Turan as─▒ll─▒ kavimler┬á bir araya gelerek birle┼čmek zorunda kalm─▒┼člard─▒r Ural-Altay, ya da Turan denilen b├Âlge k├Âkenli olarak d├╝nya sahnesine ├ž─▒km─▒┼č olan b├╝t├╝n┬á T├╝rk as─▒ll─▒ kavimlerin ortak bir gelecek aray─▒┼č─▒ olarak Panturanizm , en bat─▒l─▒┬á ve geli┼čmi┼č Turan toplumu olan MacaristanÔÇÖda d├╝nya sahnesine ├ž─▒km─▒┼č olmas─▒ bir rastlant─▒ de─čil , aksine tarihsel s├╝recin ortaya ├ž─▒kard─▒─č─▒ bir siyasal birikimin sonucudur. Macarlar, Turan b├Âlgesini yeniden ke┼čfederlerken tarih sahnesindeki T├╝rk varl─▒─č─▒n─▒ sorgulayarak, gelece─čin d├╝nyas─▒ i├žin Panturanizmi bir ├ž─▒k─▒┼č yolu olarak g├Âr├╝yorlard─▒. Turanizm, Macar milleti ├╝zerinden b├╝t├╝n Turan kavimlerinin ve T├╝rk d├╝nyas─▒n─▒n yeniden aya─ča kalk─▒┼č─▒n─▒n bir anlamda yeni simgesi olarak ├Âne ├ž─▒k─▒yordu.

Turanc─▒l─▒k MacaristanÔÇÖda ortaya ├ž─▒kt─▒ktan sonra b├╝t├╝n T├╝rk d├╝nyas─▒nda h─▒zla yay─▒l─▒rken Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču i├žinde de tart─▒┼č─▒lmaya ba┼članm─▒┼č ve T├╝rk as─▒ll─▒ Osmanl─▒ topluluklar─▒ i├žinde ├žok h─▒zl─▒ bir bi├žimde etki sa─člayarak, imparatorluk sonras─▒ d├Ânemde, bir T├╝rk devletinin kurulmas─▒na giden yolda ├Ânemli bir ├Âl├ž├╝de katk─▒ sa─člam─▒┼čt─▒r.┬á Osmanl─▒ÔÇÖdan T├╝rkiyeÔÇÖye ge├žerken, Turanc─▒l─▒─č─▒n getirdi─či uyan─▒┼č ile T├╝rk├ž├╝l├╝k ak─▒m─▒ devreye girmi┼č ve bu ak─▒m─▒n h─▒zla ├Ârg├╝tlenmesi sayesinde, ulusal kurtulu┼č sava┼č─▒ sonras─▒nda T├╝rkiye Cumhuriyeti ├ža─čda┼č bir devlet olarak kurulmu┼čtur. ├ľn Asya ve Orta Asya b├Âlgelerini i├žine alan, Hazar ve Kafkasya merkezli alana, Turanc─▒l─▒k ak─▒m─▒ sonras─▒nda Turan b├Âlgesi ad─▒ verilmi┼čtir. G├╝neyinde ─░ranÔÇÖ─▒n yer ald─▒─č─▒, Turan co─črafyas─▒, Hazar denizinin iki yakas─▒nda bir araya gelerek ├çin seddine kadar uzanan b├╝t├╝n T├╝rk toplumlar─▒n─▒ i├žine alacak bir d├╝zeyde geli┼čmeler g├Âstermi┼čtir. Orta Asya, Kafkasya, Hazar, ├ľn Asya ve Balkanlar gibi b├Âlgelerde ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝ren T├╝rk as─▒ll─▒ topluluklar, daha sonraki a┼čamada AvrupaÔÇÖdaki Turani kavimler ile bir araya gelebilmenin yollar─▒n─▒ Panturanizm ak─▒m─▒ sayesinde bulabilmi┼člerdir. Bu y├Ân├╝ ile Turanc─▒l─▒k, Slav, Germen, Latin ve Anglosakson halklar─▒na kar┼č─▒, Turan b├Âlgesinden tarih sahnesine ├ž─▒kan T├╝rk as─▒ll─▒ topluluklar─▒n var olma ideolojisidir. Bu y├Ân├╝ ile de ciddi bir hakl─▒l─▒k temeline sahip bulunmaktad─▒r. D├╝nya haritas─▒nda yer alan b├╝t├╝n uluslar ve halklar gibi, Turan halklar─▒n─▒n da var olma ve ya┼čamlar─▒n─▒ s├╝rd├╝rme haklar─▒ bulunmaktad─▒r. Bat─▒l─▒ ya da Avrupal─▒ uluslar kendi ├ž─▒karlar─▒ do─črultusunda bir d├╝nya hegemonyas─▒ olu┼čturabilmek i├žin d├╝nya sava┼člar─▒n─▒ g├╝ndeme getirirken, t├╝m di─čer halklar gibi Turan kavimleri ve toplumlar─▒ da kendi varl─▒klar─▒n─▒ koruyabilmenin ve g├╝vence alt─▒na alabilmenin yollar─▒n─▒ arayacaklard─▒r. Macar ayd─▒nlar─▒n─▒n bu alanda ├Ânc├╝l├╝k yaparak ├Âne ├ž─▒kmalar─▒yla, Germen ve Slav as─▒ll─▒ topluluklar─▒n yeni emperyal d├╝zenler olu┼čturarak Turan as─▒ll─▒ kavimleri yok etme projeleri ├Ânlenebilmi┼čtir. Bu ger├žek de Turanc─▒l─▒─č─▒n emperyalist ama├žl─▒ sald─▒rgan bir ideoloji de─čil Rus, Alman, Latin┬á ┬áya da Anglosakson k├Âkenli┬á┬á toplumlar─▒n sald─▒rganl─▒─č─▒na kar┼č─▒ tamamen savunmac─▒ bir ├žizgide hakl─▒l─▒k g├Âsteren bir yakla┼č─▒m oldu─čunu a├ž─▒k├ža g├Âstermektedir. Turanc─▒l─▒k ak─▒m─▒, T├╝rk as─▒ll─▒ Turan kavimlerinin varl─▒─č─▒n─▒ korumak ve di─čer sald─▒rgan ─▒rk├ž─▒ ideolojilere kar┼č─▒, T├╝rk ve Turan d├╝nyas─▒n─▒n hakl─▒ ve me┼čru var olma m├╝cadelesiyle d├╝nya bar─▒┼č─▒n─▒ me┼čru zeminde olu┼čturabilmenin aray─▒┼č─▒d─▒r. Hi├žbir bi├žimde sald─▒rgan bir ─▒rk├ž─▒l─▒k olmayan Turanc─▒l─▒k, bu y├Ân├╝ ile ele al─▒nd─▒─č─▒nda b├╝t├╝n├╝yle hakl─▒l─▒k kazanmaktad─▒r.

Toplam Okuma: 578 , Bug├╝n: 2 

YAZAR HAKKINDA

Haber Merkezi Haber Merkezi Belgeseltarih.com sitemizde konuk yazarlara da yer veriyoruz. Yay─▒nlanmas─▒n─▒ istedi─činiz ve m├╝mk├╝n oldu─čunca akademik dille kaleme al─▒nm┼č tarih konulu yaz─▒lar─▒n─▒zla ilgili olarak, ileti┼čim sayfam─▒zdaki form vas─▒tas─▒yla bizimle ba─člant─▒ kurabilirsiniz. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:

B─░RDE BUNLARA BAKIN

Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒