─░smet Tokg├Âz
─░smet  Tokg├Âz
Benim Tahtakalem
  • 20 A─čustos 2020 Per┼čembe
  • +
  • -
  • ─░smet TOKG├ľZ /

Benim, daha delikanl─▒l─▒─č─▒mdan ba┼člayarak, ÔÇťSabah─▒n bo┼č aynas─▒ndaÔÇŁ mahmur y├╝z├╝m├╝ aramak yerine, karanl─▒kta sessizce evden ├ž─▒k─▒p TahtakaleÔÇÖnin yolunu tuttu─čum ├žok olmu┼čtur. TahtakaleÔÇÖden P─▒narba┼č─▒ÔÇÖna ├ž─▒kan yoku┼čun ba┼č─▒ndaki ekmek f─▒r─▒n─▒n─▒n tam kar┼č─▒s─▒ndaki Hac─▒ Sevin├ž Mescidinin duvar─▒na s─▒rt─▒m─▒ verip, f─▒r─▒n─▒n, ortadaki kerevetin pi┼čmi┼č s─▒ms─▒cak ekmeklerle dolu oldu─ču ama kimsenin i├žeride g├Âr├╝nmedi─či, kapa─č─▒ a├ž─▒k f─▒r─▒n─▒n i├žindeki yanm─▒┼č a─ča├ž dallar─▒n─▒n k─▒z─▒l ate┼činin ge├žmeye y├╝z tuttu─ču, i├žeriye yans─▒yan k─▒z─▒l ayd─▒nl─▒─č─▒n azald─▒─č─▒ lo┼č ve tenha halini g├Ârmek isterdim. F─▒r─▒n─▒n bu halini g├Ârmek, uza─č─▒na d├╝┼čmek istemedi─čim hayat─▒n ham bilgisinin tam kar┼č─▒s─▒nda oldu─čumu hissettirirdi bana.

Sonra ├╝st kat merdivenin ba┼č─▒nda bir hayalet g├Ârd├╝─č├╝m san─▒s─▒na┬ákap─▒l─▒verirdim birdenbire. Bir hayalet de─čil, beyaz pantolonu, beyaz fanilas─▒, beyaz ├Ânl├╝─č├╝, una bulanm─▒┼č y├╝z├╝ ve sa├žlar─▒yla, ekme─čin, yaz─▒n─▒n ├žok ├Âncesine giden uzun tarihinden kendisine bir yorgunluk pay─▒ d├╝┼čm├╝┼č gibi merdivenden a─č─▒r a─č─▒r inen hamurk├órd─▒ g├Ârd├╝─č├╝m. Sokak y├╝z├╝ g├Ârmemi┼č, insanlar─▒n uykuda ge├žirdikleri uzun gecelerden sabaha ├ž─▒kt─▒─č─▒nda d─▒┼čar─▒ya ad─▒m atacak hali kalmam─▒┼č, suyla unu yo─čurarak hamurunu haz─▒rlad─▒─č─▒ ekme─čin kadim hik├óyesine kar─▒┼čm─▒┼č bir insand─▒r sanki kar┼č─▒n─▒zdaki.

Tenhal─▒─č─▒n saatleridir o saatler; yoku┼čun daha sonras─▒ysa b├╝sb├╝t├╝n tenhad─▒r. P─▒narba┼č─▒ Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖn─▒n orada karanl─▒k koyula┼č─▒r, ÔÇťkadim ve zalimÔÇŁ rutubetle kal─▒c─▒ bir karanl─▒kta kald─▒─č─▒n─▒z duygusu uyand─▒r─▒r sizde.

Hac─▒ Sevin├ž Mescidinin ├Ân├╝nde, f─▒r─▒n─▒n kar┼č─▒s─▒nda ve ┼čehre nefes verenlerin ayakta oldu─čunu bildi─činiz bu ÔÇťrikkatliÔÇŁ saatlerde, BursaÔÇÖn─▒n da derinden derine soluk al─▒p verdi─čini hisseder, onun taze sabah havas─▒yla kokusunu, ekmek kokusuyla birlikte i├žime ├žekerdim; vakit ┼čehri koklaman─▒n vaktiydi.

Birden f─▒r─▒nda insanlar─▒n hareket etti─čini g├Âr├╝verirsiniz sonra. Her ┼čey g├Âr├╝nmek i├žin s─▒raya girer; k─▒sa zamanda olur b├╝t├╝n bunlar.┬á Ekmekleri ├žabucak raflara dizerler f─▒r─▒ndakiler. Raflara dizilen ekmekler, mahallelerin, hane hane sokaklar─▒n, k─▒sacas─▒ ┼čehrin geceden sabaha ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ mu┼čtular bize. ┼×ehir, ayaklar─▒n─▒n ucuna basarak sessizce karanl─▒klardan s─▒yr─▒l─▒p sevdiklerimizi, sevin├ž ve kederlerimizi, imk├ónlar─▒m─▒z─▒, imk├óns─▒zl─▒klar─▒m─▒z─▒, evimizi bark─▒m─▒z─▒, soka─č─▒m─▒z─▒, k─▒sacas─▒ varolu┼čumuzun ├Âz mek├ón─▒n─▒ ├Ân├╝m├╝ze koyarken ruhu da ├žocukluk r├╝yalar─▒m─▒z─▒ koluna takarak sokulur bize. Hava da iyice ayd─▒nlanm─▒┼čt─▒r ki art─▒k Yunus EmreÔÇÖnin, Yunus diliyle s├Âyledi─či ┼ču iki dizeyi anarak a┼ča─č─▒ do─čru┬áy├╝r├╝menin vakti gelmi┼č demektir.

ÔÇťMiskin adem o─član─▒n─▒ benzetmi┼čler ekinci─če
Kimi biter, kimi yiter, yere tohum sa├žm─▒┼č gibiÔÇŁ

O tenha saatlerden hemen sonra, TahtakaleÔÇÖde;┬á insanlar─▒n hayat─▒n yeni ve ayd─▒nl─▒k bir g├╝n├╝ne yine ya┼čama azmiyle i┼čin, a┼č─▒n, r─▒zk─▒n pe┼čine d├╝┼čerek┬á erkenden ba┼člad─▒klar─▒, birbirleriyle selamla┼č─▒p konu┼čtuklar─▒, nalbantlar─▒n k├Âr├╝kl├╝ ocaklar─▒nda imal ettikleri nal ve ├živilerle atlar─▒, e┼čekleri nallad─▒klar─▒, s─▒ra s─▒ra semerci d├╝kk├ón─▒nda ├žal─▒┼čman─▒n ba┼člad─▒─č─▒, zahirecilerin m├╝┼čterilerine hizmet verdi─či, ├žayla simiti tercih edenler olsa da ├žorbac─▒ d├╝kk├ónlar─▒nda taze ekmeklerin kondu─ču masalarda ├žorbalar─▒n─▒ ka┼č─▒klayanlar─▒n da oldu─ču, dolu dolu, hareketli bir Bursa sabah─▒n─▒n i├žinde soluk al─▒rd─▒m. Bir sabah ├žay─▒ i├žmek i├žin oturdu─čum kahvehanelerde, konu┼čulanlara kulak verip ├žay─▒m─▒ yudumlarken, beyaz g├Âmle─činin en ├╝st d├╝─čmesini her zaman ilikli tutan Faik K├óhyaÔÇÖn─▒n da orada olabilece─čini bilmezdim; Bursa ├╝zerine de ┼čiirleri olan Niyazi ├ľzsan, dedesinin ─░nebey CaddesiÔÇÖndeki evinden s─▒k s─▒k TahtakaleÔÇÖye inip oradaki kahvehanelerde i┼č g├Âr├╝┼čmeleri yapt─▒─č─▒n─▒ s├Âylemi┼čti y─▒llar sonra.

Bu─čday tanelerinin topra─ča sa├ž─▒lmas─▒yla ba┼člayan ekme─čin ser├╝veninde insano─člunun eme─či, ├žabas─▒, bir kar─▒ncan─▒n ta┼č─▒yabildi─či tohumu koynunda ta┼č─▒yan toprakta verdi─či u─čra┼č vard─▒r. Bu eme─činin kar┼č─▒l─▒─č─▒n─▒ alan insano─člunun sofras─▒ndaki ekmek de ona can verir.┬á Ahmet Hamdi Tanp─▒nar, bu u─čra┼č─▒ verenleri, ÔÇťÔÇŽinsano─člunun sadece toprakla temas ederek yapt─▒─č─▒ bir ar─▒nman─▒n muzaffer, ilahi mahsulleri gibiÔÇŁ┬ág├Âr├╝r. Ne var ki, bu─čday tanesi ile insano─člu aras─▒ndaki birbirini var eden bu ya┼čamsal ili┼čkiyi bozan k├Ât├╝ hasat, kurakl─▒k, k─▒tl─▒k ve a├žl─▒k y─▒llar─▒ da kendini g├Âstermi┼čtir. Kitab─▒ MukaddesÔÇÖte yedi y─▒l s├╝ren a├žl─▒k d├Âneminden s├Âz edilir.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  D├╝nyan─▒n en k├╝├ž├╝k evi!

├ľzellikle XVII. Y├╝zy─▒l─▒n ba┼člar─▒nda, Cel├óli ─░syanlar─▒ ve kurakl─▒k nedeniyle bu─čday s─▒k─▒nt─▒s─▒n─▒n ├žekildi─či, BursaÔÇÖda hassa simithanesinin de bundan etkilendi─či, hassa har├ž emininin bu durumu ─░stanbulÔÇÖa bildirdi─či ve Bursa kad─▒s─▒na g├Ânderilen fermanda simithanenin ihtiyac─▒n─▒n kar┼č─▒lanmas─▒n─▒n istendi─či bilinmektedir.

Cel├óli isyanc─▒lar─▒n─▒n 1607 y─▒l─▒ndaki BursaÔÇÖya sald─▒r─▒lar─▒ s─▒ras─▒nda, ┼čehrin di─čer semtlerinde oldu─ču gibi TahtakaleÔÇÖde de bir├žok d├╝kk├ón zarar g├Ârm├╝┼čt├╝r. IV. Mehmet (1648 ÔÇô 1687) d├Âneminde de Bursa bu isyanc─▒lar─▒n sald─▒r─▒s─▒na u─čram─▒┼č, yine ┼čehirde bir├žok i┼čyeri tahrip edilmi┼čtir.

Daha sonra haz─▒rlat─▒lm─▒┼č olan bir risalede, ┼čehrimizle ilgili olarak a┼ča─č─▒daki ifadelere yer verilmi┼čtir:

ÔÇť(ÔÇŽ) Hatta payitaht─▒ kadim Bursa dahi ya─čmalan─▒p nice mahallat─▒ (mahallesi) ihrak─▒ binnar olundu (yak─▒ld─▒).ÔÇŁ

Cel├óli ─░syanlar─▒n─▒n Bursa ├╝zerindeki etkilerinin, Tokat ve Amasya gibi korunaks─▒z ┼čehirlere nazaran daha az y─▒k─▒c─▒ oldu─ču ileri s├╝r├╝lmektedir. Bu isyanlardan sonra, padi┼čah hass─▒ olmas─▒ nedeniyle ├Âzel bir stat├╝ atfedilen ve idari yap─▒lanmas─▒nda ÔÇťhassa har├ž eminli─čiÔÇŁ de yer alan ┼čehirlerden olan BursaÔÇÖn─▒n ekonomisi ├žabuk toparlanm─▒┼č ve vak─▒f gelirlerindeki kay─▒plar k─▒sa denilebilecek bir zamanda giderilmi┼čtir.

Ah┼čab─▒n, insano─člunun k─▒p─▒rt─▒l─▒ y├╝re─čini avucunun i├žine alan s─▒cak dokusunun y├╝ksek tavanl─▒, birbirine yak─▒n uzun pencereli, ├╝st katlar─▒ndaki ├ž─▒kma odalar─▒yla cephelerine hareketlilik kazand─▒r─▒lm─▒┼č, her iki cepheye de kollar─▒n─▒ uzatm─▒┼č bir yap─▒ ├Âl├že─činde nas─▒l kullan─▒ld─▒─č─▒n─▒ g├Ârmek i├žin┬áTahtakaleÔÇÖnin en g├╝zel k├Â┼česini tutmu┼č olan ├ça─člayan OteliÔÇÖne durup bakmak gerekir.

Bu yap─▒n─▒n, ├╝st kattakilerden daha b├╝y├╝k ve onlardan farkl─▒ olarak ├╝st k├Â┼čeleri e─čimli olan alt kat pencereleri i├žeride oturanlar─▒n geni┼č bir a├ž─▒yla d─▒┼čar─▒ya bakabilmelerini sa─člarken, ├Ânlerinden ge├ženlere de bir bak─▒┼čla i├žerisini g├Ârebilmelerine imk├ón tan─▒r. G├╝ne┼č vurdu─čunda bu pencereler, bu defa d─▒┼čar─▒daki hareketlili─či ayna gibi yans─▒t─▒rlar. Zaman─▒ ima eden g├Âlgenin sanki hi├ž u─čramad─▒─č─▒ yap─▒m─▒z, birbirine yak─▒n b├╝y├╝k pencereleriyle kendisini g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒na a├žarken ayn─▒ zamanda insanlar─▒n hep birlikte olu┼čturdu─ču hareketlili─či kesintiye u─čratmamay─▒ ama├ž edinmi┼č gibidir. TahtakaleÔÇÖye de b├Âylesi yak─▒┼č─▒r.

Sonra da ah┼čaba ba─čl─▒l─▒─č─▒, hafifli─či, serbestli─či temsil eden b├╝y├╝k evin kar┼č─▒s─▒na ge├žerdim. Avlular─▒n─▒ kaybetmi┼č evleri de d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m, daha sonralar─▒ otel (U─čur Otel) olarak kullan─▒lm─▒┼č olan bu b├╝y├╝k eve bakarken.

Bunca hareketlili─čin i├žindeyken bir an ba┼č─▒n─▒z─▒ kald─▒rd─▒─č─▒n─▒zda Uluda─čÔÇÖ─▒n yama├žlar─▒n─▒ g├Âr├╝verirsiniz; her zaman sizi ┼ča┼č─▒rtacak yak─▒nl─▒ktad─▒r da─č. Bu BursaÔÇÖn─▒n en sevdi─čim ├Âzelliklerindendir. Bu yap─▒n─▒n ├╝st kat─▒ndan Uluda─čÔÇÖa bakamam─▒┼č olmak bende eksiklik duygusu olu┼čturmu┼čtur. Ak┼čam olur bu hareketlilik biter, k─▒sa ak┼čam vaktinden sonra zaman geceyle yol al─▒r. ┼×ehir de gecenin koynuna girer, ama ┬á bu ulu da─č, yama├žlar─▒nda dervi┼člerin, ke┼či┼člerin, ka├žk─▒nlar─▒n ─▒┼č─▒klar─▒ yan─▒p s├Ânm├╝┼č olan bu b├╝y├╝k da─č, a─č─▒rl─▒─č─▒┬áve ezeli s├╝k├╗netiyle, her ┼čeyi yerli yerinde tuttu─čunu f─▒s─▒ldar bize.

Niyazi ├ľzsan da ona seslenmi┼čtir:

ÔÇťEy Ke┼či┼č
ey koca da─č
buluyorum seni menzilde
kekik kokular─▒ i├žinde
sensin bu ┼čehrin sahibi
tav┼čanlarla
sincaplar─▒n koruyucusuÔÇŁ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á

TahtakaleÔÇÖden ├ž─▒kmadan ├Ânce ─░nebey MedresesiÔÇÖne gider ve kar┼č─▒s─▒nda dururdum.┬á┬á┬á Duvarlar─▒ moloz ta┼č─▒ ve tu─člayla ├Âr├╝lm├╝┼č olan bu ├žift merdivenli yap─▒ bende yat─▒┼čt─▒r─▒c─▒ bir serinlik duygusu yarat─▒rd─▒. Kendimi bildim bileli bu yap─▒lara bakt─▒m, ÔÇťtema┼čaÔÇŁ eyledim. Sonralar─▒, Osmanl─▒da, e┼čyalar─▒n, yap─▒lar─▒n sadece i┼člevleriyle ├Âne ├ž─▒kmad─▒klar─▒na, i┼člevin tema┼čadan duyulan hazz─▒n ├Âteki y├╝z├╝ oldu─čuna dikkat ├žeken yaz─▒lar okurken bu sabah gezintilerimi an─▒msad─▒m hep. Bu yap─▒lar, kendi ge├žmi┼čimizin kronolojisinde yer alan bir tarihsel d├Ânemi temsil ederken, o d├Ânemin duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒ da yans─▒t─▒yorlard─▒.

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Dededen Toruna Bursa Muradiye

Ahmet Hamdi Tanp─▒narÔÇÖ─▒n, BursaÔÇÖda b├╝t├╝n sabah saatlerini ├óbide ├óbide dola┼čarak ge├žirdi─čini yazan b├╝y├╝k yazar─▒m─▒z─▒n, ┼čehirdeki herkesin tema┼ča edebildi─či ve zaman i├žinde y─▒─č─▒larak olu┼čan k├╝lt├╝rel birikimin ├Ânde gelen ├Âgelerinden olan mimari eserlerden biri oldu─ču i├žin bu medresenin de ├Ân├╝ne geldi─čini ve g├╝zel ┼čeyler g├Ârmenin verdi─či hazla ona bakt─▒─č─▒n─▒ hayal ederdim.

G├╝n├╝m├╝zde Yazma ve Eski Basma Eserler K├╝t├╝phanesi olarak hizmet vermekte olan ─░nebey Medresesi, gen├ž ya┼čta kaybetti─čimiz Y├╝cel BalkuÔÇÖnun ├Âzg├╝n ├Âyk├╝lerinden biri olan Sisten Sonra ba┼čl─▒kl─▒ ├Âyk├╝s├╝nde de anlat─▒c─▒n─▒n m├╝davimi oldu─ču k├╝t├╝phane olarak ge├žer.

ÔÇť(ÔÇŽ) Ama k├╝t├╝phanede ge├žirdi─čim zamandan haberdar de─čilim. Orada uzayan, genle┼čen, ├žarp─▒lan, zaman olmayan bir zaman vard─▒. Ge├žmezdi, akmazd─▒. Ge├žti─činde y├╝zy─▒llar k├╝├ž├╝k bir arpa tarlas─▒na d├Ânerdi. ├ľncesiz ve sonras─▒zd─▒. AnÔÇÖs─▒z ve ├Âl├ž├╝s├╝zd├╝. Zaman d─▒┼č─▒yd─▒. Zaman d─▒┼č─▒nda bir yerde, zaman─▒n i├žinde olup bitmi┼č vakalar─▒ okumak, bu vakalar─▒ hem hi├žbir r├╝yada m├╝mk├╝n olamayacak kadar hayali ve beyhude hik├óyeler ve hem de bu d├╝nyay─▒ ac─▒nas─▒ bir yer haline getiren yal─▒n ger├žekler olarak kabullenmek ├žok az bahts─▒za nasip olmu┼čtur (ÔÇŽ).ÔÇŁ

Y├╝cel BalkuÔÇÖnun bu sat─▒rlar─▒ bana, ge├žmi┼či, pek de fark─▒nda olmadan ┼čimdiki zaman─▒n zihniyet ve kodlar─▒yla tasarlad─▒─č─▒m─▒zda, bizi bekleyenin, kar┼č─▒m─▒zdaki mek├óna ba─čl─▒ olarak gitti─čimiz d├Ânemin ko┼čullar─▒nda olu┼čmu┼č farkl─▒ zihniyet, zaman ve mek├ón alg─▒s─▒n─▒n olaca─č─▒n─▒ ima eder. Kald─▒ki zaman i├žinde de─či┼čiklikler ge├žirmi┼č, 1674y─▒l─▒nda onar─▒m g├Ârm├╝┼č, yak─▒n zamanlarda ├Âzel m├╝lkiyete ge├žerek uzun y─▒llar konserve fabrikas─▒ olarak kullan─▒lm─▒┼č bir yap─▒d─▒r kar┼č─▒m─▒zdaki.┬á K├╝t├╝phanedeki metinleri okuyabilmek, ger├žekten de ├žok az ki┼čiye nasip olmaktad─▒r.

Bu durum, mimari kal─▒t─▒n ├╝zerine e─čilmemizi, kesintisiz s├╝reklilik ve de─či┼čkenli─čin i├žinde de─či┼čmeden kalan ├Âz├╝n izinin s├╝r├╝lmesini imk├óns─▒z k─▒lmaz. G├╝nl├╝k hayat─▒n i├žinde dahi, bu yap─▒larla g├Âz g├Âze gelerek, BursaÔÇÖda, kubbe alt─▒nda biriken zaman─▒ fark eder, ÔÇťta┼čta mahfuz r├╝yaÔÇŁy─▒ g├Ârebiliriz.

Medresenin ├Ân├╝nden ayr─▒l─▒p Atat├╝rk CaddesiÔÇÖne ├ž─▒kmadan, zaman ve mek├ón ├╝zerine d├╝┼č├╝nmenin, ge├žmi┼či duyumsaman─▒n, suyun y├╝zeyine ├ž─▒kan bal─▒klar gibi k─▒p─▒rdanan an─▒lar─▒n doyurup doldurdu─ču sabah vaktinin yeni g├╝n i├žin iyi bir ba┼člang─▒├ž oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝rd├╝m.

Kuvvetli bir hayat dalgas─▒n─▒n ├╝zerinde gider gibi, kimi ekmeklerini yanlar─▒nda getirmi┼č da─č k├Âyl├╝leri, bir├žok meslekten zanaatk├órla semtin insanlar─▒ aras─▒nda b├╝t├╝n sokaklar─▒na sokuldu─čum, evlerine, d├╝kk├ónlar─▒na, hanlar─▒na, hamamlar─▒na, ├že┼čmelerine, camilerine, hazirelerine bakt─▒─č─▒m Tahtakale, erkenden ritmini bulmu┼č hayat─▒n i├žinde bulunman─▒n hazz─▒n─▒ vermi┼čti bana. Da─č k├Âylerinden sebzeleri ve meyveleriyle ┼čehrin do─črudan kalbine inmi┼č yan─▒k y├╝zl├╝ k├Âyl├╝lerin ├žehrelerine belle─čimde yer etsinler diye dikkatle bakm─▒┼č, renkler kokular, atlar, e┼čekler aras─▒nda dola┼čm─▒┼čt─▒m.

Osmanl─▒n─▒n erken d├Ânemlerinden beri tam anlam─▒yla kapal─▒ bir ekonomi s├Âz konusu olmad─▒─č─▒ i├žin pazarlar kurulmu┼č, k├Âyl├╝ler ├╝r├╝n├╝n├╝ bir k─▒sm─▒n─▒, di─čer ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamak i├žin satmaya pazara getirmi┼člerdir. O pazarlar beni ekmek kokusu gibi kendine ├žekmi┼čtir. Bizim da─č k├Âyl├╝lerini UlucamiÔÇÖnin ├žok yak─▒n─▒ndaki TahtakaleÔÇÖde g├Ârmekle hayat─▒n sahih taraf─▒yla y├╝z y├╝ze geldi─čimi hissederdim.

TahtakaleÔÇÖden Atat├╝rk CaddesiÔÇÖne ├ž─▒kt─▒─č─▒mda duraksay─▒p ne yapaca─č─▒m─▒, nereye gidece─čimi d├╝┼č├╝n├╝rken bir y├╝r├╝y├╝┼č tutturup EmirsultanÔÇÖa gitmeye karar verdi─čim de olmu┼čtur, hanlar b├Âlgesine y├Âneldi─čim de. EmirsultanÔÇÖa y├╝r├╝memi┼čsem, Cemal S├╝reyaÔÇÖn─▒n Emir Sultan i├žin yazd─▒─č─▒ dizeleri m─▒r─▒ldan─▒rd─▒m y├╝r├╝rken:

ÔÇťBursaÔÇÖda otlar a─ča├žlar aras─▒nda
Kim yazd─▒ g├╝n├╝n ayd─▒nl─▒─č─▒n
O diri o insan y├╝zl├╝ berat─▒n─▒
Ba┼čka kim yazd─▒ Emir SultanÔÇÖdanÔÇŁ

├çok sevdi─či Bursa ├╝zerine yaz─▒lar─▒ da olan Hamdulah Suphi Tanr─▒├Âver yolunu TahtakaleÔÇÖye d├╝┼č├╝rm├╝┼č olan yazarlar─▒m─▒zdand─▒r. Tanr─▒├Âver, TahtakaleÔÇÖye Leylek HastanesiÔÇÖni g├Ârmek i├žin gitmi┼čtir.┬á Orada ne g├Ârd├╝─č├╝n├╝, 1954 y─▒l─▒nda T├╝rk Yurdu dergisinde yay─▒mlanan ÔÇťNe ─░stiyoruzÔÇŁ ba┼čl─▒kl─▒ yaz─▒s─▒nda okuyal─▒m:

─░LG─░N─░Z─░ ├çEKEB─░L─░R  Meyhane K├╝lt├╝r├╝ ÔÇô BursaÔÇÖda Meyhaneler

ÔÇťBen BursaÔÇÖdaki Leylek HastanesiÔÇÖni ziyaret ettim. Ne yaz─▒k ki ge├ž kalm─▒┼č─▒m. O hastane y─▒k─▒lm─▒┼č, fakat ortada TahtakaleÔÇÖdeki┬áeski hay─▒r m├╝essesesinin bulundu─ču yerde yaln─▒z birka├ž leylek, birka├ž akbaba kalm─▒┼čt─▒. K├Âpekler, kediler ve ismini sayd─▒─č─▒m b├╝y├╝k ku┼člar ortada avare ve emin dola┼č─▒yorlard─▒.ÔÇŁ

Ahmet Ha┼čimÔÇÖin Gurabah├óne-i Laklakan (D├╝┼čk├╝n Leylekler Evi) ba┼čl─▒kl─▒ yaz─▒s─▒nda anlatt─▒─č─▒ ve ÔÇťdehaÔÇŁdan mahrum bir nevi Pierre Loti olarak niteledi─či Greguvar Bay da Setba┼č─▒ÔÇÖndaki evinde bakt─▒─č─▒ iki sakat ve ya┼čl─▒ leyle─či┬áHaffaflar ├çar┼č─▒s─▒ÔÇÖndaki bu hayvanlar dar├╝lacezesinden alm─▒┼čt─▒r. Ha┼čim, ayn─▒ yaz─▒s─▒nda oras─▒n─▒ ┼č├Âyle anlat─▒r:

ÔÇťBursaÔÇÖda Haffaflar ├çar┼č─▒s─▒ÔÇÖn─▒n ortas─▒nda bir meydan var. Bu meydan mal├╗l hayvanlar─▒n d├╝┼čk├╝nler yurdudur. Kanad─▒, baca─č─▒ k─▒r─▒k leylekler, bunam─▒┼č kargalar, halk─▒n sadakas─▒ ile ya┼čarlar. Haffaf esnaf─▒n─▒n ayl─▒kla tuttu─ču belki y├╝z ya┼č─▒nda, bakt─▒─č─▒ leylekler kadar amelimanda bir ihtiyar, toplanan sadaka paras─▒yla her g├╝n i┼čkembeler al─▒r, onlar─▒ bu zavall─▒ ku┼člara da─č─▒t─▒rd─▒.ÔÇŁ

Bu hastanenin, II. D├╝nya Sava┼č─▒ÔÇÖn─▒n ├Âncesinde leyleklerle kartallar─▒n Karacabey Ovas─▒ÔÇÖndaki b├╝y├╝k kap─▒┼čmas─▒nda yaralanan ve sakat kalan leyleklerin tedavi ve bak─▒m─▒ i├žin kuruldu─ču s├Âylenegelmi┼čtir.

Tahtakale ├╝zerine yap─▒lm─▒┼č s├Âzl├╝ tarih ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ g├Âzden ge├žirirken, mahallelerini anlatan Tahtakalelilerin, mahallenin delilerini unutmad─▒klar─▒n─▒, Nalbant HasipÔÇÖin yan─▒nda ├žal─▒┼čan Deli AliÔÇÖyi, Deli AytenÔÇÖi, Deli AzizeÔÇÖyi, Deli Haf─▒zÔÇÖ─▒ da and─▒klar─▒n─▒ g├Ârm├╝┼čt├╝m. Kendileriyle s├Âyle┼či yap─▒lan Tahtakaleliler, o zamanlar mahallelilerin delilerin feveran etmesinden korktuklar─▒n─▒ ve onlar─▒ kollad─▒klar─▒n─▒ belirterek,┬á sonradan ta┼čland─▒klar─▒n─▒ g├Ârd├╝kleri bu insanlar─▒n eksikli─činde k─▒yametin kopaca─č─▒ y├Ân├╝nde bir inan─▒┼č─▒n da oldu─čunu dile getirmi┼člerdir. Raif Kaplano─čluÔÇÖna g├Âre, T├╝rkler, tanr─▒sal bir kut olarak g├Âr├╝len delilerden hep korkmu┼člard─▒r.

TahtakaleÔÇÖyle ilgili bu yaz─▒y─▒ Bahtiyar A─čaÔÇÖy─▒ anmadan bitirmeye g├Ânl├╝m elvermedi. Bahtiyar A─ča, esnaftan toplad─▒─č─▒ zeytin, peynir, helva ve ekmekle mahalleye i┼č aramaya gelmi┼č i┼čsizlerin kar─▒nlar─▒n─▒ doyurmay─▒, evsiz barks─▒zlara hanlarda paras─▒z yatacak yer bulmay─▒ kendisine g├Ârev edinmi┼č bek├žisiydi mahallenin.

Kimi zaman d├╝┼člerimde, ├žocuklu─čumda ko┼čar ad─▒m bayramyerine giderken i├žinden ge├žti─čim, ─░nebey CaddesiÔÇÖnden, P─▒narba┼č─▒ Mezarl─▒─č─▒ÔÇÖndan gelen yoldan ya─čmur sular─▒n─▒n ┼čehrin canevine yol bulmu┼č gibi akt─▒─č─▒, nispeten d├╝z, avu├ž i├ži kadar k├╝├ž├╝k, ama insanlar─▒n bir vahada bulu┼čmu┼č gibi kayna┼čt─▒─č─▒ o yeri g├Âr├╝yorum.

Sen de oradayd─▒n Bahtiyar A─ča, beni duyuyor musun?

Toplam Okuma: 452 , Bug├╝n: 9 

─░smet Tokg├Âz

─░smet Tokg├Âz

21 Kas─▒m 1948 Bursa do─čumludur. ─░smet Tokg├Âz ilk ve orta ├Â─črenimini Bursa'da tamamlad─▒. Ankara ├ťniversitesi Siyasal Bilgiler Fak├╝ltesi'nden mezun oldu. Uzun s├╝re ├Âzel bir sigorta ┼čirketinde genel m├╝d├╝r yard─▒mc─▒l─▒─č─▒ yapt─▒ktan sonra iki sigorta ┼čirketinde genel m├╝d├╝r dan─▒┼čmanl─▒─č─▒ g├Ârevinde bulundu. ├ľyk├╝leri Soyut, Olu┼čum,Dost, Kitapl─▒k ve Yaz─▒ dergilerinde yay─▒mland─▒. "Bir Kad─▒rga i├žin Yaz Resmi", "Arkada┼č─▒m", "Zekai-├çoklar Soka─č─▒nda bir Yaln─▒z" isimli kitaplar─▒ kaleme ald─▒. E-posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti

20 Eyl├╝l 2020, Emirsultan-Heykel Aras─▒nda Nostaljik Bir Gezinti i├žin yorumlar kapal─▒
Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒

28 A─čustos 2020, Sakarya Sava┼č─▒, Giresun G├Ân├╝ll├╝leri, 42 ve 47’nci Alaylar, Mangal Da─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Benim Tahtakalem

Benim Tahtakalem

20 A─čustos 2020, Benim Tahtakalem i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay T├╝rklerinin Tarihine K─▒sa Bir Bak─▒┼č

Nogay T├╝rklerinin Tarihine K─▒sa Bir Bak─▒┼č

20 A─čustos 2020, Nogay T├╝rklerinin Tarihine K─▒sa Bir Bak─▒┼č i├žin yorumlar kapal─▒
G├Â├ž(men) S─▒├žra(t)mas─▒

G├Â├ž(men) S─▒├žra(t)mas─▒

16 A─čustos 2020, G├Â├ž(men) S─▒├žra(t)mas─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiyeÔÇÖ de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri

T├╝rkiyeÔÇÖ de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri

15 A─čustos 2020, T├╝rkiyeÔÇÖ de Ya┼čayan Nogay T├╝rkleri i├žin yorumlar kapal─▒
G├╝ndemdeki Sabantoy ve Nogay k├╝lt├╝r├╝ndeki yeri

G├╝ndemdeki Sabantoy ve Nogay k├╝lt├╝r├╝ndeki yeri

15 A─čustos 2020, G├╝ndemdeki Sabantoy ve Nogay k├╝lt├╝r├╝ndeki yeri i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay Edebiyat─▒nda Ertengi

Nogay Edebiyat─▒nda Ertengi

15 A─čustos 2020, Nogay Edebiyat─▒nda Ertengi i├žin yorumlar kapal─▒
Nogay Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n 237’nci y─▒l─▒

Nogay Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n 237’nci y─▒l─▒

15 A─čustos 2020, Nogay Soyk─▒r─▒m─▒n─▒n 237’nci y─▒l─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Atat├╝rk yurtd─▒┼č─▒nda bir ba┼čka say─▒l─▒yor, seviliyor

Atat├╝rk yurtd─▒┼č─▒nda bir ba┼čka say─▒l─▒yor, seviliyor

15 A─čustos 2020, Atat├╝rk yurtd─▒┼č─▒nda bir ba┼čka say─▒l─▒yor, seviliyor i├žin yorumlar kapal─▒
Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte

Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte

15 A─čustos 2020, Yar─▒s─▒ T├╝rk Yar─▒s─▒ Macar Olanlar─▒n Ya┼čad─▒─č─▒ Muhte┼čem Kent: Budape┼čte i├žin yorumlar kapal─▒
Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi

14 A─čustos 2020, Destanla┼čan Kahramanl─▒k: Y├╝zba┼č─▒ Yusuf Kenan Efendi i├žin yorumlar kapal─▒
Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena

Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena

10 A─čustos 2020, Her Y─▒l T├╝rk Festivali D├╝zenlenen ┼×irin ─░talyan K├Ây├╝: Moena i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye

T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye

9 A─čustos 2020, T├╝rkiyeÔÇÖden 3 bin kilometre uzakta bir k├Ây var: T├╝rkiye i├žin yorumlar kapal─▒
Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒

Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒

9 A─čustos 2020, Yay ├žeken b├╝t├╝n halklar─▒n bulu┼čtu─ču Turan Kurultay─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒

AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒

9 A─čustos 2020, AtillaÔÇÖn─▒n Avrupa seferleri ve FransaÔÇÖdaki bilinmeyen ota─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal

Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal

9 A─čustos 2020, Kaderin Birle┼čtirdi─či iki T─▒bbiyeli ve Ya┼čar Kemal i├žin yorumlar kapal─▒
─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var

─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var

9 A─čustos 2020, ─░spanyaÔÇÖn─▒n Sax Kasabas─▒nda 1920ÔÇÖden buyana T├╝rkevi var i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi

─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi

9 A─čustos 2020, ─░ngu┼č Bayra─č─▒ ve Maan Simgesi i├žin yorumlar kapal─▒
Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri

9 A─čustos 2020, Kocaeli Vilayetine isk├ón edilen Kafkas g├Â├žmenleri i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar