Fikret ALKAN
Fikret  ALKAN
Ayasofya ve Tarihsel ├ľnemi
  • 10 Mart 2022 Per┼čembe
  • +
  • -
  • Fikret ALKAN /

Toplam: 299 , Bug├╝n: 1 Okuma

─░stanbul; tarihten bu yana hi├žbir milletin g├╝zelli─činden vazge├žemedi─či kent. Bat─▒l─▒lar taraf─▒ndan ┼×ehirlerin Krali├žesi, M├╝sl├╝manlar taraf─▒ndan Taht-─▒ Rum veya Der-Saadet ve daha bir├žok isimle an─▒lan kent. 330 y─▒l─▒nda kuruldu─čundan bu yana belki y├╝zlerce de─či┼čik sembole sahiptir bu ┼čehir. Bunlardan biri belki de en ├╝nl├╝s├╝ de AyasofyaÔÇÖd─▒r ┼č├╝phesiz.

AyasofyaÔÇÖy─▒ bu ├╝ne ve bu de─čere kavu┼čturan ne bulundu─ču zemin ne tarih birikimidir. Ayasofya Hristiyan d├╝nyas─▒n─▒n 1520ÔÇÖye kadar en b├╝y├╝k katedralidir. M├╝sl├╝man d├╝nyas─▒ i├žin de PeygamberÔÇÖimizin o kutlu m├╝jdesine ula┼čmam─▒z─▒n sembol├╝d├╝r. Yani Ayasofya demek, tarih, sanat, k├╝lt├╝r vs. ├Â─čelerden ├žok daha ├Âtesidir: Dinin ─░stanbulÔÇÖdaki varl─▒─č─▒d─▒r.

Ayasofya (Hagia Sophia), kelime olarak ÔÇśkutsal bilgelikÔÇÖ anlam─▒ndad─▒r. ─░lk ad─▒ Megala Eksekia (B├╝y├╝k Kilise)ÔÇÖdir. Sophia ad─▒ 5. yyÔÇÖda verilmi┼čtir. I. KonstantinÔÇÖin in┼čas─▒na ba┼člad─▒─č─▒ ah┼čap ├žat─▒l─▒, bazilikal planl─▒ ta┼č yap─▒, o─člu II. Konstantin (337-361) taraf─▒ndan tamamlanm─▒┼č ve a├ž─▒l─▒┼č─▒, 15 ┼×ubat 360 tarihinde yap─▒lm─▒┼čt─▒r. 404 tarihinde ─░mparatori├že Evdoksia ile piskopos Khyrisostomos aras─▒nda ├ž─▒kan anla┼čmazl─▒k sonucu ├ž─▒kan isyanda yanar.

II.Ayasofya ise II.Theodosios taraf─▒ndan 415ÔÇÖte mimar RuffinosÔÇÖa yapt─▒r─▒lm─▒┼č, ancak o yap─▒ da ─░stanbul isyanlar─▒ndan nasibini alarak 13-14 Ocak 532ÔÇÖdeki Nika ─░syan─▒ sonucunda yanm─▒┼čt─▒r.

G├╝n├╝m├╝ze ula┼čan Ayasofya ise ├╝├ž├╝nc├╝ kez in┼ča edilendir. 23 ┼×ubat 532ÔÇÖde imparator JustinianÔÇÖ─▒n talimat─▒ ile ba┼člayan in┼ča s├╝reci MiletosÔÇÖlu (S├Âke) ─░sidoros ve TralleisÔÇÖli (Ayd─▒n) AntheimosÔÇÖa emanet edildi. On bin i┼č├žinin ├žal─▒┼čt─▒─č─▒, imparatorlu─čun her k├Â┼česinden gelen de─čerli malzemenin kullan─▒ld─▒─č─▒ yap─▒, 27 Aral─▒k 537ÔÇÖde ibadete a├ž─▒ld─▒. Bug├╝nk├╝ maddi de─čeri 75-150 milyon dolar olarak tahmin edilmektedir.

Bitiminde JustinianÔÇÖ─▒n ÔÇśEy S├╝leyman seni ge├žtim!ÔÇÖ dedi─či, 55,6 m y├╝ksekli─če ve 31,36 m ├žapa sahip kubbesi ile bu muhte┼čem yap─▒, iki dine de 1396 y─▒l on ay yirmi bir g├╝n boyunca ibadethane oldu.

M├╝sl├╝manlar Peygamberimizin hadislerinde belirttikleri l├╝tfa ula┼čmak amac─▒yla 652 y─▒l─▒ndan itibaren Emevi ve Abbasi ordular─▒ ile 7 farkl─▒ sefer d├╝zenlediler. Osmanl─▒ Devleti de ayn─▒ ama├ž u─črunda

Y─▒ld─▒r─▒m Bayezid ile ba┼člayarak (1395 ve 1396 -2 kez), Musa ├çelebi (1412) II. Murat (1423) olmak ├╝zere 4 kez ku┼čatma yapt─▒ kente.

Fatih Sultan MehmetÔÇÖin 1453 y─▒l─▒nda ger├žekle┼čtirdi─či fetih ile tamamen T├╝rk-─░slam n├╝fusu say─▒lan ─░stanbul, ─░slam hukukuna g├Âre de fetihten pay─▒n─▒ alm─▒┼čt─▒r. ├ľncelikle ─░slam hukukuna g├Âre baz─▒ ┼čeyleri belirtmek yerinde olacakt─▒r. K─▒l─▒├ž zoruyla yani fethedilerek ─░slam topra─č─▒na ge├žen bir yerle┼čimde ─░slam ordusunun 3 g├╝n boyunca kenti talan etme hakk─▒ bulunmaktad─▒r. (Kanuni Sultan S├╝leyman d├Âneminde ─░stanbulÔÇÖun fetih yolu ile mi al─▒nd─▒─č─▒ bir davaya konu olmu┼č ve d├Ânemin ┼čeyh├╝lislam─▒ Ebusuud Efendi ya┼čl─▒ bir ihtiyar─▒n ┼čahitli─čine ba┼čvurarak ─░stanbulÔÇÖun sava┼č yolu ile al─▒nd─▒─č─▒n─▒ hakk─▒nda h├╝k├╝m vermi┼čtir.) Buna Sultan Mehmet dahil, engel olamam─▒┼č; ancak binalara dokunulmamas─▒n─▒ buyurmu┼čtur. Fatih, kilise ve havralara gayrim├╝slim ├Ânderlerinin ricas─▒ ile dokunmam─▒┼čt─▒r. Yine ─░slam hukukuna g├Âre, bir yerle┼čimdeki en b├╝y├╝k kilisenin ─░slam fethinin sembol├╝ olarak camiye ├ževrilmesi ve Cuma namaz─▒ k─▒l─▒nmas─▒ gerekmektedir. Ayasofya da bunlardan biri olmu┼čtur.

Hristiyan inanc─▒na g├Âre, AyasofyaÔÇÖdaki g├╝ney galeri i├žinde Cennet ve Cehennem kap─▒lar─▒ bulunmakta, bu kap─▒lar─▒n ard─▒nda ise ─░stanbulÔÇÖun fethinden bir g├╝n ├Ânce imparatorun da kat─▒l─▒m─▒yla ger├žekle┼čtirdi─či b├╝y├╝k ayinde yap─▒lan merhamet dualar─▒n─▒ idare eden papaz─▒n i├žinde kayboldu─čuna inan─▒lan ┼čapel bulunmaktad─▒r. ─░stanbul, tekrar Hristiyanlar─▒n eline ge├žti─činde papaz─▒n geri gelece─čine inanc─▒ ta┼č─▒nmaktad─▒r. Bununla birlikte T├╝rklerin kenti teslim alaca─č─▒, ancak Konstantin S├╝tunuÔÇÖnun (├çemberlita┼č) ├Ân├╝ne geldiklerinde g├Âkten inen bir melek taraf─▒ndan, fakir bir adama k─▒l─▒├ž vererek T├╝rkleri ana yurtlar─▒na kadar geri p├╝sk├╝rtece─čine d├╝┼č├╝n├╝l├╝yordu.

1204 Ha├žl─▒ Seferleri s─▒ras─▒nda en b├╝y├╝k ya─čma ile kar┼č─▒la┼čan Ayasofya mabedi, tam aksine Fatih d├Âneminde hemen vakfedilerek yenilenmi┼čtir. Tokmaklar─▒nda ÔÇťYa FettahÔÇŁ (kapal─▒ olan her ┼čeyi inayetiyle a├žan-EsmaÔÇÖ├╝l H├╝snaÔÇÖdan) yaz─▒l─▒, tun├žla kapl─▒ me┼če a─čac─▒ndan 5 kap─▒ ile ge├žilen ─░├ž mek├ón─▒nda Hristiyanl─▒─č─▒n en kutsal sahnelerini anlatan mozaikler bulunmaktad─▒r. Hemen g├╝ney giri┼činde ba┼č─▒n─▒z─▒ kald─▒rd─▒─č─▒n─▒zda 11. Y├╝zy─▒la tarihlenen ─░mparator KonstantinÔÇÖin elinde ┼čehrin maketini, JustininanÔÇÖ─▒n ise AyasofyaÔÇÖn─▒n maketini ─░saÔÇÖya sundu─ču mozaik; ─░mparator IV. LeoÔÇÖnun, Ortodokslukta en fazla ├╝├ž evlilik yap─▒labilmesine ili┼čkin yasa─č─▒ erkek ├žocu─ču olmad─▒─č─▒ i├žin d├Ârt kez evlendi─či i├žin ─░saÔÇÖn─▒n ayaklar─▒na kapanarak af istemesinin tasviri mozaik (9. yy); mihrab─▒n ├╝st├╝nde yer alan apsiste Meryem ve kuca─č─▒nda ─░sa ile betimlendi─či mozaik (9. yy); kubbeyi ├ževreleyen Cebrail, Mikail, Azrail ve ─░srafilÔÇÖi anlatan 4 b├╝y├╝k melek tasviri, hemen g├Âze ├žarpanlardand─▒r. AyasofyaÔÇÖda Hristiyanl─▒k ad─▒na ─░mparatorlar, ─░sa, Meryem ve kutsal tan─▒mlamalar ile ilgili 8. y├╝zy─▒l ile 13. Y├╝zy─▒l aras─▒nda ├žok say─▒da mozaik bulunmaktad─▒r.

Ancak ─░slamiyet inanc─▒nda insan y├╝z├╝ olan herhangi bir yerde ibadet yap─▒lamaz. ─░badet yapan─▒n mevcut insan y├╝z├╝ ile g├Âz g├Âze gelmemesi gerekmektedir. Buna ra─čmen Fatih, mozaikleri tahrip etmeyerek sadece y├╝zlerini ├Ârtt├╝rm├╝┼čt├╝r. II. Bayezid d├Âneminde ise mozaiklerin tamam─▒ ├Ârt├╝lm├╝┼čt├╝r. Osmanl─▒ ─░mparatorlu─ču AyasofyaÔÇÖs─▒nda kas─▒tl─▒ bir mozaik tahribat─▒ bulunmamaktad─▒r. 1710ÔÇÖda AyasofyaÔÇÖy─▒ gezen ─░sve├žli m├╝hendis, mozaiklerin resmini ├žizmi┼čtir. (─░slam Hukuk├žusu Prf. Dr. Ahmet Akg├╝nd├╝zÔÇÖe g├Âre Ayasofya bug├╝n camiye ├ževrilmeli ve mozaiklerin y├╝zleri namaz vakitlerinde teknolojik-uzaktan kumandal─▒- perdelerle ├Ârt├╝lerek korunmal─▒d─▒r)

29 May─▒s 1453 tarihinden itibaren, ─░stanbulÔÇÖun yeni fatihi, Roma CaesarÔÇÖi Fatih Sultan Mehmet, o d├Ânemde ─░stanbulÔÇÖda bir ÔÇťulucamiÔÇŁ yap─▒s─▒na ihtiya├ž duymaks─▒z─▒n yeni binas─▒ AyasofyaÔÇÖy─▒ cami haline d├Ân├╝┼čt├╝rerek, vak─▒f sistemi ile kaynaklar─▒n─▒ sa─člad─▒. Buna g├Âre bir├žok akar (gelir getirebilecek ta┼č─▒n─▒r/ta┼č─▒nmaz varl─▒klar) da AyasofyaÔÇÖya vakfedilmi┼č oldu. Vakfiyesi ├╝zerinde halen tart─▒┼čmalar─▒n ya┼čand─▒─č─▒ FatihÔÇÖin g├╝n├╝m├╝zde olduk├ža ├╝nlenen vakfiyesi, kimi tarih├žilere g├Âre vakf─▒n ┼čartlar─▒n─▒n bozulmas─▒ halinde bir beddua i├žeriyor ki, buna caminin m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi de dahildir. Kimi tarih├žilere g├Âre de vakf─▒n ┼čartlar─▒n─▒n bozulmas─▒ veya de─či┼čtirilmesi, vakf─▒n akarlar─▒n─▒n zimmet yoluyla ba┼čka ┼čekillerde harcanmas─▒ durumu s├Âz konusu olmas─▒ halinde ge├žerlidir. Sanm─▒yorum ki koca SultanÔÇÖ─▒n akl─▒ndan bir g├╝n bu caminin m├╝ze olaca─č─▒ ge├žsin. Bu konuya uzun uzad─▒ya de─činmek istemiyorum.

Fatih ve ard─▒llar─▒ AyasofyaÔÇÖn─▒n bir ─░slam mabedi olmas─▒ i├žin olduk├ža gayret g├Âstermi┼člerdir. Cami i├ž yap─▒s─▒n─▒n gereklilikleri; mihrap, minberi ve d─▒┼č k─▒sm─▒na da ah┼čaptan minareyi ve papaz odalar─▒ndan ├ževrilerek Molla H├╝srevÔÇÖin m├╝derrislik yapt─▒─č─▒ medreseyi Fatih yapt─▒rd─▒. O─člu II. Bayezid, minarenin ah┼čab─▒n─▒ tu─člaya ├ževirdi. II. Selim de bir minare ilave ettirdi. Ayr─▒ca k├╝t├╝phane ve medrese ekledi. Mihrab─▒n ├Ân├╝ndeki ┼čamdanlar, KanuniÔÇÖnin Macaristan seferinin hat─▒ras─▒d─▒r. Sultan III. Murat, mimar─▒ SinanÔÇÖa kapsaml─▒ bir tamirat yapt─▒rm─▒┼čt─▒r. Sinan tek par├ža kubbeyi ayakta tutabilmek ad─▒na bug├╝n rahat├ža g├Ârebilece─čimiz d─▒┼č payandalar─▒ kubbe kasna─č─▒n─▒ s─▒k─▒┼čt─▒rmak i├žin yapm─▒┼čt─▒r. Son iki minare de III. Murat devrinde yap─▒lan Sinan eserleridir. Ayr─▒ca, i├ž mekandaki mermer Bergama k├╝pleri, minber, m├╝ezzin mahfili ana mek├ónda ayr─▒ca bulunan d├Ârt mermer mahfil, mermer vaiz k├╝rs├╝s├╝ de bu devre rastlar. Kubbeye as─▒lm─▒┼č b├╝y├╝k ┼čamdan ve ┼čahni┼činli (cumba) mahfil III. Ahmet taraf─▒ndan, ├╝st kat mahfili ise I. Mahmut taraf─▒ndan yapt─▒r─▒lm─▒┼čt─▒r. I. Mahmut AyasofyaÔÇÖya ayr─▒ca kendi ad─▒yla da an─▒lan 5000 kitapl─▒k e┼čsiz ├žinilerle s├╝sl├╝ k├╝t├╝phaneyi bu b├╝y├╝k camiye kazand─▒ran isimdir. Sekiz mermer s├╝tuna dayal─▒, sekiz sivri kemerli revaktan olu┼čan ve d─▒┼č y├╝zeyinde Baltac─▒zade Mustafa Pa┼čaÔÇÖn─▒n on alt─▒ beyitlik c├╝lus yaz─▒s─▒ bulunan, on alt─▒ b├Âl├╝ml├╝ su havuzlu ┼čad─▒rvan; imaret ve s─▒byan mektebini de Sultan Mahmut yapt─▒rm─▒┼čt─▒r.

Ayasofya ayn─▒ zamanda II. Selim, III. Murat, III. Mehmet, I. Mustafa ve I. ─░brahim (Deli ─░brahim) olmak ├╝zere 5 padi┼čah, ┼×ehzadeler T├╝rbesi ile toplam 142 mezar bulunmaktad─▒r.

Bir de i├ž mek├óna giri┼čte b├╝y├╝k bir hayranl─▒kla izledi─čimiz hat levhalar─▒n─▒ anmadan ge├žmek olmaz. ─░lk levhalar 1651ÔÇÖde dikd├Ârtgen olarak (grav├╝rlerde var) Hattat Teknecizade ─░brahim Efendi taraf─▒ndan as─▒lm─▒┼čt─▒. Daha sonra 19. yyÔÇÖda bug├╝nk├╝ levhalar─▒ Fosetti Karde┼člerin restorasyonundan sonra Mustafa ─░zzet Efendi taraf─▒ndan yap─▒lm─▒┼čt─▒r. ├ťzerinde Allah, Muhammet, ayr─▒ ayr─▒ Ebubekir, ├ľmer, Osman, Ali, Hasan ve H├╝seyin isimlerinin yaz─▒l─▒ oldu─ču toplam sekiz b├╝y├╝k levhan─▒n her biri 7,5 m ├žap─▒ndad─▒r ve ─░slam D├╝nyas─▒ÔÇÖn─▒n en b├╝y├╝k hat levhalar─▒ say─▒lmaktad─▒r. Kareleme y├Ântemiyle ├Ânce k├╝├ž├╝k ├Ârnekleri yap─▒lan eserler par├ža par├ža ta┼č─▒narak i├žeride monte edilmi┼čtir. Ayr─▒ca 17 padi┼čah─▒n hat yaz─▒s─▒ bulunmaktad─▒r.

Devletin durumunun k├Ât├╝le┼čmesi, do─čal afetler, padi┼čahlar─▒n kendi isimlerini ├Âl├╝ms├╝zle┼čtirmek ad─▒na yapt─▒rd─▒─č─▒ di─čer camilere ├Ânem vermesi ve Bat─▒l─▒ tarzda saraylar─▒n yap─▒m─▒ AyasofyaÔÇÖn─▒n bak─▒ms─▒z kalmas─▒na neden olmu┼čtur. 1847-1849 tarihlerinde ─░talyan as─▒ll─▒ mimar aile Fosatti Karde┼čler, ─░stanbul Rus El├žilik binas─▒nda yakalad─▒klar─▒ ├╝n├╝, AyasofyaÔÇÖn─▒n bak─▒m─▒ i┼čini de alarak artt─▒rm─▒┼člard─▒r. Kubbe ├╝zerinde yaz─▒l─▒ Nur SuresiÔÇÖnin 35. Ayeti de bu restorasyon sonras─▒ yaz─▒lm─▒┼čt─▒r.

Daha bir├žok k─▒ymetli ve bug├╝n tarihi eser niteli─či ta┼č─▒yan de─čerli eser, AyasofyaÔÇÖn─▒n ge├žmi┼čten getirdi─či ├╝nle katlanarak b├╝y├╝m├╝┼čt├╝r.

Cumhuriyet D├Ânemi i├žinde Atat├╝rkÔÇÖ├╝n 7 veya 8 Eyl├╝l 1929 tarihlerinde AyasofyaÔÇÖya yapt─▒─č─▒ ziyaret sonucu, AyasofyaÔÇÖy─▒ bak─▒ms─▒z g├Ârmesi ile D├Ânemin Milli E─čitim Bakan─▒ Abidin ├ľzmenÔÇÖe talimat vermesine neden olmu┼čtur. Ayasofya i├žin gerekli bak─▒mlar─▒n yap─▒larak ve ─░stanbulÔÇÖun ├že┼čitli yerlerinde bulunan eserlerin de kat─▒laca─č─▒ bir m├╝ze haline d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesine karar verildi.

Bakanlar KuruluÔÇÖnun 24.11.1934 tarihli karar─▒ ile (s├Âz konusu Bakanlar Kurulu karar─▒ndaki Atat├╝rkÔÇÖ├╝n imzas─▒n─▒n taklit edilmi┼č olmas─▒ tart─▒┼čmalar─▒ g├╝n├╝m├╝zde de devam etmektedir) m├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesi karar─▒ al─▒nan Ayasofya, M├╝zeler Genel M├╝d├╝rl├╝─če devredilerek kap─▒s─▒na 9.12.1934 tarihinde ÔÇťtamir ve tasnif sonuna kadar kapal─▒d─▒rÔÇŁ yaz─▒l─▒ levha as─▒lm─▒┼čt─▒r.

M├╝zeye d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmesine m├╝teakip, giri┼č ├╝creti 11 kuru┼č olarak belirlenerek 1 ┼×ubat 1935 tarihinde ziyarete a├ž─▒lm─▒┼čt─▒r. 1991 tarihinden itibaren ise h├╝nk├ór mahfili b├Âl├╝m├╝nde ibadete a├ž─▒k olarak hizmet verilmektedir.

Bug├╝nk├╝ Ayasofya M├╝zesi sonu├ž olarak yakla┼č─▒k 1700 y─▒ld─▒r ├Ânemlidir: Hem de her d├Ânem ve her devir i├žin. Yukar─▒da anlatmaya ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m; dini, mimari, tarihi, sosyal b├╝t├╝nl├╝─č├╝ i├žinde ta┼člar─▒n─▒n bile devir devir anlatt─▒klar─▒ f─▒s─▒ldar kula─č─▒n─▒za. OÔÇÖnu ├Ânemli yapan i┼člevi de─čildir asl─▒nda; ta┼č─▒d─▒─č─▒ sembol de─čeridir; mimari malzemesinin ├Â─čelerinde saklad─▒─č─▒ tarihin bize aktard─▒klar─▒d─▒r.

T├╝rkiyeÔÇÖnin verilere g├Âre en fazla gezilen 2. M├╝zesi (2012 y─▒l─▒ i├žin 1. M├╝zesi) olan AyasofyaÔÇÖn─▒n nesilden nesile anlat─▒la anlat─▒la bitiremedi─čimiz bu de─čerini korumak, yap─▒ld─▒─č─▒ ilk d├Ânemden, son eserinin eklendi─či d├Âneme de─čin, her bir par├žas─▒n─▒ ayr─▒ ayr─▒ AyasofyaÔÇÖn─▒n k├╝lt├╝r hazinemize koydu─ču bir par├ža olarak nitelendirerek korumak ve gelecek ku┼čaklara aktar─▒lmas─▒n─▒ sa─člamak, Osmanl─▒ÔÇÖdan ├Â─črendi─čimiz bir gelenek halini almal─▒d─▒r

 

Kaynaklar:

  • Ahmed Akg├╝nd├╝z, Said ├ľzt├╝rk, Yasar Ba┼č: ÔÇś├ť├ž Devirde Bir Mabed: AyasofyaÔÇÖ, ─░stanbul, Osmanl─▒ Ara┼čt─▒rmalar─▒ Vakf─▒ Yay─▒nlar─▒, May─▒s 2005
  • UNAN, F.; Prof. Dr., ÔÇśM├╝sl├╝manlar ve ─░stanbul (─░lk D├Ânem ─░stanbul Ku┼čatmalar─▒)ÔÇÖ ─░stanbulÔÇÖun FethiÔÇÖnin 550. Y─▒ld├Ân├╝m├╝ ─░lm├« Toplant─▒s─▒(K├╝lt├╝r Bakanl─▒─č─▒ ve T├╝rk Ocaklar─▒ Genel Merkezi m├╝┼čterek), 31 May─▒s 2003.
  • http://yunus.hacettepe.edu.tr/~unan/akademik34.html Eri┼čim tarihi : 08.01.2014
  • ASLAN F.; ÔÇśAyasofya Efsaneleri (Tespit – ─░nceleme)ÔÇÖ Doktora Tezi, ─░stanbul ├ťniversitesi T├╝rk Halk Edebiyat─▒ Bilim Dal─▒, ─░stanbul 2009.
  • AKAN E. ; ÔÇśCumhuriyet D├Âneminde AyasofyaÔÇÖ Y├╝ksek Lisans Tezi, ├çanakkale On Sekiz Mart ├ťniversitesi Tarih Anabilim Dal─▒, ├çanakkale 2008.
  • ERO─×LU, H. ; ÔÇśOsmanl─▒lar─▒n 1453 ├ľncesi ─░stanbul Ku┼čatmalar─▒ÔÇÖ Ankara ├ťniversitesi Sosyal Bilimler Enstit├╝s├╝ Dergisi, Cilt 22, Say─▒ 35, Ankara 2004
  • GAZ─░O─×LU, H.H; ÔÇśBir ─░mparatorluk K├╝lt├╝ Olarak Ayasofya ve Aziz Polyeuktos KilisesiÔÇÖ; Yay─▒nlanm─▒┼č Bilimsel ├çal─▒┼čma; academia.edu Eri┼čim tarihi : 10.03.2014
  • BARDAK├çI, M.; ÔÇśAyasofya’daki T├╝rbelerin Tam D├Ârt As─▒rl─▒k Esrar─▒ÔÇÖ, Ayasofya M├╝zesi M├╝d├╝r├╝ Prof. Dr. Haluk Dursun ile S├Âyle┼či, http://www.haberturk.com/kultur-sanat/haber/170872-ayasofyadaki-turbelerin-tam-dort-asirlik-esrari Haber Tarihi : 06.09.2009, Eri┼čim tarihi : 12.03.2014
  • BARDAK├çI, M. ve AFYONCU, E. ÔÇťAYASOFYA Vakfiyesi YALANI – Murat Bardak├ž─▒ÔÇŁ TarihÔÇÖin Arka Odas─▒ TV Program─▒ http://www.youtube.com/watch?v=1_1V4-Pf0aE Yay─▒n Tarihi : 23 ┼×ubat 2013; Eri┼čim tarihi : 09.05.2014
  • ARMA─×AN , M. ve AKG├ťND├ťZ , A. ÔÇťAyasofyaÔÇŁ Tarih Atlas─▒ TV Program─▒ Yay─▒n Tarihi : 28 Mart 2013; Eri┼čim tarihi : 01.03.2014 http://www.youtube.com/watch?v=ioTP_8dEc_8
  • K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ M├╝zeler Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Verileri 2012 http://www.kulturvarliklari.gov.tr/TR,43336/muze-istatistikleri.html Eri┼čim tarihi : 09.05.2014
  • K├╝lt├╝r ve Turizm Bakanl─▒─č─▒ M├╝zeler Genel M├╝d├╝rl├╝─č├╝ Verileri ile ─░lgili Haber 2013┬áhttp://www.zaman.com.tr/ekonomi_dunyada-louvre-turkiyede-harem_2198747.html Eri┼čim tarihi : 09.05.2014

Fikret ALKAN

1981 y─▒l─▒nda BursaÔÇÖda do─čdu. Lisans ├Â─čretimini Adnan Menderes ├ťniversitesi Klasik Arkeoloji ve Sanat Tarihi B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde 2005 y─▒l─▒nda; y├╝ksek lisans─▒n─▒ 2019 y─▒l─▒nda Uluda─č ├ťniversitesi Sanat Tarihi B├Âl├╝m├╝ÔÇÖnde tamamlad─▒. 2012 y─▒l─▒ndan beri Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi M├╝zeler ┼×ube M├╝d├╝rl├╝─č├╝ÔÇÖnde arkeolog olarak ├žal─▒┼čmay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Mesleki birikimleri ile bir├žok ulusal ve uluslararas─▒ sempozyumda bildirileri bulunan Alkan; yerel dergiler ve yerel bas─▒nda k├Â┼če yazarl─▒─č─▒ yaparak yaz─▒m hayat─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Ayr─▒ca Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi M├╝zelerinde Ar-ge tak─▒m─▒ faaliyetleri, kalite birimi ve m├╝ze kurulum ├žal─▒┼čmalar─▒nda ve K├╝lt├╝r AkademisiÔÇÖnde ÔÇťArkeolojiÔÇŁ ile ÔÇť┼×ehir K├╝lt├╝r├╝ ve MimariÔÇŁ derslerinde e─čitmen olarak da g├Ârev yapmaktad─▒r. Bursa Eski Eserleri Sevenler Kurumu, Bursa Kent Konseyi, Arkeologlar Derne─či, T├╝rk K├╝t├╝phaneciler Derne─či, G├Ân├╝ll├╝ Hareketi Derne─či gibi ├žok say─▒da sivil toplum kurulu┼čunda aktif g├Ârev almakta ve proje ├╝retmektedir. Ayn─▒ zamanda arkeolojihaber isimli internet sitesi ve sosyal medya hesaplar─▒n─▒n bilimsel dan─▒┼čmanl─▒─č─▒n─▒ yapmaktad─▒r. Eposta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Fikret Alkan
  • YEN─░
Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Unutulmu┼č bir kurtar─▒c─▒: Philipp Schwartz

Prof. Dr. Nadir Paksoy, 15 May─▒s 2022
Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Bursa’n─▒n Pastaneleri-Bozahaneleri

Ekrem Hayri PEKER, 23 Mart 2022
Ye┼čil Diyar Kosova

Ye┼čil Diyar Kosova

Haber Merkezi, 22 Mart 2022
Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ermeni meselesi ve baz─▒ ger├žeklerÔÇŽ

Ali E┼čref UZUNDERE, 22 Mart 2022
T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

T├╝rkiye’nin Ambulans Tarihi

U─čur Bora YUMAK, 12 Mart 2022
T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

T├╝rk Roman─▒nda Zorunlu G├Â├ž

Haber Merkezi, 12 Mart 2022