Tamer UYSAL
Tamer  UYSAL
├ça─č─▒m─▒zda bir halk ┼čairi: A┼č─▒k Veysel
  • 28 Kas─▒m 2020 Cumartesi
  • +
  • -
  • Tamer UYSAL /

Ben giderim ad─▒m kal─▒r
Dostlar beni hat─▒rlas─▒n
D├╝─č├╝n olur bayram gelir
Dostlar beni hat─▒rlas─▒n

Halk ┼čiir gelene─či i├žinde Veysel, uzaktan birbirine benzeyen k├Âyler i├žinde bir k├Âyd├╝r┬ź diyordu Sabahattin Eyubo─člu. Ona g├Âre Veysel halk├ža d├╝┼č├╝n├╝p halk├ža konu┼čuyordu. Onun i├žin herkes sevdi Veysel’i.

B├╝t├╝n ├želi┼čkilere ve uzla┼čmal─▒ taraflar─▒na ra─čmen Veysel, olan─▒ biteni bir├žok a├ž─▒k g├Âzden daha iyi g├Âr├╝yor, Sivrialan K├Ây├╝’nden d├╝nyaya a├ž─▒l─▒p tertemiz bir g├Ân├╝l ve bir ├Âm├╝r verdi─či sanat─▒yla halktan, haktan ve iyiden, g├╝zelden yana geliyordu…

1894 y─▒l─▒n─▒n May─▒s ay─▒. Sivas’─▒n Sivrialan k├Ây├╝nde bir ilkbahar g├╝n├╝… Her taraf ye┼čil otlara bezenmi┼č. Havada bir top bulut ko┼ču┼čturup duruyor ancak ya─čmur ya─čaca─ča benzemiyordu.

K├Âyl├╝ sa─čanc─▒lar s├╝tlerini sa─č─▒p helkeyi bir kenara b─▒rakm─▒┼člard─▒. Arta kalan s├╝t i├žin de kuzular s├╝r├╝n├╝n i├žine b─▒rak─▒lm─▒┼čt─▒. Bir yandan da anas─▒ndan ayr─▒ld─▒klar─▒ i├žin kuzular s├╝tleri d├Âkmesin diye ├žare aramaktayd─▒lar.

─░┼člerini bitiren sa─čanc─▒lar─▒n bir b├Âl├╝m├╝ k├Ây├╝n kar┼č─▒s─▒ndaki tepecikte toplanm─▒┼č yerde y├╝z├╝koyun yatan kad─▒na bir ┼čeyler yapmaya ├žal─▒┼č─▒yorlard─▒. “Kurtuldu anam” diyordu birisi. G├╝lizar Kad─▒n b├Âyle bir g├╝nde koyun sa─čmaktan d├Ânerken do─čurmu┼čtu Veysel’i. Sivas’─▒n ┼×ark─▒┼čla ─░l├žesine ba─čl─▒ Sivrialan K├Ây├╝’nde…

Osmanl─▒ Devleti’nin Avrupa’ya pa├žay─▒ kapt─▒rd─▒─č─▒, kurtulmas─▒ g├╝├ž bir hastal─▒─ča yakaland─▒─č─▒ d├Ânemlerdi. Bir y├╝z├╝ kayal─▒k, bir y├╝z├╝ ormanlarla kapl─▒ bir da─č vadisinde d├╝nyal─▒ olmu┼čtu Veysel. Bu da─č k├Ây├╝n├╝n ad─▒ S├Âbalan’d─▒. Alan─▒n orta yerinde bulunan k├╝├ž├╝k bir tepecikten dolay─▒ sonra Sivrialan denmi┼čti.

Sivrialan’─▒n tarihi ├žok eskilere dayanm─▒yordu. Veysel’in dedeleri de bu k├Âye ilk yerle┼čen ailelerdendi. ─░lkin ├╝├žbe┼č haneli iken ikiy├╝z haneye ula┼č─▒vermi┼čti S├Âbalan. ─░lk g├Â├ženler sonra gelenlere de yer yurt vermi┼čti S├Âbalan’da…

Peki neydi bu g├Â├ž? Bu insanlar─▒n da─č vadisinde i┼čleri neydi? Ve hangi ├╝retimle ne kazanacaklard─▒ bu insanlar?

Kuyucu Murat Pa┼ča’n─▒n k─▒y─▒m─▒ndan canlar─▒n─▒ kurtaran K─▒z─▒lba┼č T├╝rkmenler, ├žorak m─▒, sulak m─▒ demeden ku┼č u├žmaz kervan ge├žmez yerlere g├Â├žetmi┼člerdi. ─░┼čte S├Âbalan da bunlardan birisiydi.

Bu alevi k─▒y─▒m─▒n─▒n ne ilki ne de sonuncusu idi. Osmanl─▒ y├Ânetiminin ├že┼čitli dinlere g├Âstermi┼č oldu─ču ho┼čg├Âr├╝ nedense Alevi toplumuna ├žok g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝. Veysel’in ailesi de b├Âyle bir Osmanl─▒ k─▒y─▒m─▒ndan kurtulup S├Âbalan’a yerle┼čenlerdendi. Anadolu’nun aleviler a├ž─▒s─▒ndan kaderi de hep bu olmu┼čtu.

┼×ah Turna, Mevl├╝t ─░hsani, Ali I┼č─▒k ve Ruhani gibi Veysel’in d├╝nyas─▒ da ├žocuk ya┼čta kararm─▒┼čt─▒. Yedi ya┼č─▒nda iken bir ├ži├žek hastal─▒─č─▒ salg─▒n─▒nda sol g├Âz├╝ k├Âr oldu, sa─č g├Âz├╝ne perde indi.

Ge├žmi┼čiyle yeti┼čen, ge├žmi┼čin ├Âyk├╝lerini ya┼čant─▒lar─▒n─▒ dinleyerek b├╝y├╝yen Veysel, Birinci D├╝nya Sava┼č─▒’n─▒n ├ž─▒kt─▒─č─▒ y─▒llarda da delikanl─▒l─▒─č─▒n─▒n bahar─▒ndayd─▒.

Onun d├╝nyaya geldi─či Sivrialan k─▒ra├ž, verimsiz topraklara sahipti. D├╝nya ile ba─člar─▒ kesik insanlar─▒na burada ├╝retilen ┼čeyler k─▒t kanaat yetiyordu. Yeten de neydi ki? Hamur, bulgur, ve bunlardan yap─▒lan yemekler… ├çay ve ┼čeker l├╝kst├╝.

Sivrialan K├Ây├╝’nde ya┼čayan insanlar yine de birbirlerine en g├╝zel dayan─▒┼čma ├Ârne─čini veriyor ama Anadolu’nun bir├žok yeri gibi ilkel ya┼čam burada da ya┼čan─▒yordu. Karasabanla ├žift s├╝r├╝l├╝yor, ka─čn─▒, d├Âven ko┼čuluyor, yaba ile t─▒─č─▒ savruluyordu.

Her evde bir ├žift ko┼čumluk ├Âk├╝z beslenirdi. S├Âbalanl─▒lar ayd─▒nlanmak i├žin gaz lambas─▒ yak─▒yorlard─▒. 1950’li y─▒llarda k├Âyde birtek radyo vard─▒. Herkes bu radyonun ba┼č─▒na toplan─▒r, haber dinlenirdi.

Derenin kar┼č─▒s─▒nda, tahta barakadan yap─▒lm─▒┼č bir okullar─▒ vard─▒. Ya─čmurlu havalarda sular kabar─▒nca kimselerin giremedi─či bir okuldu bu.

K├Âye gelen a┼č─▒klar─▒n, dedelerin ayr─▒ bir yeri vard─▒ k├Ây yerinde. Onlar gazetelerin haberlerini okur, k├Âyl├╝lere h├╝k├╝metin ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒, partilerin durumlar─▒n─▒ anlat─▒rlard─▒. K├Âyde b├╝y├╝k bir odada toplan─▒r, saz ├žal─▒n─▒r, semah d├Ân├╝l├╝r ve cem yap─▒l─▒rd─▒. Veysel de bu toplant─▒lara kat─▒l─▒r, dinlerdi.

Veysel’in ├žift├ži olan babas─▒ Ahmet o─člunun bu tutkusundan etkilenip hem de avunsun diye O’na bir saz sat─▒n alm─▒┼čt─▒. Tan─▒d─▒klar─▒ndan ├çam┼č─▒kl─▒ Ali adl─▒ halk ozan─▒ Veysel’e saz ├žalmay─▒ ├Â─čretti. Veysel k─▒sa s├╝rede saz─▒ ├Â─črendi, ├Âzellikle k├Âye gelen a┼č─▒klar─▒ dinleyerek bilgisini artt─▒rd─▒.

Sivrialan K├Ây├╝nde alt─▒ ay ├╝retim yap─▒l─▒rken, alt─▒ ayda da t├╝ketilirdi. Eli kazma tutanlar yaya olarak ├╝├ž ay gibi bir s├╝rede ├çukurova’ya, Adana’ya ve Mersin’e ├žal─▒┼čmaya gider, para kazan─▒rlard─▒. Devletin k├Âyl├╝yle olan ili┼čkisi asker ve vergi almaktan ├Âteye gitmiyordu. K├Âydeki k├╝lt├╝r al─▒┼čveri┼či askerden gelenler, ├çukurova’dan d├Ânenler, a┼č─▒klar ve dedelerdi. Onlar─▒n b─▒rakt─▒─č─▒ k├╝lt├╝rden arta kalanlarsa salt g├╝nl├╝k konu┼čmalard─▒. Bu ko┼čullar Sivrialan’dan bir A┼č─▒k Veysel ├ž─▒kartmaya yeterlimiydi ya da A┼č─▒k Veysel nas─▒l oldu da A┼č─▒k Veysel olmu┼čtu?

1919’da ailesi onu Esma adl─▒ bir kad─▒nla evlendirmi┼čti. G├╝zel bir kad─▒nd─▒ Esma. Sekiz y─▒l evli kald─▒lar. Veysel’in k─▒skanmas─▒ rahats─▒z edince Esma kom┼čular─▒ndan H├╝seyin isimli bir delikanl─▒yla ka├žt─▒. Esma’ya g├Âre g├Ân├╝ls├╝z bir evlilikti bu. Veysel ise k─▒skan├ž ve huysuzdu ama sevmi┼čti Esma’y─▒…

Kar─▒s─▒ ka├ž─▒nca g├╝nlerce yemeden, i├žmeden kesilmi┼čti Veysel. Ne yapaca─č─▒n─▒ bilemiyordu. Kap─▒ kom┼čular─▒ndan arkada┼č─▒ K├╝rt Kas─▒m, bir g├╝n Veysel’e “gel seninle Zara’ya gidelim, oras─▒ benim memleketim, akrabalar─▒m var, rahat ederiz” deyince Veysel bu teklifi ka├ž─▒rmad─▒. ─░lk kez Sivrialan’─▒n d─▒┼č─▒na ├ž─▒kacakt─▒.

K├╝lt├╝rel ili┼čkileri s─▒n─▒rl─▒, o kapal─▒ darac─▒k da─č k├Ây├╝nden ├ž─▒k─▒┼č Veysel i├žin yeni bir ad─▒md─▒. G├Âzlerinin g├Ârmemesi, istedi─či ┼čeylerden yoksun kal─▒┼č─▒, beynini ve hayal d├╝nyas─▒n─▒ geli┼čtirmi┼čti. Duydu─ču her ┼čeyi kafas─▒na yerle┼čtirmeye ├žal─▒┼č─▒rd─▒.

Kendisiyle alay eden k├Ây ├žocuklar─▒yla tart─▒┼čmak, onlardan a┼ča─č─▒ kalmamak i├žin b├╝t├╝n zaman─▒n─▒ ├Â─črenmeye ve kendisini topluma kabul ettirmeye ay─▒r─▒yordu. K├Âye gelen ozanlar─▒ iyi dinleyerek, onlardan bir ┼čeyler ├Â─črenmeyi ilke edindi.

Veysel’in ya┼čad─▒─č─▒ ├ževre de Emlek diye an─▒l─▒yordu. ┼×ark─▒┼čla’ya ba─čl─▒ bir da─č k├Ây├╝ ve K─▒z─▒lba┼č T├╝rkmenlerinin ya┼čad─▒─č─▒ bir y├Âreydi Emlek. Bir ozan yata─č─▒yd─▒. Veysel’den ├Ânce bir├žok ozan burada ya┼čam─▒┼č ve Veysel’in ya┼č─▒t─▒ olan b├╝y├╝k ozanlar hep bu k├Âylerden ├ž─▒km─▒┼čt─▒.

Agahi, Kemter, A┼č─▒k Veli, A┼č─▒k H├╝seyin, Ali ─░zzet, Devrani, Aziz ├ťst├╝n Talibi, Veysel’le zamanla dostluk kuran b├╝y├╝k ozanlard─▒. Sivrialan K├Ây├╝nden Molla H├╝seyin, Ali ├ľzsoy Dede, H─▒d─▒r Dede hepsi ozan ve ├Â─čretici ayd─▒nlard─▒.

H─▒d─▒r Dede babadan kalma dedeli─čini geli┼čtirmi┼č, pek okuma yazmas─▒ olmamas─▒na kar┼č─▒n iyi saz ├žal─▒p t├╝rk├╝ s├Âylerdi.Veysel’in en ├žok ve zevkle dinledi─či de H─▒d─▒r Dede’ydi. Molla H├╝seyin ise zaten saz ustas─▒ olup Veysel’e ilk saz─▒ ├Â─čreten y├Ârenin ayd─▒nlar─▒ndan birisiydi. Ali ├ľzsoy Dede de hem arap harflerini hem de latin harflerinden okuyup yazan ayd─▒n bir dedeydi.

A┼č─▒k Veysel’le yak─▒n arkada┼č olup bilgi al─▒┼čveri┼činde birbirlerine ├žok ┼čeyler ├Â─čretmi┼člerdi. Agahi, A┼č─▒k Veli, Kemter ise Veysel’den ├Ânce ya┼čam─▒┼člard─▒.

A┼č─▒k Veysel’in yak─▒n arkada┼č─▒ A┼č─▒k H├╝seyin, y├Ârenin en g├╝├žl├╝ ozanlar─▒ndand─▒. Otuz bir ya┼č─▒nda ├Âlmesine kar┼č─▒n ard─▒nda g├╝zel ┼čiirler b─▒rakm─▒┼čt─▒. Y├Ârenin baz─▒ ozanlar─▒ onun ┼čiirlerini topluma kendileri s├Âylemi┼č gibi sunmaya ├žal─▒┼čm─▒┼člard─▒. Ali izzet ve Devrani, a┼č─▒k Veysel ile ayn─▒ k├Âyden olup yak─▒n arkada┼čt─▒lar. A┼č─▒k Veli ise Veysel’i en ├žok etkileyen ozanlardand─▒. Y├Ârede ad─▒n─▒ duyurmam─▒┼č nice ozan vard─▒ ki hepsi de A┼č─▒k Veysel’le dost ve arkada┼čt─▒lar.

Bu ozanlar T├╝rkiye’nin ├že┼čitli b├Âlgelerini gezip g├Ârm├╝┼č, t├╝rk├╝ s├Âylemi┼člerdi. A┼č─▒k Veysel ise Sivrialan’dan d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmam─▒┼č, usta mal─▒ s├Âyleyen, sesi g├╝zel, g├╝zel saz ├žalan kendi halinde bir ozand─▒. Veysel’in K├╝rt Kas─▒m’la Zara’ya gitmesi birdenbire ufkunu de─či┼čtirmi┼čti. K├Ây├╝nden farkl─▒ ┼čeyler hissetmesi ve ilk ┼čiirlerini yaz─▒p saz ├žalmas─▒nda K├╝rt Kas─▒m’─▒n rol├╝ b├╝y├╝k oldu.

1921’de anas─▒yla babas─▒ da ├Âl├╝nce Veysel yaln─▒z kald─▒. Kendini ┼čiire ve saza veren Veysel ├Ânce kar─▒s─▒ Esma’ya ┼čiirler yakt─▒. Sonra d├╝nyada daha g├╝zel kad─▒nlar─▒n da varoldu─čunu anlay─▒p Esma’y─▒ hem ├žok sevdi─čini hem de ondan daha g├╝zellerin oldu─čunu belirterek bunu dile getirdi:

G├╝zelli─čin on par-etmez
Bu bendeki a┼čk olmasa
E─členecek yer bulamam
G├Ânl├╝mdeki k├Â┼čk olmasa

Zara gezisi Veysel’in ilk gezisi olmas─▒na kar┼č─▒n ufkunun da ├žok a├ž─▒k olaca─č─▒n─▒ belirleyen bir gezi olur. Hem t├╝rk├╝lerini rahat├ža ├žalarak s├Âyledi─či hem de kendisine ikinci bir evlilik getiren yer olur Zara.

Zara’da Yal─▒ncak Baba diye bilinen bir t├╝rbenin i┼člerine bakan G├╝lizar Ana’yla evlendirilir Veysel. Art─▒k Esma’n─▒n sadece a┼čk─▒n─▒n kal─▒nt─▒lar─▒ vard─▒r Veysel’de. Giden gitti, bir daha d├Ân├╝┼č├╝ yoktur. Bu bilin├žle kendisine bir yol ├žizer Veysel. Bu yol Veysel’i Sivrialan K├Ây├╝’nden evrensel bir boyuta ula┼čt─▒r─▒r. Bu evrenselli─če ula┼čman─▒n ba┼člang─▒├ž tarihi de 5 Ocak 1931’dir.

Sivas’ta Maarif M├╝d├╝r├╝ Ahmet Kutsi Tecer’in ├Ânc├╝l├╝─č├╝yle bir A┼č─▒klar Bayram─▒ d├╝zenlenmi┼čtir. Bu bayrama Veysel’de ├ža─čr─▒l─▒r. 3 g├╝n 15 a┼č─▒k saz ├žal─▒p t├╝rk├╝ s├Âyler. Veysel derece al─▒r. Ahmet Kutsi Tecer’in dikkatini ├žeker. Ahmet Kutsi Tecer Veysel’e “Halk ┼×airi” belgesi verir. Bu belgeyi alan Veysel ├žocukluk arkada┼č─▒ ─░brahim’le birlikte yaya olarak Adana, Mersin, ba┼čta olmak ├╝zere bir├žok vilayeti dola┼č─▒r.

Seferberli─čin bitimiyle ├╝lkede yeni bir yap─▒lanma hareketi ba┼člat─▒lm─▒┼č, Mustafa Kemal’in geli┼čtirdi─či fikirler ad─▒m ad─▒m uygulanmaya konmu┼čtu. Veysel de bu yeni ├╝lkeyi gezip ya┼čayarak tan─▒makta, O’nun ink─▒laplar─▒na manevi bir destek verip t├╝rk├╝lerinde dile getirmektedir. Cumhuriyet’in 10.y─▒l─▒ dolay─▒s─▒yla yazd─▒─č─▒ ┼čiir “Atat├╝rk” ad─▒n─▒ ta┼č─▒r. Nahiye M├╝d├╝r├╝ yazd─▒rd─▒─č─▒ bu ┼čiiri be─čenerek onu Ankara’ya ula┼čt─▒rmas─▒n─▒ s├Âyler. Arkada┼č─▒ ─░brahim’le yola ├ž─▒kar. Yaya olarak Sivas, Yozgat, ├çorum, ├çank─▒r─▒, K─▒r┼čehir k├Âylerinden ge├žerek ├╝├ž ayda Ankara’ya var─▒rlar. Bir rastlant─▒ sonu ┼čiiri Hakimiyet-i Milliye gazetesine verirler. ┼×iir 3 g├╝n ├╝st ├╝ste yay─▒mlan─▒r. Veysel’in ad─▒ art─▒k duyulmu┼čtur.

Okudu─ču ┼čiirler ├ževrede ilgi uyand─▒r─▒r, yank─▒ yarat─▒r. Veysel, A┼č─▒k Veysel olma ┼čans─▒n─▒ yakalam─▒┼čt─▒r. Ayn─▒ g├╝nlerde Ankara Halkevi’nde bir konser verir, ├žok be─čenilir. Aya─č─▒nda ├žar─▒kla, baca─č─▒nda ┼čalvarla geldi─či Ankara’dan tak─▒m elbise ve ayakkab─▒yla ayr─▒l─▒r:

Uzun ince bir yolday─▒m
Gidiyorum g├╝nd├╝z gece
Bilmiyorum ne halday─▒m
Gidiyorum g├╝nd├╝z gece…

Veysel’in ikinci b├╝y├╝k olay─▒ da ger├žekle┼čtirdi─či ─░stanbul d├╝┼č├╝d├╝r. M. Kemal’e duyuramad─▒─č─▒ t├╝rk├╝s├╝n├╝ mutlaka ula┼čt─▒rmay─▒ kafas─▒na koyar. Ankara’da kendisine ─░stanbul’da bulunan Radyoevine gitmesi s├Âylendi─činde yine arkada┼č─▒ ─░brahim’le yollara d├╝┼čer. ─░stanbul Radyoevi M├╝d├╝r├╝ Mesut Cemil k─▒l─▒k k─▒yafetlerini g├Âr├╝nce ba┼čtan savmak ister. Ama Veysel’i dinledikten sonra ak┼čama programa ├ž─▒kart─▒r. ─░stanbul’da bulunan M. Kemal radyodan Veysel’i dinleyince hemen ozan─▒ bulup getirmeleri i├žin talimat verir.

Radyodan ├ž─▒kan Veysel Sivasl─▒ bir kap─▒c─▒n─▒n evinde konuk olarak kald─▒─č─▒ndan bulunamaz. ─░kinci g├╝n kendisini arad─▒klar─▒n─▒ duyunca hemen Dolmabah├že’ye gider. Fakat yaveri M. Kemal’le onu g├Âr├╝┼čt├╝rmez “o bir anda geldi ge├žti, bir daha ararsa sizi bulurum” der. Bu olay Veysel’i ├žok etkilemi┼čtir.

Veysel’in saz─▒ art─▒k Anadolu’da k├Ây k├Ây, bucak bucak konu┼čacakt─▒r. Her yere gider gelir. 1940’ta ─░brahim’den ayr─▒l─▒p K├╝├ž├╝k Veysel ad─▒yla tan─▒nan arkada┼č─▒ Veysel Erk─▒l─▒├ž’la dola┼čmaya ba┼člar. 1941 y─▒l─▒nda Ahmet Kutsi Tecer, Sabahattin Ey├╝bo─člu, Bedri Rahmi Ey├╝bo─člu, ─░smail Hakk─▒ Tongu├ž ve Bedrettin Tuncel’in giri┼čimleriyle K├Ây Enstit├╝lerinde m├╝zik ├Â─čretmenli─čine ba┼člar. Arifiye, Hasano─član, Y─▒ld─▒zeli, ├çifteler, Akp─▒nar, Ladik, G├╝lk├Ây ├Â─čretmen okulunda Tongu├ž’un e─čitim ordusuna kat─▒larak, bir nefer gibi ├žal─▒┼č─▒r. A┼č─▒k Veysel’in ya┼čam─▒nda ve ki┼čili─čiyle sanat─▒n─▒n olu┼čumunda en b├╝y├╝k etken, hi├ž ku┼čkusuz bu k├Ây enstit├╝lerinde saz ├Â─čretmenli─či yapt─▒─č─▒ d├Ânemdir.

1960’ta K├╝├ž├╝k Veysel ├Âl├╝nce o─člu Ahmet’le Anadolu’yu dola┼č─▒r. 1965’te TBMM’nin ├ž─▒kard─▒─č─▒ bir yasayla kendisine ayl─▒k ba─člarlar. 21 Mart 1973’te de Sivrialan’da, k├Ây├╝nde ├Âl├╝r.

A┼č─▒k Veysel, k├Ây enstit├╝lerinde saz ├Â─čretmenli─čine ba┼člad─▒─č─▒ 1941 y─▒l─▒ndan ├Âl├╝m├╝ne dek T├╝rkiye’yi kar─▒┼č kar─▒┼č dola┼čarak cumhuriyet ilkelerini, cumhuriyeti, laikli─či sars─▒lmaz bir azimle savunur. T├╝rk├╝lerinde i┼čledi─či konular─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒n─▒ T├╝rkiye’nin kalk─▒nm─▒┼čl─▒─č─▒, ├ža─čda┼čl─▒─č─▒, laikli─či olu┼čtururken, do─ča sevgisi, birlik beraberlik gibi di─čer konular da yer al─▒r.

“Halk ┼čiir gelene─či i├žinde Veysel, uzaktan birbirine benzeyen k├Âyler i├žinde bir k├Âyd├╝r” diyordu Sabahattin Eyubo─člu. O’na g├Âre Veysel halk├ža d├╝┼č├╝n├╝p halk├ža konu┼čuyordu. Onun i├žin herkes sevmi┼čti Veysel’i.

B├╝t├╝n ├želi┼čkilere ve uzla┼čmal─▒ taraflar─▒na ra─čmen Veysel, olan─▒ biteni bir├žok a├ž─▒k g├Âzden daha iyi g├Âr├╝yor, Sivrialan K├Ây├╝’nden d├╝nyaya a├ž─▒l─▒p tertemiz bir g├Ân├╝l ve bir ├Âm├╝r verdi─či sanat─▒yla halktan, haktan ve iyiden, g├╝zelden yana geliyordu.

“├é┼č─▒k Veysel, tabiat─▒ duyu┼ču, duyarl─▒l─▒─č─▒, dini bir z├╝mreye ba─čl─▒ egemen bir karakteri olmamas─▒na ra─čmen mistik taraflar─▒, k├óinat, varl─▒k, yarat─▒l─▒┼č anlay─▒┼č─▒ ile gelene─če ba─čl─▒ bir saz ┼čairidir” diyordu Enver G├Âk├že. O da bir ├žok halk ┼čairi gibi DP d├Âneminin bask─▒lar─▒na u─črad─▒. Ancak iktidara kar┼č─▒ muhalif kimli─či sevgi, ho┼čg├Âr├╝, inan├ž ve ├žal─▒┼čmak gibi birtak─▒m idealist ilkelere dayan─▒yordu. Ya┼čad─▒─č─▒ hayat, yeti┼čti─či ko┼čullar, daha sonra tan─▒┼čarak i├žli d─▒┼čl─▒ oldu─ču ├ževrelerin de etkisiyle bir toplum e─čitimcisi gibi davranan Veysel bir yan─▒yla da eski halk gelene─čiyle yo─črulmu┼č ve bunu s├╝rd├╝rmek isteyen, kendinden sonra gelen bir├žok sanat├ž─▒y─▒ etkilemi┼čtir.

─░┼čbirlik├ži Demokrat Parti h├╝k├╝metinin i┼čba┼č─▒na gelmesiyle ozan gelene─čini ya┼čatan, geli┼čtiren k├Ây enstit├╝leri, halkevleri birbiri ard─▒na kapat─▒lm─▒┼čt─▒. Veysel’in k├Ây├╝nden ve kendinden halk─▒na ve yurduna do─čru uzanan sanatsal geli┼čim ve ├žizgisini belirleyen de k─▒smen bu k─▒y─▒mdan ├Ânceki ko┼čullard─▒. Bu ko┼čullarla tan─▒┼čan Veysel t├╝rk├╝ gelene─činin ├Âz├╝ne ba─čl─▒ ama deyi┼čleriyle gelenekten az ├žok s─▒yr─▒lmas─▒n─▒, ├Âz├╝nden evrensel olana ula┼čmas─▒n─▒ da bilmi┼čtir.

Buna kar┼č─▒l─▒k egemenler Bedri Rahmi’nin senaryosunu yazd─▒─č─▒ 1952 y─▒l─▒nda Veysel’in hayat─▒n─▒ anlatan filme bile sans├╝r uygulad─▒lar. Veysel’in yeti┼čti─či Anadolu’nun yoksunlu─čundan, yoksullu─čundan, ekinlerinin bodur olu┼čundan utan─▒p bu ger├žekleri gizlemek istediler. Bir de ABD bu─čdaylar─▒n─▒ g├Âsteren kareleri koydurdular filme. Veysel’e k├Âr bakanlar bu ko┼čullar─▒n do─čurdu─ču O’nu k├Âr eden ├ži├žek hastal─▒─č─▒n─▒n varl─▒─č─▒ndan utand─▒lar…

A┼č─▒k Veysel’in Sivrialan’dan ├ž─▒kmas─▒ ne bir rastlant─▒yd─▒ ne de bir tanr─▒ vergisi. O sadece Sivrialan’dan yani S├Âbalan’da yeti┼čmi┼č ozanlar─▒n bir tanesiydi. Ama kendisini iyi yeti┼čtirmi┼č ve toplumla ├žabuk kayna┼čm─▒┼čt─▒. Se├žti─či konularla t├╝m T├╝rkiye’ye mal olmas─▒n─▒ da bildi.

  • Temel Kaynak:
    B├╝t├╝n Y├Ânleriyle A┼č─▒k Veysel Ya┼čam─▒ Sanat─▒ ┼×iirleri, G├╝la─č ├ľz, Ayy─▒ld─▒z Yay─▒nlar─▒ 1994.

Toplam Okuma: 513 , Bug├╝n: 2 

Tamer UYSAL

Tamer UYSAL

1965'de Bursa'da do─čdu. ─░lk, orta, lise tahsilini Bursa'da yapt─▒. ├çocuklu─ču Demiryolu alt─▒ndaki mahallelerde ge├žti. ├ç─▒nar Lisesi'ni bitirdi. 1988 y─▒l─▒nda Ege ├ťniversitesi Bas─▒n-Yay─▒n Y├╝ksekokulu ┼čimdiki ad─▒yla ─░leti┼čim Fak├╝ltesi'nden mezun oldu. Uluda─č ├ťniversitesi'nde ge├žen memuriyet y─▒llar─▒ i├žinde Nil├╝fer Ticaret Lisesi'nde ├Â─čretmen stajyerlik yapt─▒ gen├ž beyinlerle tan─▒┼čt─▒. Ancak yasalar ├Â─čretmenlik yapmas─▒na engeller koydu. Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi'nde Bas─▒n ve Halkla ─░li┼čkiler biriminde g├Ârev yapt─▒. Belediyedeki g├Ârevinden 2015'te bask─▒lar ve siyasi uyu┼čmazl─▒k gibi nedenlerden dolay─▒ ayr─▒lmak zorunda kald─▒. Ayr─▒ca Anadolu ├ťniversitesi ─░ktisat B├Âl├╝m├╝ mezunudur. T├╝rkiye ├žap─▒nda baz─▒ dergilerde yay─▒mlanm─▒┼č, yaz─▒ ve ┼čiirleriyle yay─▒mlanmam─▒┼č ┼čiirleri vard─▒r. Bursa'daki baz─▒ yerel radyolarda (radyo mix, radyopress) 1995-2000 aras─▒ k├╝lt├╝r-sanat a─č─▒rl─▒kl─▒ programlar yapan Uysal, Ticaret gazetesinde ├že┼čitli konularda zaman zaman konuk yazar olarak yaz─▒lar kaleme ald─▒. T├╝rkiye ├žap─▒nda yaz─▒ ve ┼čiirleri; Ayk─▒r─▒ Sanat, ─░mgelem, Yo─čunluk, Amigra, G├╝ney K├╝lt├╝r Sanat, Lacivert Sanat, ┼×ehir K├╝lt├╝r Sanat, ├ľner Sanat, Olay gibi bas─▒l─▒ dergi ve gazetelerde yay─▒mland─▒. E mail: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒

17 Ocak 2021, ─░ncirgedi─či’nde bir Amerikal─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar

17 Ocak 2021, ├çin’e giden ├Âl├╝ms├╝zl├╝k; Nar i├žin yorumlar kapal─▒
Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri

17 Ocak 2021, Nar’─▒n Masal─▒… T├╝m zamanlar─▒n ├Âl├╝ms├╝zl├╝k iksiri i├žin yorumlar kapal─▒
Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik

17 Ocak 2021, Toroslarda peri┼čan bir mezarl─▒k ya da yitik ┼čehitlik i├žin yorumlar kapal─▒
G├Âbeklitepe

G├Âbeklitepe

16 Ocak 2021, G├Âbeklitepe i├žin yorumlar kapal─▒
Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒

16 Ocak 2021, Medyada Arabeskle┼čen T├╝rk├╝ler ÔÇô Ormanc─▒ A─č─▒d─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye

16 Ocak 2021, Balaban ve Naz─▒m Hikmet; Bir Kitap, Bir Davetiye i├žin yorumlar kapal─▒
Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih

10 Ocak 2021, Cengiz Da─čc─▒’n─▒n Eserleri ve Yaz─▒lmam─▒┼č Tarih i├žin yorumlar kapal─▒
Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒

10 Ocak 2021, Sultan Re┼čat kabul etse, OrhaneliÔÇÖnin ad─▒ Alaaddingazi olacakt─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây

10 Ocak 2021, ┬áOrhan GaziÔÇÖnin Demircileri, Demircik├Ây i├žin yorumlar kapal─▒
D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502)

10 Ocak 2021, D├╝nyan─▒n ─░lk Standartlar Manzumesi: Kanunname-i ─░htisab─▒-─▒ Bursa (1502) i├žin yorumlar kapal─▒
Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I)

10 Ocak 2021, Almanca Konu┼čan Bilimcilerin Katk─▒lar─▒yla T├╝rk T─▒p Tarihinde Bir Yolculuk (I) i├žin yorumlar kapal─▒
Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒

31 Aral─▒k 2020, Turanc─▒l─▒k Ak─▒m─▒n─▒n Hakl─▒l─▒─č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri

26 Aral─▒k 2020, Toplumcu ┼×iirimizde Garip ─░zleri i├žin yorumlar kapal─▒
Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi

26 Aral─▒k 2020, Tarsus’un ├çamalan K├Ây├╝nden Tahtac─▒ Ozan ├é┼č─▒k Talibi i├žin yorumlar kapal─▒
BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler

26 Aral─▒k 2020, BursaÔÇÖda Bulunan Damgalardan ├ľrnekler ve Son G├Â├žerler i├žin yorumlar kapal─▒
─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan…

26 Aral─▒k 2020, ─░ki defa ku┼čat─▒p ele ge├žiremedi─čimiz ViyanaÔÇÖdan… i├žin yorumlar kapal─▒
G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či

26 Aral─▒k 2020, G├Ânl├╝m├╝n Ba┼čkenti ─░ncirgedi─či i├žin yorumlar kapal─▒
Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz

25 Aral─▒k 2020, Da─č─▒n Ozan─▒ Mente┼čeli Cengiz i├žin yorumlar kapal─▒
K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade

25 Aral─▒k 2020, K├╝lt├╝rel Temsile ─░li┼čkin G├Ârsel ve ─░┼čitsel ─░fade i├žin yorumlar kapal─▒
Sponsorlu Ba─člant─▒lar