Emel ├ľRG├ťN
Emel  ├ľRG├ťN
D├╝─č├╝n ve K─▒na Gecelerindeki De─či┼čim ve Geli┼čimler
  • 01 Kas─▒m 2020 Pazar
  • +
  • -
  • Emel ├ľRG├ťN /

K├╝lt├╝r├╝m├╝z├╝n en belirgin ├Âzeliklerinin sergilendi─či ┬ád├╝─č├╝n gelene─čimizde ├žalma, s├Âyleme, giyim-ku┼čam ve oyunlarda baz─▒ de─či┼čim ve geli┼čimler g├Âzlenmektedir. De─či┼čen toplum ve geli┼čen teknoloji neticesinde k├╝lt├╝re ├Âzg├╝ otantik m├╝zik aletlerinin ve ezgilerin de de─či┼čim g├Âsterdi─či bilinmektedir.┬á┬á K─▒na geceleri gibi baz─▒ e─člencelerde ve d├╝─č├╝n geleneklerinde otantik ├žalg─▒lar─▒n yerini elektronik m├╝zik aletlerine┬áterk etti─či, geleneksel m├╝ziklerimizin yerel ve otantik ├Âzelli─čini yitirdi─či gerek yerel unsurlar gerekse ara┼čt─▒rmac─▒lar taraf─▒ndan dile getirilmektedir.

Bu ├žal─▒┼čmada, K├╝tahya Tav┼čanl─▒ il├žesi, Bursa ─░neg├Âl il├žesi Maden K├Ây├╝ ve Bursa Kemalpa┼ča il├žesi Karak├Ây K├Ây├╝, Bursa B├╝y├╝k Orhan Mazlumlar K├Ây├╝, K├╝tahya Tav┼čanl─▒ ├çalt─▒l─▒ K├Ây├╝, Domani├ž d├╝─č├╝n gelenekleri, k─▒na e─členceleri ├╝zerine yo─čunla┼čarak, geleneklerdeki de─či┼čimler┬áve geli┼čimler, giyim, oyun, s├Âyleme, ├žalma boyutlar─▒ ile yak─▒n ge├žmi┼čimizde g├Âzlemledi─čim, uzak ge├žmi┼čimizde ise ara┼čt─▒rmalar─▒m sonucunda somut ve soyut k├╝lt├╝r varl─▒klar─▒m─▒z─▒n icra bi├žimlerinden ├Ârnekler yer almaktad─▒r.

T├╝rklerin ya┼čad─▒─č─▒ t├╝m b├Âlgelerde halen bir├žok ortak k├╝lt├╝rel uygulamalara rastlan─▒l─▒yor. Ancak yak─▒n ge├žmi┼čimize kadar s├╝re gelen d├╝─č├╝n e─člencelerimizde erkek oyun havalar─▒nda kullan─▒lan ├žalg─▒ aletlerimiz davul, zurna, keman c├╝mb├╝┼č, ba─člama, ka┼č─▒k, ismine baz─▒ b├Âlgelerimizde d├╝mbek ya da d├╝mbelek, d├Âmbelek, deblek de denilen toprak darbuka, yine kad─▒nlar taraf─▒ndan k─▒na gecelerinde icra edilen t├╝rk├╝lere e┼člik olarak bak─▒r madeninden yap─▒lm─▒┼č su ta┼č─▒maya da yarayan bakra├ž ve mutfakta kulland─▒─č─▒m─▒z g├╝─č├╝m, le─čen, sini, ritm m├╝zik aleti ┬átoprak darbuka ├žal─▒n─▒rd─▒ halen geleneksel bi├žimde d├╝─č├╝nler icra eden yerlere rastlanmaktad─▒r.

Yaz─▒n─▒n devam─▒nda T├╝rklerin d├╝─č├╝n gelene─činden geni┼č ├Ârnekler sunmadan ├Ânce i├žeri─činden ├Âzetle, T├╝rklerin ─░slamiyetÔÇÖe ge├ži┼člerinden sonra bug├╝ne kadar olan s├╝re├žte dahi ┼×amanist geleneklerinden kalma baz─▒ davran─▒┼č ├Ârnekleri de halen ya┼čanmaktad─▒r. En belirgin olarak, halen d├╝─č├╝nlerde ve gece e─člencelerinde ate┼č yak─▒lmas─▒, gelinlere k─▒rm─▒z─▒ ku┼čak ba─članmas─▒, dilek ve istekler i├žin a─ča├žlara bez, ├žaput ba─člama, ay tutuldu─čunda g├Âky├╝z├╝ne sa├ž aya─č─▒ ya da ta┼č f─▒rlatma, bayku┼člar─▒n u─čursuzlu─ču, k├Ât├╝ ruhlar─▒ kovmak i├žin tahtaya ├╝├ž kez vurma. Anadolu da yak─▒n ge├žmi┼čimizden bu yana g├╝n├╝m├╝zde g├Âzlemledi─čim sosyal ya┼čam i├žersinde ve d├╝─č├╝n gelene─čimizde her ne kadar ┼čaman gelene─činden kal─▒nt─▒lar bulunsa da d├╝─č├╝nler ─░slam gelenekleri ile yap─▒l─▒yor. Baz─▒ k├Âylerde k─▒na yak─▒l─▒rken anneye ├Âzlem i├žeren ilahi s├Âyleniliyor, genellikle tekbir getirilerek g├╝vey gerde─če sal─▒n─▒yor. Gelin baba evinden ├ž─▒karken dua ile ├ž─▒kar─▒l─▒yor, gerdek gecesi gelin ve damat birlikte namaz k─▒l─▒yorlar.

30 YIL ├ľNCES─░ TAV┼×ANLI ─░L├çES─░

K├ťTAHYA┬á/ Tav┼čanl─▒ il├žesinde kad─▒nlar bak─▒r (Bakra├ž)┬áve toprak darbuka e┼čli─činde K├╝tahya ve ├ževresinde bilinen dokuz zamanl─▒ geleneksel t├╝rk├╝leri icra ederken, iki kad─▒n oyuncu da ellerinde ki ka┼č─▒klar─▒ ├žalarak icra edilen t├╝rk├╝ye ayak uydurarak oynarlard─▒. Dokuz zamanl─▒ ezgiler a─č─▒r ├žal─▒n─▒r ve s├Âylenirdi. ├ťzerlerinde don entari de denilen ┼čalvar tak─▒m─▒, ba┼člar─▒nda ise i─čne oyal─▒ ├Ârtme denilen yazmalar bulunurdu. Tav┼čanl─▒ kad─▒nlar─▒ yerel b├Âlgeye ait t├╝rk├╝lerin d─▒┼č─▒nda ├çanakkale iline ait ÔÇť├çemberimde g├╝l oyaÔÇŁ, Ankara iline ait ÔÇťBir gemim var adalara yaslan─▒rÔÇŁ isimli dokuz zamanl─▒ ezgiler e┼čli─činde de oyun icra ediyorlard─▒.

G├╝n├╝m├╝zde K├╝tahya’n─▒n Tav┼čanl─▒ il├žesinde d├╝─č├╝n gelene─činde kad─▒n k─▒na e─člencelerinde art─▒k geleneksel bir m├╝zik ve oyun icras─▒na rastlanmamaktad─▒r. ┼×alvar tak─▒m giymi┼č ve i─čne oyal─▒ yazma ├Ârtm├╝┼č kad─▒nlar─▒n m├╝zik ├žalar aletler de CD tak─▒larak dinlenilen pop├╝ler k├╝lt├╝r ├Ârne─či olan pop ┼čark─▒c─▒lar─▒n ┼čark─▒lar─▒ e┼čli─činde yapt─▒klar─▒ oyuna benzer hareketleri g├Âzlemlenmi┼čtir. ├ťzerlerindeki k─▒yafet ve ayak uydurmaya ├žal─▒┼čt─▒klar─▒ pop├╝ler m├╝zikle tam bir ├želi┼čki olu┼čturmaktad─▒r.

TAV┼×ANLI ├çATILI K├ľY├ť

Gelene─čimizi s├╝rd├╝r├╝rken g├Âsterilen davran─▒┼č bi├žimlerinde bir├žok de─či┼čimlere u─čram─▒┼č b├Âlgelerde dahi, hala k─▒smen de olsa otantizmi koruyabilmi┼č k├Âyler bulunmaktad─▒r. Bu k├Âylerden birka├ž─▒n─▒ ele ald─▒─č─▒m─▒zda taraf─▒mdan yap─▒lan alan ├žal─▒┼čmalar─▒nda g├Ârsel ve i┼čitsel kay─▒tlar do─črultusunda tespit edilen geleneklerden ├Ârnekler.

1973 do─čumlu Ahmet KurtÔÇÖtan edinilen bilgilere g├Âre K├╝tahya Tav┼čanl─▒ ├çalt─▒l─▒ K├Ây├╝nde kad─▒n e─člencelerinde hala otantizm hakimdir. K├Ây kad─▒nlar─▒ bakra├ž ve bendiri (bendire tef deniliyor) ayn─▒ anda ├žalmaktad─▒rlar. Yak─▒n zamana kadar giyilen ├╝├ž etekler yerini ┼čalvar tak─▒m─▒ denilen giysiye b─▒rakm─▒┼čt─▒r. Kad─▒nlar ba┼člar─▒na i─čne oyal─▒ yazma ├Ârterken damat ve k├Ây├╝n ni┼čanl─▒ gen├žleri (yavuklusu olanlar) k├Âye ├Âzg├╝ el yap─▒m─▒ feslerini giyerler. K├Âyde bu fese sivri takka denmektedir. Ayr─▒ca yavuklusunun i┼čledi─či pullu mendili kalbinin ├╝zerine takarak ├╝├ž g├╝n boyunca sad─▒c─▒ ile birlikte k├Ây i├žinde dola┼č─▒rlar.

K├╝tahya Tav┼čanl─▒ / ├çalt─▒l─▒ k├Ây├╝ damat fesi (Sivri taka);

Tav┼čanl─▒ ├çalt─▒l─▒ K├Ây├╝ÔÇÖnden 1966 do─čumlu Osman AslanÔÇÖdan edinilen bilgilere g├Âre k├Âyde ata binmeyi bilmeyen gen├ž k─▒zlar gelin olamazlard─▒. D├╝─č├╝nde gelin alay─▒nda en ├Ânde gelin, gelin arkas─▒nda c├╝m├╝┼č kad─▒nlar─▒ yerel deyimle┬á(c├╝m├╝┼č gar─▒lar─▒), kad─▒nlar─▒n arkas─▒nda ise seymanlar olur. Damad─▒n ve sad─▒├žlar─▒n, yavuklusu olan delikanl─▒lar─▒n ba┼člar─▒na takt─▒klar─▒ takkalar sava┼čta giyilen mi─čferleri and─▒r─▒yor. Sivri takka; delikanl─▒l─▒─č─▒ mertli─či simgeliyor.

K├╝tahya Tav┼čanl─▒ ├çalt─▒l─▒ K├Ây├╝ gelin ├ž─▒karma

C├╝m├╝┼č gar─▒lar─▒; z─▒rhl─▒ askeri and─▒ran siyah giysiler giyerler, y├╝zleri renkli yazmalarla tamamen ├Ârt├╝lm├╝┼čt├╝r. C├╝m├╝┼č e─člence anlam─▒ndad─▒r ve damad─▒n yak─▒n akrabalar─▒ olan kad─▒nlard─▒r.

C├╝m├╝┼č Gar─▒lar─▒

C├╝m├╝┼č gar─▒lar─▒ yanlar─▒nda bulunduklar─▒ elma ve erik kurusu, ceviz gibi ├žerezleri ├Âzellikle ├žocuklar─▒n bulundu─ču yerlere sa├žarlar.

Gelinin giyece─či giysiler k├Ây├╝n terzilik yapan kad─▒nlar─▒ taraf─▒ndan haz─▒rlan─▒r. Buna “urba kesme” denir. D─▒┼čar─▒dan gelen misafirler k├Âyl├╝ler taraf─▒ndan k├Ây├╝n giri┼činde kar┼č─▒lan─▒r.

Gelin alma g├╝n├╝ ├ľ─čle ve ikindi aras─▒nda kad─▒nlar taraf─▒ndan k├Âye has gelin ba┼č─▒ yap─▒l─▒r, gelin ikindi namaz─▒ndan cemaatin ├ž─▒k─▒┼č─▒na kadar haz─▒r olmal─▒d─▒r.

K├╝tahya Tav┼čanl─▒ ├çalt─▒l─▒ k├Ây├╝ gelin ba┼č─▒

Gelinin bindirilece─či at─▒n semerinin ├╝zerine ├Âzel olarak gelinin oturmas─▒ i├žin haz─▒rlanm─▒┼č seccadeye benzeyen aplike i┼člemeli ve ipek bir ├Ârt├╝ ├Ârt├╝l├╝r gelin bunun ├╝zerine oturtulur.

Gelin damat evine getirildi─činde hen├╝z attan inmeden, damat orada bulunan kalabal─▒─č─▒n ├╝zerine ├žo─čunlu─ču bu─čday ve arpadan olu┼čan ┼čeker sa├žar, gelin kay─▒n babas─▒ndan hediye almadan attan inmez (hediyeler tarla, bah├že, k├╝├ž├╝k ya da b├╝y├╝kba┼č hayvan).

Gelin attan inece─či zaman yere seccade serilir, gelinin bu seccadeye basmadan attan inmesi gerekmektedir, bu davran─▒┼čla gelinin iman b├╝t├╝nl├╝─č├╝ ve sayg─▒s─▒ ├Âl├ž├╝l├╝r. Gelin damat evine girdikten sonra damad─▒n yan─▒nda bulunan sad─▒├ž geline “ho┼č geldin Ay┼če gelin” der. Damat geline bir mani okur ve evden ayr─▒l─▒r. Damad─▒n okudu─ču mani ho┼č geldin manisidir.

Topluca gidilen Yats─▒ namaz─▒ndan sonra Damat tekbirler s├Âylenerek gerdek odas─▒na sokulur.

Gerdekten sonra sabah ├žok erken uyand─▒r─▒l─▒rlar, k├Ây├╝n kad─▒nlar─▒ gelini k├Ây ├že┼čmesine g├Ât├╝r├╝ler, gelin burada y├╝z├╝n├╝ y─▒kar, k├Ây kad─▒nlar─▒ ve gen├ž k─▒zlar t├╝rk├╝ler ve maniler okuyarak gelini tekrar kocas─▒n─▒n evine getiriler.

BURSA D├ť─×├ťN GELENE─×─░

Bursa b├Âlgesinde d├╝─č├╝n gelene─či da─č il├želeri ve k├Âyleri ile benzer ├Âzellikler ta┼č─▒r. Bursa ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ÔÇÖnde, K├╝tahya il├želeri ve k├Âylerinde de Bursa da─č k├Âylerinin d├╝─č├╝nlerinde icra edilen geleneklerimiz birbirlerine ├žok benzer ├Âzellikler ta┼č─▒rlar.

Dan─▒┼č─▒k Gecesi┬á(D├╝─č├╝n Sahibine Destek ve Dayan─▒┼čma Gecesi)

Bursa da─č k├Âyleri b├Âlgesinde d├╝─č├╝n├╝n birinci g├╝n├╝ ak┼čam─▒ damat evinde toplanan k├Âyl├╝ erkekler d├╝─č├╝n i├žin gelen misafirlerin konaklayaca─č─▒ evler tespit etmek i├žin bir oturum d├╝zenler. Dan─▒┼č─▒k gecesine gelen k├Ây ahalisi evlerinden erzak getirmi┼člerdir ay─▒ca k├Ây├╝n delikanl─▒lar─▒ birlikte da─ča giderek da─čdan odun getiriler ve damat evine b─▒rak─▒rlar, bu gelene─če Tav┼čanl─▒’n─▒n baz─▒ k├Âylerinde de rastlan─▒r. Dan─▒┼č─▒kta al─▒nan kararlardan sonra k├Ây├╝n mahalli sanat├ž─▒lar─▒ ├žalg─▒lar─▒ e┼čli─činde t├╝rk├╝ler s├Âyler dan─▒┼č─▒─ča gelenler de oyunlar─▒yla e┼člik eder.

BURSA B├ťY├ťKORHAN MAZLUMLAR K├ľY├ť

02.04.2011 tarihinde Bursa B├╝y├╝korhan Mazlumlar K├Ây├╝ÔÇÖnde, k├Ây kad─▒nlar─▒ ile taraf─▒mdan yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar da 1953 Mazlumlar K├Ây├╝ do─čumlu Kadriye YavuzÔÇÖdan edinilen bilgilere g├Âre d├╝─č├╝nler cuma g├╝n├╝ ba┼čl─▒yor. Eski geleneklerimize g├Âre cuma ak┼čam─▒ yap─▒lan ortakla┼ča yard─▒m ve payla┼čma amac─▒ ta┼č─▒yan dan─▒┼č─▒k gecesinde, k├Âyde her evden bir erkek k├Ây odas─▒nda yap─▒lan dan─▒┼č─▒k gecesine kat─▒l─▒yor. D─▒┼čar─▒dan gelen misafirlerin konaklamas─▒ i├žin misafir payla┼č─▒m─▒ yap─▒l─▒r ve dan─▒┼č─▒k yeme─či verilir. D├╝─č├╝n├╝n son g├╝n├╝ Pazar g├╝n├╝d├╝r. Gelin al─▒c─▒lar kap─▒ya geldi─činde gelin evinde bir matem havas─▒ vard─▒r, Gelin kendi ailesi ve akrabalar─▒ ile tek tek vedala┼č─▒rken gelinin yak─▒nlar─▒ olan kad─▒nlar geline sar─▒l─▒p a─člarken a─č─▒t yakarlar.

Bursa B├╝y├╝korhan Mazlumlar k├Ây├╝ gelini

A─č─▒tlardan iki ├Ârnek;

Kald─▒r Kollar─▒n Boynumda Kals─▒n
Mis Kokular─▒n Burnumda Kals─▒n
Anan Evlerin Diken Olsun
Vard─▒─č─▒n Evler G├╝l Olsun
O─čul G─▒z─▒m O─čul O─čul
(Fatma ├çi├žek 04.17.1972 mazlumlar k├Ây├╝ do─čumlu)

Anan Evleri G─▒zs─▒z Gald─▒
Ak Bak─▒rlar─▒ Susuz Kald─▒
Anan Ellerine Kilitler Mi Vurdun
Anan─▒ Godun Da Nerelere Gidiyon
A O─čul O─čul G─▒z─▒m O─čul O─čul
(Kadriye Yavuz 1953 mazlumlar k├Ây├╝ do─čumlu)

Bursa B├╝y├╝korhan Mazlumlar k├Ây├╝ gelin tac─▒

B├╝y├╝korhan Mazlumlar k├Ây├╝nde kad─▒nlar─▒n e─člencesi, geline k─▒na yakma, erkek e─členceleri, gelin alma, g├╝vey salma (gerdek), g├╝vey kald─▒rma di─čer da─č k├Âyleri ile tamamen ayn─▒d─▒r.

BURSA DA─× K├ľYLER─░ D├ť─×├ťN GELENE─×─░NDE GERDEK/G├ťVEY SALMA
(G├╝veyi gerdek odas─▒na g├Ânderme)

28.06.2011 tarihinde Bursa kent merkezinde, Bursa Keles Belenviran (yeni ismi ile Belen├Âren) K├Ây├╝ 1953 do─čumlu emekli ├Â─čretmen ve halk bilimi ara┼čt─▒rmac─▒s─▒ ├ľzer G├╝le├žÔÇÖten edinilen bilgilere g├Âre;

Gelin, g├╝vey evine geldikten sonra attan veya ├Âk├╝z arabas─▒ndan indirilerek odas─▒na ├ž─▒kar─▒l─▒r. Delikanl─▒lar g├╝veyi a┼ča─č─▒ya ├ža─č─▒r─▒rlar, ortalar─▒na al─▒p halka olu┼čtururlar. K─▒ran─▒┼č─▒klar, Alpagut ve ├ževre k├Âylerinde odam s─▒va dutmuyor t├╝rk├╝s├╝n├╝ s├Âyleyip g├╝vey etraf─▒nda d├Ânerler. Daha sonra g├╝veyi oynat─▒rlar. Belen├Âren k├Ây├╝nde “at gelir ┼čak─▒r ┼čak─▒r sevdi─čimin g├Âzleri ├žak─▒r” manisi s├Âylenir. Sad─▒├žlar g├╝veyi al─▒rlar hem yats─▒ namaz─▒na giderler hem de sad─▒├žlardan birinin evine giderek g├╝veyi gerdek gecesi ile ilgili bilgilendirilir.

Yats─▒ namaz─▒ndan sonra kalabal─▒k toplulukla beraber g├╝vey evine gelinir, k├Ây├╝n imam─▒ taraf─▒ndan dua okunur. G├╝vey, ─░mamdan ba┼člayarak orada bulunan t├╝m b├╝y├╝klerin ellerinden ├Âper, sonra h─▒zla kap─▒ya do─čru ko┼čarcas─▒na h─▒zl─▒ ad─▒mlarla y├╝r├╝r, bu arada delikanl─▒lar g├╝veyin s─▒rt─▒na yumruk atmaya haz─▒rlan─▒rken sad─▒├žlar da g├╝veyi koruma alt─▒na al─▒rlar. Merdivenlerden ├ž─▒kt─▒ktan sonra g├╝veye yengeleri taraf─▒ndan ┼čerbet sunulur. ┼×erbeti i├žtikten sonra yengelere para veriri g├╝vey, gelinin odas─▒nda bulunan yengeler gelin odas─▒n─▒ terk ederler. Gelin odas─▒n─▒n kap─▒s─▒n─▒ a├žan g├╝vey odaya daha evvelinden konulan i├žinde su dolu olan tasa tekme atarak odaya suyun da─č─▒lmas─▒n─▒ sa─člar. Bu hareket erke─čin ilk g├╝nden kendi hakimiyetini ilan etmesi ve odaya da─č─▒lan suyun haneye bolluk ve bereket getirmesi rit├╝elidir. Gelini konu┼čturmaya ├žal─▒┼čan damat y├╝z g├Âr├╝ml├╝─č├╝ takar ve ona sorular sorar. Sad─▒├žlarda kap─▒da kendilerine verilecek hediyeleri beklerler. Bu hediyeler tavuk g├Âzlemedir. Hediyeleri teslim alan sad─▒├žlar evi korumaya al─▒rlar sabaha kadar evin ├ževresinde n├Âbet tutarlar. Verilen yiyecekleri de birlikte yerler.

Gelinle g├╝vey birlikte iki┼čer rekat namaz k─▒larlar. Namaz s─▒ras─▒nda gelin g├╝veyden bir ad─▒m daha geridedir. Odaya iki yatak serilmi┼čtir. Yata─č─▒n birinde birlikte olunur. Gelin bakire ise damat pencereden t├╝fekle iki el ate┼č eder. Gelin ile┬ág├╝vey gus├╝l abdesti al─▒narak uyumalar─▒ i├žin yap─▒lan di─čer yata─ča ge├žilir. Sad─▒├žlar sabah erkenden ├žalg─▒lar─▒ getirir ve g├╝vey uyand─▒rma havas─▒ ├žal─▒n─▒r, gelinle g├╝vey uyand─▒r─▒l─▒r. G├╝vey i├žinde tavuk g├Âzleme sigara ve ├že┼čitli yiyeceklerin bulundu─ču ├ž─▒k─▒y─▒ ├žalg─▒c─▒lara verir. ├çalg─▒c─▒lar─▒n gitmesinden sonra kom┼ču kad─▒nlar gelin ve g├╝vey yata─č─▒ kald─▒rmaya davet edilir. Yengelerle birlikte gelen k├Ây kad─▒nlar─▒ ├žar┼čaf─▒ g├Âr├╝rler. Kad─▒nlar birlikte yemek yerler gelin gelen kad─▒nlara kendi ├žeyizinden birtak─▒m hediyeler verir. Delikanl─▒lar da g├╝veyin evinin etraf─▒nda toplan─▒p damad─▒ evden alarak k├Ây├╝ dola┼čt─▒r─▒rlar ve k├Âyde ki t├╝m hanelerden d├╝─č├╝ne katk─▒ koymak ├╝zere hediye vermek isteyen k├Ây halk─▒ndan hediyeler ve paralar toplanarak bir defterde kim ne verdiyse liste yap─▒l─▒r. Fakat baz─▒ k├Âylerde gelin almaya gitmeden ├Ânce yap─▒l─▒r. ├ľ─čle yeme─činden sonra delikanl─▒ toplulu─ču da─č─▒l─▒r ve kad─▒nlar taraf─▒ndan geline pa├ža e─člencesi yap─▒l─▒r. D├╝─č├╝n sona ermi┼č olur. Birka├ž g├╝n sonra gelin ├že┼čmeye g├Ât├╝r├╝l├╝r. Orada ├že┼čitli oyunlar sergilenir bir tarak veya makas bir de b─▒├žak saklan─▒r gelinden bunlar─▒ bulmas─▒ istenir gelin ilk olarak b─▒├ža─č─▒ bulduysa ilk ├žocu─ču erkek olaca─č─▒ rit├╝eli ile yap─▒lan davran─▒┼čt─▒r. Gelin eve kadar ibri─če doldurdu─ču suyu d├Âke d├Âke gelir. Bir hafta sonra o─član taraf─▒ k─▒z evine ziyarete gider ondan sonraki hafta ise k─▒z evi de erkek evine iade i ziyaret yaparlar.

BURSA ─░NEG├ľL MADEN K├ľY├ť

Bursa ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ d├╝─č├╝n gelene─či erkek oyunlar─▒ ve icras─▒ hakk─▒nda bilgiler 1936 do─čumlu┬á(Ormanc─▒ Mesut)┬álakapl─▒ Mesut Ayaz’dan edinilmi┼čtir.

Gelin s├╝sleme sanat─▒ ise 1936 ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ do─čumlu (Gara Fadime lakapl─▒) Fadime Mendir, 1950 ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ do─čumlu (Tasimlerin Fadime lakapl─▒) Fadime U─čur taraf─▒ndan icra edilmi┼čtir. Fadime Mendir ve Fadime U─čurÔÇÖdan al─▒nan bilgilere g├Âre son 30 y─▒l ├Âncesine kadar gelin olacak gen├ž k─▒z geleneksel bi├žimde s├╝sleniyordu. G├Âr├╝┼čmeler 20.01.2011 tarihinde ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ÔÇÖne giderek ki┼čilerin kendileri ile yap─▒lan alan ├žal─▒┼čmas─▒nda edindi─čim bilgilerdir. Y├╝ze yap─▒┼čt─▒r─▒lan pul ve siyah kalemle yap─▒lan y├╝z yazma, z├╝l├╝f kesme, kesilen z├╝l├╝flere s├╝sl├╝ tokalar takma, s─▒v─▒ ve yap─▒┼čkan bir maddeye kat─▒lm─▒┼č k─▒rp─▒lm─▒┼č gelin telleri ile kahk├╝l ├╝zerine kibrit ├ž├Âp├╝ yard─▒m─▒ ile desen ├žizme i┼člemi yap─▒l─▒yordu.

Bursa ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ Gelin S├╝sleme

Bursa ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ d├╝─č├╝n gelene─či incelenirken, ├Âzelikle kad─▒n oyun t├╝rk├╝lerinin Rumeli etkisi alt─▒nda oldu─ču g├Âzlemlenmi┼čtir. K├Ây├╝n ilk yerle┼čimi alt─▒ hane y├Âr├╝k aileden olu┼čmaktayd─▒ ancak Rumeli den yap─▒lan g├Â├žlerle ├žok say─▒da g├Â├žmen ailenin yerle┼čimi ile karma bir k├╝lt├╝r olu┼čmu┼čtur.

─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ d├╝─č├╝n gelene─činde erkek taraf─▒nda yap─▒lan e─člencelerde il├žeden ├žift davul ve ├žift klarnet olmak ├╝zere d├Ârt adet m├╝zisyen gelirdi. Cuma ak┼čam─▒ ba┼člayan ve pazar g├╝n├╝ ak┼čam ezan─▒nda biten d├╝─č├╝n merasimi k├Ây meydan─▒nda ba┼člat─▒l─▒r, yak─▒lan ate┼č ├ževresinde en k├╝├ž├╝k delikanl─▒ ekiplerden en ya┼čl─▒ erkeklere kadar grup grup oynan─▒rd─▒. Ba┼čta ─░neg├Âl ├žiftetellisi olmak ├╝zere, civarda bilinen t├╝m ├žiftetelliler ├žal─▒n─▒r erkek ekipler parmaklar─▒na zil takarak oyun icra ederlerdi. Bursa da─č b├Âlgesi oyun havalar─▒, y├╝ksek hava ve Cezayir de ├žal─▒n─▒p oynan─▒rd─▒.

D├╝─č├╝n├╝n son g├╝n├╝ olan pazar g├╝n├╝ gelin alma merasimi m├╝zisyenler e┼čli─činde kol kola giren delikanl─▒lar─▒n a─č─▒r ad─▒mlarla ve t├╝rk├╝ler s├Âyleyerek gelin evine do─čru yol almalar─▒ ile ba┼člar. Kol kola giren ve hep bir a─č─▒zdan t├╝rk├╝ s├Âyleyerek y├╝r├╝yen delikanl─▒lara “seyman” deniyor. S├Âylenen t├╝rk├╝ler aras─▒nda “Evlerinin ├Ân├╝ lale de maydanoz, Cevizin yapra─č─▒ dal aras─▒nda” t├╝rk├╝leri de bulunmaktad─▒r. Erkek evine t├╝rk├╝ler s├Âyleyerek gelen gelin al─▒c─▒lar gelini attan ya da ├Âk├╝z arabas─▒ndan indirirler. Gelinin koluna k├Âyden ya┼čl─▒ bir adam girer ve erkek evinin kap─▒s─▒ndan i├žeri birlikte girerler. Erkek evinde bulunan kad─▒nlar gelini ya┼čl─▒ adamdan teslim al─▒p eve getirirler. Evlenen delikanl─▒ arkada┼člar─▒ taraf─▒ndan tekbir getirerek ve s─▒rt─▒na yumruk vurarak gerdek odas─▒na sokulur.

K─▒na yakma; K─▒na yakma e─člencelerine “k─▒na gecesi” denmektedir.

Bursa ─░neg├Âl Maden k├Ây├╝nde kad─▒nlar, k─▒na e─člencelerinde Rumeli b├Âlgesine ait kad─▒n oyun havalar─▒ e┼čli─činde e─členiyorlard─▒. Yan yana oturan ├╝├ž tane gen├ž k─▒z ellerine ald─▒klar─▒ ├╝├ž tane toprak darbukay─▒ ├žalarak t├╝rk├╝ler icra ediyor, icra edilen t├╝rk├╝leri ise ┼čunlard─▒r;

  • Bah├želerde b├Âr├╝lce oynar gelin g├Âr├╝mce
  • Dere geliyor dere
  • Tepsi de tepsi f─▒nd─▒klar
  • Ye┼čillim ye┼čillim aman
  • Yine ye┼čillendi f─▒nd─▒k dalleri
  • Ba─ča girdim ba─č budanm─▒┼č

Oyun havalar─▒ ├žal─▒n─▒p s├Âylenirken, iki┼čer ki┼či olmak ├╝zere d├Ârt gen├ž k─▒z ile oyun ba┼člar en ya┼čl─▒ kad─▒nlara kadar d├Ârder d├Ârder oynan─▒rd─▒. Oyun ezgileri ├žal─▒n─▒p oynand─▒ktan sonra s─▒ra k─▒na yakma merasimine ge├žiliyor. K─▒na yakma eylemi ise ├╝├ž ya da iki ya┼čl─▒ kad─▒n─▒n yere oturarak ters kapatt─▒klar─▒ bak─▒rdan yap─▒lm─▒┼č su kaplar─▒ olan bakra├žlar─▒ ├žalarak k─▒na a─č─▒tlar─▒ s├Âylemeleri ile ba┼čl─▒yordu. Ya┼čl─▒ kad─▒nlar “Alt─▒n tas i├žinde k─▒nam ezilir, Esvap Yudu─čum Akta┼člar, Ceza da Yerinin Harmanlar─▒ Savrulur” a─č─▒tlar─▒n─▒ s├Âylerken gelinin arkada┼č─▒ ├╝├ž gen├ž k─▒z geline k─▒na yak─▒yorlard─▒. Alt─▒n Tas ─░├žinde K─▒nam ezilir isimli k─▒na yakma a─č─▒d─▒, K├╝tahya ve ├ževresinde de farkl─▒ bir ezgi ile icra edilen varyantt─▒r. Ayr─▒ca “Ceza da Yerinin Harmanlar─▒ÔÇŁ isimli k─▒na a─č─▒d─▒ da makam─▒ tamamen farkl─▒ bir Cezayir ├že┼čitlemesi olan ba┼čka bir varyant t├╝rk├╝d├╝r.

GEL─░N S├ťSLEMEDE Y├ťZ YAZMA VE PUL YAPI┼×TIRMA SANATI

Kuaf├Ârlerin bulunmad─▒─č─▒ zamanlarda gelin s├╝sleyen kad─▒nlara, me┼č┼čata, kalemdar veya y├╝z yaz─▒c─▒ denirmi┼č. Kimi yerlerde koltuk merasimi deniyormu┼č.

T├╝m d├╝nyada oldu─ču gibi, Anadolu topraklar─▒nda ya┼čayan medeniyetlerin gelenekleri ├╝zerinde dini inan─▒┼člar─▒n a─č─▒rl─▒─č─▒ g├Âzlemlenmektedir. T├╝rk k├╝lt├╝r├╝nde rit├╝el de─či┼čim s├╝recinde inan├ž tercihlerine ra─čmen ┼čaman geleneklerinin g├╝n├╝m├╝ze kadar ta┼č─▒nmas─▒ndan somut k├╝lt├╝r ├Ârnekleri; ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ ve kimi yerlerde gelin s├╝sleme sanat─▒nda y├╝ze yap─▒lan i┼čaret ve simge ├Ârneklerinde, en eski ┼čaman geleneklerinden biri olan d├Âvme sanat─▒ndan etkilenildi─čini g├Ârmekteyiz.

AnadoluÔÇÖda d├Âvme gelene─činin olduk├ža eski tarihlere dayand─▒─č─▒ bilinen bir ger├žektir. G├╝ne┼čin, ay─▒n, y─▒ld─▒zlar─▒n kutsall─▒─č─▒na inan─▒ld─▒─č─▒ zamanlarda┬á“d├Âvme” bir kimlik bilgisi olarak kullan─▒l─▒rm─▒┼č. Ya┼čl─▒s─▒ndan gencine, gen├ž k─▒z─▒ndan geline, e┼či ├Âlen ve bir daha evlenmek istemeyen kad─▒nlara kadar d├Âvme bir kimlik bilgisi olarak kendilerine ├Âzg├╝ simgeler ile el, ayak ve y├╝zlere i┼členmi┼čtir.

─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ gelinleri

Pembe, mavi, ye┼čil, beyaz renklerde, ├╝zeri ayn─▒ renk ipekle i┼členmi┼č saf ipekten gelinlikler giyerlerdi. Yine gelinli─čin renginde, ta├ž olarak kullan─▒lan gelin ba┼č─▒ ├ži├že─či duvakla birlikte tak─▒l─▒rd─▒.

Gelinlerin y├╝zlerine minik birer a─ča├ž dal─▒ ├Ârne─činde siyah kuma┼čtan kesilen par├žalar ├╝zerine pullar dikilir, pul dikilmi┼č siyah kuma┼č par├žalar─▒ al─▒n ├žene ve yanaklara yap─▒┼čt─▒r─▒l─▒rd─▒. Ka┼člar─▒n iki yan─▒na siyah kalemle birbirine yak─▒n ├╝├ž nokta ├žiziliyordu. Bu ├╝├ž noktan─▒n anlam─▒ d├Âvme gelene─činde “g├Ârmedim, duymad─▒m, bilmiyorum” idi. Bir varsay─▒m olarak gelinin baba evinden ├ž─▒k─▒p gitti─či evin s─▒rlar─▒n─▒ d─▒┼čar─▒ya a├žmamas─▒ ilkesi benimseniyor.

G├╝ne┼č simgeleri G├╝ne┼č efsanesinden beslenen fig├╝rler.
Sa─č ka┼č─▒n tam ├╝st├╝ne ├žizilen g├╝ne┼č simgesi;

Bursa ─░neg├Âl Maden k├Ây├╝ gelini

D├Âvme gelene─činde g├╝ne┼č efsanesi ┼čunlar─▒ temsil etmektedir;
Zarafet, Sadakat, C├Âmertlik, Azim, H├╝ner, A├ž─▒kl─▒k, G├╝├ž, Sempatik olma, Kahramanl─▒k, S─▒r tutma

─░neg├Âl Maden K├Ây├╝ kad─▒nlar─▒ndan y├╝z yazarak gelin s├╝sleyen Fadime Mendir (Gara Fadime) ile yap─▒lan s├Âyle┼čide en son 15 y─▒l evvel bir gelini bu ├Âzellikte s├╝sledi─či ├Â─črenilmi┼čtir.

Yak─▒n tarihe kadar K├╝tahya Tav┼čanl─▒ÔÇÖn─▒n baz─▒ k├Âyleri, Emet il├žesi ve civar─▒nda da gelinin y├╝z├╝ne aln─▒na yanaklar─▒na ve ├ženesine ├ž├Ârek otlar─▒ndan ├ži├žek motifi desen ├žer├ževesi yap─▒l─▒r veya siyah kalemle yaprak ve ya kar tanesi motifleri ├žizilir, motiflerin i├žleri de sar─▒ simlerle boyan─▒rd─▒.

K├╝tahya Emet il├žesi gelini

ALTIN TAS İÇİNDE KINAM EZİLİR

  • Bursa ─░neg├Âl Maden k├Ây├╝ gelin a─člatma havas─▒ (varyant)
  • Kaynak Ki┼či┬á┬á : M├╝zeyyen ├ľrg├╝n
  • Nota ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á : Y├╝cel Pa┼čmak├ž─▒
  • Derleyen ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á : Emel ├ľrg├╝n

Alt─▒n tas i├žinde k─▒nam ezilir annem ezilir
G├╝m├╝┼č te tarak ├╝st├╝ne z├╝l├╝f├╝m d├╝z├╝l├╝r annem d├╝z├╝l├╝r
Ben gidiyom annem d├╝zen bozulur annem bozulur

Ah etmesin annem k─▒zlar b├Âylolur annem b├Âylolur
El evine giden k─▒zlar k├╝l olur annem k├╝l olur

Annem benim sand─▒─č─▒m─▒ a├žmas─▒n annem a├žmas─▒n
├çuha da ┼čalvar─▒ma u├žkur takmas─▒n annem takmas─▒n
G─▒z─▒m gelir diye de yollara bakmas─▒n annem bakmas─▒n

Ah etmesin annem k─▒zlar b├Âylolur annem b├Âylolur
El evine giden k─▒zlar k├╝l olur annem k├╝l olur

CEZAYERİNİN ( CEZAYİRİN) HARMANLARI SAVRULUR 

  • Bursa ─░neg├Âl Maden k├Ây├╝ gelin a─člatma havas─▒
  • Kaynak Ki┼či┬á┬á : M├╝zeyyen ├ľrg├╝n
  • Nota ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á : Y├╝cel Pa┼čmak├ž─▒
  • Derleyen ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á : Emel ├ľrg├╝n

Cezayerinin harmanlar─▒ savrulur
Savrulur da dane de bu─čday ayr─▒l─▒r
Hep anneler yavrusundan ayr─▒l─▒r

Meleme de koyun meleme de vazge├ž kuzundan
Hep anneler ayr─▒ da d├╝┼čer k─▒z─▒ndan

Gide gide bir me┼čeye dayand─▒m
Dayand─▒m da alkanlara boyand─▒m
Benim de annem bana nas─▒l dayand─▒n

Meleme de koyun meleme de vazge├ž kuzundan
Hep anneler ayr─▒ da d├╝┼čer k─▒z─▒ndan

ESVAP YUDU─×UM AKTA┼×LAR

  • Bursa ─░neg├Âl Maden k├Ây├╝ gelin a─člatma havas─▒
  • Kaynak Ki┼či ┬á : M├╝zeyyen ├ľrg├╝n
  • Nota ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á : Y├╝cel Pa┼čmak├ž─▒
  • Derleyen ┬á┬á┬á┬á┬á┬á┬á : Emel ├ľrg├╝n

Esvap yudu─čum akta┼člar, g├Âlgelendi─čim a─ča├žlar
Yidik i├žtik hey karde┼čler.
─░┼čte ben gidiyom gayr─▒, s─▒lay─▒ terkediyom gayr─▒.

Baba ba┼č─▒ndaki g├Âkm├╝yd├╝, g├Â─čs├╝nde iman yok muydu
K├Ây├╝nde o─član yok muydu
─░┼čte ben gidiyom gayr─▒, s─▒lay─▒ terkediyom gayr─▒.

┬áBURSA MUSTAFAKEMALPA┼×A ─░L├çES─░ KARAK├ľY

09.02.2011tarihinde, Bursa Kemalpa┼ča Karak├ÂyÔÇÖ├╝nden 1970 do─čumlu ┼×evki Pekince ile Bursa ‘da taraf─▒mdan yap─▒lan g├Âr├╝┼čmeler neticesinde edinilen bilgiler.

┬áKarak├Ây de d├╝─č├╝n gelene─či;

D├╝─č├╝n, per┼čembe ak┼čam─▒ k├Ây kahvesinde kar┼č─▒l─▒kl─▒ s├Âz ve do─ča├žlama ┼čakalarla at─▒┼čmalar ile ba┼čl─▒yordu. E─čer k├Âyde d├╝─č├╝ne yak─▒n bir tarihte bir cenaze olduysa o mevtay─▒ temsilen k├Ây kahvesinin bir k├Â┼česine mum yak─▒l─▒rd─▒. Kar┼č─▒l─▒kl─▒ s├Âzle at─▒┼čmalar, do─ča├žlama k─▒sa piyesler sonras─▒nda ba─člama ve ka┼č─▒k ├žal─▒narak t├╝rk├╝ler okunmaya ba┼čl─▒yor ayn─▒ zaman da k├Ây meydan─▒nda b├╝y├╝k bir ate┼č yak─▒l─▒yordu. Bu ate┼č d├╝─č├╝n s├╝resince d├╝─č├╝n├╝n son g├╝n├╝ olan pazar ak┼čam─▒na kadar s├Ând├╝r├╝lmeden yak─▒l─▒yordu. K├Ây kahvesinde bir s├╝re e─členen erkekler k├Ây meydan─▒na ├ž─▒k─▒yor e─člence ba┼člat─▒l─▒yordu.

O b├Âlgenin mahalli sanat├ž─▒lar─▒ Bursa da─č y├Âresi t├╝rk├╝leri ve oyun havalar─▒ icra ederken m├╝zik aleti olarak ba─člama, c├╝mb├╝┼č, keman, ka┼č─▒k ve darbuka ├žal─▒yorlard─▒. Zaman zaman oyuna ara verilir k├Ây├╝n renkli ve ┼čakac─▒ ki┼čileri k─▒sa ve do─ča├žlama piyes oynarlard─▒. Piyes sona erince tekrar oyunlar ba┼člard─▒. Kad─▒nlar da k─▒na gecesinde bakra├ž, sini, g├╝─č├╝m ├žalarak oynarlard─▒.

BURSA KELES MENTE┼×E K├ľY├ť

1971 Bursa Keles Mente┼če k├Ây├╝ do─čumlu Cengiz B├╝t├╝n (Mente┼čeli Cengiz) den edinilen bilgilere g├Âre;

Eskiden d├╝─č├╝nler Sal─▒ g├╝n├╝ veya Cuma g├╝n├╝ ba┼čl─▒yor ve ilk ak┼čam dan─▒┼č─▒k yap─▒l─▒yor. Dan─▒┼č─▒k ba┼člamadan ├Ânce ├žalg─▒lar k├Ây├╝n giri┼čine gelir delikanl─▒lar orada toplan─▒r ve ├žalg─▒ e┼čli─činde havaya birka├ž el t├╝fek at─▒larak d├╝─č├╝n ba┼člat─▒l─▒r. ├çalg─▒lar e┼čli─činde d├╝─č├╝n evine gelinir ve orada oynan─▒r dan─▒┼č─▒k gecesi erkek evinde yap─▒l─▒r.

Gelinler s├╝slenmi┼č ├Âk├╝z arabas─▒ ile baba evinden al─▒n─▒r kocas─▒n─▒n evine g├Ât├╝r├╝l├╝r, kocas─▒n─▒n evine gelen gelin hen├╝z ├Âk├╝z arabas─▒ndan inmeden kay─▒npederinden toprak par├žas─▒ (tarla) veya b├╝y├╝kba┼č hayvan ister, kay─▒npederi geline istedi─či neyse o do─črultuda s├Âz verir ve gelin koca evine ayak basar. Geline vaat edilen b├╝y├╝kba┼č ya da k├╝├ž├╝kba┼č hayvan veya tarla, bah├že v.s s├Âz├╝ muhakkak yerine getirilir vaat edilen neyse o gelinin olurdu.

D├╝─č├╝n├╝n ertesi g├╝n├╝ sabah─▒ delikanl─▒lar davul zurna e┼čli─činde g├╝veyin evine gelirler ve g├╝veyi uyand─▒r─▒rlar. Buna g├╝vey gald─▒rma denir.

S├Âzleri A┼č─▒k Garipten al─▒nan ve serbest ┼čekilde icra edilen “Sabah─▒n Seher Ezanlar Okunur” s├Âylenir. Serbest havadan sonra “Sabah─▒n Seher Vaktinde G├Ârebilsem Yarimi ” ├žal─▒n─▒r s├Âylenir. Daha sonra 9 zamanl─▒ oyun t├╝rk├╝leri s├Âylenir ve oynan─▒r.

Y├ľRESEL KEL─░MELER

C├ťM├ť┼× GARISI : C├╝mb├╝┼č kad─▒n─▒

G├ťVEY : Damat

├çIKI : K├╝├ž├╝k boh├ža

GOYAK : Çukur

MUHANNET : Namert

ESBAP / ESVAP : Giysi

IRALAMAK : Sallamak, ─▒rgalamak

YASILMAK : Uslanmaz

GABA A─×A├ç : Me┼če ve ├žam a─ča├žlar─▒ toplulu─ču

G├ťVEY GALDIRMA : Damad─▒ uykudan uyand─▒rma

Toplam Okuma: 3,491 , Bug├╝n: 11 

Emel ├ľRG├ťN

1962 ─░neg├Âl do─čumludur. ─░lk orta lise ─░neg├Âl'de okudu. Ticaret lisesi, ─░neg├Âl Lisesi, Halk E─čitim Merkezi halk m├╝zi─či korolar─▒nda ├žal─▒┼čt─▒. 1993'te Bursa B├╝y├╝k┼čehir Belediyesi Konservatuvar─▒ s─▒navlar─▒na girdi, ├Â─črenimini tamamlay─▒nca koroda ├žal─▒┼čmaya ba┼člad─▒. 25 y─▒ll─▒k ├žal─▒┼čma s├╝recinden sonra emekli oldu. "Hacivat ve Karag├Âz Neden ├ľld├╝r├╝ld├╝?" filminde oynad─▒, Bursa da─č k├Âyleri ve ─░neg├Âl Maden K├Ây├╝'nden derledi─či t├╝rk├╝ler film m├╝zi─či olarak filmin alb├╝mlerinde yer ald─▒. Bir ka├ž reklam ve dizi filmlerde rol ald─▒. Ait oldu─ču Y├Âr├╝k T├╝rkmen camias─▒ i├žerisinde k├╝lt├╝rel faaliyetlerini s├╝rd├╝r├╝yor. Bursa ve K├╝tahya k├Âylerinden derledi─či bir├žok t├╝rk├╝ TRT repertuvarlar─▒nda yer ald─▒. Alan ├žal─▒┼čmalar─▒ndan edindi─či kaynak├ža bilgiler ─▒┼č─▒─č─▒nda b├Âlgelere ait soyut de─čerler tespitlerini yazarak, gerekti─činde de konuya ili┼čkin konferans taleplerini de de─čerlendiriyor. E-Posta: [email protected]
Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Emel ├ľrg├╝n
  • YEN─░
Bursal─▒ Karamanl─▒lar

Bursal─▒ Karamanl─▒lar

10 Ekim 2021, Bursal─▒ Karamanl─▒lar i├žin yorumlar kapal─▒
─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes

5 Ekim 2021, ─░ngiltereÔÇÖdeki U├žak Kazas─▒ ve Adnan Menderes i├žin yorumlar kapal─▒
─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

─░lklerin K├Ây├╝ Bademler

5 Ekim 2021, ─░lklerin K├Ây├╝ Bademler i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či

5 Ekim 2021, T├╝rk├╝lerin Talihsiz Ye┼čil ├ľrde─či i├žin yorumlar kapal─▒
Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik

3 Ekim 2021, Osmanl─▒larda ve Cumhuriyetin ilk y─▒llar─▒nda elektrik i├žin yorumlar kapal─▒
─░brahim Edhem Pa┼ča

─░brahim Edhem Pa┼ča

3 Ekim 2021, ─░brahim Edhem Pa┼ča i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

Bursa’n─▒n Sinema Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Bursa’n─▒n Sinema Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Limonun Ba┼čkenti Erdemli

Limonun Ba┼čkenti Erdemli

11 Eyl├╝l 2021, Limonun Ba┼čkenti Erdemli i├žin yorumlar kapal─▒
Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963)

11 Eyl├╝l 2021, Bursa Yerel Bas─▒n─▒nda Naz─▒m Hikmet (1901-1963) i├žin yorumlar kapal─▒
Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi

11 Eyl├╝l 2021, Alt─▒ Bardakta D├╝nya Tarihi i├žin yorumlar kapal─▒
Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ

10 Eyl├╝l 2021, Polemik-8: ÔÇť├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda Mustafa KemalÔÇÖin t├╝meni yede─čin yede─či idiÔÇŁ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi

8 Eyl├╝l 2021, T├╝rklerin ilk anavatan─▒na ait kaynaklar ge├žerlili─čini yitirdi i├žin yorumlar kapal─▒
19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol

8 Eyl├╝l 2021, 19. Y├╝zy─▒l Osmanl─▒ Devlet Adamlar─▒ndan ─░brahim Edhem Pa┼ča -Salih Erol i├žin yorumlar kapal─▒
Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒

23 A─čustos 2021, Moha├ž, Semmelweis ve Pal Soka─č─▒ ├çocuklar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi

22 A─čustos 2021, Ulubatl─▒ HasanÔÇÖ─▒n Tasvir Edildi─či Chronicon Maius’un (B├╝y├╝k Kronik) Melissinos Taraf─▒ndan Uyduruldu─ču ─░ddi├ós─▒n─▒n Reddi i├žin yorumlar kapal─▒
Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi

22 A─čustos 2021, Ak-┼×emsedd├«nÔÇÖin F├ótihÔÇÖe G├Âyn├╝kÔÇÖten Yazd─▒─č─▒ Mektubun Tarih├« A├ž─▒dan ├ľnemi i├žin yorumlar kapal─▒
Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ

22 A─čustos 2021, Ya┼č 21: HayberÔÇŽ Afganistan An─▒lar─▒ÔÇŽ i├žin yorumlar kapal─▒
Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz!

18 A─čustos 2021, Mehmet├žikÔÇÖsiz bir K─▒br─▒s olamaz! i├žin yorumlar kapal─▒
├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi

4 A─čustos 2021, ├ça─čda┼č Kaynaklardaki Kronolojik Verilere G├Âre Sultan OrhanÔÇÖ─▒n ─░znik Ku┼čatmas─▒ ve Fethi i├žin yorumlar kapal─▒