Ekrem Akurgal’─▒n kaleminden (1977) Hitit G├╝ne┼či an─▒t─▒n─▒n hik├óyesi

Ekrem Akurgal’─▒n kaleminden (1977) Hitit G├╝ne┼či an─▒t─▒n─▒n hik├óyesi

Ankara Belediyesi Ba┼čkan─▒ Vedat DalokayÔÇÖ─▒n ba┼čkentin S─▒hhiye Meydan─▒ÔÇÖnda diktirmekte oldu─ču ÔÇťG├╝ne┼č KursuÔÇŁ ├že┼čitli yorumlar─▒n yap─▒lmas─▒na yol a├žt─▒. Bu konuda birbirine ters d├╝┼čen baz─▒ deme├žler ve bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra b├╝sb├╝t├╝n ayr─▒ anlam ta┼č─▒yan ele┼čtiriler, konuya g├╝ncel bir nitelik kazand─▒rd─▒.

Tart─▒┼čmalara bir uzman─▒n kat─▒lmas─▒nda ve soruna bir arkeolog ve tarih├ži olarak yakla┼čmas─▒nda yarar oldu─ču d├╝┼č├╝ncesindeyiz.

S├Âz konusu an─▒t, AnadoluÔÇÖda M├ľ 2500-2000 aras─▒nda ya┼čam─▒┼č olan Hatti krallar─▒n─▒n egemenlik ÔÇťalemÔÇŁlerinden birinin b├╝y├╝t├╝lm├╝┼č bir ├Ârne─čidir. An─▒ta ├Ârneklik yapan bronz eserleri her T├╝rk ayd─▒n─▒ okul tarih kitaplar─▒ndan tan─▒maktad─▒r. Onlar─▒ Atat├╝rkÔÇÖ├╝n ba┼člatt─▒─č─▒ ilk T├╝rk Tarih Kurumu kaz─▒lar─▒ndan biri olan Alacah├Ây├╝kÔÇÖte Remzi O─čuz Ar─▒k ve Hamit Ko┼čay g├╝n ─▒┼č─▒─č─▒na ├ž─▒karm─▒┼člard─▒r. ┼×imdi AnkaraÔÇÖdaki ÔÇťAnadolu Medeniyetleri M├╝zesiÔÇŁnde yer almaktad─▒rlar.

Belle─čimizi iyice yoklarsak, kimi ayr─▒nt─▒lar─▒ g├╝m├╝┼č ya da alt─▒nla kapl─▒ bu bronz alemlerde bo─ča ve geyik gibi hayvanlar─▒n ├želenk bi├žimli bir ├žer├ževe ├╝zerinde durduklar─▒ g├Âz├╝m├╝z├╝n ├Ân├╝nde canlanacakt─▒r. Bunlardan bir tanesinde bir ├žift bo─ča boynuzu ├╝st├╝nde t├╝r├╝ pek belli olmayan bir hayvan─▒n etraf─▒n─▒ ├ževiren ├želenkten, ─▒┼č─▒nlar ├ž─▒kmakta olup, alemin toptan g├Âr├╝n├╝┼č├╝n├╝ and─▒rmaktad─▒r.

Bu ├Ârnek g├Âz ├Ân├╝nde tutularak s├Âz konusu eserlerin evreni canland─▒rd─▒klar─▒ kabul edilmi┼čtir. Nitekim, AnadoluÔÇÖda daha sonra ya┼čam─▒┼č olan ve kendilerini ÔÇťg├╝ne┼čÔÇŁ olarak adland─▒ran Hitit krallar─▒n─▒n g├╝ne┼č anlam─▒na gelen hiyerogliflerinde etraf─▒ ─▒┼č─▒nlarla s├╝sl├╝ bir ├žember yer al─▒r. Kald─▒ ki, ─▒┼č─▒ns─▒z ├želenk bi├žimli alemler de ger├žekten g├Âky├╝z├╝ yuvarla─č─▒n─▒n ├žember bi├žimindeki g├Âr├╝n├╝m├╝n├╝ yeterince canland─▒rmaktad─▒r. Bu evren ├žemberinin ortas─▒nda yer alan heykelciklerden her biri bir tanr─▒y─▒ simgelemektedirler. Bo─čalar en b├╝y├╝k tanr─▒y─▒, geyikler ise Hattilerin ÔÇťVuru┼čemuÔÇŁ diye adland─▒rd─▒klar─▒ en y├╝ce kad─▒n tanr─▒y─▒ temsil etmekteydiler. Rahipler dinsel t├Ârenler s─▒ras─▒nda bir sopan─▒n ucuna takt─▒klar─▒ bu simgeleri alay ge├židinin ├Ân├╝nde ta┼č─▒yorlard─▒. Alemlerin bir├žo─čunda, evrendeki y─▒ld─▒zlar─▒ tasvir ettiklerini d├╝┼č├╝nebilece─čimiz k├╝├ž├╝k boyda yuvarlak levhalardan olu┼čan sallant─▒lar da bulunuyordu. Rahipler sopan─▒n ucundaki alemleri sallad─▒klar─▒ zaman bu sallant─▒lar ses ├ž─▒karmaktayd─▒lar. Rahipler belki de b├Âylece dikkatleri ├╝zerlerine ├žekiyorlar, yerine g├Âre de bir duan─▒n bitti─čini ya da ba┼člayaca─č─▒n─▒ vurguluyorlard─▒.

B├╝t├╝n bu kral alemlerinin hemen hepsi, bir ├žift bo─ča boynuzu ├╝st├╝nde yer almakta, yani onlar taraf─▒ndan ta┼č─▒nmaktad─▒rlar. Bu durumu g├Âz ├Ân├╝nde tutan bu sat─▒rlar─▒n yazar─▒ s├Âz konusu alemleri bug├╝n bile ya┼čayan bir masala ba─člam─▒┼čt─▒r. Hemen hepimiz bize anlat─▒lan masallar aras─▒nda ┼ču bir tanesini de dinlemi┼čizdir: ÔÇťD├╝nya bir ├Âk├╝z├╝n boynuzlar─▒ ├╝zerinde durur ve ├Âk├╝z ba┼č─▒n─▒ sallad─▒─č─▒nda yer sars─▒nt─▒s─▒ olur.ÔÇŁ

Hattiler Kimdi?

Hattiler, Hint-Avrupa ya da Sami dilleriyle ili┼čkisi olmayan ├Âz bir dil konu┼čuyorlard─▒ ve b├╝t├╝n g├Âr├╝nt├╝lere g├Âre yerli bir Anadolu kavmiydiler. ├çok y├╝ksek bir uygarl─▒k d├╝zeyinde olduklar─▒ i├žin M├ľ 2000 y─▒llar─▒nda AnadoluÔÇÖya gelen ve kendilerini egemenlikleri alt─▒na alan HititlerÔÇÖi b├╝y├╝k ├žapta etki- lemi┼člerdi. ├ľyle ki, Hititler din ve mitoloji konular─▒nda bile ├Ânemli ├Âl├ž├╝de Hattilerden esinlenmi┼čler, devlet ve sarayla ilgili t├Âren kurallar─▒n─▒ Hattilerden alm─▒┼člar, Hattilerin kent, da─č ve kral adlar─▒n─▒ kullanm─▒┼člar, Hatt─▒ s├Âzc├╝klerini yaln─▒z eklerle Hititle┼čtirmi┼člerdir. S├Âzgelimi, Hititlerin merkezi olan Hattu┼ča s├Âzc├╝─č├╝n├╝n asl─▒ Hattu┼č oldu─ču gibi, Hitit Kral─▒ Hattu┼čiliÔÇÖnin ad─▒ da ayn─▒ Hattu┼č s├Âzc├╝─č├╝nden gelir. Hatti etkisi o denli b├╝y├╝k olmu┼čtur ki Hititler egemenlikleri alt─▒na ald─▒klar─▒ AnadoluÔÇÖdan s├Âz ederlerken bile ÔÇťHatti ├╝lkesiÔÇŁ deyimini kullanm─▒┼člar ve bu y├╝zden Bo─čazk├ÂyÔÇÖde ele ge├žen me- tinlerde yaln─▒zca bu ada rastland─▒─č─▒ i├žin, ├ž├Âz├╝n bilim adamlar─▒ asl─▒nda ÔÇťNesiÔÇŁ ad─▒m ta┼č─▒yan bu Hint-Avrupal─▒ kavmi ÔÇťDie HethiterÔÇŁ, ÔÇťLes HititesÔÇŁ, ÔÇťThe HittitesÔÇŁ bi├žiminde adland─▒rm─▒┼člard─▒r. Bizde de ├Ânce Eti s├Âzc├╝─č├╝ kullan─▒lm─▒┼č, ┼čimdi de Hitit ad─▒ yer etmi┼čtir.

Demek ki, AnkaraÔÇÖda S─▒hhiye Meydan─▒ÔÇÖnda dikilecek olan an─▒t AnadoluÔÇÖnun ad─▒ bilinen en eski ve yerli kavmi olan ve bu topraklarda M├ľ 2500-2000 tarihleri aras─▒nda b├╝y├╝k bir uygarl─▒k yaratm─▒┼č olan Hattilerle ve Hititlerle ilgilidir. B├Âyle oldu─čuna g├Âre ba┼čkentimizde onlarla ilgili bir an─▒t─▒n dikilme- sini ele┼čtirmek yerine, alk─▒┼člamak gerekmektedir. Bu topraklara ba─čl─▒l─▒─č─▒m─▒z─▒ Hatti uygarl─▒─č─▒n─▒n miras├ž─▒s─▒ oldu─čumuzu belirtmekle anlaml─▒ bir bi├žimde dile getirmi┼č oluruz.

Nitekim T├╝rk halk─▒ Atat├╝rk devrinde ortaya konmu┼č olan Etibank ├Ârne─čine uyarak bu anlaml─▒ davran─▒┼č─▒ ├žoktan benimsemi┼čtir. Kimi yiyecek, giyecek ve i├žece─čin, kimi kullanma arac─▒n─▒n ad─▒ bug├╝n Eti ya da Hitit ad─▒n─▒ ta┼č─▒maktad─▒r. Hacettepe ├ťniversitesiÔÇÖnin stilize edilmi┼č hayvan bi├žimindeki simgesi de Hatti ├Ârneklerinden esinlenerek olu┼čturulmu┼čtur. Yerli otomobillerimizden birinin belirtgesi (alameti farikas─▒), Hattilerin en b├╝y├╝k di┼či tanr─▒s─▒, AnadoluÔÇÖnun ad─▒ bilinen en eski ilahesi, Vuru┼čemuÔÇÖnun simgesi olan geyiktir.

Ya Hititler?

Hint-Avrupal─▒ k├Âkenli olan Hititler AnadoluÔÇÖya M├ľ 2000 y─▒llar─▒nda gelmi┼č ve bu topraklarda b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de Hatti uygarl─▒─č─▒ temelleri ├╝zerine kurduklar─▒ ve M├ľ 1200 y─▒llar─▒na de─čin ya┼čayan ├Âzg├╝n bir uygarl─▒k olu┼čturmu┼člard─▒r. Hititlerin T├╝rk olmad─▒klar─▒ ku┼čkusuzdur. Ancak AnadoluÔÇÖnun bir├žok y├Âresinde kat─▒ks─▒z diyebilece─čimiz Hititler bug├╝n bile ya┼čamaktad─▒rlar. Bug├╝nk├╝ T├╝rk ulusu, eski AnadoluÔÇÖda ya┼čam─▒┼č kavimlerle T├╝rklerin kayna┼čmas─▒ndan ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Bir ba┼čka deyi┼čle T├╝rkiye T├╝rkleri, canlar─▒ ve kanlar─▒ ile Anadoluludurlar. Hi├ž bilinmez, belki de bu an─▒t─▒n dikilmesini yad─▒rgayan yazarlardan kimilerinde Hitit kan─▒ bile bulunabilir.

Hattiler ve onlar ├Âl├ž├╝s├╝nde Hititler bizim atalar─▒m─▒z, biz de onlar─▒n torunlar─▒y─▒z. B├Âylece ─▒rk bak─▒m─▒ndan bile ba─čl─▒ oldu─čumuz eski Anadolu topluluklar─▒n─▒n her ├že┼čit kal─▒nt─▒s─▒ bizim k├╝lt├╝r miras─▒m─▒zd─▒r. Bu kutsal emaneti korumak, sevmek ve ona sayg─▒ g├Âstermek ulusal ├Âdevimizdir.ÔÇŁ

1,818 Toplam, 1 okuma bug├╝n

Sosyal Medyada Payla┼č─▒n:
Etiketler:
Ekrem Akurgal
İlginizi Çekebilir

B─░RDE BUNLARA BAKIN

Sponsorlu Ba─člant─▒lar
  • YEN─░
25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n

15 Kas─▒m 2019, 25 Nisan 1915ÔÇŽ ├çanakkale Sava┼č─▒ÔÇÖnda en uzun g├╝n i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝

14 Kas─▒m 2019, ├çanakkale 1915ÔÇŽ ─░┼čgalcilerin kara harek├ót─▒ haz─▒rl─▒klar─▒ nas─▒l y├╝r├╝t├╝ld├╝ i├žin yorumlar kapal─▒
T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri

14 Kas─▒m 2019, T├╝rklerÔÇÖin D├╝nya Tarihindeki Yeri i├žin yorumlar kapal─▒
Akadlar ve AnadoluÔÇÖda T├╝rki Devlet

Akadlar ve AnadoluÔÇÖda T├╝rki Devlet

13 Kas─▒m 2019, Akadlar ve AnadoluÔÇÖda T├╝rki Devlet i├žin yorumlar kapal─▒
Karake├žililer

Karake├žililer

11 Kas─▒m 2019, Karake├žililer i├žin yorumlar kapal─▒
├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒

├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒

4 Kas─▒m 2019, ├çanakkale Sava┼č─▒ ve M├╝stecip Onba┼č─▒ i├žin yorumlar kapal─▒
Altay Teorisinin Gizemleri

Altay Teorisinin Gizemleri

3 Kas─▒m 2019, Altay Teorisinin Gizemleri i├žin yorumlar kapal─▒
Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza’dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝’ne

Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza’dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝’ne

2 Kas─▒m 2019, Bir M├╝badele ├ľyk├╝s├╝: Langaza’dan ├çe┼čnigir K├Ây├╝’ne i├žin yorumlar kapal─▒
20. Y├╝zy─▒l─▒n ─░lk Yar─▒s─▒nda T├╝rk-Ermeni ─░li┼čkileri Bilgi ┼×├Âleni

20. Y├╝zy─▒l─▒n ─░lk Yar─▒s─▒nda T├╝rk-Ermeni ─░li┼čkileri Bilgi ┼×├Âleni

2 Kas─▒m 2019, 20. Y├╝zy─▒l─▒n ─░lk Yar─▒s─▒nda T├╝rk-Ermeni ─░li┼čkileri Bilgi ┼×├Âleni i├žin yorumlar kapal─▒
Bir Yeni┼čehirlinin ─░┼čgal, Milli M├╝cadele ve Cumhuriyet D├Ânemi An─▒lar─▒

Bir Yeni┼čehirlinin ─░┼čgal, Milli M├╝cadele ve Cumhuriyet D├Ânemi An─▒lar─▒

2 Kas─▒m 2019, Bir Yeni┼čehirlinin ─░┼čgal, Milli M├╝cadele ve Cumhuriyet D├Ânemi An─▒lar─▒ i├žin yorumlar kapal─▒